Mahābhārata · Adhyāya 12.208
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.208.1
पितामह महाप्राज्ञ युधि सत्यपराक्रम ।
श्रोतुमिच्छामि कार्त्स्न्येन वृष्णमव्ययमीश्वरम् ॥ १२.२०८.१ ॥
Abuelo, gran sabio, de verdadero valor en la batalla, deseo oír por completo sobre Vṛṣṇi (Kṛṣṇa), el Señor imperecedero.
12.208.2
यच्चास्य तेजः सुमहद्यच्च कर्म पुरा कृतम् ।
तन्मे सर्वं यथातत्त्वं ब्रूहि त्वं पुरुषर्षभ ॥ १२.२०८.२ ॥
Cuéntame con verdad todo su gran esplendor y las hazañas que realizó en otro tiempo, oh mejor de los hombres.
12.208.3
तिर्यग्योनिगतो रूपं कथं धारितवान्प्रभुः ।
केन कार्यनिसर्गेण तमाख्याहि महाबल ॥ १२.२०८.३ ॥
¿Cómo asumió el Señor una forma en un nacimiento animal? ¿Con qué propósito de acción? Explícamelo, oh poderoso.
12.208.4
पुराऽहं मृगयां यातो मार्कण्डेयाश्रमे स्थितः ।
तत्रापश्यं मुनिगणान्समासीनान्सहस्रशः ॥ १२.२०८.४ ॥
Antes fui de caza y me quedé en el ermitaño de Mārkaṇḍeya; allí vi multitudes de sabios sentados juntos, por miles.
12.208.5
ततस्ते मधुपर्केण पूजां चक्रुरथो मयि ।
प्रतिगृह्य च तां पूजां चक्रुरथो मयि। ॥ १२.२०८.५ ॥
Entonces me honraron con el madhuparka; yo acepté aquel honor y a mi vez los honré; luego ellos me honraron de nuevo.
12.208.6
कथैषा कथिता तत्र कश्यपेन महर्षिणा ।
मनः प्रह्वादिनीं दिव्यां तामिहैकमनाः शृणु ॥ १२.२०८.६ ॥
Esta historia fue contada allí por el gran sabio Kaśyapa; escúchala ahora con un solo corazón, esta divina narración que deleita el ánimo.
12.208.7
पुरा दानवमुख्या हि क्रोधलोभसमन्विताः ।
बलेन मत्ताः शतशो नरकाद्या महासुराः ॥ १२.२०८.७ ॥
En otro tiempo, los principales Dānavas, llenos de ira y codicia, ebrios de fuerza por centenares: Naraka y los demás grandes asuras.
12.208.8
तथैव चान्ये बहवो दानवा युद्धदुर्मदाः ।
न सहन्ते स्म देवानां समृद्धिं तामनुत्तमाम् ॥ १२.२०८.८ ॥
Asimismo, muchos otros Dānavas, arrogantes en la batalla, no soportaban aquella prosperidad incomparable de los dioses.
12.208.9
नराकाद्या महाघोरा हिरण्याक्षमुपाश्रिताः ।
उद्योगं परमं चक्रुर्देवानां निग्रहे तदा ॥ १२.२०८.९ ॥
Los terribles asuras, Naraka y los demás, acogidos a Hiraṇyākṣa, hicieron entonces el máximo esfuerzo por dominar a los dioses.
12.208.10
नियुतं वत्सराणां तु वायुभक्षोऽभवत्तदा ।
हिरण्याक्षो महारौद्रो लेभे देवात्पितामहात्।
वरानचिन्त्यानतुलाञ्शतशोऽथ सहस्रशः ॥ १२.२०८.१० ॥
Entonces Hiraṇyākṣa, el muy feroz, se volvió comedor de aire durante un niyuta de años, y del dios, el abuelo, obtuvo dones inconcebibles e incomparables, por centenares y millares.
12.208.11
दानवैरर्द्यमानास्तु देवा देवर्षयस्तथा ।
न शर्म लेभिरे राजन्क्लिश्यमानास्ततस्ततः ॥ १२.२०८.११ ॥
Los dioses y los sabios divinos, atormentados por los Dānavas, no hallaron paz, oh rey, sino que fueron atormentados aquí y allá.
12.208.12
पृथिवीमार्तरूपां ते समपश्यन्दिवौकसः ।
दानवैरभिसंकीर्णां घोररूपैर्महाबलैः।
भारार्तामप्रहृष्टां च दुःखितां संनिमज्जतीम् ॥ १२.२०८.१२ ॥
Entonces los moradores del cielo vieron la tierra en forma angustiada, llena de Dānavas de aspecto terrible y gran poder, agobiada por la carga, sin alegría, afligida y hundiéndose.
12.208.13
गृहीत्वा पृथिवी देवी पाताले न्यवसत्तदा ।
ततस्त्रैलोक्यमखिलं निरोषधिगणान्वितम्।
निःस्वाध्यायवषट्कारमभूत्सर्वं समन्ततः ॥ १२.२०८.१३ ॥
Entonces la diosa, tras asir la tierra, habitó en el inframundo; y entonces todos los tres mundos, privados de la multitud de hierbas, sin recitación del Veda y sin la ofrenda vaṣaṭ, quedaron en todas partes así.
12.208.14
अथादितेयाः संत्रस्ता ब्रह्माणमिदमब्रुवन् ।
कथं शक्ष्यामहे ब्रह्मन्दानवैरभिमर्दनम् ॥ १२.२०८.१४ ॥
Entonces los hijos de Aditi, aterrorizados, dijeron a Brahmā: '¡Oh Brahman!, ¿cómo podremos resistir ser aplastados por los dānavas?'
12.208.15
हिरण्याक्षेण भगवन्गृहीतेयं वसुन्धरा ।
न शक्ष्यामो वयं तत्र प्रवेष्टुं जलदुर्गमम् ॥ १२.२०८.१५ ॥
'¡Oh venerable!, esta Vasundharā ha sido apresada por Hiraṇyākṣa; no podremos entrar allí, en la fortaleza acuática inaccesible.'
12.208.16
तानाह भगवान्ब्रह्मा मुनिरेव प्रसाद्यताम् ।
अगस्त्योऽसौ महातेजाः पातु तज्जलमञ्जसा ॥ १२.२०८.१६ ॥
El venerable Brahmā les dijo: 'Que se propicie a aquel sabio; que Agastya, de gran esplendor, beba de inmediato aquella agua.'
12.208.17
तथेति चोक्त्वा ते देवा मुनिमूचुर्मुदान्विताः ।
त्रायस्व लोकान्विप्रर्षे जलमेतत्क्षयं नय ॥ १२.२०८.१७ ॥
Diciendo '¡Así sea!', aquellos dioses, llenos de alegría, dijeron al sabio: 'Oh sabio brahmín, protege los mundos; lleva esta agua a su desaparición.'
12.208.18
तथेति चोक्त्वा भगवान्कालानलसमद्युतिः ।
ध्यायञ्जलादनिवहं स क्षणेन पपौ जलम् ॥ १२.२०८.१८ ॥
Diciendo '¡Así sea!', el venerable, resplandeciente como el fuego del tiempo, meditó sobre la masa de agua y en un instante bebió aquella agua.
12.208.19
शोषिते तु समुद्रे च देवाः सर्षिपुरोगमाः ।
ब्रह्माणं प्रणिपत्योचुर्मुनिना शोषितं जलम्।
इति भूयः समाचक्ष्व किं करिष्यामहे विभो ॥ १२.२०८.१९ ॥
Cuando el océano se secó, los dioses encabezados por los sabios se postraron ante Brahmā y dijeron: «El sabio ha bebido las aguas. Dinos de nuevo, oh señor, ¿qué haremos?»
12.208.20
स्वयंभूस्तानुवाचेदं निसृष्टोऽत्र विधिर्मया ॥ १२.२०८.२० ॥
Svayambhū les dijo: «Aquí la norma ha sido establecida por mí.»
12.208.21
ते वरेणाभिसंपन्ना बलेन च मदेन च ।
नावबुद्ध्यन्ति संमूढा विष्णुमव्यक्तदर्शनम्।
वराहरूपिणं देवमधृष्यममरैरपि ॥ १२.२०८.२१ ॥
Engañados y ensoberbecidos por sus dones, su fuerza y su orgullo, no perciben a Viṣṇu, cuya forma no se ve, que ha tomado forma de jabalí y es inaccesible incluso para los inmortales.
12.208.22
एष वेगेन गत्वा हि यत्र ते दानवाधमाः ।
अन्तर्भूमिगता घोरा निवसन्ति सहस्रशः।
शमयिष्यति तच्छ्रुत्वा जहृषुः सुरसत्तमाः ॥ १२.२०८.२२ ॥
Irá rápidamente allí donde esos más viles de los dānavas, terribles y miles en número, habitan ocultos en el interior de la tierra, y los someterá. Al oír esto, los mejores de los dioses se regocijaron.
12.208.23
ततो विष्णुर्महातेजा वाराहं रूपमास्थितः ।
अन्तर्भूमिं संप्रविश्य जगाम दितिजान्प्रति ॥ १२.२०८.२३ ॥
Entonces Viṣṇu, de gran esplendor, tomando forma de jabalí, entró en el interior de la tierra y se dirigió hacia los daityas.
12.208.24
दृष्ट्वा च सहिताः सर्वे दैत्याः सत्वममानुषम् ।
प्रसह्य तरसा सर्वे संतस्थुः कालमोहिताः ॥ १२.२०८.२४ ॥
Al ver aquel ser sobrehumano, todos los daityas se reunieron y, con fuerza y prontitud, cegados por el tiempo, se mantuvieron firmes.
12.208.25
ततस्ते समभिद्रुत्य वराहं जगृहुः समम् ।
संक्रुद्धाश्च वराहं तं व्यकर्षन्त समन्ततः ॥ १२.२०८.२५ ॥
Entonces todos se lanzaron juntos sobre el jabalí y lo agarraron; encolerizados, arrastraron a aquel jabalí por todas partes.
12.208.26
दानवेन्द्रा महाकाया महावीर्यबलोच्छ्रिताः ।
नाशक्नुवंश्च किंचित्ते तस्य कर्तुं तदा विभो ॥ १२.२०८.२६ ॥
Los señores de los Dānavas, de cuerpo grande y ensoberbecidos por su gran valor y fuerza, no pudieron hacerle nada entonces, oh señor.
12.208.27
ततोऽगच्छन्विस्मयं ते दानवेन्द्रा भयं तथा ।
संशयं गतमात्मानं मेनिरे च सहस्रशः ॥ १२.२०८.२७ ॥
Entonces los señores de los Dānavas sintieron asombro y temor, y por millares se creyeron sumidos en la duda.
12.208.28
ततो देवाधिदेवः स योगात्मा योगसारथिः ।
योगमास्थाय भगवांस्तदा भरतसत्तम ॥ १२.२०८.२८ ॥
Entonces el dios de los dioses, cuyo ser es el yoga y cuyo auriga es el yoga, el bienaventurado señor, recurrió al yoga, oh mejor de los Bharatas.
12.208.29
विननाद महानादं क्षोभयन्दैत्यदानवान् ।
सन्नादिता येन लोकाः सर्वाश्चैव दिशो दश ॥ १२.२०८.२९ ॥
Lanzó un gran rugido, agitando a los Daityas y Dānavas; con aquel rugido resonaron todos los mundos y las diez direcciones.
12.208.30
तेन सन्नादशब्देन लोकानां क्षोभ आगमत् ।
संश्रान्ताश्च दिशः सर्वा देवाः शक्रपुरोगमाः ॥ १२.२०८.३० ॥
Con el estruendo de aquel rugido llegó la agitación a los mundos; todas las direcciones quedaron confundidas, y también los dioses encabezados por Indra.
12.208.31
निर्विचेष्टं जगच्चापि बभूवातिभृशं तदा ।
स्थावरं जङ्गमं चैव तेन नादेन मोहितम् ॥ १२.२०८.३१ ॥
Entonces el mundo quedó totalmente inmóvil, y por aquel sonido lo inmóvil y lo móvil quedaron aturdidos.
12.208.32
ततस्ते दानवाः सर्वे तेन नादेन भीषिताः ।
पेतुर्गतासवश्चैव विष्णुतेजः प्रमोहिताः ॥ १२.२०८.३२ ॥
Entonces todos los dānavas, aterrorizados por aquel sonido, quedaron aturdidos por el resplandor de Viṣṇu y cayeron sin vida.
12.208.33
त्रस्तांश्च देवानालोक्य ब्रह्मा प्राह पितामहः ।
योगेश्वरोऽयं भगवान्वाराहं रूपमास्थितः।
नर्दमानोऽत्र संयाति मा भैष्ट सुरसत्तमाः ॥ १२.२०८.३३ ॥
Al ver a los dioses aterrorizados, el abuelo Brahmā dijo: 'Este señor del yoga, el bienaventurado, ha tomado la forma de jabalí y viene aquí rugiendo. No temáis, mejores de los dioses.'
12.208.34
एवमुक्त्वा ततो ब्रह्मा नमश्चक्रे पितामहः ।
देवता मुनयश्चैव विष्णुं वै मुक्तिहेतवे ॥ १२.२०८.३४ ॥
Dicho esto, el abuelo Brahmā se inclinó ante Viṣṇu, y también los dioses y los sabios se inclinaron ante Viṣṇu para alcanzar la liberación.
12.208.35
ततो हरिर्महातेजा ब्रह्माणमभिनन्द्य च ।
रसातलगतश्चापि वराहस्त्रिदशद्विषाम्।
खुरैर्विदारयामास मांसमेदोस्थिसंचयान् ॥ १२.२०८.३५ ॥
Entonces Hari, de gran esplendor, saludó a Brahmā; y el jabalí, que había descendido al mundo inferior, desgarró con sus pezuñas a los enemigos de los dioses hasta dejar montones de carne, grasa y huesos.
12.208.36
नादेन तेन महता सनातन इति स्मृतः ।
पद्मनाभो महायोगी भूतात्मा भूतभावनः ॥ १२.२०८.३६ ॥
Por aquel gran sonido es recordado como el Eterno; Padmanābha, el gran yogui, el alma de los seres, el que hace existir a los seres.
12.208.37
ततो देवगणाः सर्वे पितामहमुपाद्रवन् ।
तत्र गत्वा महात्मानमूचुश्चैव जगत्पतिम् ॥ १२.२०८.३७ ॥
Entonces todas las huestes de dioses acudieron al Abuelo. Llegados allí, hablaron al magnánimo señor del mundo.
12.208.38
नादोऽयं कीदृशो देव नेतं विद्म वयं प्रभो ।
कोसौ हि कस्य वा नादो येन विह्वलितं जगत्।
देवाश्च दानवाश्चैव मोहितास्तस्य तेजसा ॥ १२.२०८.३८ ॥
Oh dios, oh señor, ¿qué clase de sonido es este? No lo conocemos. ¿De quién es? ¿Por el sonido de quién ha sido sacudido el mundo? Dioses y demonios han quedado confundidos por su resplandor.
12.208.39
एतस्मिन्नन्तरे विष्णुर्वाराहं रूपमास्थितः ।
उदतिष्ठन्महाबाहो स्तूयमानो महर्षिभिः ॥ १२.२०८.३९ ॥
Mientras tanto, Viṣṇu, adoptando la forma de jabalí, se alzó, oh de grandes brazos, siendo alabado por los grandes sabios.
12.208.40
दिव्यं… युद्धमासीन्महात्मनोः ।
हिरण्याक्षस्य विष्णोश्च सर्वसंक्षोभकारणम् ॥ १२.२०८.४० ॥
Hubo una batalla divina entre los dos magnánimos, Hiraṇyākṣa y Viṣṇu, que se convirtió en la causa de la agitación universal.
12.208.41
जघान च हिरण्याक्षमन्तर्भूमिगतं हरिः ।
तदाकर्ण्य महातेजा ब्रह्मा मधुरमब्रवीत् ॥ १२.२०८.४१ ॥
Hari derribó a Hiraṇyākṣa, que se había internado en el interior de la tierra. Al oírlo, el gran resplandeciente Brahmā habló dulcemente.
12.208.42
निहत्य दानवपतीन्महावर्ष्मा महाबलः ।
एष देवो महायोगी भूतात्मा भूतभावनः ॥ १२.२०८.४२ ॥
Tras haber abatido a los señores de los demonios, este dios de vasta forma y gran poder es el gran yogui, el alma de los seres, quien da existencia a los seres.
12.208.43
सर्वभूतेश्वरो योगी मुनिरात्मा तथाऽऽत्मनः ।
स्थिरीभवत कृष्णोऽयं सर्वविध्नविनाशनः ॥ १२.२०८.४३ ॥
Él es señor de todos los seres, yogui, sabio y el alma de sí mismo. Que este Kṛṣṇa permanezca firme, destructor de todos los obstáculos.
12.208.44
कृत्वा कर्मातिसाध्वेतदशक्यममितप्रभः ।
समायातः स्वमात्मानं महाभागो महाद्युतिः ॥ १२.२०८.४४ ॥
Habiendo realizado esta hazaña excelentísima e imposible, el de esplendor sin límites regresó a su propio ser; es muy afortunado y de gran resplandor.
12.208.45
पद्मनाभो महायोगी पुराणपुरुषोत्तमः ।
न संतापो न भीः कार्या शोको वा सुरसत्तमैः ॥ १२.२०८.४५ ॥
El de ombligo de loto, gran yogui, el mejor de los antiguos varones: Oh mejores de los dioses, no debe haber angustia, ni temor, ni dolor.
12.208.46
विधिरेष प्रभावश्च कालः संक्षयकारकः ।
लोकान्धारयता तेन नादो मुक्तो महात्मना ॥ १२.२०८.४६ ॥
Esto es el destino, este es el poder, y el tiempo que causa la destrucción; por aquel gran alma que sostiene los mundos, fue liberado el sonido.
12.208.47
स एष हि महाबाहुः सर्वलोकनमस्कृतः ।
अच्युतः पुण्डरीकाक्षः सर्वभूतादिरीश्वरः ॥ १२.२०८.४७ ॥
Ciertamente él es este de brazos poderosos, reverenciado por todos los mundos, el inmutable, de ojos de loto, señor, origen de todos los seres.