ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 12.195

12.195.1

गतीनामुत्तमा प्राप्तिः कथिता जापकेष्विह ।
एकैवैषा गतिस्तेषामुत यान्त्यपरामपि ॥ १२.१९५.१ ॥

ਇਥੇ ਜਪ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਗਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਹੀ ਇੱਕ ਗਤੀ ਹੈ; ਜਾਂ ਉਹ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਗਤੀ ਨੂੰ ਵੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

शृणु वहितो राजञ्जापकानां गतिं विभो ।
यथा गच्छन्ति निरयमनेकं पुरुषर्षभ ॥ १२.१९५.२ ॥

ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜਪ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਿਵੇਂ ਅਨੇਕ ਨਰਕਾਂ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ, ਹੇ ਵਿਭੋ, ਹੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ।

यथोक्तमेतत्पूर्वं यो नानुतिष्ठति जापकः ।
एकदेशक्रियश्चात्र निरयं स निगच्छति ॥ १२.१९५.३ ॥

ਜੋ ਜਪ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾਂ ਕਹੇ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲਦਾ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਇਥੇ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਰਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

अवमानेन कुरुते न तुष्यति न शोचति ।
ईदृशो जापको याति निरयं नात्र संशयः ॥ १२.१९५.४ ॥

ਜੋ ਨਿਰਾਦਰ ਨਾਲ (ਜਪ) ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਨਾ ਦੁੱਖ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਐਸਾ ਜਪ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਨਰਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।

अहंकारकृतश्चैव सर्वे निरयग्रामिनः ।
परावमानी पुरुषो भविता निरयोपगः ॥ १२.१९५.५ ॥

ਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਕੀਤੇ ਸਭ ਨਰਕ ਵੱਲ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਦੂਜਿਆਂ ਦਾ ਨਿਰਾਦਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਨਰਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇਗਾ।

अभिध्यापूर्वकं जप्यं कुरुते यश्च मोहितः ।
यत्रास्य रागः पतति तत्रतत्रोपपद्यते ॥ १२.१९५.६ ॥

ਜੋ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਲਾਲਚ ਨਾਲ ਜਪ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸਦਾ ਰਾਗ ਜਿੱਥੇ ਜਿੱਥੇ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਉੱਥੇ ਉਹ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

अथैश्वर्यप्रसक्तः सञ्जापको यत्र रज्यते ।
स एव निरयस्तस्य नासौ तस्मात्प्रमुच्यते ॥ १२.१९५.७ ॥

ਐਸ਼ਵਰਜ ਵਿੱਚ ਆਸਕਤ ਜਾਪਕ ਜਿੱਥੇ ਅਨੁਰਕਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਉਸ ਲਈ ਨਰਕ ਹੈ; ਉਹ ਉਸ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

रागेण जापको जप्यं कुरुते यश्च मोहितः ।
यत्रास्य रागः पतति तत्र तत्रोपजायते ॥ १२.१९५.८ ॥

ਰਾਗ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਜਾਪ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਜਾਪਕ, ਜਿੱਥੇ ਜਿੱਥੇ ਉਸਦਾ ਰਾਗ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਉੱਥੇ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

दुर्बुद्धिरकृतप्रज्ञश्चले मनसि तिष्ठति ।
फलस्यापचितिं याति निरयं चाधिगच्छति ॥ १२.१९५.९ ॥

ਦੁਰਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਅਕ੍ਰਿਤਪ੍ਰਜ੍ਞ ਵਿਅਕਤੀ ਚੰਚਲ ਮਨ ਵਿੱਚ ਟਿਕਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਫਲ ਦੀ ਹਾਨੀ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਰਕ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ।

अकृतव्रज्ञको बालो मोहं गच्छति जापकः ।
स मोहान्निरयं याति यत्र गत्वाऽनुशोचति ॥ १२.१९५.१० ॥

ਅਕ੍ਰਿਤਵ੍ਰਤ ਬਾਲ ਜਾਪਕ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਮੋਹ ਕਾਰਨ ਨਰਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਜਾ ਕੇ ਸੋਗ ਕਰਦਾ ਹੈ।

दृढग्राही करोमीति जाप्यं जपति जापकः ।
न संपूर्णो न वा युक्तो निरयं सोऽधिगच्छति ॥ १२.१९५.११ ॥

'ਮੈਂ ਕਰਦਾ ਹਾਂ' ਇਸ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਪਕੜ ਨਾਲ ਜਾਪਕ ਜਾਪ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਸੰਪੂਰਨ ਜਾਂ ਯੁਕਤ ਨਾ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਨਰਕ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ।

अनिमित्तं परं यत्तदव्यक्तं ब्रह्मणि स्थितम् ।
तद्भूतो जापकः कस्मात्सशरीरमिहाविशेत् ॥ १२.१९५.१२ ॥

ਜੋ ਨਿਮਿਤ੍ਤ-ਰਹਿਤ, ਪਰਮ, ਅਵਿਅਕਤ ਬ੍ਰਹਮ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ—ਉਸ ਭਾਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਜਾਪਕ ਇੱਥੇ ਸਰੀਰ ਸਮੇਤ ਕਿਉਂ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰੇ?

दुष्प्रज्ञानेन निरया बहवः समुदाहृताः ।
प्रशस्तं जापकत्वं च दोषाश्चैते तदात्मकाः ॥ १२.१९५.१३ ॥

ਦੁਸ਼ਟ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾ ਨਾਲ ਅਨੇਕ ਨਰਕ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ। ਜਾਪਕ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾਯੋਗ ਹੈ; ਪਰ ਇਹ ਦੋਸ਼ ਵੀ ਉਸੇ ਦੇ ਸਰੂਪ ਦੇ ਹਨ।