Mahābhārata · Adhyāya 12.209
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.209.1
पितामह महाप्राज्ञ केशवस्य महात्मनः ।
वक्तुमर्हसि तत्त्वेन माहात्म्यं पुनरेव तु ॥ १२.२०९.१ ॥
Abuelo, gran sabio, mereces volver a exponer con verdad la grandeza del magnánimo Keśava.
12.209.2
न तृप्याम्यहमप्येनं पश्यञ्शृण्वंश्च भारत ।
एवं कृष्णं महाबाहो तस्मादेतद्ब्रवीहि मे ॥ १२.२०९.२ ॥
Descendiente de Bharata, ni aun viéndole y escuchándole quedo satisfecho. Por eso, oh de brazos poderosos, dime esto sobre Kṛṣṇa.
12.209.3
शृणु राजन्कथामेतां वैष्णवीं पापनाशनीम् ।
नारदो मां पुरा प्राह यामहं ते वदामि ताम् ॥ १२.२०९.३ ॥
Escucha, oh rey, esta narración vaiṣṇava que destruye el pecado, la que Nārada me contó antaño; esa te la cuento.
12.209.4
देवर्षिर्नारदः पूर्वं तत्वं वेत्स्यामि वै हरेः ।
इति संचिन्त्य मनसा दध्यौ ब्रह्म सनातनम् ॥ १२.२०९.४ ॥
El sabio divino Nārada, habiendo reflexionado en su mente: «Ciertamente conoceré la verdad de Hari», meditó entonces en el Brahman eterno.
12.209.5
हिमालये शुभे दिव्ये दिव्यं वर्षशतं किल ।
अनुच्छ्वसन्निराहारः संयतात्मा जितेन्द्रियः ॥ १२.२०९.५ ॥
En el Himālaya auspicioso y divino, durante cien años divinos, sin exhalar, en ayuno, dueño de sí y vencedor de los sentidos, practicó la austeridad.
12.209.6
ततोऽन्तरिक्षे वागासीत्तं मुनिप्रवरं प्रति ।
मेघगम्भीरनिर्घोषा दिव्या वाह्याऽशरीरिणी ॥ १२.२०९.६ ॥
Entonces desde el cielo llegó hacia aquel primero entre los sabios una voz —divina, externa, incorpórea, profunda como el estruendo de una nube.
12.209.7
किमर्थं त्वं समापन्नो ध्यानं मुनिवरोत्तम ।
अहं ददामि ते ज्ञानं धर्माद्यं वा वृणीष्व माम् ॥ १२.२०९.७ ॥
Mejor de los sabios, ¿por qué te has sumido en la meditación? Te daré conocimiento; o elige de mí lo que desees, comenzando por el dharma.
12.209.8
तच्छ्रुत्वा मुनिरालोच्य संभ्रमाविष्टमानसः ।
किंनु स्यादिति संचिन्त्य वाक्यमाहापरं प्रति ॥ १२.२०९.८ ॥
Al oír aquello, el sabio, con la mente agitada, reflexionó: '¿Qué podrá ser esto?', y dijo estas palabras a otro.
12.209.9
कस्त्वं भवानण्डं बिभेद मध्ये ।
समास्थितो वाक्यमुदीरयन्माम्।
न रूपमन्यत्तव दृश्यते वै ।
ईदृग्विधस्त्वं समधिष्ठितोऽसि ॥ १२.२०९.९ ॥
¿Quién eres tú, que partiste el huevo por la mitad? De pie en medio y hablándome estas palabras, no se ve en ti otra forma; en tal forma te encuentras.
12.209.10
पुनस्तमाह स मुनिमनन्तोऽहं बृहत्तरः ।
न मां मूढा विजानन्ति ज्ञानिनो मां विदन्त्युत ॥ १२.२०९.१० ॥
De nuevo aquel sabio le dijo: 'Soy infinito, y aún más vasto. Los necios no me conocen; los sabios sí me conocen.'
12.209.11
तं प्रत्याह मुनिः श्रीमान्प्रणतो विनयान्वितः ।
भवन्तं ज्ञातुमिच्छामि तव तत्वं ब्रवीहि मे ॥ १२.२०९.११ ॥
A él, aquel glorioso sabio, inclinándose con humildad, le dijo: 'Deseo conocerte; dime tu verdadera naturaleza.'
12.209.12
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा नारदं प्राह लोकपः ।
ज्ञानेन मां विजानीहि नान्यथा शक्तिरस्ति ते ॥ १२.२०९.१२ ॥
Al oír sus palabras, el señor de los mundos dijo a Nārada: 'Conóceme por medio del conocimiento; de otro modo no tienes poder para ello.'
12.209.13
कीदृग्विधं तु तज्ज्ञानं येन जानामि ते तनुम् ।
अनन्त तन्मे ब्रूहि त्वं यद्यनुग्रहवानहम् ॥ १२.२०९.१३ ॥
¿De qué clase es aquel conocimiento por el cual pueda conocer tu forma? Oh Ananta, si me eres favorable, dímelo.
12.209.14
विकल्पहीनं विपुलं तस्य चूरं शिवं परम् ।
ज्ञानं तत्तेन जानासि साधनं प्रति ते मुने ॥ १२.२०९.१४ ॥
Ese conocimiento está libre de alternativas, es vasto, puro, auspicioso y supremo. Oh sabio, por él lo conoces como el medio.
12.209.15
अत्रावृत्य स्थितं ह्येतत्तच्छुद्धमितरन्मृषा ।
एतत्ते सर्वमाख्यातं संक्षेपान्मुनिसत्तम ॥ १२.२०९.१५ ॥
Lo que aquí permanece envuelto es puro; lo demás es falso. Oh mejor de los sabios, todo esto te ha sido dicho en resumen.
12.209.16
त्वमेव तव यत्तत्वं ब्रूहि लोकगुरो मम ।
भवन्तं ज्ञातुमिच्छामि कीदृग्भूतस्त्वमव्यय ॥ १२.२०९.१६ ॥
Tú mismo dime esa tu verdad, oh maestro de los mundos. Oh Imperecedero, deseo saber de qué naturaleza eres.
12.209.17
ततः प्रहस्य भगवान्मेघगम्भीरया गिरा ।
प्राहेशः सर्वभूतानां न मे चास्यं श्रुतिर्न च ॥ १२.२०९.१७ ॥
Entonces el Señor, sonriendo, habló con voz profunda como una nube: el Señor de todos los seres dijo: no tengo boca ni tengo oído.
12.209.18
न घ्राणजिह्वे दृक्चैव त्वचा नास्ति तथा मुने ।
कथं वक्ष्यामि चात्मानमशरीरस्तथाप्यहम् ॥ १२.२०९.१८ ॥
Oh sabio, no tengo nariz ni lengua, ni ojo, ni tampoco piel. ¿Cómo, pues, hablaré de mí mismo, siendo incorpóreo?
12.209.19
तज्ज्ञात्वा विस्मयाविष्टो मुनिराह प्रणम्य तम् ।
येन त्वं पूर्वमात्मानमनन्तोऽहं बृहत्तरः।
शतोऽहमिति मां प्रीतः प्रोक्तवानसि तत्कथम् ॥ १२.२०९.१९ ॥
Al saberlo, el sabio, lleno de asombro, se inclinó ante él y dijo: "Antes te declaraste infinito y aún mayor, y con agrado me llamaste «cien»: ¿cómo es eso?"
12.209.20
पुनस्तमाह भगवांस्तवाप्यक्षाणि सन्ति वै ।
त्वमेनं ब्रूहि चात्मानं यदि शक्नोषि नारद ॥ १२.२०९.२० ॥
El Bienaventurado volvió a decirle: "Tú también tienes sentidos. Nārada, si puedes, dilo, y dile tu propio yo."
12.209.21
आत्मा यथा तव मुने विदितस्तु भविष्यति ।
मां च जानासि तेन त्वमेकं साधनमावयोः।
इत्युक्त्वा भगवान्देवस्ततो नोवाच किंचन ॥ १२.२०९.२१ ॥
"Oh sabio, tu yo será conocido tal como es conocido. También me conoces; por eso este es un medio para nosotros dos." Dicho esto, el Dios Bienaventurado no dijo nada más.
12.209.22
नारदोऽप्युत्स्मयन्खिन्नः क्व गतोऽसाविति प्रभुः ।
स्थित्वा स दीर्घकालं च मुनिर्व्यामूढमानसः ॥ १२.२०९.२२ ॥
Nārada también, sonriendo y afligido, se preguntó: "¿Adónde se ha ido ese Señor?" El sabio permaneció allí largo tiempo, con la mente desconcertada.
12.209.23
आह मां भगवान्देवस्त्वनन्तोऽहं बृहत्तरः ।
तेनाहमिति सर्वस्य को वानन्तो बृहत्तरः ॥ १२.२०९.२३ ॥
El Dios Bienaventurado me dijo: "Yo soy infinito y aún mayor. Por tanto, ¿quién es el «yo» de todos, o quién es infinito y aún mayor?"
12.209.24
केयमुर्वी ह्यनन्ताख्या बृहती नूनमेव सा ।
यस्यां जानन्ति भूतानि विलीनानि ततस्ततः।
एनां पृच्छामि तरुणीं सैषा नूनमुवाच माम् ॥ १२.२०९.२४ ॥
¿Qué es esta tierra llamada Anantā? Ciertamente es vasta, aquella en la que los seres se disuelven una y otra vez. Pregunto a esta joven; ciertamente ella me ha hablado.
12.209.25
इत्येवं स मुनिः श्रीमान्कृत्वा निश्चयमात्मनः ।
स भूतलं समाविश्य प्रणिपत्येदमब्रवीत् ॥ १२.२०९.२५ ॥
Así, aquel glorioso sabio, habiendo tomado su decisión, descendió a la superficie de la tierra, se inclinó y dijo esto.
12.209.26
आश्चर्यासि च धन्यासि वृहती त्वं वसुन्धरे ।
त्वामत्र वेत्तुमिच्छामि याग्दृभूताऽसि शोभने ॥ १२.२०९.२६ ॥
Oh Vasundharā, eres maravillosa y bendita, eres vasta. Oh radiante, deseo aquí saber qué clase de ser eres.
12.209.27
तच्छ्रुत्वा धरणी देवी स्मयमानाऽब्रवीदिदम् ।
नाहं हि बृहती विप्र न चानन्ता च सत्तम ॥ १२.२०९.२७ ॥
Al oír esto, la diosa Dharaṇī, sonriendo, dijo: No soy vasta, oh brahmán, ni soy infinita, oh mejor de los buenos.
12.209.28
कारणं मम यो गन्धो गन्धात्मानं ब्रवीहि तम् ।
ततो मुनिस्तद्धि तत्वं प्रणिपत्येदमब्रवीत् ॥ १२.२०९.२८ ॥
Mi causa es aquel olor; dime la naturaleza del olor. Entonces el sabio, comprendiendo esa verdad, se inclinó y dijo esto.
12.209.29
कारणं मे जलं मत्तो बृहत्तरतमं हि तत् ॥ १२.२०९.२९ ॥
Mi causa es el agua; ella es aún más vasta que yo.
12.209.30
स समुद्रं मुनिर्गत्वा प्रणिपत्येदमब्रवीत् ।
आश्चर्योसि च धन्योसि ह्यनन्तोसि बृहत्तरः ॥ १२.२०९.३० ॥
El sabio fue al océano, se inclinó ante él y dijo: Eres asombroso y bendito; en verdad eres infinito y aún más grande.
12.209.31
भवन्तं वेत्तुमिच्छामि कीदृग्भूतस्त्यमव्यय ।
तच्छ्रुत्वा सरितानाथः समुद्रो मुनिमब्रवीत् ॥ १२.२०९.३१ ॥
Deseo conocerte, inmutable: ¿de qué naturaleza eres? Al oírlo, el océano, señor de los ríos, habló al sabio.
12.209.32
कारणं मेऽत्र संपृच्छ रसात्मानं बृहत्तरम् ।
ततो बृहत्तरं विद्वंस्त्वं पृच्छ मुनिसत्तम ॥ १२.२०९.३२ ॥
Aquí, pregunta por mi causa, cuyo ser es la esencia y que es aún mayor. Luego, oh sabio, mejor de los sabios, pregunta por aquel que es aún mayor.
12.209.33
ततो मुनिर्यथायोगं जलं तत्वमवेक्ष्य तत् ।
जलात्मानं प्रणम्याह जलतत्वस्थितो मुनिः ॥ १२.२०९.३३ ॥
Entonces el sabio, considerando debidamente el principio del agua, se inclinó ante aquel cuyo ser es el agua y habló; el sabio estaba firme en el principio del agua.
12.209.34
आश्चर्योसि च धन्योसि ह्यनन्तोसि बृहत्तरः ।
भवन्तं श्रोतुमिच्छामिकीदृग्भूतस्त्वमव्यय ॥ १२.२०९.३४ ॥
Eres asombroso y bendito; en verdad eres infinito y aún más grande. Deseo oír de ti: inmutable, ¿de qué naturaleza eres?
12.209.35
ततो रसात्म…मुनिमाह पुनः पुनः ।
ममापि कारणं पृच्छ तेजोरूपं विभावसुम्।
नाहं बृहत्तरो ब्रह्मन्नाप्यनन्तश्च सत्तम् ॥ १२.२०९.३५ ॥
Entonces aquel cuyo ser es la esencia…habló una y otra vez al sabio: Pregunta también por mi causa, aquel cuya forma es el fuego, Vibhāvasu. Yo no soy mayor, oh brahmán, ni soy infinito, mejor de los seres.
12.209.36
ततोऽग्निं प्रणिपत्याह मुनिर्विस्मितमानसः ।
यज्ञात्मानं महावासं सर्वभूतनमस्कृतम् ॥ १२.२०९.३६ ॥
Entonces el sabio, con la mente asombrada, se inclinó ante Agni y dijo: Oh tú, cuyo ser es el sacrificio, gran morada, adorado por todos los seres.
12.209.37
आश्चर्योसि च धन्योसि ह्यनन्तश्च बृहत्तरः ।
भवन्तं वेत्तुमिच्छामि कीदृग्भूतस्त्वमव्यय ॥ १२.२०९.३७ ॥
Eres maravilloso y bendito; eres infinito y aún mayor. Oh imperecedero, deseo saber de qué naturaleza eres.
12.209.38
ततः प्रहस्य भगवान्मुनिं स्विष्टकृदब्रवीत् ।
नाहं बृहत्तरो ब्रह्मन्नाप्यनन्तश्च सत्तम।
कारणं मम रूपं यत्तं पृच्छ मुनिसत्तम ॥ १२.२०९.३८ ॥
Entonces el bienaventurado Sviṣṭakṛt (Agni), riendo, dijo al sabio: Oh brahmín, no soy mayor ni infinito, oh mejor de los buenos. Pregunta por la causa de mi forma, oh mejor de los sabios.
12.209.39
ततो योगक्रमेणैव प्रतीतं तं प्रविश्य सः ।
रूपात्मानं प्रणम्याह नारदो वदतांवरः ॥ १२.२०९.३९ ॥
Entonces, entrando en aquel que apareció por el método del yoga, Nārada, el mejor de los oradores, se inclinó ante el ser de forma y dijo:
12.209.40
आश्चर्योसि च धन्योसि ह्यनन्तोसि बृहत्तरः ।
भवन्तं वेत्तुमिच्छामि कीदृग्भूतस्त्वमव्यय ॥ १२.२०९.४० ॥
Eres maravilloso y bendito; eres infinito y aún mayor. Oh imperecedero, deseo saber de qué naturaleza eres.
12.209.41
उत्स्मयित्वा तु रूपात्मा तं मुनिं प्रत्युवाच ह ।
वायुर्मे कारणं ब्रह्मंस्तं पृच्छ मुनिसत्तम।
मत्तो बहुतरः श्रीमाननन्तश्च महाविलम् ॥ १२.२०९.४१ ॥
Entonces el ser de forma, sonriendo, dijo a aquel sabio: Oh brahmín, la causa de mi forma es Vāyu; pregúntale, oh mejor de los sabios. Mucho mayor que yo, glorioso e infinito es aquel gran vacío.
12.209.42
स मारुतं प्रणम्याह भगवान्मुनिसत्तमः ।
योगसिद्धो महायोगी ज्ञानविज्ञानपारगः ॥ १२.२०९.४२ ॥
Tras inclinarse ante el Viento, el bendito mejor de los sabios, adepto del yoga, gran yogui que había cruzado a la otra orilla del conocimiento y la sabiduría, habló.
12.209.43
आश्चर्योसि च धन्योसि ह्यनन्तोसि बृहत्तरः ।
भवन्तं वेत्तुमिच्छामि कीदृग्भूतस्त्वमव्यय ॥ १२.२०९.४३ ॥
Eres admirable y bendito, en verdad infinito, aún mayor que los grandes. Oh imperecedero, deseo saber qué clase de ser eres.
12.209.44
ततो वायुर्हि संप्राह नारदं मुनिसत्तमम् ।
कारणं पृच्छ भगवन्स्पर्शात्मानं ममाद्य वै ॥ १२.२०९.४४ ॥
Entonces el Viento habló a Nārada, el mejor de los sabios: Oh bendito, pregunta hoy por la causa, pues yo soy de la naturaleza del tacto.
12.209.45
मत्तो बृहत्तरः श्रीमाननन्तश्च तथैव सः ।
ततोस्य वचनं श्रुत्वा स्पर्शात्मानमुवाच सः ॥ १२.२०९.४५ ॥
Él es mayor que yo, glorioso e infinito también. Luego, al oír sus palabras, habló al de naturaleza de tacto.
12.209.46
आश्चर्योसि च धन्योसि ह्यनन्तोसि बृहत्तरः ।
भवन्तं वेत्तुमिच्छामि कीदृग्भूतस्त्वमव्यय ॥ १२.२०९.४६ ॥
Eres admirable y bendito, en verdad infinito, aún mayor que los grandes. Oh imperecedero, deseo saber qué clase de ser eres.
12.209.47
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा स्पर्शात्मा मुनिमब्रवीत् ।
नाहं वृहत्तरो ब्रह्मन्नाप्यनन्तश्च सत्तम ॥ १२.२०९.४७ ॥
Al oír sus palabras, el de naturaleza de tacto dijo al sabio: Oh brahmán, oh mejor de los hombres, no soy mayor que los grandes, ni infinito.
12.209.48
कारणं मम चैवेममाकाशं च बृहत्तरम् ।
तं पृच्छ मुनिशार्दूल सर्वव्यापिनमव्ययम् ॥ १२.२०९.४८ ॥
La causa de mí y de este cielo es aún mayor. Oh tigre entre los sabios, pregúntale a Él, el omnipresente e imperecedero.
12.209.49
तच्छ्रुत्वा नारदः श्रीमान्वाक्यं वाक्यविशारदः ।
आकाशं समुपागम्य प्रणम्याह कृताञ्जलिः ॥ १२.२०९.४९ ॥
Tras oír esas palabras, el glorioso Nārada, diestro en el discurso, se acercó al cielo, se inclinó y, con las manos juntas, dijo:
12.209.50
आश्चर्योसि न धन्योसि ह्यनन्तोसि बृहत्तरः ।
भवन्तं वेत्तुमिच्छामि कीदृग्भूतस्त्वमव्यय ॥ १२.२०९.५० ॥
Eres admirable, no afortunado; eres infinito y aún mayor. Oh Imperecedero, deseo saber cuál es tu naturaleza.
12.209.51
आकाशस्तमुवाचेदं प्रहसन्मुनिसत्तमम् ।
नाहं बृहत्तरो ब्रह्मञ्शब्दो वै कारणं मम।
तं पृच्छ मुनिशार्दूल स वै मत्तो बृहत्तरः ॥ १२.२०९.५१ ॥
Riendo, el cielo habló así a aquel mejor de los sabios: "Brahmán, no soy yo el mayor; el sonido es en verdad mi causa. Oh tigre entre los sabios, pregúntale a él; él es mayor que yo."
12.209.52
ततो ह्याविश्य चाकाशं शब्दात्मानमुवाच ह ।
स्वरव्यञ्जनसंयुक्तं नानाहेतुविभूषितम्।
वेदाख्यं परमं गुह्यं वेदकारणमच्युतम् ॥ १२.२०९.५२ ॥
Entonces, entrando en el cielo, habló al Sí mismo del sonido: "Unido a vocales y consonantes, adornado con muchas razones, el supremo secreto llamado Veda, causa de los Vedas, el Inmutable."
12.209.53
आश्चर्योसि च धन्योसि ह्यनन्तोसि बृहत्तरः ।
भवन्तं श्रोतुमिच्छामि कीदृग्भूतस्त्वमव्यय ॥ १२.२०९.५३ ॥
Eres admirable y afortunado; eres infinito y aún mayor. Oh Imperecedero, deseo escuchar cuál es tu naturaleza.
12.209.54
वेदात्मा प्रत्युवाचेदं नारदं मुनिपुङ्गवम् ।
मया कारणभूतेन सर्ववेत्ता पितामहः ॥ १२.२०९.५४ ॥
El Yo de los Vedas respondió esto a Nārada, el mejor de los sabios: «Yo, que soy la causa, soy el abuelo que todo lo sabe».
12.209.55
ब्रह्मणो बुद्धिसंस्थानमास्थितोऽहं महामुने ।
तस्माद्वृहत्तरो मत्तः पद्मयोनिर्महामतिः।
तं पृच्छ मुनिशार्दूल सर्वकारणकारणम् ॥ १२.२०९.५५ ॥
Gran sabio, yo habito en el intelecto de Brahmā; por eso el nacido del loto, de gran entendimiento, es mayor que yo. Tigre entre los sabios, pregúntale a él, causa de todas las causas.
12.209.56
ब्रह्मलोकं ततो गत्वा नारदो मुनिपुङ्गवैः ।
सेव्यमानं महात्मानं लोकपालैर्मरुद्गणैः ॥ १२.२०९.५६ ॥
Entonces Nārada fue al mundo de Brahmā y allí vio al gran espíritu atendido por los mejores sabios, los guardianes del mundo y las huestes de los Marutas.
12.209.57
समुद्रैश्च सरिद्भिश्च भूततत्वैः सभूधरैः ।
गन्धर्वैरप्सरोभिश्च ज्योतिषां च गणैस्तथा ॥ १२.२०९.५७ ॥
Era atendido también por los océanos y los ríos, por los elementos con las montañas, por los Gandharvas, las Apsarās y las huestes de astros.
12.209.58
स्तुतिस्तोमग्रहस्तोभैस्तथा वेदैर्मुनीश्वरैः ।
उपास्यमानं ब्रह्माणं लोकनाथं परात्परम् ॥ १२.२०९.५८ ॥
Brahmā, venerado con himnos de alabanza y cantos de agarre, por los Vedas y los señores de los sabios, señor de los mundos, más alto que lo más alto.
12.209.59
हिरण्यगर्भं विश्वेशं चतुर्वक्रेण भूषितम् ।
प्रणम्य प्राञ्जलिः प्रह्वस्तमाह मुनिपुङ्गवः ॥ १२.२०९.५९ ॥
Inclinándose ante él, el Señor del universo de vientre dorado, adornado con cuatro rostros, el mejor de los sabios, con las manos juntas y humildemente, le habló.
12.209.60
आश्चर्योसि च धन्योसि ह्यनन्तोसि बृहत्तरः ।
भवन्तं वेत्तुमिच्छामि कीदृग्भूतस्त्वमव्यय ॥ १२.२०९.६० ॥
Eres admirable, eres bendito, en verdad eres infinito y el más grande. Deseo conocerte: ¿de qué naturaleza eres, oh inmutable?
12.209.61
तच्छ्रुत्वा भगवान्ब्रह्मा सर्वलोकपितामहः ।
उत्स्मयन्मुनिमाहेदं कर्ममूलस्य लोपकम् ॥ १२.२०९.६१ ॥
Al oír esto, el bienaventurado Brahmā, abuelo de todos los mundos, sonrió y dijo esto al sabio, lo que destruye la raíz de la acción.
12.209.62
नाहं बृहत्तरो ब्रह्मन्नाप्यनन्तश्च सत्तम ।
लोकानां मम सर्वेषां नाथभूतो बृहत्तरः ॥ १२.२०९.६२ ॥
Yo no soy el mayor, oh brahmín, ni tampoco soy infinito, oh mejor de los buenos. El más grande es aquel que es señor de todos los mundos, y de mí.
12.209.63
नन्दगोपकुले गोपकुमारैः परिवारितः ।
समस्तजगतां गोप्ता गोपवेषेण संस्थितः ॥ १२.२०९.६३ ॥
En la familia del pastor Nanda, rodeado de jóvenes pastores, el protector de todos los mundos permanece con el aspecto de un pastor.
12.209.64
मद्रूपं च समास्थाय जगत्सृष्टिं करोति सः ।
ऐशानमास्थितः श्रीमान्हन्ति नित्यं हि पाति च ॥ १२.२०९.६४ ॥
Adoptando mi forma, él crea el mundo; tomando la forma de Īśāna, el glorioso siempre destruye y también preserva.
12.209.65
विष्णुः स्वरूपरूपोऽसौ कारणं स हरिर्मम ।
तं पृच्छ मुनिशार्दूल स चानन्तो बृहत्तरः ॥ १२.२०९.६५ ॥
Viṣṇu, cuya forma es su propia esencia, ese Hari es mi causa. Pregúntale a él, oh tigre entre los sabios; él es el infinito y el mayor.
12.209.66
ततोऽवतीर्य भगवान्ब्रह्मलोकान्महामुनिः ।
नन्दगोपकुले विष्णुमेनं कृष्णं जगत्पतिम् ॥ १२.२०९.६६ ॥
Entonces el bienaventurado gran sabio, habiendo descendido del mundo de Brahmā, vio en la familia del pastor Nanda a este Viṣṇu, Kṛṣṇa, señor del mundo.
12.209.67
बालक्रीडनकासक्तं वत्सजालविभूषितम् ।
पाययित्वाथ बध्नन्तं धूलिधूम्राननं परम् ॥ १२.२०९.६७ ॥
Absorto en el juego infantil, adornado con una manada de terneros, dándoles de beber y luego atándolos, el Supremo de rostro oscurecido por el polvo (vio).
12.209.68
गाहमानैर्हसद्भिश्च नृत्यद्भिश्च समन्ततः ।
पाणिवादनकैश्चैव संवृतं वेणुवादकैः ॥ १२.२०९.६८ ॥
Rodeado por todas partes de quienes se zambullían en el agua, reían, bailaban, aplaudían y tocaban la flauta.
12.209.69
प्रणिपत्याब्रवीदेनं नारदो भगवान्मुनिः ।
आश्चर्योसि च धन्योसि ह्यनन्तश्च बृहत्तरः।
वेत्ताऽसि चाव्ययश्चासि वेत्तुमिच्छामि यादृशम् ॥ १२.२०९.६९ ॥
Inclinándose, el bienaventurado sabio Nārada le dijo: "Eres maravilloso y bendito; eres infinito y el más grande. Eres el conocedor e imperecedero; deseo saber cómo eres."
12.209.70
ततः प्रहस्य भगवान्नारदं प्रत्युवाच ह ।
मत्तः परतरं नास्ति मत्तः सर्वं प्रतिष्ठितम् ॥ १२.२०९.७० ॥
Entonces el bienaventurado Señor, sonriendo, respondió a Nārada: "No hay nada superior a mí; de mí todo está establecido."
12.209.71
मतो बृहत्तरं नान्यदहमेव बृहत्तरः ।
आकाशे च स्थितः पूर्वमुक्तवानहमेव ते ॥ १२.२०९.७१ ॥
No hay otro mayor que yo; yo solo soy el más grande. Estando en el cielo, fui yo mismo quien te lo dije antes.
12.209.72
न मां वेत्ति जनः कश्चिन्माया मम दुरत्यया ।
भक्त्या त्वनन्यया युक्ता मां विजानन्ति योगिनः ॥ १२.२०९.७२ ॥
Nadie me conoce; mi māyā es difícil de superar. Pero los yoguis unidos en devoción exclusiva me conocen.
12.209.73
प्रियोसि मम भक्तोसि मम तत्वं विलोकय ।
ददामि तव तज्ज्ञानं येन तत्वं प्रपश्यसि ॥ १२.२०९.७३ ॥
Eres querido para mí, eres mi devoto; contempla mi tattva. Te doy aquel conocimiento por el cual verás claramente la verdad.
12.209.74
अन्येषां चैव भक्तानां मम योगरतात्मनाम् ।
ददामि दिव्यं ज्ञानं च येन तत्वं प्रपश्यसि ॥ १२.२०९.७४ ॥
A los demás devotos cuyas almas se deleitan en mi yoga también les doy el conocimiento divino, por el cual verás la verdad.
12.209.75
अन्येषां चैव भक्तानां मम योगरतात्मनाम् ।
ददामि दिव्यं ज्ञानं च तेन ते यान्ति मत्पदम् ॥ १२.२०९.७५ ॥
A los demás devotos cuyas almas se deleitan en mi yoga también les doy el conocimiento divino; por él van a mi morada.
12.209.76
एवमुक्त्वा ययौ कृष्णो नन्दगोपगृहं हरिः ॥ १२.२०९.७६ ॥
Habiendo dicho esto, Hari Kṛṣṇa se fue a la casa de Nanda el pastor.
12.209.77
एतत्ते कथितं राजन्विष्णुतत्वमनुत्तमम् ।
भजस्वैनं विशालाक्षं जपन्कृष्णेति सत्तम ॥ १२.२०९.७७ ॥
Oh rey, te ha sido relatada esta suprema verdad de Viṣṇu. Oh mejor de los buenos, adora a él, el de ojos amplios, recitando el nombre de Kṛṣṇa.
12.209.78
मोहयन्मां तथा त्वां च शृणोत्येष मयेरितान् ।
धर्मात्मा च महाबाहो भक्तान्रक्षति नान्यथा ॥ १२.२०९.७८ ॥
Confundiéndome a mí y también a ti, él escucha las palabras que yo pronuncio. Oh, de brazos poderosos, él es un alma justa y protege a sus devotos, y no de otro modo.