మహాభారతం · అధ్యాయం 12.232
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.232.1
शतक्रतुरथापश्यद्बलेर्दीप्तां महात्मनः ।
स्वरूपिणीं शरीराद्धि निष्क्रामन्तीं तदा श्रियम् ॥ १२.२३२.१ ॥
అప్పుడు శతక్రతువు ఇంద్రుడు మహాత్ముడైన బలి శరీరం నుండి బయటికి వస్తున్న ప్రకాశవంతమైన, రూపం ధరించిన శ్రీని చూశాడు.
12.232.2
तां दृष्ट्वा प्रभया दीप्तां भगवान्पाककशासनः ।
विस्मयोत्फुल्लनयनो बलिं पप्रच्छ वासवः ॥ १२.२३२.२ ॥
ఆమె కాంతితో ప్రకాశించడం చూసి, భగవంతుడైన పాకశాసనుడు ఇంద్రుడు ఆశ్చర్యంతో విప్పారిన కళ్లతో బలిని అడిగాడు.
12.232.3
बले केयमपक्रान्ता रोचमाना शिखण्डिनी ।
त्वत्तः स्थिता सकेयूरा दीप्यमाना स्वतेजसा ॥ १२.२३२.३ ॥
బలీ, తన తేజస్సుతో ప్రకాశిస్తూ, కేయూరాలు ధరించి, నీ నుండి వెళ్లిపోయి నిలిచిన ఈ శిఖండినీ ఎవరు?
12.232.4
न हीमामासुरीं वेद्मि न दैवीं च न मानुषीम् ।
त्वमेनां पृच्छ वा मा वा यथेष्टं कुरु वासव ॥ १२.२३२.४ ॥
ఈమెను అసురుల దానిగా, దేవతల దానిగా, మనుషుల దానిగా నేను తెలియను. నువ్వు ఈమెను అడుగు లేదా అడగకు, వాసవా, నీకు ఇష్టమైనది చెయ్యి.
12.232.5
का त्वं बलेरपक्रान्ता रोचमाना शिखण्डिनी ।
अजानतो ममाचक्ष्व नामधेयं शुचिस्मिते ॥ १२.२३२.५ ॥
ఓ పవిత్రమైన నవ్వుగలదానా, బలి నుండి వెళ్లి ప్రకాశిస్తున్న శిఖండినీ, నువ్వు ఎవరు? తెలియని నాకు నీ పేరు చెప్పు.
12.232.6
का त्वं तिष्ठसि मामेवं दीप्यमाना स्वतेजसा ।
हित्वा दैत्यवरं सुभ्रु तन्ममाचक्ष्व पृच्छतः ॥ १२.२३२.६ ॥
ఓ సుభ్రూ, దైత్యులలో ఉత్తముడిని విడిచి, నీ తేజస్సుతో ప్రకాశిస్తూ నా ఎదుట ఇలా నిలిచిన నువ్వు ఎవరు? అడుగుతున్న నాకు అది చెప్పు.
12.232.7
न मां विरोचनो वेद नायं वैरोचनो बलिः ।
आहुर्मां दुःसहेत्येवं विधित्सेति च मां विदुः ॥ १२.२३२.७ ॥
విరోచనుడు నన్ను ఎరుగడు; విరోచనుని కుమారుడైన ఈ బలి కూడా ఎరుగడు. ప్రజలు నన్ను 'దుఃసహా' అని, 'విధిత్సా' అని పిలుస్తారు.
12.232.8
भूतिर्लक्ष्मीति मामाहुः श्रीरित्येव च वासव ।
त्वं मां शक्र न जानीषे सर्वे देवा न मां विदुः ॥ १२.२३२.८ ॥
ప్రజలు నన్ను భూతి, లక్ష్మి అని, శ్రీ అని కూడా పిలుస్తారు. ఓ వాసవా, ఓ శక్రా, నీవు నన్ను ఎరుగవు; దేవతలందరూ కూడా నన్ను ఎరుగరు.
12.232.9
किमिदं त्वं मम कृते उताहो बलिनः कृते ।
दुःसहे विजहास्येनं चिरसंवासिनी सती ॥ १२.२३२.९ ॥
ఓ దుఃసహే, ఇది ఏమిటి? నా కోసమా లేక బలి కోసమా ఇలా చేస్తున్నావు? దీర్ఘకాలం కలిసి ఉన్న సతివైన నీవు ఇతన్ని విడిచిపెడుతున్నావు.
12.232.10
नो धाता न विधाता मां विदधाति कथंचन ।
कालस्तु शक्र पर्यागान्मैवं शक्रावमन्यथाः ॥ १२.२३२.१० ॥
సృష్టికర్త గాని, విధాతగాని నన్ను ఏ విధంగానూ నిర్ణయించరు. ఓ శక్రా, కాలమే (నా విధి); అది గడిచిపోయింది. ఓ శక్రా, ఇలా నన్ను అవమానించకు.
12.232.11
कथं त्वया बलिस्त्यक्तः किमर्थं वा शिखण्डिनि ।
कथं च मां न जह्यास्त्वं तन्मे ब्रूहि शुचिस्मिते ॥ १२.२३२.११ ॥
ఓ శిఖండినీ, నీవు బలిని ఎలా, ఎందుకు విడిచావు? నన్ను కూడా నీవు ఎందుకు విడువవు? ఓ శుచిస్మితే, అది నాకు చెప్పు.
12.232.12
सत्ये स्थिताऽस्मि दाने च व्रते तपसि चैव हि ।
पराक्रमे च धर्मे च पराचीनस्ततो बलिः ॥ १२.२३२.१२ ॥
నేను సత్యంలో, దానంలో, వ్రతంలో, తపస్సులో కూడా స్థిరంగా ఉన్నాను; పరాక్రమంలో, ధర్మంలో కూడా. అందుచేత బలి (వీటి నుండి) విముఖుడయ్యాడు.
12.232.13
ब्रह्मण्योऽयं पुरा भूत्वा सत्यवादी जितेन्द्रियः ।
अभ्यसूयन्ब्राह्मणान्वै उच्छिष्टश्चास्पृशद्धृतम् ॥ १२.२३२.१३ ॥
ఇతడు పూర్వం బ్రాహ్మణ భక్తుడు, సత్యవాది, ఇంద్రియ జితుడుగా ఉండేవాడు; కాని బ్రాహ్మణులపై అసూయ పెంచుకుని, ఎంగిలిగా ఉండి కూడా నేతిని తాకాడు.
12.232.14
यज्ञशीलः सदा भूत्वा मामेव यजते स्वयम् ।
ततः प्रहाय मूढात्मा कालेनोपनिपीडितः ॥ १२.२३२.१४ ॥
ఎల్లప్పుడు యజ్ఞశీలుడై అతడు స్వయంగా నన్నే పూజించేవాడు; తరువాత మూఢచిత్తుడై, కాలంచేత పీడింపబడి నన్ను విడిచిపెట్టాడు.
12.232.15
अपक्रान्ता ततः शक्र त्वयि वत्स्यामि वासव ।
अप्रमत्तेन धार्याऽस्मि तपसा विक्रमेण च ॥ १२.२३२.१५ ॥
అప్పుడు నేను వెళ్ళిపోయాను; ఓ శక్రా, ఓ వాసవా, నేను నీలోనే నివసిస్తాను. అప్రమత్తుడైన వానిచేత, తపస్సుతో, పరాక్రమంతో నేను ధరింపబడతాను.
12.232.16
कोऽस्ति देवमनुष्येषु सर्वभूतेषु वा पुमान् ।
यस्त्वामेको विषहितुं शक्नुयात्कमलालये ॥ १२.२३२.१६ ॥
దేవతల్లోనూ మనుష్యుల్లోనూ, లేదా సమస్త ప్రాణుల్లోనూ, నిన్ను ఒంటరిగా భరించగల పురుషుడు ఎవడున్నాడు, ఓ కమలాలయా?
12.232.17
नैव देवो न गन्धर्वो नासुरो नं च न्राक्षसः ।
यो मामेको विषहितुं शक्तः कश्चित्पुरंदर ॥ १२.२३२.१७ ॥
దేవుడు కాదు, గంధర్వుడు కాదు, అసురుడు కాదు, రాక్షసుడు కూడా కాదు; ఓ పురందరా, నన్ను ఒంటరిగా భరించగలవాడు ఎవడూ లేడు.
12.232.18
तिष्ठेथा मयि नित्यं त्वं यथा तद्ब्रूहि मे शुभे ।
तत्करिष्यामि ते वाक्यमृतं तद्वक्तुमर्हसि ॥ १२.२३२.१८ ॥
నువ్వు ఎల్లప్పుడు నాలో నిలిచి ఉండు; ఓ శుభే, అది ఎలా సాధ్యమో నాకు చెప్పు. నీ మాటను నేను చేస్తాను; నీవు ఆ సత్యాన్ని చెప్పాలి.
12.232.19
स्थास्यामि नित्यं देवेन्द्र यथा त्वयि निबोध तत् ।
विधिना वेददृष्टेन चतुर्धा विभजस्व माम् ॥ १२.२३२.१९ ॥
దేవేంద్రా, నేను ఎల్లప్పుడూ నీలోనే ఉంటాను; అది తెలుసుకో. వేదంలో చెప్పిన విధానం ప్రకారం నన్ను నాలుగు భాగాలుగా విభజించు.
12.232.20
अहं वै त्वां निधास्यामि यथाशक्ति यथाबलम् ।
न तु मेऽतिक्रमः स्याद्वै सदा लक्ष्मि तवान्तिके ॥ १२.२३२.२० ॥
నేను నిన్ను నా శక్తి, బలానికి తగినట్లు నిలుపుతాను. కానీ ఓ లక్ష్మీ, నీ సమీపంలో ఉన్నప్పుడు నాకు ఎప్పుడూ అతిక్రమం ఉండకూడదు.
12.232.21
भूमिरेव मनुष्येषु धारिणी भूतभाविनी ।
सा ते पादं तितिक्षेत समर्था हीति मे मतिः ॥ १२.२३२.२१ ॥
మనుషులలో భూమియే ధరించేది, సమస్త ప్రాణులకు మూలమైనది. ఆమెయే నీ పాదాన్ని భరించగలదు; ఆమె సమర్థురాలు అని నా అభిప్రాయం.
12.232.22
एष मे निहितः पादो योऽयं भूमौ प्रतिष्ठितः ।
द्वितीयं शक्र पादं मे तस्मात्सुनिहितं कुरु ॥ १२.२३२.२२ ॥
నా ఈ పాదం భూమిపై స్థిరపడింది. ఓ శక్రా, నా రెండవ పాదాన్ని అందువల్ల బాగా స్థాపించు.
12.232.23
आप एव मनुष्येषु द्रवन्त्यः परिधारणे ।
तास्ते पादं तितिक्षन्तामलमापस्तितिक्षितुम् ॥ १२.२३२.२३ ॥
మనుషులలో నీరే ప్రవహిస్తూ ధరించేది. అవి నీ పాదాన్ని భరించాలి; భరించడానికి నీరే చాలు.
12.232.24
एष मे निहितः पादो योऽयमप्सु प्रतिष्ठितः ।
तृतीयं शक्र पादं मे तस्मात्सुनिहितं कुरु ॥ १२.२३२.२४ ॥
నా ఈ పాదం నీటిలో స్థిరపడింది. ఓ శక్రా, నా మూడవ పాదాన్ని అందువల్ల బాగా స్థాపించు.
12.232.25
यस्मिन्वेदाश्च यज्ञाश्च यस्मिन्देवाः प्रतिष्ठिताः ।
तृतीयं पादमग्निस्ते सुधृतं धारयिष्यति ॥ १२.२३२.२५ ॥
దేనిలో వేదాలు, యజ్ఞాలు, దేవతలు ప్రతిష్ఠితులై ఉన్నారో, నీ మూడవ పాదాన్ని అగ్ని చక్కగా ధరిస్తుంది.
12.232.26
एष मे निहितः पादो योऽयमग्नौ प्रतिष्ठितः ।
चतुर्थं शक्र पादं मे तस्मात्सुनिहितं कुरु ॥ १२.२३२.२६ ॥
ఇది నా పాదం, ఇది అగ్నిలో ప్రతిష్ఠితమై ఉంది. ఓ శక్రా, నా నాలుగవ పాదాన్ని కాబట్టి బాగా స్థాపించు.
12.232.27
ये वै सन्तो मनुष्येषु ब्रह्मण्याः सत्यवादिनः ।
तेते पादं तितिक्षन्तामलं सन्तस्तितिक्षितुम् ॥ १२.२३२.२७ ॥
మనుషులలో బ్రాహ్మణ భక్తులు, సత్యవాదులు అయిన సత్పురుషులు ఎవరో, వారే ఆ పాదాన్ని భరించుదురు; సత్పురుషులు భరించగల సమర్థులు.
12.232.28
एष मे निहितः पादो योऽयं सत्सु प्रतिष्ठितः ।
एवं हि निहितां शक्र भूतेषु परिधत्स्व माम् ॥ १२.२३२.२८ ॥
ఇది నా పాదం, ఇది సత్పురుషులలో ప్రతిష్ఠితమై ఉంది. కాబట్టి, ఓ శక్రా, స్థాపితమైన నన్ను జీవులలో ధరించు.
12.232.29
भूमिशुद्धिं ततः कृत्वा अद्भिः संतर्पयन्ति ये ।
भूतानि च यजन्त्यग्नौ तेषां त्वमनपायिनी ॥ १२.२३२.२९ ॥
తరువాత భూమిని శుద్ధి చేసి, నీటితో తృప్తిపరచేవారు, అగ్నిలో ప్రాణులను ఆరాధించేవారు — వారికి నీవు అనపాయినివి (వీడనిదానవు).
12.232.30
ये क्रियाभिः सुरक्ताभिर्हेतुयुक्ताः समाहिताः ।
ज्ञानवन्तो विवत्सायां लब्धा माद्यन्ति योगिनः ॥ १२.२३२.३० ॥
బాగా ప్రీతితో చేసిన కర్మలతో హేతుబద్ధంగా, సమాహితంగా ఉన్నవారు, జ్ఞానవంతులైన యోగులు — పొంది ఆనందిస్తారు.
12.232.31
भूतानामिह यो वै त्वां मया विनिहितां सतीम् ।
उपहन्यात्स मे द्वेष्यस्तथा शृण्वन्तु मे वचः ॥ १२.२३२.३१ ॥
ఇక్కడ ప్రాణులలో ఎవరు నాచే నిలపబడిన నిన్ను, ఆ సతీని, హాని చేస్తారో, వారు నాకు ద్వేష్యులు. ఈ విధంగా నా మాటను వారు వినాలి.
12.232.32
तथेति चोक्त्वा सा भ्रष्टा सर्वलोकनमस्कृता ।
वासवं पालयामास सा देवी कमलालया ॥ १२.२३२.३२ ॥
'సరే' అని పలికి, సర్వలోకాలచే నమస్కరించబడిన ఆమె, చ్యుతురాలైనా, కమలవాసిని ఆ దేవి వాసవుని పాలించింది.
12.232.33
ततस्त्यक्तः श्रिया राजा दैत्यानां बलिरब्रवीत् ॥ १२.२३२.३३ ॥
అప్పుడు శ్రీచే విడువబడిన దైత్యుల రాజు బలి ఇలా అన్నాడు.
12.232.34
यावत्पुरस्तात्प्रतपेत्तावद्वै दक्षिणां दिशम् ।
पश्चिमां तावदेवापि तथोदीचीं दिवाकरः ॥ १२.२३२.३४ ॥
సూర్యుడు తూర్పున ఎంతసేపు ప్రకాశిస్తాడో, అంతసేపు దక్షిణ దిశను, అదే విధంగా పశ్చిమ దిశను, ఉత్తర దిశను కూడా సూర్యుడు ప్రకాశింపజేస్తాడు.
12.232.35
तथा मध्यंदिने सूर्यो नास्तमेति यदा तदा ।
पुनर्देवासुरं युद्धं भावि जेताऽस्मि वस्तदा ॥ १२.२३२.३५ ॥
అలాగే, మధ్యాహ్నంలో సూర్యుడు అస్తమించనప్పుడు, మళ్లీ దేవ-అసుర యుద్ధం జరుగుతుంది; అప్పుడు నేను మిమ్మల్ని జయించేవాడిని అవుతాను.
12.232.36
सर्वलोकान्यदाऽऽदित्यो मध्यस्थस्तापयिष्यति ।
तदा देवासुरे युद्धे जेताऽहं त्वां शतक्रतो ॥ १२.२३२.३६ ॥
ఆదిత్యుడు మధ్యలో నిలిచి సర్వలోకాలను తపింపజేసినప్పుడు, అప్పుడు దేవాసుర యుద్ధంలో, ఓ శతక్రతూ, నేను నిన్ను జయించేవాడిని అవుతాను.
12.232.37
ब्रह्मणाऽस्मि समादिष्टो न हन्तव्यो भवानिति ।
तेन तेऽहं बले वज्रं न विमुञ्जामि मूर्धनि ॥ १२.२३२.३७ ॥
బ్రహ్మ నన్ను ఆజ్ఞాపించాడు, నీవు చంపబడకూడదని. అందువల్ల నీ బలంపై నా వజ్రాన్ని నీ తలపై విడువను.
12.232.38
यथेष्टं गच्छ दैत्येन्द्र स्वस्ति तेऽस्तु महासुर ॥ १२.२३२.३८ ॥
దైత్యేంద్రా, నీ ఇష్టానుసారం వెళ్ళు. మహాసురా, నీకు శుభం కలుగుగాక.
12.232.39
आदित्यो नैव तपिता कदाचिन्मध्यतः स्थितः ।
स्थापितो ह्यस्य समयः पूर्वमेव स्वयंभुवा ॥ १२.२३२.३९ ॥
సూర్యుడు ఎప్పుడూ మధ్యలో నిలిచి తపించడు. అతని కాలాన్ని స్వయంభువు ముందే స్థాపించాడు.
12.232.40
अजस्रं परियात्येष सत्येनावतपन्प्रजाः ।
अयनं तस्य षण्मासा उत्तरं दक्षिणं तथा।
येन संयाति लोकेषु शीतोष्णे विसृजन्रविः ॥ १२.२३२.४० ॥
ఈ సూర్యుడు ఎడతెగక తిరుగుతాడు; సత్యముతో ప్రజలను తపింపజేస్తాడు. అతని మార్గం ఆరు నెలలు ఉత్తరం, ఆరు నెలలు దక్షిణం. దాని ద్వారా అతడు లోకాలలో చలిని, వేడిని కురిపిస్తూ సంచరిస్తాడు.
12.232.41
एवमुक्तस्तु दैत्येन्द्रो बलिरिन्द्रेण भारत ।
जगाम दक्षिणामाशामुदीचीं तु पुरंदरः ॥ १२.२३२.४१ ॥
ఇంద్రుని ఇలా చెప్పగా, ఓ భారతా, దైత్యేంద్రుడైన బలి దక్షిణ దిశకు వెళ్ళాడు; పురందరుడు ఉత్తర దిశకు వెళ్ళాడు.
12.232.42
इत्येतद्बलिना गीतमनहंकारसंज्ञितम् ।
वाक्यं श्रुत्वा सहस्राक्षः स्वमेवारुरुहे तदा ॥ १२.२३२.४२ ॥
బలి పలికిన ఈ 'అహంకారరహిత' వాక్యాన్ని విని సహస్రాక్షుడైన ఇంద్రుడు అప్పుడు తన స్థానాన్ని అధిరోహించాడు.