มหาภารตะ · อัธยายะ 12.223
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.223.1
किं कारणं महाप्राज्ञ दह्यमानश्च मैथिलः ।
मिथिलां नेह धर्मात्मा प्राह वीक्ष्य विदाहिताम् ॥ १२.२२३.१ ॥
โอ้ผู้มีปัญญายิ่ง เหตุใดเมื่อเมืองมิถิลากำลังถูกไฟเผา พระเจ้ามิถิลาผู้มีธรรมะจึงไม่กล่าวอะไรเลยเมื่อเห็นเมืองลุกไหม้ นั่นเพราะเหตุใดกัน
12.223.2
श्रृयतां नृपशार्दूल यदर्थं दीपिता पुरा ।
वह्निना दीपिता सा तु तन्मे शृणु महामते ॥ १२.२२३.२ ॥
ขอท่านจงฟังเถิด โอ้เสือในหมู่กษัตริย์ โอ้ผู้มีปัญญาอันยิ่งใหญ่ เราจะเล่าให้ท่านฟังถึงเหตุผลที่เมืองนั้นเคยถูกไฟเผาในกาลก่อน
12.223.3
जनको जनदेवस्तु कर्माण्याध्याय चात्मनि ।
सर्वभावमनुप्राप्य भावेन विचचार सः ॥ १२.२२३.३ ॥
พระชนกผู้เป็นเทพแห่งมนุษย์ ได้พิจารณาการกระทำของตนและดำรงอยู่ในอาตมัน เมื่อบรรลุความเป็นไปทุกสภาวะแล้ว ก็ดำเนินชีวิตไปด้วยจิตใจอันเป็นภายใน
12.223.4
यजन्ददंस्तथा जुह्वन्पालयन्पृथिवीमिमाम् ।
अध्यात्मविन्महाप्राज्ञस्तन्मयत्वेन निष्ठितः ॥ १२.२२३.४ ॥
พระองค์บูชายัญ ทรงบริจาคทาน และถวายเครื่องบูชาในไฟ ทรงปกครองแผ่นดินนี้ พระชนกผู้เป็นปราชญ์ยิ่งใหญ่ผู้รู้อาตมัน ทรงดำรงอยู่โดยหลอมรวมกับสิ่งนั้น
12.223.5
स तस्य हृदि संकल्पं ज्ञातुमैच्छत्स्वयं प्रभुः ।
सर्वलोकाधिपस्तत्र द्विजरूपेण संयुतः ॥ १२.२२३.५ ॥
พระผู้เป็นใหญ่นั้น ผู้เป็นเจ้าแห่งโลกทั้งปวง ทรงปรารถนาจะรู้ความคิดที่อยู่ในพระทัยของพระองค์เอง จึงปรากฏพระองค์ที่นั่นในร่างของพราหมณ์
12.223.6
मिथिलायां महाबुद्धिर्व्यलीकं किंचिदाचरन् ।
स गृहीत्वा द्विजश्रेष्ठैर्नृपाय प्रतिवेदितः ॥ १२.२२३.६ ॥
ในเมืองมิถิลา มีชายผู้มีปัญญาอันยิ่งใหญ่ทำความผิดบางอย่าง เขาถูกจับโดยพราหมณ์ผู้เป็นเลิศและนำไปรายงานต่อพระราชา
12.223.7
अपराधं समुद्दिश्य तं राजा प्रत्यभाषत ।
न त्वां ब्राह्मण दण्डेन नियोक्ष्यामि कथंचन ॥ १२.२२३.७ ॥
พระราชาตรัสตอบเขา โดยชี้ถึงความผิดนั้นว่า โอ้พราหมณ์ เราจะไม่ลงโทษท่านด้วยประการใดเลย
12.223.8
मम राज्याद्विनिर्गच्छ यावत्सीमा भुवो मम ।
तच्छ्रुत्वा ब्राह्मणो गत्वा राजानं प्रत्युवाच ह ॥ १२.२२३.८ ॥
จงออกจากแว่นแคว้นของเราไปเสียให้พ้นเขตแดนของแผ่นดินเรา เมื่อพราหมณ์ได้ยินดังนั้นก็ไปกราบทูลพระราชา
12.223.9
करिष्ये वचनं राजन्ब्रवीहि मम जानतः ।
का सीमा तव भूमेस्तु ब्रूहि धर्मं ममाद्य वै ॥ १२.२२३.९ ॥
โอ้มหาราชา ข้าพระองค์จะปฏิบัติตามพระดำรัส โปรดตรัสให้ข้าพระองค์ทราบเถิด เขตแดนของแผ่นดินพระองค์อยู่ที่ใด และโปรดบอกหน้าที่ของข้าพระองค์ในวันนี้ด้วย
12.223.10
तच्छ्रुत्वा मैथिलो राजा लज्जयावनताननः ।
नोवाच वचनं विप्रं तत्वबुद्ध्या समीक्ष्य तत् ॥ १२.२२३.१० ॥
เมื่อพระราชาแห่งมิถิลาได้ฟังดังนั้น พระพักตร์ก้มลงด้วยความอาย ทรงพิจารณาเรื่องนั้นด้วยปัญญาอันแท้จริง แล้วไม่ตรัสตอบพราหมณ์แม้แต่คำเดียว
12.223.11
पुनःपुनश्च तं विप्रश्चोदयामास सत्वरम् ।
ब्रूहि राजेन्द्र गच्छामि तव राज्या द्विवासितः ॥ १२.२२३.११ ॥
พราหมณ์นั้นเร่งเร้าพระองค์ซ้ำแล้วซ้ำเล่าว่า โอ้จอมกษัตริย์ โปรดตรัสเถิด ข้าพระองค์จะไปแล้ว เพราะถูกขับไล่จากแคว้นของพระองค์เป็นครั้งที่สอง
12.223.12
ततो नृपो विचार्यैवमाह ब्राह्मणपुङ्गवम् ।
आवासो वा न मेऽस्त्यत्र सर्वा वा पृथिवी मम।
गच्छ वा तिष्ठ वा ब्रह्मन्निति मे निश्चिता मतिः ॥ १२.२२३.१२ ॥
ลำดับนั้นพระราชาทรงพิจารณาแล้วจึงตรัสแก่พราหมณ์ผู้ประเสริฐ ว่า เราไม่มีที่อยู่ในที่นี้ หรือแผ่นดินทั้งผืนนี้เป็นของเรา ท่านจะไปหรือจะอยู่ก็ได้ โอ้พราหมณ์ นี่คือความตั้งใจที่เราตัดสินไว้แล้ว
12.223.13
इत्युक्तः स तथा तेन मैथिलेन द्विजोत्तमः ।
अब्रवीत्तं महात्मानं राजानं मन्त्रिभिर्वृतम् ॥ १२.२२३.१३ ॥
เมื่อพระราชาแห่งมิถิลาตรัสดังนั้นแล้ว พราหมณ์ผู้ประเสริฐจึงกล่าวแก่พระราชาผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ ซึ่งล้อมรอบด้วยอำมาตย์ทั้งหลาย
12.223.14
त्वमेवं पद्मनाभस्य नित्यं पक्षपदाहितः ।
अहो सिद्धार्थरूपोऽसि गमिष्ये स्वस्ति तेऽस्तु वै ॥ १२.२२३.१४ ॥
พระองค์เป็นผู้อยู่เสมอฝ่ายพระปัทมนาภะดังนี้ ช่างน่าอัศจรรย์ พระองค์มีรูปลักษณ์แห่งผู้บรรลุจุดหมายแล้ว ข้าพเจ้าจะไปแล้ว ขอความสวัสดีจงมีแด่พระองค์เถิด
12.223.15
इत्युक्त्वा प्रययौ विप्रस्तज्जिज्ञासुर्द्विजोत्तमान् ।
अदहच्चाग्निना तस्य मिथिलां भगवान्स्वयम् ॥ १२.२२३.१५ ॥
พราหมณ์กล่าวดังนี้แล้วก็จากไป โดยปรารถนาจะเรียนรู้เรื่องนั้นจากพราหมณ์ผู้ประเสริฐทั้งหลาย ส่วนพระผู้เป็นเจ้าผู้เป็นเจ้าได้ทรงเผาเมืองมิถิลาด้วยไฟด้วยพระองค์เอง
12.223.16
प्रदीप्यमानां मिथिलां दृष्ट्वा राजा न कम्पितः ।
जनैः स परिपृष्टस्तु वाक्यमेतदुवाच ह ॥ १२.२२३.१६ ॥
เมื่อเห็นเมืองมิถิลาลุกไหม้ พระราชาก็มิได้หวั่นไหว เมื่อประชาชนถามพระองค์ พระองค์จึงตรัสถ้อยคำเหล่านี้
12.223.17
अनन्तं वत मे वित्तं भाव्यं मे नास्ति किंचन ।
मिथिलायां प्रदीप्तायां न मे किंचन दह्यते ॥ १२.२२३.१७ ॥
แท้จริงทรัพย์สมบัติของเราหาที่สุดมิได้ ไม่มีสิ่งใดที่เป็นของเราอย่างแท้จริงให้ต้องสูญเสีย เมื่อเมืองมิถิลาลุกไหม้ ก็ไม่มีสิ่งใดของเราถูกเผาไหม้
12.223.18
तदस्य भाषमाणस्य श्रुत्वा श्रुत्वा हृदि स्थितम् ।
पुनः संजीवयामास मिथिलां तां द्विजोत्तमः ॥ १२.२२३.१८ ॥
เมื่อพราหมณ์ผู้ประเสริฐได้ฟังถ้อยคำที่พระราชาตรัสซ้ำแล้วซ้ำเล่า ซึ่งดำรงอยู่ในพระทัยของเขา ก็ได้ทำให้เมืองมิถิลาฟื้นคืนชีวิตอีกครั้ง
12.223.19
आत्मानं दर्शयामास वरं चास्नै दद्रौ पुनः ।
धर्मे तिष्ठस्व सद्भावो बुद्धिस्तेऽर्थे नराधिप ॥ १२.२२३.१९ ॥
พราหมณ์ได้เผยตนให้ปรากฏ และประทานพรแก่พระราชาอีกครั้ง โอ้จอมกษัตริย์ จงดำรงมั่นในธรรมะ ให้ความปรารถนาดีและจิตใจของพระองค์ยึดมั่นในจุดหมายนั้นเถิด
12.223.20
सत्ये तिष्ठस्व निर्विण्णः स्वस्ति तेऽस्तु व्रजाम्यहम् ।
इत्युक्त्वा भगवांश्चैनं तत्रैवान्तरधीयत।
एतत्ते कथितं राजन्किं भूयः श्रोतुमिच्छसि ॥ १२.२२३.२० ॥
จงดำรงมั่นในสัจจะและปลงใจจากสิ่งทั้งปวง ขอความสวัสดีจงมีแด่พระองค์ เพราะบัดนี้เราจะไปแล้ว พระผู้เป็นเจ้าผู้เป็นเจ้าตรัสดังนี้แล้วก็ทรงอันตรธานไปตรงนั้นเอง โอ้มหาราชา เรื่องนี้ได้ถูกเล่าให้พระองค์ฟังแล้ว พระองค์ยังปรารถนาจะฟังอะไรอีกเล่า