มหาภารตะ · อัธยายะ 12.189
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.189.1
आचारस्य विधिं तात प्रोच्यमानं त्वयाऽनघ ।
श्रोतुमिच्छामि धर्मज्ञ सर्वज्ञो ह्यसि मे मतः ॥ १२.१८९.१ ॥
ข้าแต่ลูกรัก ผู้ไร้บาป ผู้รู้ธรรม ข้าพเจ้าปรารถนาจะฟังวิธีแห่งความประพฤติที่ท่านกำลังประกาศอยู่ ในความเห็นของข้าพเจ้า ท่านเป็นผู้รู้ทุกสิ่ง
12.189.2
दुराचारा दुर्विचेष्टा दुष्प्रज्ञाः प्रियसाहसाः ।
असन्तस्त्वभिविख्याताः सन्तश्चाचारलक्षणाः ॥ १२.१८९.२ ॥
ผู้ที่มีความประพฤติชั่ว มีการกระทำอันชั่วร้าย มีปัญญาทราม ชอบการกระทำที่บุ่มบ่าม เป็นคนชั่วที่ปรากฏชื่อเสียง ส่วนผู้มีคุณธรรมนั้นย่อมรู้ได้จากลักษณะแห่งความประพฤติ
12.189.3
पुरीषं यदि वा मूत्रं ये न कुवन्ति मानवाः ।
राजमार्गे गवां मध्ये धान्यमध्ये शिवालये।
अग्न्यगारे तथा तीरे ये न कुर्वन्ति ते शुभाः ॥ १२.१८९.३ ॥
มนุษย์ผู้ไม่ถ่ายอุจจาระหรือปัสสาวะบนถนนหลวง ท่ามกลางฝูงวัว ท่ามกลางกองข้าว ในศาลเจ้าพระศิวะ ในโรงบูชาไฟ หรือบนฝั่งแม่น้ำ ผู้นั้นเป็นผู้มีมงคล
12.189.4
शौचमावश्यकं कृत्वा देवतानां च तर्पणम् ।
धर्ममाहुर्मनुष्याणामुपस्पृश्य नदीं तरेत् ॥ १२.१८९.४ ॥
เมื่อทำความชำระร่างกายตามที่จำเป็นแล้ว และถวายน้ำแก่เทพทั้งหลาย ท่านว่านี่คือธรรมของมนุษย์ เมื่อชำระน้ำแล้วก็พึงข้ามแม่น้ำไป
12.189.5
सूर्यं सदोपतिष्ठेन न स्वपेद्भास्करोदये ।
सायंप्रातर्जपेत्सन्ध्यां तिष्ठन्पूर्वां तथेतराम् ॥ १२.१८९.५ ॥
พึงบูชาพระอาทิตย์เสมอ และอย่านอนในเวลาพระอาทิตย์ขึ้น พึงสวดบทสันธยาในเวลาเย็นและเวลาเช้า โดยยืนสวดบทแรกและยืนสวดบทหลังเช่นกัน
12.189.6
पञ्चार्द्रो भोजनं भुञ्ज्यात्प्राद्भुखो मौनमास्थितः ।
न निन्द्यादन्नभक्ष्यांश्च स्वादुस्वादु च भक्षयेत् ॥ १२.१८९.६ ॥
ให้ชโลมน้ำที่ห้าส่วนแล้วจึงรับประทานอาหาร หันหน้าไปทางทิศตะวันออกและนิ่งเงียบอยู่ อย่าดูหมิ่นอาหารที่ควรรับประทาน และพึงรับประทานสิ่งที่อร่อยด้วยความรู้สึกว่าอร่อย
12.189.7
नार्द्रपाणिः समुत्तिष्ठेन्नार्द्रपादः स्वपेन्निशि ।
देवर्षिर्नारदः प्राह एतदाचारलक्षणम् ॥ १२.१८९.७ ॥
อย่าลุกขึ้นด้วยมือเปียก และอย่านอนในเวลากลางคืนด้วยเท้าเปียก พระนารทฤๅษีผู้เป็นเทวฤๅษีได้กล่าวว่า นี่คือลักษณะแห่งความประพฤติที่ถูกต้อง
12.189.8
शोचिष्केशमनड्वाहं देवगोष्ठं चतुष्पथम् ।
ब्राह्मणं धार्मिकं चैव नित्यं कुर्यात्प्रदक्षिणम् ॥ १२.१८९.८ ॥
ไฟ วัวตัวผู้ คอกวัวของเหล่าเทพ ทางแยกสี่แพร่ง พราหมณ์ และผู้มีธรรม พึงเดินเวียนประทักษิณรอบสิ่งเหล่านี้อยู่เสมอ
12.189.9
अतिथीनां च सर्वेषां प्रेष्याणां स्वजनस्य च ।
सामात्यं भोजनं भृत्यैः पुरुषस्य प्रशस्यते ॥ १२.१८९.९ ॥
มนุษย์ย่อมได้รับการสรรเสริญเมื่อรับประทานอาหารร่วมกับแขกทั้งหมด ผู้รับใช้ทั้งหลาย ญาติของตน พร้อมด้วยอำมาตย์และผู้อยู่ในความอุปการะ
12.189.10
सायंप्रातर्मनुष्याणामशनं वेदनिर्मितम् ।
नान्तरा भोजनं दृष्टमुपवासी तथा भवेत् ॥ १२.१८९.१० ॥
มื้ออาหารของมนุษย์ พระเวทกำหนดไว้ในเวลาเช้าและเวลาเย็น การรับประทานระหว่างนั้นไม่ถือว่าเหมาะสม และพึงอดอาหารในช่วงระหว่างนั้น
12.189.11
होमकाले तथ्ना जुह्वन्नृतुकाले तथा व्रजन् ।
अनन्यस्त्रीजनः प्राज्ञो ब्रह्मचारी तथा भवेत् ॥ १२.१८९.११ ॥
ผู้มีปัญญาพึงถวายเครื่องบูชาอย่างรวดเร็วในเวลาพิธีบูชาไฟ และเมื่อถึงฤดูกาลที่เหมาะจึงไปหาภรรยา ไม่พึงสมสู่กับหญิงอื่น และพึงดำรงตนเป็นพรหมจารี
12.189.12
अमृतं ब्राह्मणोच्छिष्टं जनन्या हृदयं कृतम् ।
तज्जनाः पर्युपासन्ते सत्यं सन्तः समासते ॥ १२.१८९.१२ ॥
เศษอาหารของพราหมณ์คืออมฤต ซึ่งมารดาทำขึ้นด้วยหัวใจ ผู้คนย่อมปรนนิบัติอาหารนั้น และผู้มีคุณธรรมย่อมดำรงอยู่ในนั้นอย่างแท้จริง
12.189.13
लोष्टमदीं तृणच्छेदी नखखादी तु यो नरः ।
नित्योच्छिष्टः संकसुको नेहायुर्विन्दते महत् ॥ १२.१८९.१३ ॥
ผู้ชายคนใดที่กินก้อนดิน ตัดหญ้า กัดเล็บ และอาศัยอยู่กับเศษอาหารและความสกปรกอยู่เสมอ ผู้นั้นย่อมไม่ได้อายุขัยอันยืนยาวในโลกนี้
12.189.14
यजुषा संस्कृतं मांसं निवृत्तो मांसभक्षणात् ।
भक्षयेन्न वृथामांसं पृष्ठमांसं च वर्जयेत् ॥ १२.१८९.१४ ॥
เนื้อที่ได้รับการทำพิธีด้วยมนตร์ยชุรเวท ผู้ที่งดเว้นจากการกินเนื้อจึงกินได้ แต่ไม่พึงกินเนื้อโดยไร้เหตุผล และพึงหลีกเลี่ยงเนื้อส่วนหลัง
12.189.15
स्वदेशे परदेशे वा अतिर्थि नोपवासयेत् ।
काम्यकर्मफलं लब्ध्वा गुरूणामुपपादयेत् ॥ १२.१८९.१५ ॥
ไม่ว่าจะอยู่ในแผ่นดินของตนหรือแผ่นดินต่างถิ่น ไม่พึงให้แขกอดอาหาร เมื่อได้ผลของพิธีกรรมที่กระทำเพื่อความปรารถนาแล้ว พึงถวายผลนั้นแก่ผู้อาวุโส
12.189.16
गुरूणामासनं देयं कर्तव्यं चाभिवादनम् ।
गुरूनभ्यर्च्य युज्येत आयुषा यशसा श्रिया ॥ १२.१८९.१६ ॥
พึงถวายที่นั่งแก่ผู้อาวุโสและพึงกราบไหว้ท่าน เมื่อได้บูชาผู้อาวุโสแล้ว ย่อมประกอบด้วยอายุยืน ชื่อเสียง และความรุ่งเรือง
12.189.17
नेक्षेतादित्यमुद्यन्तं न च नग्नां परस्त्रियम् ।
मैथुनं सततं धर्म्यं गुह्ये चैव समाचरेत् ॥ १२.१८९.१७ ॥
ไม่พึงมองพระอาทิตย์ที่กำลังขึ้น และไม่พึงมองภรรยาของผู้อื่นที่เปลือยกาย การร่วมประเวณีพึงกระทำอยู่เสมอตามธรรม และพึงกระทำในที่ลับ
12.189.18
तीर्थानां हृदयं तीर्थं शुचीनां हृदयं शुचिः ।
सर्वमार्यकृतं धर्म्यं वालसंस्पर्शनानि च ॥ १२.१८९.१८ ॥
หัวใจของสถานศักดิ์สิทธิ์คือสถานศักดิ์สิทธิ์ และหัวใจของผู้บริสุทธิ์คือความบริสุทธิ์ การกระทำทั้งหมดอันชอบธรรมที่ผู้สูงส่งได้กระทำ และพิธีการสัมผัสเส้นผม ก็ล้วนเป็นธรรมเช่นกัน
12.189.19
दर्शनेदर्शने नित्यं सुखप्रश्नमुदाहरेत् ।
सायं प्रातश्च विप्राणां प्रदिष्टमभिवादनम् ॥ १२.१८९.१९ ॥
ในการพบกันและการจากกัน พึงถามถึงความสุขของกันและกันอยู่เสมอ ทั้งเช้าและเย็น การกราบไหว้พราหมณ์เป็นสิ่งที่กำหนดไว้
12.189.20
देवगोष्ठे गवां मध्ये ब्राह्मणानां क्रियापथे ।
स्वाध्याये भोजने चैव दक्षिणं पाणिमुद्धरेत् ॥ १२.१८९.२० ॥
ในศาลเจ้าของเหล่าเทพ ท่ามกลางฝูงวัว บนเส้นทางแห่งการประกอบพิธีของพราหมณ์ ในการสาธยายพระเวท และในเวลารับประทานอาหาร พึงยกมือขวาขึ้น
12.189.21
सायं प्रातश्च विप्राणां पूजनं च यथाविधि ।
पण्यानां शोभते पण्यं कृषीणामृद्ध्यतां कृषिः।
बहुकारं च सस्यानां वाह्ये वाहो गवां तथा ॥ १२.१८९.२१ ॥
เช้าและเย็น ควรบูชาพราหมณ์ตามวิธีที่กำหนด สินค้าย่อมงดงามสำหรับพ่อค้า การเกษตรย่อมงดงามสำหรับชาวนาที่มั่งคั่ง มีการทำงานมากมายเพื่อธัญพืช และเช่นเดียวกันการแบกของให้วัวนอกบ้าน
12.189.22
संपन्नं भोजने नित्यं पानीये तर्पणं तथा ।
सुशृतं पायसे ब्रूयाद्यवाग्वां कृसरे तथा ॥ १२.१८९.२२ ॥
ในมื้ออาหาร ควรกล่าวเสมอว่า "สัมปันนะ" (ปรุงดีแล้ว) และสำหรับเครื่องดื่มกล่าวว่า "ตรรปณะ" (การถวายน้ำ) สำหรับข้าวต้มนม ควรกล่าวว่า "สุศฤต" (สุกดีแล้ว) และเช่นเดียวกันสำหรับข้าวต้มข้าวบาร์เลย์ และข้าวงาดำ
12.189.23
श्मश्रुकर्मणि संप्राप्ते क्षुते स्नानेऽथ भोजने ।
व्याधितानां च सर्वेषामायुष्ममभिनन्दनम् ॥ १२.१८९.२३ ॥
เมื่อโกนหนวดเครา เมื่อจาม เมื่ออาบน้ำ หรือเมื่อรับประทานอาหาร และกับผู้ป่วยทุกคน ควรอวยพรด้วยคำว่า "อายุษมาน" (ขอให้มีอายุยืนยาว)
12.189.24
प्रत्यादित्यं न मेहेत न पश्येदात्मनः शकृत् ।
सुतैः स्त्रिया च शयनं सह भोज्यं च वर्जयेत् ॥ १२.१८९.२४ ॥
ไม่ควรปัสสาวะโดยหันหน้าเข้าหาดวงอาทิตย์ และไม่ควรมองดูอุจจาระของตนเอง ควรงดการนอนและการกินร่วมกับบุตรและกับภรรยา
12.189.25
त्वंकारं नामधेयं च ज्येष्ठानां परिवर्जयेत् ।
अवराणां समानानामुभयं नैव दुष्यति ॥ १२.१८९.२५ ॥
ไม่ควรเรียกผู้อาวุโสว่า "เจ้า" และไม่ควรเอ่ยนามของท่าน กับผู้น้อยและผู้เสมอกัน การใช้ทั้งสองแบบนั้นไม่เป็นโทษ
12.189.26
हृदयं पापवृत्तानां पापमाख्याति वैकृतम् ।
ज्ञानपूर्वं विनश्यन्ति गूहमाना महाजने ॥ १२.१८९.२६ ॥
หัวใจของผู้ที่ประพฤติบาปย่อมเปิดเผยความวิปริตแห่งบาปของตนเอง ผู้ที่ปกปิดบาปที่ทำโดยรู้ตัวต่อหน้าชุมชนผู้ยิ่งใหญ่ย่อมพินาศ
12.189.27
ज्ञानपूर्वकृतं पापं छादयन्त्यबहुश्रुताः ।
नैनं मनुष्याः पश्यन्ति पश्यन्त्येव दिवौकसः ॥ १२.१८९.२७ ॥
ผู้ไม่รอบรู้ย่อมปกปิดบาปที่ทำโดยรู้ตัว มนุษย์ไม่เห็นบาปนั้น แต่เหล่าผู้อยู่บนสวรรค์ย่อมเห็นอย่างแน่นอน
12.189.28
पापेनापिहितं पापं पापमेवानुवर्तते ।
धर्मेणापिहितो धर्मो धर्ममेवानुवर्तते।
धार्मिकेण कृतो धर्मो धर्ममेवानुवर्तते ॥ १२.१८९.२८ ॥
บาปที่ถูกปกปิดด้วยบาปย่อมติดตามแต่บาปเท่านั้น ธรรมะที่ถูกปกปิดด้วยธรรมะย่อมติดตามแต่ธรรมะเท่านั้น ธรรมะที่ผู้ธรรมิกกระทำย่อมติดตามแต่ธรรมะเท่านั้น
12.189.29
पापं कृतं न स्मरतीह मूढो ।
विवर्तमानस्य तदेति कर्तुः।
राहुर्यथा चन्द्रमुपैति चापि ।
तथाऽबुधं पापमुपैति कर्म ॥ १२.१८९.२९ ॥
คนหลงผิดย่อมไม่จดจำบาปที่ตนได้กระทำไว้ที่นี่ แต่บาปนั้นย่อมหวนกลับมาถึงผู้กระทำ ดังราหูที่เข้าใกล้พระจันทร์ฉันใด กรรมชั่วก็ย่อมมาถึงคนไม่รู้ฉันนั้น
12.189.30
आशया संचितं द्रव्यं दुःखेनैवोपभुज्यते ।
तद्बुधा न प्रशंसन्ति मरणं न प्रतीक्षते ॥ १२.१८९.३० ॥
ทรัพย์ที่สะสมด้วยความหวังย่อมได้รับการใช้สอยด้วยความทุกข์เท่านั้น ดังนั้นผู้มีปัญญาจึงไม่สรรเสริญทรัพย์นั้น และความตายก็ไม่รอคอยทรัพย์นั้น
12.189.31
मानसं सर्वभूतानां धर्ममाहुर्मनीषिणः ।
तस्मात्सर्वेषु भूतेषु मनसा शिवमाचरेत् ॥ १२.१८९.३१ ॥
ปราชญ์กล่าวว่าธรรมะคือจิตใจของสรรพสัตว์ทั้งปวง ดังนั้นต่อสรรพสัตว์ทั้งปวง ควรปฏิบัติความดีงามด้วยใจ
12.189.32
एक एव चरेद्धर्मं नास्ति धर्मे सहायता ।
केवलं विधिमासाद्य सहायः किं करिष्यति ॥ १२.१८९.३२ ॥
บุคคลควรปฏิบัติธรรมเพียงผู้เดียว เพราะธรรมะไม่มีความช่วยเหลือจากผู้อื่น เมื่อถึงชะตากรรมแต่ผู้เดียวแล้ว ผู้ช่วยจะทำอะไรได้
12.189.33
धर्मो योनिर्मनुष्याणां देवानाममृतं दिवि ।
प्रेत्यभावे सुखं धर्माच्न्छश्वत्तैरुपभुज्यते ॥ १२.१८९.३३ ॥
ธรรมะเป็นต้นกำเนิดของมนุษย์ และในสวรรค์ธรรมะคืออมฤตของเหล่าเทพ ความสุขหลังความตายเกิดจากธรรมะ และเหล่าเทพย่อมเสวยสุขนั้นตลอดกาล