മഹാഭാരതം · അധ്യായം 12.223
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.223.1
किं कारणं महाप्राज्ञ दह्यमानश्च मैथिलः ।
मिथिलां नेह धर्मात्मा प्राह वीक्ष्य विदाहिताम् ॥ १२.२२३.१ ॥
ഹേ മഹാപ്രാജ്ഞാ! മിഥിലാപുരി കത്തിയെരിയുമ്പോൾ, ധർമ്മാത്മാവായ മൈഥിലൻ അത് കണ്ടിട്ടും ഇവിടെ ഒന്നും പറയാത്തത് എന്തുകൊണ്ട്? അതിന്റെ കാരണം എന്ത്?
12.223.2
श्रृयतां नृपशार्दूल यदर्थं दीपिता पुरा ।
वह्निना दीपिता सा तु तन्मे शृणु महामते ॥ १२.२२३.२ ॥
ഹേ നൃപശാർദൂലാ! പണ്ട് ഏത് കാരണത്താലാണ് ആ നഗരം അഗ്നിയാൽ ജ്വലിപ്പിക്കപ്പെട്ടത് എന്നത് കേൾക്കുക, ഹേ മഹാമതേ.
12.223.3
जनको जनदेवस्तु कर्माण्याध्याय चात्मनि ।
सर्वभावमनुप्राप्य भावेन विचचार सः ॥ १२.२२३.३ ॥
ജനങ്ങളുടെ ദേവനായ ജനകൻ കർമ്മങ്ങളെ പഠിച്ചും ആത്മാവിൽ സ്ഥിതനായും സർവഭാവങ്ങളെയും പ്രാപിച്ച് ഭാവത്തോടെ സഞ്ചരിച്ചു.
12.223.4
यजन्ददंस्तथा जुह्वन्पालयन्पृथिवीमिमाम् ।
अध्यात्मविन्महाप्राज्ञस्तन्मयत्वेन निष्ठितः ॥ १२.२२३.४ ॥
യജ്ഞം ചെയ്തും ദാനം നൽകിയും ഹോമം ചെയ്തും ഈ ഭൂമിയെ പാലിച്ചും, അധ്യാത്മജ്ഞനായ മഹാപ്രാജ്ഞൻ അതിൽത്തന്നെ ലയിച്ചു സ്ഥിതനായി.
12.223.5
स तस्य हृदि संकल्पं ज्ञातुमैच्छत्स्वयं प्रभुः ।
सर्वलोकाधिपस्तत्र द्विजरूपेण संयुतः ॥ १२.२२३.५ ॥
സർവലോകാധിപതിയായ ആ പ്രഭു അവന്റെ ഹൃദയസങ്കൽപ്പം അറിയാൻ സ്വയം ആഗ്രഹിച്ചു; അവിടെ അദ്ദേഹം ബ്രാഹ്മണരൂപത്തോടെ പ്രകടനായി.
12.223.6
मिथिलायां महाबुद्धिर्व्यलीकं किंचिदाचरन् ।
स गृहीत्वा द्विजश्रेष्ठैर्नृपाय प्रतिवेदितः ॥ १२.२२३.६ ॥
മിഥിലയിൽ മഹാബുദ്ധിയുള്ള ഒരാൾ എന്തോ ദുഷ്കർമ്മം ചെയ്തു; അവനെ ശ്രേഷ്ഠരായ ബ്രാഹ്മണർ പിടികൂടി രാജാവിനെ അറിയിച്ചു.
12.223.7
अपराधं समुद्दिश्य तं राजा प्रत्यभाषत ।
न त्वां ब्राह्मण दण्डेन नियोक्ष्यामि कथंचन ॥ १२.२२३.७ ॥
ആ കുറ്റത്തെ ചൂണ്ടിക്കാട്ടി രാജാവ് അവനോട് മറുപടി പറഞ്ഞു: ബ്രാഹ്മണാ, ഞാൻ നിന്നെ ഒരു വിധത്തിലും ശിക്ഷിക്കുകയില്ല.
12.223.8
मम राज्याद्विनिर्गच्छ यावत्सीमा भुवो मम ।
तच्छ्रुत्वा ब्राह्मणो गत्वा राजानं प्रत्युवाच ह ॥ १२.२२३.८ ॥
എന്റെ രാജ്യത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തുപോകൂ, എന്റെ ഭൂമിയുടെ അതിർത്തി വരെ. അതു കേട്ട ബ്രാഹ്മണൻ രാജാവിന്റെ അടുത്ത് ചെന്ന് മറുപടി പറഞ്ഞു.
12.223.9
करिष्ये वचनं राजन्ब्रवीहि मम जानतः ।
का सीमा तव भूमेस्तु ब्रूहि धर्मं ममाद्य वै ॥ १२.२२३.९ ॥
രാജാവേ, നിന്റെ വാക്ക് ഞാൻ അനുസരിക്കാം; നിന്റെ ഭൂമിയുടെ അതിർത്തി ഏതെന്ന് പറയൂ. ഇന്ന് എന്റെ ധർമ്മം പറയൂ.
12.223.10
तच्छ्रुत्वा मैथिलो राजा लज्जयावनताननः ।
नोवाच वचनं विप्रं तत्वबुद्ध्या समीक्ष्य तत् ॥ १२.२२३.१० ॥
അതു കേട്ട മിഥിലയിലെ രാജാവ് ലജ്ജയാൽ മുഖം താഴ്ത്തി; തത്ത്വബുദ്ധിയോടെ ആലോചിച്ച് ബ്രാഹ്മണനോട് ഒന്നും പറഞ്ഞില്ല.
12.223.11
पुनःपुनश्च तं विप्रश्चोदयामास सत्वरम् ।
ब्रूहि राजेन्द्र गच्छामि तव राज्या द्विवासितः ॥ १२.२२३.११ ॥
ബ്രാഹ്മണൻ പലതവണ വേഗത്തിൽ അവനെ നിർബന്ധിച്ചു: രാജേന്ദ്രാ, പറയൂ; നിന്റെ രാജ്യത്തുനിന്ന് രണ്ടാമതും പുറത്താക്കപ്പെട്ട് ഞാൻ പോകുന്നു.
12.223.12
ततो नृपो विचार्यैवमाह ब्राह्मणपुङ्गवम् ।
आवासो वा न मेऽस्त्यत्र सर्वा वा पृथिवी मम।
गच्छ वा तिष्ठ वा ब्रह्मन्निति मे निश्चिता मतिः ॥ १२.२२३.१२ ॥
അനന്തരം രാജാവ് ആലോചിച്ച് ആ ശ്രേഷ്ഠ ബ്രാഹ്മണനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: ഇവിടെ എനിക്ക് വാസസ്ഥലമില്ല, അല്ലെങ്കിൽ ഭൂമി മുഴുവനും എന്റേതാണ്. ബ്രാഹ്മണാ, പോകൂ അല്ലെങ്കിൽ നിൽക്കൂ — ഇതാണ് എന്റെ ഉറച്ച അഭിപ്രായം.
12.223.13
इत्युक्तः स तथा तेन मैथिलेन द्विजोत्तमः ।
अब्रवीत्तं महात्मानं राजानं मन्त्रिभिर्वृतम् ॥ १२.२२३.१३ ॥
മൈഥിലൻ അങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, മന്ത്രിമാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട ആ മഹാത്മാവായ രാജാവിനോട് ആ ശ്രേഷ്ഠ ബ്രാഹ്മണൻ പറഞ്ഞു.
12.223.14
त्वमेवं पद्मनाभस्य नित्यं पक्षपदाहितः ।
अहो सिद्धार्थरूपोऽसि गमिष्ये स्वस्ति तेऽस्तु वै ॥ १२.२२३.१४ ॥
നീ ഇങ്ങനെ എപ്പോഴും പത്മനാഭന്റെ പക്ഷത്ത് നിൽക്കുന്നവനാണ്. അഹോ, നീ സിദ്ധാർത്ഥരൂപനാണ്. ഞാൻ പോകുന്നു; നിനക്ക് ശുഭമുണ്ടാകട്ടെ.
12.223.15
इत्युक्त्वा प्रययौ विप्रस्तज्जिज्ञासुर्द्विजोत्तमान् ।
अदहच्चाग्निना तस्य मिथिलां भगवान्स्वयम् ॥ १२.२२३.१५ ॥
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ആ ബ്രാഹ്മണൻ പോയി; ആ കാര്യം അറിയാൻ ആഗ്രഹിച്ച് ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജന്മാരുടെ അടുത്തേക്ക്. അപ്പോൾ ഭഗവാൻ തന്നെ അഗ്നിയാൽ മിഥിലയെ ദഹിപ്പിച്ചു.
12.223.16
प्रदीप्यमानां मिथिलां दृष्ट्वा राजा न कम्पितः ।
जनैः स परिपृष्टस्तु वाक्यमेतदुवाच ह ॥ १२.२२३.१६ ॥
കത്തിയെരിയുന്ന മിഥിലയെ കണ്ട് രാജാവ് വിറച്ചില്ല. ജനങ്ങൾ ചോദിച്ചപ്പോൾ അദ്ദേഹം ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
12.223.17
अनन्तं वत मे वित्तं भाव्यं मे नास्ति किंचन ।
मिथिलायां प्रदीप्तायां न मे किंचन दह्यते ॥ १२.२२३.१७ ॥
അയ്യോ, എന്റെ സമ്പത്ത് അനന്തമാണ്. എനിക്ക് ഉണ്ടാകേണ്ടതായി ഒന്നുമില്ല. മിഥില കത്തുമ്പോഴും എന്റേതായി ഒന്നും കത്തുന്നില്ല.
12.223.18
तदस्य भाषमाणस्य श्रुत्वा श्रुत्वा हृदि स्थितम् ।
पुनः संजीवयामास मिथिलां तां द्विजोत्तमः ॥ १२.२२३.१८ ॥
അവൻ പറഞ്ഞ വാക്കുകൾ, ഹൃദയത്തിലുള്ളത്, കേട്ടുകേട്ട് ആ ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജൻ ആ മിഥിലയെ വീണ്ടും ജീവിപ്പിച്ചു.
12.223.19
आत्मानं दर्शयामास वरं चास्नै दद्रौ पुनः ।
धर्मे तिष्ठस्व सद्भावो बुद्धिस्तेऽर्थे नराधिप ॥ १२.२२३.१९ ॥
അദ്ദേഹം തന്നെത്തന്നെ വെളിപ്പെടുത്തി, അവനു വീണ്ടും ഒരു വരം നൽകി. നരാധിപാ, ധർമ്മത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുക; നിന്റെ സദ്ഭാവവും ബുദ്ധിയും ആ ലക്ഷ്യത്തിൽ നിലനിൽക്കട്ടെ.
12.223.20
सत्ये तिष्ठस्व निर्विण्णः स्वस्ति तेऽस्तु व्रजाम्यहम् ।
इत्युक्त्वा भगवांश्चैनं तत्रैवान्तरधीयत।
एतत्ते कथितं राजन्किं भूयः श्रोतुमिच्छसि ॥ १२.२२३.२० ॥
സത്യത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുക, വിരക്തനായിരിക്കുക; നിനക്ക് ശുഭമുണ്ടാകട്ടെ, ഞാൻ പോകുന്നു. ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ഭഗവാൻ അവിടെത്തന്നെ മറഞ്ഞു. രാജാവേ, ഇത് ഞാൻ നിനക്ക് പറഞ്ഞു; ഇനി എന്ത് കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു?