مهابهاراتا · أدهيايا 12.202
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.202.1
यथा व्यक्तमिदं शेते स्वप्ने चरति चेतनम् ।
ज्ञानमिन्द्रियसंयुक्तं तद्वत्प्रेत्य भवाभवौ ॥ १२.२०२.१ ॥
كما أن هذا يرقد ظاهرًا، ويتجول الوعي في الحلم، كذلك العلم المتصل بالحواس يبقى بعد الموت بين الوجود والعدم.
12.202.2
यथाऽम्भसि प्रसन्ने तु रूपं पश्यति चक्षुषा ।
तद्वत्प्रसन्नेन्द्रियवाञ्ज्ञेयं ज्ञानेन पश्यति ॥ १२.२०२.२ ॥
كما يرى المرء في الماء الصافي صورة بعينه، كذلك من حواسه صافية يرى المعلوم بالعلم.
12.202.3
स एव लुलिते तस्मिन्यथा रूपं न पश्यति ।
तथेन्द्रियाकुलीभावे ज्ञेयं ज्ञाने न पश्यति ॥ १२.२०२.३ ॥
فإذا اضطرب ذلك الماء لم يرَ فيه المرء الصورة؛ كذلك إذا اضطربت الحواس لم يرَ المعلوم في العلم.
12.202.4
अबुद्धिरज्ञानकृता अबुद्ध्या दूष्यते मनः ।
दुष्टस्य मनसः पञ्च संप्रदुष्यन्ति मानसाः ॥ १२.२०२.४ ॥
عدم التمييز الناشئ عن الجهل يدنّس العقل؛ وإذا تدنّس العقل تدنّست قواه الذهنية الخمس تمامًا.
12.202.5
अज्ञानतृप्तो विषयेष्ववगाढो न पश्यति ।
स दृष्ट्वैव तु पूतात्मा विषयेभ्यो निवर्तते ॥ १२.२०२.५ ॥
من اكتفى بالجهل وغرق في الموضوعات الحسية لا يرى؛ أما صاحب النفس الطاهرة فإذا رأى ذلك رجع عن الموضوعات الحسية.
12.202.6
तर्षच्छेदो न भवति पुरुषस्येह कल्मषात् ।
निवर्तते तदा तर्षः पापमन्तर्गतं यदा ॥ १२.२०२.६ ॥
هنا في هذا العالم لا يحدث قطع الظمأ (الشهوة) عند المرء ما دام الذنب باقيًا؛ إنما تنقطع الشهوة حين ينقطع الذنب الباطن.
12.202.7
अन्तर्गतेन पापेन दह्यमानेन चेतसा ।
शुभाशुभविकारेण न स भूयोऽभिजायते ॥ १२.२०२.७ ॥
بعقلٍ يحترق بخطيئةٍ خفيّة، مضطربٍ بتقلّبات الخير والشر، لا يولد من جديد.
12.202.8
विषयेषु तु संसर्गाच्छाश्वतस्य तु संश्रयात् ।
मनसा चान्यथा काड्क्षन्परं न प्रतिपद्यते ॥ १२.२०२.८ ॥
بسبب الاتصال بموضوعات الحواس، وعدم الالتجاء إلى الأزلي، ومشتهيًا بالعقل غير ذلك، لا يبلغ الأعلى.
12.202.9
ज्ञानमुत्पद्यते पुंसां क्षयात्पापस्य कर्मणः ।
अथादर्शतलप्रख्ये पश्यत्यात्मानमात्मनि ॥ १२.२०२.९ ॥
ينشأ العلم في الناس عند زوال الفعل الآثم؛ حينئذٍ، كسطح المرآة، يرى المرء الذات في ذاته.
12.202.10
प्रसृतैरिन्द्रियैर्दुःखी तैरेव नियतैः सुखी ।
तस्मादिन्द्रियचोरेभ्यो यच्छेदात्मानमात्मना ॥ १२.२०२.१० ॥
يشقى بالحواس المتفرقة، ويسعد بتلك الحواس نفسها إذا ضُبطت؛ فلذلك ينبغي أن يضبط المرء نفسه بنفسه من لصوص الحواس.
12.202.11
इन्द्रियेभ्यो मनः पूर्वं बुद्धिः परतरा ततः ।
बुद्धेः परतरं ज्ञानं ज्ञानात्परतरं परम् ॥ १२.२०२.११ ॥
فوق الحواس العقل؛ وفوق العقل الفهم؛ وفوق الفهم العلم؛ وفوق العلم الأعلى.
12.202.12
अव्यक्तात्प्रसृतं ज्ञानं ततो बुद्धिस्ततो मनः ।
मनः श्रोत्रादिभिर्युक्तं शब्दादीन्साधु पश्यति ॥ १२.२०२.१२ ॥
ينبثق العلم من غير المتجلّي؛ ثم الفهم، ثم العقل. والعقل المتّصل بالسمع وسائر الحواس يدرك الأصوات وما سواها إدراكًا صحيحًا.
12.202.13
यस्तांस्त्यजति शब्दादीन्सर्वाश्च व्यक्तयस्तथा ।
प्रसृतानीन्द्रियाण्येव प्रतिसंहरति कूर्मवत्।
विमुञ्चत्याकृतिग्रामांस्तान्मुक्त्वाऽमृतमश्नुते ॥ १२.२०२.१३ ॥
من يترك الصوت وسائر المحسوسات وجميع صورها الظاهرة، ويضم الحواس المنبسطة كالسلحفاة، يتحرر من تلك الجملة من الصور وينال الخلود.
12.202.14
उद्यन्हि सविता यद्वत्सृजते रश्मिमण्डलम् ।
दृश्यते मण्डलं तस्य न च दृश्येत मण्डली।
तद्वद्देहस्तु संदृश्य आत्माऽदृश्यः परः सदा ॥ १२.२०२.१४ ॥
كما أن الشمس الطالعة تبعث قرص أشعتها فيُرى القرص ولا يُرى صاحبه، فكذلك الجسد مرئي، أما الذات العليا فغير مرئية أبداً.
12.202.15
ग्रस्तं ह्युद्गिरते नित्यमुद्गीथं वेत्ति नित्यशः ।
बाल्ये रथाभ्यां योगेन तत्वज्ञानं तु संमतम् ॥ १२.२०२.१५ ॥
من يُخرج دائماً ما ابتلعه، ويعرف الأُدغِيتَ على الدوام؛ وفي الصبا، بالیوغا، كعجلتي العربة، يُعتبر علم الحقيقة هو المقبول حقاً.
12.202.16
स एवास्तमुपागच्छंस्तदेवात्मनि यच्छति ।
आदत्ते सर्वभूतानां रसभूतं विकासवान् ॥ १२.२०२.१६ ॥
ومع ذهابه إلى المغيب، يضمّ ذلك نفسه إلى ذاته، ويأخذ جوهر جميع الكائنات، الذي فيه الانبساط.
12.202.17
अन्तरात्मा तथा देहमाविश्येन्द्रियरश्मिभिः ।
प्राप्येन्द्रि गुणान्पञ्च सोऽस्तमावृत्त्य गच्छति।
रश्मिमण्ड हीनस्तु न चासौ नास्ति तावता ॥ १२.२०२.१७ ॥
والذات الباطنة كذلك تدخل الجسد بأشعة الحواس، وتنال الصفات الخمس للحواس، ثم تغيب وتذهب مُحتجَبة. فإذا فقدت قرصها الشعاعي لم تعد موجودة بقدر ذلك، بل لا توجد البتة.
12.202.18
प्रणीतं कर्मणा मार्गं नीयमानः पुनः पुनः ।
प्राप्नोत्ययं कर्मफलं प्रवृत्तं धर्ममाप्तवान् ॥ १२.२०२.१८ ॥
هذا الكائن الذي يُقاد مرة بعد أخرى على الطريق الذي رسمه الفعل ينال ثمرة الفعل؛ ومن انخرط في الدهرما بلغ الدهرما.
12.202.19
विषया विनिवर्तन्ते निराहारस्य देहिनः ।
रसवर्जं रसोऽप्यस्य परं दृष्ट्वा निवर्तते ॥ १२.२०२.१९ ॥
تنصرف موضوعات الحواس عن الكائن المتجسد الممتنع عن الطعام؛ حتى الطعم ينصرف عنه بعد أن رأى الأعلى.
12.202.20
बुद्धिः कर्मगुणैर्हीना यदा मनसि वर्तते ।
तदा संपद्यते ब्रह्म तत्रैव प्रलयं गतम् ॥ १२.२०२.२० ॥
حين يستقر العقل المتجرد من صفات الفعل في الذهن، يبلغ عندئذ البراهمن ويذوب هناك بعينه.
12.202.21
अस्पर्शनमशृण्वानमनास्वादमदर्शनम् ।
अघ्राणमवितर्कं च सत्वं प्रविशते परम् ॥ १२.२०२.२१ ॥
لا يلمس، ولا يسمع، ولا يذوق، ولا يرى، ولا يشم، خالياً من الظن، يدخل السَّتْفا الأعلى.
12.202.22
अव्यक्तात्प्रसृतं ज्ञानं ततो बुद्धिस्ततो मनः ।
आत्मनः प्रसृता बुद्धिरव्यक्तं ज्ञानमुच्यते ॥ १२.२०२.२२ ॥
من غير المتجلي انبثق العلم، ومنه العقل ثم الذهن؛ وانبثق العقل من الذات، ويُسمّى غير المتجلي علماً.
12.202.23
तस्माद्बुद्धिः स्मृता तज्ज्ञैर्मनस्तस्मात्ततः स्मृतम् ।
तस्मादाकृतयः पञ्च मनः परममुच्यते ॥ १२.२०२.२३ ॥
لذلك يسمّيه العارفون عقلاً، ومنه يُذكر الذهن؛ ومنه تنشأ الصور الخمس، ويُقال إن الذهن هو الأعلى.
12.202.24
तस्मात्परतरा बुद्धिर्ज्ञानं तस्मात्परं स्मृतम् ।
ततः सूक्ष्मस्ततो ह्यात्मा तस्मात्परतरं न च।
इन्द्रियाणि निरीक्षन्ते मनसैतानि सर्वशः ॥ १२.२०२.२४ ॥
وما فوق ذلك العقل وهو أعلى، وما فوقه يُعدّ العلم الأسمى. وما فوق ذلك الدقيق، وما فوقه حقًا الذات، وليس شيء أعلى من ذلك. والحواس تبصر هذه كلها تمامًا بواسطة العقل.
12.202.25
मनस्याकृतयो मग्ना मनस्त्वभिगतं मतिम् ।
मतिस्त्वभिगता ज्ञानं ज्ञानं चाभिगतं महत् ॥ १२.२०२.२५ ॥
تغرق الصور في العقل؛ ويبلغ العقل إلى الفهم. ويبلغ الفهم إلى المعرفة، وتبلغ المعرفة إلى العظيم.
12.202.26
नेन्द्रियैर्मनसः सिद्धिर्न बुद्धिं बुध्यते मनः ।
न बुद्धिर्बुध्यतेऽव्यक्तं सूक्ष्मं त्वेतानि पश्यति ॥ १२.२०२.२६ ॥
لا تتحقق كمال العقل بالحواس، ولا يدرك العقل الفهم. ولا يدرك الفهم غير المتجلّي؛ لكن هذه تبصر الدقيق.