マハーバーラタ · 章 12.202
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.202.1
यथा व्यक्तमिदं शेते स्वप्ने चरति चेतनम् ।
ज्ञानमिन्द्रियसंयुक्तं तद्वत्प्रेत्य भवाभवौ ॥ १२.२०२.१ ॥
ちょうどこれが明らかに眠り、夢の中で意識がさまようように、感官と結びついた知識も死後、有と無のあいだにとどまる。
12.202.2
यथाऽम्भसि प्रसन्ने तु रूपं पश्यति चक्षुषा ।
तद्वत्प्रसन्नेन्द्रियवाञ्ज्ञेयं ज्ञानेन पश्यति ॥ १२.२०२.२ ॥
澄んだ水の中に目で姿が見えるように、感官の澄んだ者は知識によって知られるべきものを見る。
12.202.3
स एव लुलिते तस्मिन्यथा रूपं न पश्यति ।
तथेन्द्रियाकुलीभावे ज्ञेयं ज्ञाने न पश्यति ॥ १२.२०२.३ ॥
同じ水が揺れ動くと、その中に姿が見えなくなる。同様に感官が乱れると、知識の中に知られるべきものが見えない。
12.202.4
अबुद्धिरज्ञानकृता अबुद्ध्या दूष्यते मनः ।
दुष्टस्य मनसः पञ्च संप्रदुष्यन्ति मानसाः ॥ १२.२०२.४ ॥
無明から生じた無智は心を汚す。心が汚れると、心の五つの働きもすべて汚れる。
12.202.5
अज्ञानतृप्तो विषयेष्ववगाढो न पश्यति ।
स दृष्ट्वैव तु पूतात्मा विषयेभ्यो निवर्तते ॥ १२.२०२.५ ॥
無明に満足し感覚の対象に深く沈んだ者は見ない。しかし清らかな魂の者は、それを見て感覚の対象から退く。
12.202.6
तर्षच्छेदो न भवति पुरुषस्येह कल्मषात् ।
निवर्तते तदा तर्षः पापमन्तर्गतं यदा ॥ १२.२०२.६ ॥
この世で人の渇愛が断たれることは、罪がある限り起こらない。内なる罪が止んだときにのみ渇愛は止む。
12.202.7
अन्तर्गतेन पापेन दह्यमानेन चेतसा ।
शुभाशुभविकारेण न स भूयोऽभिजायते ॥ १२.२०२.७ ॥
内に潜む罪に焼かれ、善悪の動揺に乱された心をもつ者は、再び生まれることはない。
12.202.8
विषयेषु तु संसर्गाच्छाश्वतस्य तु संश्रयात् ।
मनसा चान्यथा काड्क्षन्परं न प्रतिपद्यते ॥ १२.२०२.८ ॥
感覚の対象に触れ、永遠に身を寄せず、心で別のものを望む者は、至高に達しない。
12.202.9
ज्ञानमुत्पद्यते पुंसां क्षयात्पापस्य कर्मणः ।
अथादर्शतलप्रख्ये पश्यत्यात्मानमात्मनि ॥ १२.२०२.९ ॥
罪業が滅びるとき人に智慧が生じ、鏡面のように自己のうちに自己を見る。
12.202.10
प्रसृतैरिन्द्रियैर्दुःखी तैरेव नियतैः सुखी ।
तस्मादिन्द्रियचोरेभ्यो यच्छेदात्मानमात्मना ॥ १२.२०२.१० ॥
感官が散乱すると人は苦しみ、同じ感官を制御すれば楽になる。ゆえに感官という盗賊から、自らを自らで制すべきである。
12.202.11
इन्द्रियेभ्यो मनः पूर्वं बुद्धिः परतरा ततः ।
बुद्धेः परतरं ज्ञानं ज्ञानात्परतरं परम् ॥ १२.२०२.११ ॥
感官より先に意があり、意より高いのは覚、覚より高いのは智、智より高いのは至上である。
12.202.12
अव्यक्तात्प्रसृतं ज्ञानं ततो बुद्धिस्ततो मनः ।
मनः श्रोत्रादिभिर्युक्तं शब्दादीन्साधु पश्यति ॥ १२.२०२.१२ ॥
未顕現から智が現れ、次に覚、次に意が生じる。耳などの感官と結びついた意は、音などをよく知覚する。
12.202.13
यस्तांस्त्यजति शब्दादीन्सर्वाश्च व्यक्तयस्तथा ।
प्रसृतानीन्द्रियाण्येव प्रतिसंहरति कूर्मवत्।
विमुञ्चत्याकृतिग्रामांस्तान्मुक्त्वाऽमृतमश्नुते ॥ १२.२०२.१३ ॥
音などの対象とそのすべての顕現した形を捨て、広がった諸感官を亀のように引き戻す者は、その形の群れを離れて不死を得る。
12.202.14
उद्यन्हि सविता यद्वत्सृजते रश्मिमण्डलम् ।
दृश्यते मण्डलं तस्य न च दृश्येत मण्डली।
तद्वद्देहस्तु संदृश्य आत्माऽदृश्यः परः सदा ॥ १२.२०२.१४ ॥
昇る太陽が光の輪を放つとき、その輪は見えるが、その主は見えない。同様に身体は見えるが、至上の自我は常に見えない。
12.202.15
ग्रस्तं ह्युद्गिरते नित्यमुद्गीथं वेत्ति नित्यशः ।
बाल्ये रथाभ्यां योगेन तत्वज्ञानं तु संमतम् ॥ १२.२०२.१५ ॥
飲み込まれたものを常に吐き出し、常にウドギータを知る者。幼少のうちにヨーガによって、戦車の二つの車輪のように、真理の知が正しいとされる。
12.202.16
स एवास्तमुपागच्छंस्तदेवात्मनि यच्छति ।
आदत्ते सर्वभूतानां रसभूतं विकासवान् ॥ १२.२०२.१६ ॥
彼は沈みゆくときも、それを自己のうちに収め、あらゆる存在の本質である、展開を具えたものを取り込む。
12.202.17
अन्तरात्मा तथा देहमाविश्येन्द्रियरश्मिभिः ।
प्राप्येन्द्रि गुणान्पञ्च सोऽस्तमावृत्त्य गच्छति।
रश्मिमण्ड हीनस्तु न चासौ नास्ति तावता ॥ १२.२०२.१७ ॥
内なる自己もまた同様に、感官の光線によって身体に入り、五つの感官の性質を得て、沈み、覆われて去る。光の輪を失えば、その程度においてそれは存在せず、全く存在しないのである。
12.202.18
प्रणीतं कर्मणा मार्गं नीयमानः पुनः पुनः ।
प्राप्नोत्ययं कर्मफलं प्रवृत्तं धर्ममाप्तवान् ॥ १२.२०२.१८ ॥
業によって定められた道を幾度も導かれるこの者は、業の果報を得る。法に専心する者は法に至る。
12.202.19
विषया विनिवर्तन्ते निराहारस्य देहिनः ।
रसवर्जं रसोऽप्यस्य परं दृष्ट्वा निवर्तते ॥ १२.२०२.१९ ॥
食を断つ有身者からは感覚の対象が離れていく。至上を見た者からは味覚さえも離れる。
12.202.20
बुद्धिः कर्मगुणैर्हीना यदा मनसि वर्तते ।
तदा संपद्यते ब्रह्म तत्रैव प्रलयं गतम् ॥ १२.२०२.२० ॥
行為の性質を離れた知性が心に留まるとき、それはブラフマンに至り、まさにそこで消滅する。
12.202.21
अस्पर्शनमशृण्वानमनास्वादमदर्शनम् ।
अघ्राणमवितर्कं च सत्वं प्रविशते परम् ॥ १२.२०२.२१ ॥
触れず、聞かず、味わわず、見ず、嗅がず、思弁を離れて、サットヴァは至上に入る。
12.202.22
अव्यक्तात्प्रसृतं ज्ञानं ततो बुद्धिस्ततो मनः ।
आत्मनः प्रसृता बुद्धिरव्यक्तं ज्ञानमुच्यते ॥ १२.२०२.२२ ॥
未顕現から知が現れ、そこから知性、次に心が現れる。知性は自己から現れ、未顕現は知と呼ばれる。
12.202.23
तस्माद्बुद्धिः स्मृता तज्ज्ञैर्मनस्तस्मात्ततः स्मृतम् ।
तस्मादाकृतयः पञ्च मनः परममुच्यते ॥ १२.२०२.२३ ॥
それゆえ知る者はそれを知性と呼び、そこから心が想起される。そこから五つの形相が生じ、心は至上と言われる。
12.202.24
तस्मात्परतरा बुद्धिर्ज्ञानं तस्मात्परं स्मृतम् ।
ततः सूक्ष्मस्ततो ह्यात्मा तस्मात्परतरं न च।
इन्द्रियाणि निरीक्षन्ते मनसैतानि सर्वशः ॥ १२.२०२.२४ ॥
それより上は知性であり、それより上は知識こそ至高とされる。それより上は微細なるもの、さらにその上は確かにアートマンである。それより高いものは存在しない。感官は心を通じてこれらすべてを観察する。
12.202.25
मनस्याकृतयो मग्ना मनस्त्वभिगतं मतिम् ।
मतिस्त्वभिगता ज्ञानं ज्ञानं चाभिगतं महत् ॥ १२.२०२.२५ ॥
形相は心に沈み込み、心は知性に達する。知性は知識に達し、知識は偉大なものに達する。
12.202.26
नेन्द्रियैर्मनसः सिद्धिर्न बुद्धिं बुध्यते मनः ।
न बुद्धिर्बुध्यतेऽव्यक्तं सूक्ष्मं त्वेतानि पश्यति ॥ १२.२०२.२६ ॥
感官によって心の成就はなく、心は知性を知らない。知性は未顕現を知らない。しかし微細なものは、これらが見るのである。