મહાભારત · અધ્યાય 12.195

12.195.1

गतीनामुत्तमा प्राप्तिः कथिता जापकेष्विह ।
एकैवैषा गतिस्तेषामुत यान्त्यपरामपि ॥ १२.१९५.१ ॥

અહીં જપ કરનારાઓ માટે ગતિઓમાં ઉત્તમ પ્રાપ્તિ કહેવાઈ છે. તેમની આ એક જ ગતિ છે; અથવા તેઓ બીજી ગતિએ પણ જાય છે.

शृणु वहितो राजञ्जापकानां गतिं विभो ।
यथा गच्छन्ति निरयमनेकं पुरुषर्षभ ॥ १२.१९५.२ ॥

હે રાજન, જપ કરનારા કેવી રીતે અનેક નરકમાં જાય છે તે ધ્યાનથી સાંભળ, હે વિભો, હે પુરુષશ્રેષ્ઠ.

यथोक्तमेतत्पूर्वं यो नानुतिष्ठति जापकः ।
एकदेशक्रियश्चात्र निरयं स निगच्छति ॥ १२.१९५.३ ॥

પહેલાં કહ્યા પ્રમાણે જે જપ કરનાર તેનું પાલન ન કરે, અને અહીં ફક્ત એક ભાગ જ કરે, તે નરકમાં જાય છે.

अवमानेन कुरुते न तुष्यति न शोचति ।
ईदृशो जापको याति निरयं नात्र संशयः ॥ १२.१९५.४ ॥

તિરસ્કારથી જપ કરે, સંતોષ ન પામે, શોક પણ ન કરે, એવો જપ કરનાર નરકમાં જાય છે, એમાં કોઈ સંશય નથી.

अहंकारकृतश्चैव सर्वे निरयग्रामिनः ।
परावमानी पुरुषो भविता निरयोपगः ॥ १२.१९५.५ ॥

અહંકારથી થયેલા સર્વ નરકગામી છે; બીજાનું અપમાન કરનાર માણસ નરકને પામશે.

अभिध्यापूर्वकं जप्यं कुरुते यश्च मोहितः ।
यत्रास्य रागः पतति तत्रतत्रोपपद्यते ॥ १२.१९५.६ ॥

મોહિત થઈને લોભપૂર્વક જપ કરનાર, જ્યાં તેનો રાગ પડે છે ત્યાં ત્યાં તે જન્મ લે છે.

अथैश्वर्यप्रसक्तः सञ्जापको यत्र रज्यते ।
स एव निरयस्तस्य नासौ तस्मात्प्रमुच्यते ॥ १२.१९५.७ ॥

ઐશ્વર્યમાં આસક્ત જાપક જ્યાં અનુરક્ત થાય છે, તે જ તેનું નરક છે; તે તેમાંથી મુક્ત થતો નથી.

रागेण जापको जप्यं कुरुते यश्च मोहितः ।
यत्रास्य रागः पतति तत्र तत्रोपजायते ॥ १२.१९५.८ ॥

આસક્તિથી મોહિત થઈ જપ કરનાર જાપક, જ્યાં જ્યાં તેની આસક્તિ પડે છે ત્યાં ત્યાં જન્મે છે.

दुर्बुद्धिरकृतप्रज्ञश्चले मनसि तिष्ठति ।
फलस्यापचितिं याति निरयं चाधिगच्छति ॥ १२.१९५.९ ॥

દુર્બુદ્ધિ અને અકૃતપ્રજ્ઞ વ્યક્તિ ચંચળ મનમાં રહે છે; ફળનો ક્ષય પામે છે અને નરકને પ્રાપ્ત થાય છે.

अकृतव्रज्ञको बालो मोहं गच्छति जापकः ।
स मोहान्निरयं याति यत्र गत्वाऽनुशोचति ॥ १२.१९५.१० ॥

અકૃતવ્રત બાળ જાપક મોહમાં પડે છે; તે મોહથી નરકે જાય છે, ત્યાં જઈને શોક કરે છે.

दृढग्राही करोमीति जाप्यं जपति जापकः ।
न संपूर्णो न वा युक्तो निरयं सोऽधिगच्छति ॥ १२.१९५.११ ॥

'હું કરું છું' એમ દૃઢ પકડીને જાપક જપ કરે છે; સંપૂર્ણ કે યુક્ત ન થઈ તે નરકને પામે છે.

अनिमित्तं परं यत्तदव्यक्तं ब्रह्मणि स्थितम् ।
तद्भूतो जापकः कस्मात्सशरीरमिहाविशेत् ॥ १२.१९५.१२ ॥

જે નિમિત્તરહિત, પરમ, અવ્યક્ત બ્રહ્મમાં સ્થિત છે—તે ભાવને પામેલો જાપક અહીં શરીર સહિત કેમ પ્રવેશે?

दुष्प्रज्ञानेन निरया बहवः समुदाहृताः ।
प्रशस्तं जापकत्वं च दोषाश्चैते तदात्मकाः ॥ १२.१९५.१३ ॥

દુષ્ટ પ્રજ્ઞાથી અનેક નરકો કહેવાયા છે. જાપકની સ્થિતિ પ્રશંસનીય છે; પરંતુ આ દોષો પણ તેના જ સ્વરૂપના છે.