మహాభారతం · అధ్యాయం 12.208
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.208.1
पितामह महाप्राज्ञ युधि सत्यपराक्रम ।
श्रोतुमिच्छामि कार्त्स्न्येन वृष्णमव्ययमीश्वरम् ॥ १२.२०८.१ ॥
పితామహా, మహాప్రాజ్ఞా, యుద్ధంలో సత్యపరాక్రమా, అవ్యయుడైన ఈశ్వరుడు వృష్ణి (కృష్ణుడు)ని పూర్తిగా వినాలనుకుంటున్నాను.
12.208.2
यच्चास्य तेजः सुमहद्यच्च कर्म पुरा कृतम् ।
तन्मे सर्वं यथातत्त्वं ब्रूहि त्वं पुरुषर्षभ ॥ १२.२०८.२ ॥
ఆయన అత్యంత మహత్తరమైన తేజస్సును, పూర్వం ఆయన చేసిన కర్మలన్నింటినీ యథార్థంగా నాకు చెప్పుము, పురుషశ్రేష్ఠా.
12.208.3
तिर्यग्योनिगतो रूपं कथं धारितवान्प्रभुः ।
केन कार्यनिसर्गेण तमाख्याहि महाबल ॥ १२.२०८.३ ॥
తిర్యగ్యోనిలో పుట్టి ఆ ప్రభువు ఎలా రూపం ధరించాడు? ఏ కార్యోద్దేశంతో? ఓ మహాబలా, దానిని చెప్పుము.
12.208.4
पुराऽहं मृगयां यातो मार्कण्डेयाश्रमे स्थितः ।
तत्रापश्यं मुनिगणान्समासीनान्सहस्रशः ॥ १२.२०८.४ ॥
పూర్వం నేను వేటకు వెళ్ళి మార్కండేయుని ఆశ్రమంలో ఉన్నప్పుడు, అక్కడ వేలాది మంది ముని సమూహాలు కూర్చుని ఉండటం చూశాను.
12.208.5
ततस्ते मधुपर्केण पूजां चक्रुरथो मयि ।
प्रतिगृह्य च तां पूजां चक्रुरथो मयि। ॥ १२.२०८.५ ॥
అప్పుడు వారు మధుపర్కంతో నన్ను సత్కరించారు; నేను ఆ సత్కారాన్ని స్వీకరించి వారినీ సత్కరించాను; మళ్ళీ వారు నన్ను సత్కరించారు.
12.208.6
कथैषा कथिता तत्र कश्यपेन महर्षिणा ।
मनः प्रह्वादिनीं दिव्यां तामिहैकमनाः शृणु ॥ १२.२०८.६ ॥
ఈ కథను అక్కడ మహర్షి కశ్యపుడు చెప్పాడు; మనసును ఆనందింపజేసే ఈ దివ్య కథను ఇప్పుడు ఏకాగ్రచిత్తంతో వినుము.
12.208.7
पुरा दानवमुख्या हि क्रोधलोभसमन्विताः ।
बलेन मत्ताः शतशो नरकाद्या महासुराः ॥ १२.२०८.७ ॥
పూర్వం క్రోధలోభాలతో నిండిన ప్రధాన దానవులు, బలోన్మత్తులై వందల సంఖ్యలో — నరకుడు మొదలైన మహా అసురులు.
12.208.8
तथैव चान्ये बहवो दानवा युद्धदुर्मदाः ।
न सहन्ते स्म देवानां समृद्धिं तामनुत्तमाम् ॥ १२.२०८.८ ॥
అలాగే యుద్ధగర్వులైన ఇతర అనేక దానవులు, దేవతల ఆ అనుపమ సమృద్ధిని సహించలేకపోయారు.
12.208.9
नराकाद्या महाघोरा हिरण्याक्षमुपाश्रिताः ।
उद्योगं परमं चक्रुर्देवानां निग्रहे तदा ॥ १२.२०८.९ ॥
నరకుడు మొదలైన మహాభయంకర అసురులు హిరణ్యాక్షుని ఆశ్రయించి, అప్పుడు దేవతలను అణచడానికి గొప్ప ప్రయత్నం చేశారు.
12.208.10
नियुतं वत्सराणां तु वायुभक्षोऽभवत्तदा ।
हिरण्याक्षो महारौद्रो लेभे देवात्पितामहात्।
वरानचिन्त्यानतुलाञ्शतशोऽथ सहस्रशः ॥ १२.२०८.१० ॥
అప్పుడు మహాభయంకరుడైన హిరణ్యాక్షుడు ఒక నియుత సంవత్సరాలు కేవలం వాయువునే భక్షించాడు; దేవుడైన పితామహుని నుండి అచింత్యమైన, అతులితమైన వరాలను వందలు వేలుగా పొందాడు.
12.208.11
दानवैरर्द्यमानास्तु देवा देवर्षयस्तथा ।
न शर्म लेभिरे राजन्क्लिश्यमानास्ततस्ततः ॥ १२.२०८.११ ॥
దానవుల చేత పీడింపబడిన దేవతలు, దేవర్షులు కూడా, ఓ రాజా, శాంతి పొందలేకపోయారు; ఇక్కడా అక్కడా బాధపడుతూ తిరిగారు.
12.208.12
पृथिवीमार्तरूपां ते समपश्यन्दिवौकसः ।
दानवैरभिसंकीर्णां घोररूपैर्महाबलैः।
भारार्तामप्रहृष्टां च दुःखितां संनिमज्जतीम् ॥ १२.२०८.१२ ॥
అప్పుడు స్వర్గవాసులు భూమిని బాధిత రూపంలో చూశారు — భయంకర రూపులు, మహాబలులైన దానవులతో నిండి, భారంతో పీడితమై, ఆనందం లేక, దుఃఖించి మునిగిపోతున్నట్లు.
12.208.13
गृहीत्वा पृथिवी देवी पाताले न्यवसत्तदा ।
ततस्त्रैलोक्यमखिलं निरोषधिगणान्वितम्।
निःस्वाध्यायवषट्कारमभूत्सर्वं समन्ततः ॥ १२.२०८.१३ ॥
అప్పుడు దేవి భూమిని పట్టుకుని పాతాళంలో నివసించింది. అప్పుడు సమస్త త్రిలోకం ఓషధుల సమూహం లేకుండా, స్వాధ్యాయం, వషట్కారం లేకుండా అన్ని వైపులా అయిపోయింది.
12.208.14
अथादितेयाः संत्रस्ता ब्रह्माणमिदमब्रुवन् ।
कथं शक्ष्यामहे ब्रह्मन्दानवैरभिमर्दनम् ॥ १२.२०८.१४ ॥
అప్పుడు భయభ్రాంతులైన అదితి పుత్రులు బ్రహ్మతో ఇలా అన్నారు: 'బ్రహ్మన్! దానవులచే మర్దించబడకుండా మేము ఎలా సాధించగలం?'
12.208.15
हिरण्याक्षेण भगवन्गृहीतेयं वसुन्धरा ।
न शक्ष्यामो वयं तत्र प्रवेष्टुं जलदुर्गमम् ॥ १२.२०८.१५ ॥
'భగవాన్! హిరణ్యాక్షుడు ఈ వసుంధరను పట్టుకున్నాడు. జలదుర్గమమైన అక్కడ ప్రవేశించడానికి మేము సమర్థులం కాము.'
12.208.16
तानाह भगवान्ब्रह्मा मुनिरेव प्रसाद्यताम् ।
अगस्त्योऽसौ महातेजाः पातु तज्जलमञ्जसा ॥ १२.२०८.१६ ॥
భగవాన్ బ్రహ్మ వారితో అన్నాడు: 'ఆ ముని మహాతేజస్వి అగస్త్యుడిని ప్రసన్నం చేసుకోండి. ఆయన ఆ జలాన్ని వెంటనే త్రాగనివ్వండి.'
12.208.17
तथेति चोक्त्वा ते देवा मुनिमूचुर्मुदान्विताः ।
त्रायस्व लोकान्विप्रर्षे जलमेतत्क्षयं नय ॥ १२.२०८.१७ ॥
'అలాగే' అని అన్నాక ఆ దేవతలు ఆనందంతో మునితో అన్నారు: 'విప్రర్షీ! లోకాలను రక్షించు; ఈ జలాన్ని క్షయం చేయి.'
12.208.18
तथेति चोक्त्वा भगवान्कालानलसमद्युतिः ।
ध्यायञ्जलादनिवहं स क्षणेन पपौ जलम् ॥ १२.२०८.१८ ॥
'అలాగే' అని అని, కాలాగ్నితో సమానమైన తేజస్సుగల భగవానుడు జలరాశిని ధ్యానించి, క్షణంలో ఆ జలాన్ని త్రాగాడు.
12.208.19
शोषिते तु समुद्रे च देवाः सर्षिपुरोगमाः ।
ब्रह्माणं प्रणिपत्योचुर्मुनिना शोषितं जलम्।
इति भूयः समाचक्ष्व किं करिष्यामहे विभो ॥ १२.२०८.१९ ॥
సముద్రం ఎండిపోయినప్పుడు ఋషులతో ముందున్న దేవతలు బ్రహ్మకు నమస్కరించి అన్నారు: ముని జలాన్ని పీల్చివేశాడు. ఓ విభూ, మళ్ళీ చెప్పండి, మేము ఏం చేయాలి?
12.208.20
स्वयंभूस्तानुवाचेदं निसृष्टोऽत्र विधिर्मया ॥ १२.२०८.२० ॥
స్వయంభువు వారితో ఇలా అన్నాడు: ఈ విషయంలో విధిని నేనే నిర్ణయించాను.
12.208.21
ते वरेणाभिसंपन्ना बलेन च मदेन च ।
नावबुद्ध्यन्ति संमूढा विष्णुमव्यक्तदर्शनम्।
वराहरूपिणं देवमधृष्यममरैरपि ॥ १२.२०८.२१ ॥
వరాలు, బలం, గర్వంతో నిండిన ఆ మూఢులు వరాహ రూపంలో ఉన్న విష్ణువును గుర్తించరు; ఆయన రూపం అవ్యక్తమైనది, దేవతలకైనా అజేయుడు.
12.208.22
एष वेगेन गत्वा हि यत्र ते दानवाधमाः ।
अन्तर्भूमिगता घोरा निवसन्ति सहस्रशः।
शमयिष्यति तच्छ्रुत्वा जहृषुः सुरसत्तमाः ॥ १२.२०८.२२ ॥
ఆయన వేగంగా వెళ్లి, భూమి లోపల దాగి వేలాదిగా భయంకరంగా నివసిస్తున్న ఆ అధమ దానవులను అణచివేస్తాడు. ఇది విని శ్రేష్ఠ దేవతలు సంతోషించారు.
12.208.23
ततो विष्णुर्महातेजा वाराहं रूपमास्थितः ।
अन्तर्भूमिं संप्रविश्य जगाम दितिजान्प्रति ॥ १२.२०८.२३ ॥
అప్పుడు మహాతేజస్వి విష్ణువు వరాహ రూపాన్ని ధరించి, భూమి లోపలికి ప్రవేశించి దైత్యుల వైపు వెళ్లాడు.
12.208.24
दृष्ट्वा च सहिताः सर्वे दैत्याः सत्वममानुषम् ।
प्रसह्य तरसा सर्वे संतस्थुः कालमोहिताः ॥ १२.२०८.२४ ॥
దైత్యులందరూ ఆ మానుషాతీతమైన రూపాన్ని చూసి, కలిసి, బలంగా మరియు వేగంగా, కాలముచే మోహితులై స్థిరంగా నిలిచారు.
12.208.25
ततस्ते समभिद्रुत्य वराहं जगृहुः समम् ।
संक्रुद्धाश्च वराहं तं व्यकर्षन्त समन्ततः ॥ १२.२०८.२५ ॥
తర్వాత వారు పరుగెత్తి ఆ వరాహాన్ని ఒక్కసారిగా పట్టుకున్నారు; కోపంతో ఆ వరాహాన్ని అన్ని వైపులా లాగారు.
12.208.26
दानवेन्द्रा महाकाया महावीर्यबलोच्छ्रिताः ।
नाशक्नुवंश्च किंचित्ते तस्य कर्तुं तदा विभो ॥ १२.२०८.२६ ॥
పెద్ద శరీరాలు కలిగి, గొప్ప పరాక్రమం మరియు బలంతో ఉప్పొంగిన దానవేంద్రులు — ఓ విభో, అప్పుడు వారు దానికి ఏమీ చేయలేకపోయారు.
12.208.27
ततोऽगच्छन्विस्मयं ते दानवेन्द्रा भयं तथा ।
संशयं गतमात्मानं मेनिरे च सहस्रशः ॥ १२.२०८.२७ ॥
అప్పుడు ఆ దానవేంద్రులకు ఆశ్చర్యం, భయం కలిగాయి; వేలమంది తమను సందేహంలో పడినవారిగా భావించారు.
12.208.28
ततो देवाधिदेवः स योगात्मा योगसारथिः ।
योगमास्थाय भगवांस्तदा भरतसत्तम ॥ १२.२०८.२८ ॥
అప్పుడు దేవాధిదేవుడు, యోగమే స్వరూపంగా కలవాడు, యోగమే సారథిగా కలవాడు అయిన ఆ భగవంతుడు యోగాన్ని ఆశ్రయించాడు — ఓ భరతశ్రేష్ఠా.
12.208.29
विननाद महानादं क्षोभयन्दैत्यदानवान् ।
सन्नादिता येन लोकाः सर्वाश्चैव दिशो दश ॥ १२.२०८.२९ ॥
ఆయన మహానాదం చేశాడు; దానివల్ల దైత్యులు, దానవులు కలత చెందారు; ఆ నాదంతో లోకాలన్నీ, పది దిక్కులూ ప్రతిధ్వనించాయి.
12.208.30
तेन सन्नादशब्देन लोकानां क्षोभ आगमत् ।
संश्रान्ताश्च दिशः सर्वा देवाः शक्रपुरोगमाः ॥ १२.२०८.३० ॥
ఆ నాదధ్వనితో లోకాలలో కలత కలిగింది; అన్ని దిక్కులూ, ఇంద్రుడు ముందుండి నడిపే దేవతలూ కలవరపడ్డారు.
12.208.31
निर्विचेष्टं जगच्चापि बभूवातिभृशं तदा ।
स्थावरं जङ्गमं चैव तेन नादेन मोहितम् ॥ १२.२०८.३१ ॥
అప్పుడు జగత్తు అత్యంత నిశ్చేష్టమైంది; ఆ నాదంతో స్థావరజంగమాలన్నీ మోహితమయ్యాయి.
12.208.32
ततस्ते दानवाः सर्वे तेन नादेन भीषिताः ।
पेतुर्गतासवश्चैव विष्णुतेजः प्रमोहिताः ॥ १२.२०८.३२ ॥
అప్పుడు ఆ నాదానికి భయపడిన దానవులందరూ విష్ణుతేజంతో మోహితులై ప్రాణం లేకుండా పడిపోయారు.
12.208.33
त्रस्तांश्च देवानालोक्य ब्रह्मा प्राह पितामहः ।
योगेश्वरोऽयं भगवान्वाराहं रूपमास्थितः।
नर्दमानोऽत्र संयाति मा भैष्ट सुरसत्तमाः ॥ १२.२०८.३३ ॥
భయపడిన దేవతలను చూసి పితామహుడు బ్రహ్మ ఇలా అన్నాడు: 'యోగేశ్వరుడైన ఈ భగవానుడు వరాహరూపం ధరించి గర్జిస్తూ ఇక్కడికి వస్తున్నాడు. దేవశ్రేష్ఠులారా, భయపడకండి.'
12.208.34
एवमुक्त्वा ततो ब्रह्मा नमश्चक्रे पितामहः ।
देवता मुनयश्चैव विष्णुं वै मुक्तिहेतवे ॥ १२.२०८.३४ ॥
ఇలా చెప్పి పితామహుడు బ్రహ్మ విష్ణువుకు నమస్కరించాడు; దేవతలు, మునులు కూడా ముక్తి కోసం విష్ణువుకు నమస్కరించారు.
12.208.35
ततो हरिर्महातेजा ब्रह्माणमभिनन्द्य च ।
रसातलगतश्चापि वराहस्त्रिदशद्विषाम्।
खुरैर्विदारयामास मांसमेदोस्थिसंचयान् ॥ १२.२०८.३५ ॥
అప్పుడు మహాతేజస్వి అయిన హరి బ్రహ్మను అభినందించాడు; రసాతలానికి వెళ్లిన వరాహుడు దేవశత్రువులను తన గిట్టలతో చీల్చి, మాంస మేదస్సు ఎముకల కుప్పలుగా చేశాడు.
12.208.36
नादेन तेन महता सनातन इति स्मृतः ।
पद्मनाभो महायोगी भूतात्मा भूतभावनः ॥ १२.२०८.३६ ॥
ఆ మహానాదం కారణంగా ఆయన సనాతనుడని స్మరించబడ్డాడు; పద్మనాభుడు, మహాయోగి, భూతాత్మ, భూతభావనుడు.
12.208.37
ततो देवगणाः सर्वे पितामहमुपाद्रवन् ।
तत्र गत्वा महात्मानमूचुश्चैव जगत्पतिम् ॥ १२.२०८.३७ ॥
అప్పుడు దేవగణాలన్నీ పితామహుని వద్దకు పరుగెత్తాయి. అక్కడికి వెళ్లి మహాత్ముడైన జగత్పతితో అన్నాయి.
12.208.38
नादोऽयं कीदृशो देव नेतं विद्म वयं प्रभो ।
कोसौ हि कस्य वा नादो येन विह्वलितं जगत्।
देवाश्च दानवाश्चैव मोहितास्तस्य तेजसा ॥ १२.२०८.३८ ॥
దేవా, ప్రభూ, ఈ నాదం ఎలాంటిది? దాన్ని మేము ఎరుగము. అది ఎవరిది? ఏ నాదంతో జగత్తు కలత చెందిందో, దాని తేజస్సుతో దేవతలు, దానవులు కూడా మోహితులయ్యారు.
12.208.39
एतस्मिन्नन्तरे विष्णुर्वाराहं रूपमास्थितः ।
उदतिष्ठन्महाबाहो स्तूयमानो महर्षिभिः ॥ १२.२०८.३९ ॥
ఈ సమయంలో విష్ణువు వరాహ రూపాన్ని ధరించి లేచాడు. ఓ మహాబాహూ, మహర్షులచే స్తుతించబడుతూ.
12.208.40
दिव्यं… युद्धमासीन्महात्मनोः ।
हिरण्याक्षस्य विष्णोश्च सर्वसंक्षोभकारणम् ॥ १२.२०८.४० ॥
మహాత్ములైన హిరణ్యాక్షునికి, విష్ణువుకు మధ్య దివ్య యుద్ధం జరిగింది; అది అందరినీ కలవరపరచడానికి కారణమైంది.
12.208.41
जघान च हिरण्याक्षमन्तर्भूमिगतं हरिः ।
तदाकर्ण्य महातेजा ब्रह्मा मधुरमब्रवीत् ॥ १२.२०८.४१ ॥
భూమిలోపలికి వెళ్లిన హిరణ్యాక్షుణ్ణి హరి సంహరించాడు. అది విని మహాతేజస్వి అయిన బ్రహ్మ మధురంగా పలికాడు.
12.208.42
निहत्य दानवपतीन्महावर्ष्मा महाबलः ।
एष देवो महायोगी भूतात्मा भूतभावनः ॥ १२.२०८.४२ ॥
దానవరాజులను సంహరించిన, మహావర్ష్మ, మహాబలుడు అయిన ఈ దేవుడు మహాయోగి; భూతాత్మ; భూతాలను సృష్టించువాడు.
12.208.43
सर्वभूतेश्वरो योगी मुनिरात्मा तथाऽऽत्मनः ।
स्थिरीभवत कृष्णोऽयं सर्वविध्नविनाशनः ॥ १२.२०८.४३ ॥
ఆయన సర్వభూతేశ్వరుడు, యోగి, ముని, తనకు తానే ఆత్మ. ఈ కృష్ణుడు స్థిరంగా ఉండుగాక; ఆయన సర్వవిఘ్నాలను నాశనం చేసేవాడు.
12.208.44
कृत्वा कर्मातिसाध्वेतदशक्यममितप्रभः ।
समायातः स्वमात्मानं महाभागो महाद्युतिः ॥ १२.२०८.४४ ॥
అపరిమిత తేజస్సు గల ఆయన ఈ అత్యుత్తమమైన, అసాధ్యమైన కార్యాన్ని చేసి తన స్వరూపానికి తిరిగి వచ్చారు; ఆయన మహాభాగ్యుడు, మహాతేజస్వి.
12.208.45
पद्मनाभो महायोगी पुराणपुरुषोत्तमः ।
न संतापो न भीः कार्या शोको वा सुरसत्तमैः ॥ १२.२०८.४५ ॥
పద్మనాభుడు, మహాయోగి, పురాతన పురుషులలో ఉత్తముడు — దేవతలలో శ్రేష్ఠులారా, సంతాపమూ భయమూ శోకమూ పొందకూడదు.
12.208.46
विधिरेष प्रभावश्च कालः संक्षयकारकः ।
लोकान्धारयता तेन नादो मुक्तो महात्मना ॥ १२.२०८.४६ ॥
ఇది విధి, ఇది ప్రభావం, లయాన్ని కలిగించే కాలం; లోకాలను ధరించే ఆ మహాత్ముడు ఆ నాదాన్ని విడిచిపెట్టారు.
12.208.47
स एष हि महाबाहुः सर्वलोकनमस्कृतः ।
अच्युतः पुण्डरीकाक्षः सर्वभूतादिरीश्वरः ॥ १२.२०८.४७ ॥
ఆ మహాబాహువు, సర్వలోకాలచే నమస్కరింపబడినవాడు, అచ్యుతుడు, పుండరీకాక్షుడు, సర్వభూతాలకు ఆదియైనవాడు, ఈశ్వరుడు.