మహాభారతం · అధ్యాయం 12.20
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.20.1
अस्मिन्वाक्यान्तरे वक्ता देवस्थानो महातपाः ।
अभिनीततरं वाक्यमित्युवाच युधिष्ठिरम् ॥ १२.२०.१ ॥
ఈ మాటల సందర్భంలో మహాతపస్వి దేవస్థానుడు యుధిష్ఠిరునితో ఈ విధంగా మరింత ప్రభావవంతమైన మాటలు పలికాడు.
12.20.2
यद्वचः फल्गुनेनोक्तं न ज्यायोऽस्ति धनादिति ।
अत्र ते वर्तयिष्यामि तदेकान्तमनाः शृणु ॥ १२.२०.२ ॥
'ధనం కంటే గొప్పది లేదు' అని ఫల్గునుడు అన్న మాట గురించి ఇక్కడ నీకు వివరిస్తాను; ఏకాగ్ర మనస్సుతో వినుము.
12.20.3
अजातशत्रो धर्मेण कृत्स्ना ते वसुधा जिता ।
तां जित्वा च वृथा राजन्न परित्यक्तुमर्हसि ॥ १२.२०.३ ॥
అజాతశత్రువా, ధర్మంతో నీవు సమస్త భూమినీ జయించావు. రాజా, దానిని జయించి వృథాగా విడిచిపెట్టడం నీకు తగదు.
12.20.4
चतुष्पदी हि निःश्रेणी ब्रह्मण्येषा प्रतिष्ठिता ।
तां क्रमेण महाबाहो यथावज्जय पार्थिव।
तस्मात्पार्थ महायज्ञैर्यजस्व बहुदक्षिणैः ॥ १२.२०.४ ॥
నాలుగు మెట్లు గల ఈ నిచ్చెన బ్రాహ్మణులలో స్థాపితమై ఉంది. మహాబాహూ, దానిని క్రమంగా యథావిధిగా జయించుము. అందుచేత పార్థా, బహు దక్షిణలతో మహాయజ్ఞాలు చేయుము.
12.20.5
स्वाध्याययज्ञा ऋषयो ज्ञानयज्ञास्तथाऽपरे ।
कर्मनिष्ठाश्च बुद्ध्यर्थास्तपोनिष्ठाश्च पार्थिव ॥ १२.२०.५ ॥
స్వాధ్యాయ యజ్ఞం చేసే ఋషులు, అలాగే జ్ఞాన యజ్ఞం చేసే ఇతరులు, కర్మనిష్ఠులు, బుద్ధిని కోరేవారు, తపోనిష్ఠులు, ఓ రాజా.
12.20.6
वैखानसानां कौन्तेय वचनं श्रूयते यथा ॥ १२.२०.६ ॥
ఓ కౌంతేయా, వైఖానసుల మాట వినిపించినట్లుగా.
12.20.7
ईहेत धनहेतोर्यस्तस्यानीहा गरीयसी ।
भूयान्दोषो हि वर्धेत यस्तत्कर्म समाश्रयेत् ॥ १२.२०.७ ॥
ధనం కోసం ప్రయత్నించేవాడికి ప్రయత్నం మానడమే గొప్పది. ఆ కర్మను ఆశ్రయించేవాడికి దోషం అధికంగా పెరుగుతుంది.
12.20.8
कृत्स्नं च धनसंहारं कुर्वन्ति विधिकारणात् ।
आत्मना तृपितो बुद्ध्या भ्रूणहत्यां न बुध्यते ॥ १२.२०.८ ॥
విధి కారణంగా ప్రజలు ధనసంచయాన్నంతా చేస్తారు. తన బుద్ధిచేత తృప్తి పొందినవాడు భ్రూణహత్యను గ్రహించడు.
12.20.9
अनर्हते यद्ददाति न ददाति यदर्हते ।
अर्हानर्हापरिज्ञानाद्दानधर्मोऽपि दुष्करः ॥ १२.२०.९ ॥
అర్హులు కానివారికి ఇచ్చి, అర్హులైనవారికి ఇవ్వనివాడు — అర్హత, అనర్హతలు తెలియకపోవడం వల్ల దానధర్మం కూడా కష్టమవుతుంది.
12.20.10
यज्ञाय सृष्टानि धनानि धात्रा ।
यज्ञादिष्टः पुरुषो रक्षिता च।
तस्मात्सर्वं यज्ञ एवोपयोज्यं ।
धनं ततोऽनन्तर एव कामः ॥ १२.२०.१० ॥
ధాత యజ్ఞం కోసమే ధనాలను సృష్టించాడు. యజ్ఞం ద్వారా ఆదేశించబడిన మనిషి వాటిని కాపాడేవాడు. కాబట్టి అంతా యజ్ఞంలోనే వినియోగించాలి; ధనం తరువాత కోరికా అదే.
12.20.11
यज्ञैरिन्द्रो विविधै रत्नवद्भि ।
र्देवान्सर्वानभ्ययाद्भूरितेजाः।
तेनेन्द्रत्वं प्राप्य विभ्राजतेऽसौ ।
तस्माद्यज्ञे सर्वमेवोपयोज्यम् ॥ १२.२०.११ ॥
రత్నాలవంటి వివిధ యజ్ఞాల ద్వారా మహాతేజస్వి అయిన ఇంద్రుడు దేవతలందరినీ చేరాడు. దాని వల్లనే ఇంద్రపదవి పొంది అతడు ప్రకాశిస్తున్నాడు. కాబట్టి అంతా యజ్ఞంలోనే వినియోగించాలి.
12.20.12
महादेवः सर्वयज्ञे महात्मा ।
हुत्वाऽऽत्मानं देवदेवो बभूव।
विश्वाँल्लोकान्व्याप्य विष्टभ्य कीर्त्या ।
विराजते द्युतिमान्कृत्तिवासाः ॥ १२.२०.१२ ॥
మహాదేవుడు, మహాత్ముడు, సర్వయజ్ఞాలలో తనను తానే హవిస్సుగా అర్పించి దేవదేవుడయ్యాడు. తన కీర్తితో సకల లోకాలను వ్యాపించి ధరించి, తేజోమయుడై కృత్తివాసుడుగా ప్రకాశిస్తున్నాడు.
12.20.13
आविक्षितः पार्थिवोऽसौ मरुत्तो ।
वृद्ध्या शक्रं योऽजयद्देवराजम्।
यज्ञे यस्य श्रीः स्वयं सन्निविष्टा ।
यस्मिन्भाण्डं काञ्चनं सर्वमासीत् ॥ १२.२०.१३ ॥
అవిక్షితుని కుమారుడైన రాజు మరుత్తుడు, తన వృద్ధితో దేవరాజు శక్రుడిని జయించాడు. అతని యజ్ఞంలో శ్రీదేవి స్వయంగా ఆసీనురాలైంది; అతని పాత్రలన్నీ బంగారువే.
12.20.14
हरिश्चन्द्रः पार्थिवेन्द्रः श्रुतस्ते ।
यज्ञैरिष्ट्वा पुण्यभाग्वीतशोकः।
ऋद्ध्या शक्रं योऽजयन्मानुषः सं ।
स्तस्माद्यज्ञे सर्वमेवोपयोज्यम् ॥ १२.२०.१४ ॥
రాజుల అధిపతి హరిశ్చంద్రుడి గురించి మీరు విన్నారు; యజ్ఞాలతో ఆరాధించి, పుణ్యభాగి అయి, శోకరహితుడై, ఆ మానవుడు సమృద్ధితో శక్రుడిని జయించాడు. కాబట్టి యజ్ఞంలో ప్రతిదీ ఉపయోగించాలి.