Mahābhārata · Adhyāya 12.202
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.202.1
यथा व्यक्तमिदं शेते स्वप्ने चरति चेतनम् ।
ज्ञानमिन्द्रियसंयुक्तं तद्वत्प्रेत्य भवाभवौ ॥ १२.२०२.१ ॥
Así como esto yace claramente dormido y la conciencia vaga en el sueño, así el conocimiento unido a los sentidos, tras la muerte, permanece entre la existencia y la no existencia.
12.202.2
यथाऽम्भसि प्रसन्ने तु रूपं पश्यति चक्षुषा ।
तद्वत्प्रसन्नेन्द्रियवाञ्ज्ञेयं ज्ञानेन पश्यति ॥ १२.२०२.२ ॥
Así como en agua clara se ve una forma con el ojo, así quien tiene los sentidos serenos ve lo cognoscible mediante el conocimiento.
12.202.3
स एव लुलिते तस्मिन्यथा रूपं न पश्यति ।
तथेन्द्रियाकुलीभावे ज्ञेयं ज्ञाने न पश्यति ॥ १२.२०२.३ ॥
Cuando esa misma agua está agitada, no se ve en ella la forma; así, cuando los sentidos están perturbados, no se ve lo cognoscible en el conocimiento.
12.202.4
अबुद्धिरज्ञानकृता अबुद्ध्या दूष्यते मनः ।
दुष्टस्य मनसः पञ्च संप्रदुष्यन्ति मानसाः ॥ १२.२०२.४ ॥
La falta de discernimiento, nacida de la ignorancia, contamina la mente; cuando la mente está contaminada, sus cinco facultades mentales quedan del todo contaminadas.
12.202.5
अज्ञानतृप्तो विषयेष्ववगाढो न पश्यति ।
स दृष्ट्वैव तु पूतात्मा विषयेभ्यो निवर्तते ॥ १२.२०२.५ ॥
Quien está saciado de ignorancia y sumergido en los objetos de los sentidos no ve; pero el de alma pura, habiéndolo visto, se aparta de los objetos de los sentidos.
12.202.6
तर्षच्छेदो न भवति पुरुषस्येह कल्मषात् ।
निवर्तते तदा तर्षः पापमन्तर्गतं यदा ॥ १२.२०२.६ ॥
Aquí, en este mundo, la extinción del ansia de una persona no se produce mientras subsiste el pecado; el ansia cesa solo cuando el pecado interior ha cesado.
12.202.7
अन्तर्गतेन पापेन दह्यमानेन चेतसा ।
शुभाशुभविकारेण न स भूयोऽभिजायते ॥ १२.२०२.७ ॥
Con una mente abrasada por el pecado oculto, perturbada por las agitaciones del bien y del mal, no vuelve a nacer.
12.202.8
विषयेषु तु संसर्गाच्छाश्वतस्य तु संश्रयात् ।
मनसा चान्यथा काड्क्षन्परं न प्रतिपद्यते ॥ १२.२०२.८ ॥
Por el contacto con los objetos de los sentidos y por no refugiarse en lo eterno, deseando de otro modo en la mente, no alcanza lo supremo.
12.202.9
ज्ञानमुत्पद्यते पुंसां क्षयात्पापस्य कर्मणः ।
अथादर्शतलप्रख्ये पश्यत्यात्मानमात्मनि ॥ १२.२०२.९ ॥
El conocimiento surge en los hombres al destruirse la acción pecaminosa; entonces, como la superficie de un espejo, se ve el yo en el yo.
12.202.10
प्रसृतैरिन्द्रियैर्दुःखी तैरेव नियतैः सुखी ।
तस्मादिन्द्रियचोरेभ्यो यच्छेदात्मानमात्मना ॥ १२.२०२.१० ॥
Infeliz por los sentidos dispersos, feliz por esos mismos sentidos cuando están controlados; por eso uno debe contenerse a sí mismo, mediante sí mismo, de los ladrones que son los sentidos.
12.202.11
इन्द्रियेभ्यो मनः पूर्वं बुद्धिः परतरा ततः ।
बुद्धेः परतरं ज्ञानं ज्ञानात्परतरं परम् ॥ १२.२०२.११ ॥
Más allá de los sentidos está la mente; más allá de la mente, el intelecto; más allá del intelecto, el conocimiento; más allá del conocimiento, lo supremo.
12.202.12
अव्यक्तात्प्रसृतं ज्ञानं ततो बुद्धिस्ततो मनः ।
मनः श्रोत्रादिभिर्युक्तं शब्दादीन्साधु पश्यति ॥ १२.२०२.१२ ॥
De lo no manifestado surge el conocimiento; luego el intelecto, luego la mente. La mente, unida al oído y a los demás sentidos, percibe bien los sonidos y lo demás.
12.202.13
यस्तांस्त्यजति शब्दादीन्सर्वाश्च व्यक्तयस्तथा ।
प्रसृतानीन्द्रियाण्येव प्रतिसंहरति कूर्मवत्।
विमुञ्चत्याकृतिग्रामांस्तान्मुक्त्वाऽमृतमश्नुते ॥ १२.२०२.१३ ॥
Quien abandona el sonido y los demás objetos, y todas sus formas manifiestas, y recoge los sentidos extendidos como una tortuga, libera esa multitud de formas y alcanza la inmortalidad.
12.202.14
उद्यन्हि सविता यद्वत्सृजते रश्मिमण्डलम् ।
दृश्यते मण्डलं तस्य न च दृश्येत मण्डली।
तद्वद्देहस्तु संदृश्य आत्माऽदृश्यः परः सदा ॥ १२.२०२.१४ ॥
Así como el sol naciente emite su disco de rayos, y el disco se ve pero no se ve su poseedor, así el cuerpo es visible, mientras que el Ser supremo es siempre invisible.
12.202.15
ग्रस्तं ह्युद्गिरते नित्यमुद्गीथं वेत्ति नित्यशः ।
बाल्ये रथाभ्यां योगेन तत्वज्ञानं तु संमतम् ॥ १२.२०२.१५ ॥
Quien siempre devuelve lo que ha sido tragado y conoce siempre el udgītha; en la infancia, mediante el yoga, como las dos ruedas de un carro, el conocimiento de la realidad es en verdad considerado correcto.
12.202.16
स एवास्तमुपागच्छंस्तदेवात्मनि यच्छति ।
आदत्ते सर्वभूतानां रसभूतं विकासवान् ॥ १२.२०२.१६ ॥
Al ir hacia el ocaso, retrae eso mismo en su propio Yo, y toma la esencia de todos los seres, que posee expansión.
12.202.17
अन्तरात्मा तथा देहमाविश्येन्द्रियरश्मिभिः ।
प्राप्येन्द्रि गुणान्पञ्च सोऽस्तमावृत्त्य गच्छति।
रश्मिमण्ड हीनस्तु न चासौ नास्ति तावता ॥ १२.२०२.१७ ॥
El Ser interior, de igual modo, entra en el cuerpo por los rayos de los sentidos, obtiene las cinco cualidades sensoriales y, poniéndose, se va envuelto. Privado de su disco de rayos, no existe en esa medida, y no existe del todo.
12.202.18
प्रणीतं कर्मणा मार्गं नीयमानः पुनः पुनः ।
प्राप्नोत्ययं कर्मफलं प्रवृत्तं धर्ममाप्तवान् ॥ १२.२०२.१८ ॥
Conducido una y otra vez por el camino trazado por la acción, este ser obtiene el fruto de la acción; quien se dedica al dharma alcanza el dharma.
12.202.19
विषया विनिवर्तन्ते निराहारस्य देहिनः ।
रसवर्जं रसोऽप्यस्य परं दृष्ट्वा निवर्तते ॥ १२.२०२.१९ ॥
Los objetos de los sentidos se apartan del ser encarnado que se abstiene de alimento; incluso el sabor se aparta de él, habiendo visto lo supremo.
12.202.20
बुद्धिः कर्मगुणैर्हीना यदा मनसि वर्तते ।
तदा संपद्यते ब्रह्म तत्रैव प्रलयं गतम् ॥ १२.२०२.२० ॥
Cuando el intelecto, libre de las cualidades de la acción, permanece en la mente, entonces alcanza brahman y se disuelve allí mismo.
12.202.21
अस्पर्शनमशृण्वानमनास्वादमदर्शनम् ।
अघ्राणमवितर्कं च सत्वं प्रविशते परम् ॥ १२.२०२.२१ ॥
No tocando, no oyendo, no saboreando, no viendo, no oliendo, libre de conjeturas, el sattva entra en lo supremo.
12.202.22
अव्यक्तात्प्रसृतं ज्ञानं ततो बुद्धिस्ततो मनः ।
आत्मनः प्रसृता बुद्धिरव्यक्तं ज्ञानमुच्यते ॥ १२.२०२.२२ ॥
De lo no manifestado emanó el conocimiento, de él el intelecto y luego la mente; el intelecto emanó del yo, y lo no manifestado se llama conocimiento.
12.202.23
तस्माद्बुद्धिः स्मृता तज्ज्ञैर्मनस्तस्मात्ततः स्मृतम् ।
तस्मादाकृतयः पञ्च मनः परममुच्यते ॥ १२.२०२.२३ ॥
Por eso quienes lo conocen lo llaman intelecto; de él se recuerda la mente. De él proceden las cinco formas, y se dice que la mente es lo supremo.
12.202.24
तस्मात्परतरा बुद्धिर्ज्ञानं तस्मात्परं स्मृतम् ।
ततः सूक्ष्मस्ततो ह्यात्मा तस्मात्परतरं न च।
इन्द्रियाणि निरीक्षन्ते मनसैतानि सर्वशः ॥ १२.२०२.२४ ॥
Más allá de eso, el intelecto es superior; más allá de eso, el conocimiento es considerado supremo. Más allá está lo sutil, y más allá, ciertamente, el ātman; nada es más elevado que eso. Los sentidos observan todo esto por completo a través de la mente.
12.202.25
मनस्याकृतयो मग्ना मनस्त्वभिगतं मतिम् ।
मतिस्त्वभिगता ज्ञानं ज्ञानं चाभिगतं महत् ॥ १२.२०२.२५ ॥
Las formas se sumergen en la mente; la mente alcanza el intelecto. El intelecto alcanza el conocimiento, y el conocimiento alcanza lo grande.
12.202.26
नेन्द्रियैर्मनसः सिद्धिर्न बुद्धिं बुध्यते मनः ।
न बुद्धिर्बुध्यतेऽव्यक्तं सूक्ष्मं त्वेतानि पश्यति ॥ १२.२०२.२६ ॥
Por medio de los sentidos no se alcanza la perfección de la mente, y la mente no percibe el intelecto. El intelecto no percibe lo no manifestado; pero estos ven lo sutil.