ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 12.223
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.223.1
किं कारणं महाप्राज्ञ दह्यमानश्च मैथिलः ।
मिथिलां नेह धर्मात्मा प्राह वीक्ष्य विदाहिताम् ॥ १२.२२३.१ ॥
ହେ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ! ମିଥିଳା ଜଳୁଥିଲା, ତଥାପି ଧର୍ମାତ୍ମା ମୈଥିଳ ତାହା ଦେଖି ଏଠାରେ କିଛି କାହିଁକି କହିଲେ ନାହିଁ? ଏହାର କାରଣ କ'ଣ?
12.223.2
श्रृयतां नृपशार्दूल यदर्थं दीपिता पुरा ।
वह्निना दीपिता सा तु तन्मे शृणु महामते ॥ १२.२२३.२ ॥
ହେ ନୃପଶାର୍ଦୂଳ! ପୂର୍ବେ ଯେଉଁ କାରଣରୁ ସେ ନଗରୀ ଅଗ୍ନିରେ ଜଳାଯାଇଥିଲା, ହେ ମହାମତି, ତାହା ମୋ ଠାରୁ ଶୁଣ।
12.223.3
जनको जनदेवस्तु कर्माण्याध्याय चात्मनि ।
सर्वभावमनुप्राप्य भावेन विचचार सः ॥ १२.२२३.३ ॥
ଜନଙ୍କ ଦେବତା ଜନକ କର୍ମସବୁ ଅଧ୍ୟୟନ କରି ଓ ଆତ୍ମାରେ ସ୍ଥିତ ହୋଇ, ସର୍ବଭାବ ଲାଭ କରି ଭାବରେ ବିଚରଣ କରୁଥିଲେ।
12.223.4
यजन्ददंस्तथा जुह्वन्पालयन्पृथिवीमिमाम् ।
अध्यात्मविन्महाप्राज्ञस्तन्मयत्वेन निष्ठितः ॥ १२.२२३.४ ॥
ଯଜ୍ଞ କରି, ଦାନ ଦେଇ, ହୋମ କରି ଏବଂ ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ପାଳନ କରି, ଅଧ୍ୟାତ୍ମଜ୍ଞ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ଜନକ ତାହାରେ ଲୀନ ହୋଇ ସ୍ଥିତ ରହିଲେ।
12.223.5
स तस्य हृदि संकल्पं ज्ञातुमैच्छत्स्वयं प्रभुः ।
सर्वलोकाधिपस्तत्र द्विजरूपेण संयुतः ॥ १२.२२३.५ ॥
ସର୍ବଲୋକାଧିପତି ସେହି ପ୍ରଭୁ ନିଜେ ତାଙ୍କ ହୃଦୟର ସଂକଳ୍ପ ଜାଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ; ସେଠାରେ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣରୂପ ଧାରଣ କରିଲେ।
12.223.6
मिथिलायां महाबुद्धिर्व्यलीकं किंचिदाचरन् ।
स गृहीत्वा द्विजश्रेष्ठैर्नृपाय प्रतिवेदितः ॥ १२.२२३.६ ॥
ମିଥିଳାରେ ଜଣେ ମହାବୁଦ୍ଧି ବ୍ୟକ୍ତି କିଛି ଅନୁଚିତ କର୍ମ କଲା; ତାକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଧରି ରାଜାଙ୍କୁ ଜଣାଇଲେ।
12.223.7
अपराधं समुद्दिश्य तं राजा प्रत्यभाषत ।
न त्वां ब्राह्मण दण्डेन नियोक्ष्यामि कथंचन ॥ १२.२२३.७ ॥
ସେହି ଅପରାଧକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ରାଜା ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ: ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୁଁ ତୁମକୁ କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ଦଣ୍ଡ ଦେବି ନାହିଁ।
12.223.8
मम राज्याद्विनिर्गच्छ यावत्सीमा भुवो मम ।
तच्छ्रुत्वा ब्राह्मणो गत्वा राजानं प्रत्युवाच ह ॥ १२.२२३.८ ॥
ମୋ ରାଜ୍ୟରୁ ବାହାରି ଯାଅ, ମୋ ଭୂମିର ସୀମା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ। ଏହା ଶୁଣି ବ୍ରାହ୍ମଣ ରାଜାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
12.223.9
करिष्ये वचनं राजन्ब्रवीहि मम जानतः ।
का सीमा तव भूमेस्तु ब्रूहि धर्मं ममाद्य वै ॥ १२.२२३.९ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ମୁଁ ତୁମ ବଚନ ପାଳନ କରିବି; କୁହ ତୁମ ଭୂମିର ସୀମା କେଉଁଠି। ଆଜି ମୋତେ ମୋ ଧର୍ମ କୁହ।
12.223.10
तच्छ्रुत्वा मैथिलो राजा लज्जयावनताननः ।
नोवाच वचनं विप्रं तत्वबुद्ध्या समीक्ष्य तत् ॥ १२.२२३.१० ॥
ଏହା ଶୁଣି ମିଥିଳାର ରାଜା ଲଜ୍ଜାରେ ମୁଣ୍ଡ ନତ କଲେ; ତତ୍ତ୍ୱବୁଦ୍ଧିରେ ବିଚାର କରି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ।
12.223.11
पुनःपुनश्च तं विप्रश्चोदयामास सत्वरम् ।
ब्रूहि राजेन्द्र गच्छामि तव राज्या द्विवासितः ॥ १२.२२३.११ ॥
ବ୍ରାହ୍ମଣ ବାରମ୍ବାର ଶୀଘ୍ର ତାଙ୍କୁ ପ୍ରେରଣା ଦେଲେ: ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, କୁହ; ତୁମ ରାଜ୍ୟରୁ ଦ୍ୱିତୀୟ ଥର ବାହାର କରାଯାଇ ମୁଁ ଯାଉଛି।
12.223.12
ततो नृपो विचार्यैवमाह ब्राह्मणपुङ्गवम् ।
आवासो वा न मेऽस्त्यत्र सर्वा वा पृथिवी मम।
गच्छ वा तिष्ठ वा ब्रह्मन्निति मे निश्चिता मतिः ॥ १२.२२३.१२ ॥
ତା'ପରେ ରାଜା ବିଚାର କରି ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ: ଏଠାରେ ମୋର କୌଣସି ବାସସ୍ଥାନ ନାହିଁ, କିମ୍ବା ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ ମୋର। ହେ ବ୍ରହ୍ମନ୍, ଯାଅ କିମ୍ବା ରୁହ — ଏହା ମୋର ନିଶ୍ଚିତ ମତ।
12.223.13
इत्युक्तः स तथा तेन मैथिलेन द्विजोत्तमः ।
अब्रवीत्तं महात्मानं राजानं मन्त्रिभिर्वृतम् ॥ १२.२२३.१३ ॥
ମୈଥିଳ ଏପରି କହିବାରୁ, ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଥିବା ସେହି ମହାତ୍ମା ରାଜାଙ୍କୁ ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ।
12.223.14
त्वमेवं पद्मनाभस्य नित्यं पक्षपदाहितः ।
अहो सिद्धार्थरूपोऽसि गमिष्ये स्वस्ति तेऽस्तु वै ॥ १२.२२३.१४ ॥
ତୁମେ ଏପରି ସର୍ବଦା ପଦ୍ମନାଭଙ୍କ ପକ୍ଷରେ ଥାଅ। ଅହୋ, ତୁମେ ସିଦ୍ଧାର୍ଥରୂପ। ମୁଁ ଯାଉଛି; ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ।
12.223.15
इत्युक्त्वा प्रययौ विप्रस्तज्जिज्ञासुर्द्विजोत्तमान् ।
अदहच्चाग्निना तस्य मिथिलां भगवान्स्वयम् ॥ १२.२२३.१५ ॥
ଏପରି କହି ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଚାଲିଗଲେ, ସେହି କଥା ଜାଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ନିକଟକୁ। ତେବେ ଭଗବାନ ନିଜେ ଅଗ୍ନିରେ ମିଥିଳାକୁ ଜାଳି ଦେଲେ।
12.223.16
प्रदीप्यमानां मिथिलां दृष्ट्वा राजा न कम्पितः ।
जनैः स परिपृष्टस्तु वाक्यमेतदुवाच ह ॥ १२.२२३.१६ ॥
ଜଳୁଥିବା ମିଥିଳାକୁ ଦେଖି ରାଜା କମ୍ପିତ ହେଲେ ନାହିଁ। ଲୋକମାନେ ପଚାରିବାରୁ ସେ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
12.223.17
अनन्तं वत मे वित्तं भाव्यं मे नास्ति किंचन ।
मिथिलायां प्रदीप्तायां न मे किंचन दह्यते ॥ १२.२२३.१७ ॥
ଆହା, ମୋର ଧନ ଅନନ୍ତ। ମୋର ହେବାକୁ ଥିବା କିଛି ନାହିଁ। ମିଥିଳା ଜଳିଗଲେ ମଧ୍ୟ ମୋର କିଛି ଜଳେ ନାହିଁ।
12.223.18
तदस्य भाषमाणस्य श्रुत्वा श्रुत्वा हृदि स्थितम् ।
पुनः संजीवयामास मिथिलां तां द्विजोत्तमः ॥ १२.२२३.१८ ॥
ତାଙ୍କର କହିଥିବା କଥା, ହୃଦୟରେ ରହିଥିବା କଥା, ବାରମ୍ବାର ଶୁଣି ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜ ସେହି ମିଥିଳାକୁ ପୁଣି ଜୀବିତ କଲେ।
12.223.19
आत्मानं दर्शयामास वरं चास्नै दद्रौ पुनः ।
धर्मे तिष्ठस्व सद्भावो बुद्धिस्तेऽर्थे नराधिप ॥ १२.२२३.१९ ॥
ସେ ନିଜକୁ ପ୍ରକାଶ କଲେ ଏବଂ ତାକୁ ପୁଣି ଏକ ବର ଦେଲେ। ହେ ନରାଧିପ, ଧର୍ମରେ ସ୍ଥିର ରୁହ; ତୁମ ସଦ୍ଭାବ ଓ ବୁଦ୍ଧି ସେହି ପରମ ଲକ୍ଷ୍ୟରେ ଲାଗି ରହୁ।
12.223.20
सत्ये तिष्ठस्व निर्विण्णः स्वस्ति तेऽस्तु व्रजाम्यहम् ।
इत्युक्त्वा भगवांश्चैनं तत्रैवान्तरधीयत।
एतत्ते कथितं राजन्किं भूयः श्रोतुमिच्छसि ॥ १२.२२३.२० ॥
ସତ୍ୟରେ ସ୍ଥିର ରୁହ, ବିରକ୍ତ ରୁହ; ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ, ମୁଁ ଏବେ ଯାଉଛି। ଏହା କହି ଭଗବାନ ସେଠାରେ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲେ। ହେ ରାଜନ, ଏହା ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଲି; ଆଉ କ'ଣ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛ?