ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 12.223
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.223.1
किं कारणं महाप्राज्ञ दह्यमानश्च मैथिलः ।
मिथिलां नेह धर्मात्मा प्राह वीक्ष्य विदाहिताम् ॥ १२.२२३.१ ॥
ಓ ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞನೇ! ಮಿಥಿಲೆ ಸುಡುತ್ತಿದ್ದರೂ ಧರ್ಮಾತ್ಮನಾದ ಮೈಥಿಲನು ಅದನ್ನು ನೋಡಿಯೂ ಇಲ್ಲಿ ಏನನ್ನೂ ಏಕೆ ಹೇಳಲಿಲ್ಲ? ಅದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೇನು?
12.223.2
श्रृयतां नृपशार्दूल यदर्थं दीपिता पुरा ।
वह्निना दीपिता सा तु तन्मे शृणु महामते ॥ १२.२२३.२ ॥
ಓ ನೃಪಶಾರ್ದೂಲನೇ! ಹಿಂದೆ ಯಾವ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಆ ನಗರವನ್ನು ಬೆಂಕಿಯಿಂದ ಉರಿಸಲಾಯಿತೋ ಅದನ್ನು ಕೇಳು, ಓ ಮಹಾಮತಿಯೇ.
12.223.3
जनको जनदेवस्तु कर्माण्याध्याय चात्मनि ।
सर्वभावमनुप्राप्य भावेन विचचार सः ॥ १२.२२३.३ ॥
ಜನರ ದೇವತೆಯಾದ ಜನಕನು ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಅಭ್ಯಸಿಸಿ, ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡು, ಸರ್ವ ಭಾವಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿ, ಅಂತರಂಗದ ಭಾವದಿಂದ ಸಂಚರಿಸಿದನು.
12.223.4
यजन्ददंस्तथा जुह्वन्पालयन्पृथिवीमिमाम् ।
अध्यात्मविन्महाप्राज्ञस्तन्मयत्वेन निष्ठितः ॥ १२.२२३.४ ॥
ಯಜ್ಞ ಮಾಡುತ್ತ, ದಾನ ನೀಡುತ್ತ, ಹೋಮ ಮಾಡುತ್ತ, ಈ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತ, ಅಧ್ಯಾತ್ಮವನ್ನರಿತ ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞನು ಅದರಲ್ಲೇ ಲೀನನಾಗಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದನು.
12.223.5
स तस्य हृदि संकल्पं ज्ञातुमैच्छत्स्वयं प्रभुः ।
सर्वलोकाधिपस्तत्र द्विजरूपेण संयुतः ॥ १२.२२३.५ ॥
ಆ ಪ್ರಭು, ಸರ್ವಲೋಕಾಧಿಪತಿ, ಅವನ ಹೃದಯದ ಸಂಕಲ್ಪವನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ತಾನೇ ಬಯಸಿದನು; ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ರೂಪದೊಂದಿಗೆ ಕೂಡಿದನು.
12.223.6
मिथिलायां महाबुद्धिर्व्यलीकं किंचिदाचरन् ।
स गृहीत्वा द्विजश्रेष्ठैर्नृपाय प्रतिवेदितः ॥ १२.२२३.६ ॥
ಮಿಥಿಲೆಯಲ್ಲಿ ಮಹಾಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳ ಒಬ್ಬನು ಏನೋ ಅನ್ಯಾಯದ ಕೃತ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಿದನು; ಅವನನ್ನು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಹಿಡಿದು ರಾಜನಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದರು.
12.223.7
अपराधं समुद्दिश्य तं राजा प्रत्यभाषत ।
न त्वां ब्राह्मण दण्डेन नियोक्ष्यामि कथंचन ॥ १२.२२३.७ ॥
ಆ ಅಪರಾಧವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ ರಾಜನು ಅವನಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದನು: ಓ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ, ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ದಂಡಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
12.223.8
मम राज्याद्विनिर्गच्छ यावत्सीमा भुवो मम ।
तच्छ्रुत्वा ब्राह्मणो गत्वा राजानं प्रत्युवाच ह ॥ १२.२२३.८ ॥
ನನ್ನ ರಾಜ್ಯದಿಂದ ಹೊರಟುಹೋಗು, ನನ್ನ ಭೂಮಿಯ ಗಡಿಯವರೆಗೆ. ಅದನ್ನು ಕೇಳಿದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ರಾಜನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಉತ್ತರಿಸಿದನು.
12.223.9
करिष्ये वचनं राजन्ब्रवीहि मम जानतः ।
का सीमा तव भूमेस्तु ब्रूहि धर्मं ममाद्य वै ॥ १२.२२३.९ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ನಿನ್ನ ಮಾತಿನಂತೆ ನಾನು ಮಾಡುತ್ತೇನೆ; ನಿನ್ನ ಭೂಮಿಯ ಗಡಿ ಯಾವುದು ಎಂದು ಹೇಳು. ಇಂದು ನನ್ನ ಧರ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿಸು.
12.223.10
तच्छ्रुत्वा मैथिलो राजा लज्जयावनताननः ।
नोवाच वचनं विप्रं तत्वबुद्ध्या समीक्ष्य तत् ॥ १२.२२३.१० ॥
ಅದನ್ನು ಕೇಳಿದ ಮಿಥಿಲೆಯ ರಾಜನು ನಾಚಿಕೆಯಿಂದ ಮುಖ ತಗ್ಗಿಸಿದನು; ತತ್ತ್ವಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಆಲೋಚಿಸಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ಏನನ್ನೂ ಹೇಳಲಿಲ್ಲ.
12.223.11
पुनःपुनश्च तं विप्रश्चोदयामास सत्वरम् ।
ब्रूहि राजेन्द्र गच्छामि तव राज्या द्विवासितः ॥ १२.२२३.११ ॥
ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಪದೇ ಪದೇ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಅವನನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದನು: ಓ ರಾಜೇಂದ್ರನೇ, ಹೇಳು; ನಿನ್ನ ರಾಜ್ಯದಿಂದ ಎರಡನೆಯ ಬಾರಿ ಹೊರದೂಡಲ್ಪಟ್ಟು ನಾನು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.
12.223.12
ततो नृपो विचार्यैवमाह ब्राह्मणपुङ्गवम् ।
आवासो वा न मेऽस्त्यत्र सर्वा वा पृथिवी मम।
गच्छ वा तिष्ठ वा ब्रह्मन्निति मे निश्चिता मतिः ॥ १२.२२३.१२ ॥
ನಂತರ ರಾಜನು ಆಲೋಚಿಸಿ ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ಹೀಗೆಂದನು: ಇಲ್ಲಿ ನನಗೆ ವಾಸಸ್ಥಳವಿಲ್ಲ, ಅಥವಾ ಭೂಮಿಯೆಲ್ಲವೂ ನನ್ನದೇ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ, ಹೋಗು ಅಥವಾ ಇರು — ಇದೇ ನನ್ನ ನಿಶ್ಚಿತ ಅಭಿಪ್ರಾಯ.
12.223.13
इत्युक्तः स तथा तेन मैथिलेन द्विजोत्तमः ।
अब्रवीत्तं महात्मानं राजानं मन्त्रिभिर्वृतम् ॥ १२.२२३.१३ ॥
ಮೈಥಿಲನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಲು, ಮಂತ್ರಿಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದ ಆ ಮಹಾತ್ಮ ರಾಜನಿಗೆ ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಹೇಳಿದನು.
12.223.14
त्वमेवं पद्मनाभस्य नित्यं पक्षपदाहितः ।
अहो सिद्धार्थरूपोऽसि गमिष्ये स्वस्ति तेऽस्तु वै ॥ १२.२२३.१४ ॥
ನೀನು ಹೀಗೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಪದ್ಮನಾಭನ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿರುವವನು. ಅಹೋ, ನೀನು ಸಿದ್ಧಾರ್ಥ ರೂಪದವನು. ನಾನು ಹೋಗುತ್ತೇನೆ; ನಿನಗೆ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ.
12.223.15
इत्युक्त्वा प्रययौ विप्रस्तज्जिज्ञासुर्द्विजोत्तमान् ।
अदहच्चाग्निना तस्य मिथिलां भगवान्स्वयम् ॥ १२.२२३.१५ ॥
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಹೊರಟನು; ಆ ವಿಷಯವನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಬಯಸಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದ್ವಿಜರ ಬಳಿಗೆ ಹೋದನು. ಆಗ ಭಗವಂತನು ತಾನೇ ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ಮಿಥಿಲೆಯನ್ನು ಸುಟ್ಟನು.
12.223.16
प्रदीप्यमानां मिथिलां दृष्ट्वा राजा न कम्पितः ।
जनैः स परिपृष्टस्तु वाक्यमेतदुवाच ह ॥ १२.२२३.१६ ॥
ಉರಿಯುತ್ತಿರುವ ಮಿಥಿಲೆಯನ್ನು ನೋಡಿ ರಾಜನು ಕಂಪಿಸಲಿಲ್ಲ. ಜನರು ಕೇಳಿದಾಗ ಅವನು ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
12.223.17
अनन्तं वत मे वित्तं भाव्यं मे नास्ति किंचन ।
मिथिलायां प्रदीप्तायां न मे किंचन दह्यते ॥ १२.२२३.१७ ॥
ಅಯ್ಯೋ, ನನ್ನ ಸಂಪತ್ತು ಅನಂತ. ನನ್ನದಾಗಬೇಕಾದದ್ದು ಏನೂ ಇಲ್ಲ. ಮಿಥಿಲೆ ಉರಿಯುವಾಗ ನನ್ನ ಯಾವುದೂ ಸುಡುವುದಿಲ್ಲ.
12.223.18
तदस्य भाषमाणस्य श्रुत्वा श्रुत्वा हृदि स्थितम् ।
पुनः संजीवयामास मिथिलां तां द्विजोत्तमः ॥ १२.२२३.१८ ॥
ಅವನು ಹೇಳಿದ ಮಾತುಗಳನ್ನು, ಹೃದಯದಲ್ಲಿದ್ದದ್ದನ್ನು, ಕೇಳಿ ಕೇಳಿ ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದ್ವಿಜನು ಮಿಥಿಲೆಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಜೀವಂತಗೊಳಿಸಿದನು.
12.223.19
आत्मानं दर्शयामास वरं चास्नै दद्रौ पुनः ।
धर्मे तिष्ठस्व सद्भावो बुद्धिस्तेऽर्थे नराधिप ॥ १२.२२३.१९ ॥
ಅವರು ತಮ್ಮನ್ನು ತೋರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವನಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಒಂದು ವರವನ್ನು ನೀಡಿದರು. ನರಾಧಿಪನೇ, ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿರು; ನಿನ್ನ ಸದ್ಭಾವ ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿ ಆ ಪರಮಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಳ್ಳಲಿ.
12.223.20
सत्ये तिष्ठस्व निर्विण्णः स्वस्ति तेऽस्तु व्रजाम्यहम् ।
इत्युक्त्वा भगवांश्चैनं तत्रैवान्तरधीयत।
एतत्ते कथितं राजन्किं भूयः श्रोतुमिच्छसि ॥ १२.२२३.२० ॥
ಸತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿರು, ವಿರಕ್ತನಾಗಿರು; ನಿನಗೆ ಮಂಗಲವಾಗಲಿ, ನಾನು ಹೋಗುತ್ತೇನೆ. ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಭಗವಂತನು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಅದೃಶ್ಯನಾದನು. ರಾಜನೇ, ಇದನ್ನು ನಿನಗೆ ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ; ಇನ್ನೇನು ಕೇಳಲು ಬಯಸುತ್ತೀಯೆ?