మహాభారతం · అధ్యాయం 12.223
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.223.1
किं कारणं महाप्राज्ञ दह्यमानश्च मैथिलः ।
मिथिलां नेह धर्मात्मा प्राह वीक्ष्य विदाहिताम् ॥ १२.२२३.१ ॥
ఓ మహాప్రాజ్ఞా! మిథిలా నగరం దగ్ధమవుతుండగా, ధర్మాత్ముడైన మైథిలుడు దాన్ని చూసి కూడా ఇక్కడ ఏమీ ఎందుకు చెప్పలేదు? దానికి కారణం ఏమిటి?
12.223.2
श्रृयतां नृपशार्दूल यदर्थं दीपिता पुरा ।
वह्निना दीपिता सा तु तन्मे शृणु महामते ॥ १२.२२३.२ ॥
ఓ నృపశార్దూలా! పూర్వం ఏ కారణంగా ఆ నగరం అగ్నిచేత దహింపబడిందో, ఓ మహామతీ, అది నా నుండి వినుము.
12.223.3
जनको जनदेवस्तु कर्माण्याध्याय चात्मनि ।
सर्वभावमनुप्राप्य भावेन विचचार सः ॥ १२.२२३.३ ॥
ప్రజలకు దేవుడైన జనకుడు కర్మలను అధ్యయనం చేసి, ఆత్మలో నిలిచి, సర్వ భావాలనూ పొంది, భావనతో సంచరించాడు.
12.223.4
यजन्ददंस्तथा जुह्वन्पालयन्पृथिवीमिमाम् ।
अध्यात्मविन्महाप्राज्ञस्तन्मयत्वेन निष्ठितः ॥ १२.२२३.४ ॥
యజ్ఞం చేస్తూ, దానం ఇస్తూ, హోమం చేస్తూ, ఈ భూమిని పాలిస్తూ, ఆధ్యాత్మ జ్ఞాని, మహాప్రాజ్ఞుడు ఆ తత్త్వంలోనే నిలిచి ఉన్నాడు.
12.223.5
स तस्य हृदि संकल्पं ज्ञातुमैच्छत्स्वयं प्रभुः ।
सर्वलोकाधिपस्तत्र द्विजरूपेण संयुतः ॥ १२.२२३.५ ॥
ఆ ప్రభువు, సర్వలోకాధిపతి, అతని హృదయ సంకల్పాన్ని తెలుసుకోవాలని తానే కోరుకున్నాడు; అక్కడ ఆయన బ్రాహ్మణ రూపంతో కూడి ఉన్నాడు.
12.223.6
मिथिलायां महाबुद्धिर्व्यलीकं किंचिदाचरन् ।
स गृहीत्वा द्विजश्रेष्ठैर्नृपाय प्रतिवेदितः ॥ १२.२२३.६ ॥
మిథిలలో ఒక మహాబుద్ధిమంతుడు ఏదో అన్యాయమైన పని చేశాడు; అతన్ని శ్రేష్ఠ బ్రాహ్మణులు పట్టుకుని రాజుకు నివేదించారు.
12.223.7
अपराधं समुद्दिश्य तं राजा प्रत्यभाषत ।
न त्वां ब्राह्मण दण्डेन नियोक्ष्यामि कथंचन ॥ १२.२२३.७ ॥
ఆ అపరాధాన్ని సూచిస్తూ రాజు అతనికి ఇలా సమాధానమిచ్చాడు: ఓ బ్రాహ్మణుడా, నేను నిన్ను ఏ విధంగానూ దండించను.
12.223.8
मम राज्याद्विनिर्गच्छ यावत्सीमा भुवो मम ।
तच्छ्रुत्वा ब्राह्मणो गत्वा राजानं प्रत्युवाच ह ॥ १२.२२३.८ ॥
నా రాజ్యం నుండి వెళ్లిపో, నా భూమి సరిహద్దు వరకు. అది విని ఆ బ్రాహ్మణుడు రాజు దగ్గరకు వెళ్లి సమాధానమిచ్చాడు.
12.223.9
करिष्ये वचनं राजन्ब्रवीहि मम जानतः ।
का सीमा तव भूमेस्तु ब्रूहि धर्मं ममाद्य वै ॥ १२.२२३.९ ॥
ఓ రాజా, నేను నీ మాట ప్రకారం చేస్తాను; నీ భూమి సరిహద్దు ఏదో చెప్పు. ఈ రోజు నా ధర్మాన్ని చెప్పు.
12.223.10
तच्छ्रुत्वा मैथिलो राजा लज्जयावनताननः ।
नोवाच वचनं विप्रं तत्वबुद्ध्या समीक्ष्य तत् ॥ १२.२२३.१० ॥
అది విని మిథిల రాజు సిగ్గుతో ముఖం వంచుకున్నాడు; తత్త్వబుద్ధితో ఆలోచించి ఆ బ్రాహ్మణునితో ఏమీ మాట్లాడలేదు.
12.223.11
पुनःपुनश्च तं विप्रश्चोदयामास सत्वरम् ।
ब्रूहि राजेन्द्र गच्छामि तव राज्या द्विवासितः ॥ १२.२२३.११ ॥
ఆ బ్రాహ్మణుడు మళ్లీ మళ్లీ త్వరగా అతన్ని ప్రేరేపించాడు: ఓ రాజేంద్రా, చెప్పు; నీ రాజ్యం నుండి రెండుసార్లు వెళ్లగొట్టబడి నేను వెళ్తున్నాను.
12.223.12
ततो नृपो विचार्यैवमाह ब्राह्मणपुङ्गवम् ।
आवासो वा न मेऽस्त्यत्र सर्वा वा पृथिवी मम।
गच्छ वा तिष्ठ वा ब्रह्मन्निति मे निश्चिता मतिः ॥ १२.२२३.१२ ॥
అప్పుడు రాజు ఆలోచించి ఆ శ్రేష్ఠ బ్రాహ్మణునితో ఇలా అన్నాడు: ఇక్కడ నాకు నివాసం లేదు, లేదా భూమి అంతా నాదే. బ్రాహ్మణుడా, వెళ్లు లేదా ఉండు — ఇదే నా నిశ్చయమైన అభిప్రాయం.
12.223.13
इत्युक्तः स तथा तेन मैथिलेन द्विजोत्तमः ।
अब्रवीत्तं महात्मानं राजानं मन्त्रिभिर्वृतम् ॥ १२.२२३.१३ ॥
మైథిలుడు అలా అన్నప్పుడు, మంత్రులచే చుట్టుముట్టబడిన ఆ మహాత్ముడైన రాజుతో ఆ ఉత్తమ బ్రాహ్మణుడు ఇలా అన్నాడు.
12.223.14
त्वमेवं पद्मनाभस्य नित्यं पक्षपदाहितः ।
अहो सिद्धार्थरूपोऽसि गमिष्ये स्वस्ति तेऽस्तु वै ॥ १२.२२३.१४ ॥
నువ్వు ఇలా ఎల్లప్పుడూ పద్మనాభుని పక్షంలో నిలిచి ఉంటావు. ఆహా, నీవు సిద్ధార్థ రూపుడవు. నేను వెళ్తున్నాను; నీకు శుభం కలుగుగాక.
12.223.15
इत्युक्त्वा प्रययौ विप्रस्तज्जिज्ञासुर्द्विजोत्तमान् ।
अदहच्चाग्निना तस्य मिथिलां भगवान्स्वयम् ॥ १२.२२३.१५ ॥
అలా చెప్పి ఆ బ్రాహ్మణుడు వెళ్ళిపోయాడు, ఆ విషయం తెలుసుకోవాలనే కోరికతో ఉత్తమ ద్విజుల వద్దకు. అప్పుడు భగవానుడు స్వయంగా అగ్నితో మిథిలను దహించాడు.
12.223.16
प्रदीप्यमानां मिथिलां दृष्ट्वा राजा न कम्पितः ।
जनैः स परिपृष्टस्तु वाक्यमेतदुवाच ह ॥ १२.२२३.१६ ॥
మండుతున్న మిథిలను చూసి రాజు కంపించలేదు. ప్రజలు అడిగినప్పుడు అతడు ఈ మాటలు అన్నాడు.
12.223.17
अनन्तं वत मे वित्तं भाव्यं मे नास्ति किंचन ।
मिथिलायां प्रदीप्तायां न मे किंचन दह्यते ॥ १२.२२३.१७ ॥
అయ్యో, నా సంపద అనంతం. నాకు చెందవలసినది ఏదీ లేదు. మిథిల మండినప్పుడు నాకు చెందినది ఏదీ కాలదు.
12.223.18
तदस्य भाषमाणस्य श्रुत्वा श्रुत्वा हृदि स्थितम् ।
पुनः संजीवयामास मिथिलां तां द्विजोत्तमः ॥ १२.२२३.१८ ॥
అతడు మాట్లాడిన మాటలను, హృదయంలో ఉన్నవాటిని, విని విని ఆ ఉత్తమ ద్విజుడు ఆ మిథిలను మళ్ళీ బ్రతికించాడు.
12.223.19
आत्मानं दर्शयामास वरं चास्नै दद्रौ पुनः ।
धर्मे तिष्ठस्व सद्भावो बुद्धिस्तेऽर्थे नराधिप ॥ १२.२२३.१९ ॥
ఆయన తనను వెల్లడించి, అతనికి మళ్లీ ఒక వరాన్ని ఇచ్చాడు. నరాధిపా, ధర్మంలో స్థిరంగా ఉండు; నీ సద్భావమూ బుద్ధీ ఆ పరమార్థంలో నిలవాలి.
12.223.20
सत्ये तिष्ठस्व निर्विण्णः स्वस्ति तेऽस्तु व्रजाम्यहम् ।
इत्युक्त्वा भगवांश्चैनं तत्रैवान्तरधीयत।
एतत्ते कथितं राजन्किं भूयः श्रोतुमिच्छसि ॥ १२.२२३.२० ॥
సత్యంలో స్థిరంగా ఉండు, వైరాగ్యంతో ఉండు; నీకు శుభం కలుగుగాక, నేను వెళ్తున్నాను. ఇలా చెప్పి ఆ భగవంతుడు అక్కడే అదృశ్యమయ్యాడు. రాజా, ఇది నీకు చెప్పాను; ఇంకా ఏమి వినాలనుకుంటున్నావు?