มหาภารตะ · อัธยายะ 12.232
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.232.1
शतक्रतुरथापश्यद्बलेर्दीप्तां महात्मनः ।
स्वरूपिणीं शरीराद्धि निष्क्रामन्तीं तदा श्रियम् ॥ १२.२३२.१ ॥
จากนั้นพระอินทร์ผู้มีร้อยยัญ ได้เห็นศรีอันรุ่งโรจน์ซึ่งมีรูปปรากฏ กำลังออกมาจากพระวรกายของพระบลีผู้มีใจยิ่งใหญ่
12.232.2
तां दृष्ट्वा प्रभया दीप्तां भगवान्पाककशासनः ।
विस्मयोत्फुल्लनयनो बलिं पप्रच्छ वासवः ॥ १२.२३२.२ ॥
เมื่อเห็นนางรุ่งโรจน์ด้วยแสงของนาง พระผู้เป็นเจ้าวาสวะผู้ปราบปากะ มีดวงตาเบิกกว้างด้วยความอัศจรรย์ จึงตรัสถามพระบลี
12.232.3
बले केयमपक्रान्ता रोचमाना शिखण्डिनी ।
त्वत्तः स्थिता सकेयूरा दीप्यमाना स्वतेजसा ॥ १२.२३२.३ ॥
ดูก่อนพระบลี ผู้มีหงอนงามเปล่งประกายนี้ผู้ใดหนอ ที่จากท่านไป ยืนอยู่ มีกำไลแขน เปล่งแสงด้วยเดชของตนเอง
12.232.4
न हीमामासुरीं वेद्मि न दैवीं च न मानुषीम् ।
त्वमेनां पृच्छ वा मा वा यथेष्टं कुरु वासव ॥ १२.२३२.४ ॥
เราไม่รู้จักนางเลยว่าเป็นอสูร เทวดา หรือมนุษย์ ท่านจะถามนางหรือไม่ก็ได้ ดูก่อนพระวาสวะ จะทำตามที่ปรารถนาเถิด
12.232.5
का त्वं बलेरपक्रान्ता रोचमाना शिखण्डिनी ।
अजानतो ममाचक्ष्व नामधेयं शुचिस्मिते ॥ १२.२३२.५ ॥
ท่านเป็นใคร ผู้มีหงอนเปล่งประกาย ที่จากพระบลีไป โอ้ผู้มีรอยยิ้มบริสุทธิ์ จงบอกนามของท่านแก่เราผู้ไม่รู้จัก
12.232.6
का त्वं तिष्ठसि मामेवं दीप्यमाना स्वतेजसा ।
हित्वा दैत्यवरं सुभ्रु तन्ममाचक्ष्व पृच्छतः ॥ १२.२३२.६ ॥
ท่านเป็นใคร ที่ยืนอยู่ต่อหน้าเราเช่นนี้ เปล่งแสงด้วยเดชของตนเอง โอ้ผู้มีคิ้วงาม เมื่อละจากยอดแห่งไทตยะไปแล้ว จงบอกแก่เราผู้ถามท่านเถิด
12.232.7
न मां विरोचनो वेद नायं वैरोचनो बलिः ।
आहुर्मां दुःसहेत्येवं विधित्सेति च मां विदुः ॥ १२.२३२.७ ॥
วิโรจนะไม่รู้จักเรา พระบลีบุตรของวิโรจนะก็ไม่รู้จักเรา เขาเรียกเราว่า ผู้ทนไม่ได้ และรู้จักเราว่า ความปรารถนาจะจัดสรร
12.232.8
भूतिर्लक्ष्मीति मामाहुः श्रीरित्येव च वासव ।
त्वं मां शक्र न जानीषे सर्वे देवा न मां विदुः ॥ १२.२३२.८ ॥
เขาเรียกเราว่า ภูติ ลักษมี และศรีเช่นกัน ดูก่อนพระวาสวะ ดูก่อนพระศักระ ท่านยังไม่รู้จักเรา เทวดาทั้งปวงก็ไม่รู้จักเรา
12.232.9
किमिदं त्वं मम कृते उताहो बलिनः कृते ।
दुःसहे विजहास्येनं चिरसंवासिनी सती ॥ १२.२३२.९ ॥
นี่คืออะไรกัน ท่านทำเพื่อเราหรือเพื่อพระบลี โอ้ผู้ทนไม่ได้ ทั้งที่เป็นผู้ซื่อสัตย์ผู้อยู่ร่วมกับเขามานาน ท่านกลับละทิ้งเขาไป
12.232.10
नो धाता न विधाता मां विदधाति कथंचन ।
कालस्तु शक्र पर्यागान्मैवं शक्रावमन्यथाः ॥ १२.२३२.१० ॥
ผู้สร้างก็ดี ผู้จัดสรรก็ดี ไม่เคยจัดสรรเราในทางใดเลย เป็นกาลเท่านั้นที่ล่วงไป ดูก่อนพระศักระ อย่าดูหมิ่นเราเช่นนี้เลย ดูก่อนพระศักระ
12.232.11
कथं त्वया बलिस्त्यक्तः किमर्थं वा शिखण्डिनि ।
कथं च मां न जह्यास्त्वं तन्मे ब्रूहि शुचिस्मिते ॥ १२.२३२.११ ॥
พระบลีถูกท่านละทิ้งได้อย่างไร และเพราะเหตุใด โอ้ผู้มีหงอน และท่านจะไม่ละทิ้งเราได้อย่างไร ดูก่อนผู้มีรอยยิ้มบริสุทธิ์ จงบอกเรามาเถิด
12.232.12
सत्ये स्थिताऽस्मि दाने च व्रते तपसि चैव हि ।
पराक्रमे च धर्मे च पराचीनस्ततो बलिः ॥ १२.२३२.१२ ॥
เราดำรงอยู่ในสัจจะ ในการให้ทาน ในวัตรและในตบะเช่นกัน และในความกล้าหาญและในธรรม เพราะเหตุนั้นพระบลีจึงหันหลังให้
12.232.13
ब्रह्मण्योऽयं पुरा भूत्वा सत्यवादी जितेन्द्रियः ।
अभ्यसूयन्ब्राह्मणान्वै उच्छिष्टश्चास्पृशद्धृतम् ॥ १२.२३२.१३ ॥
ครั้งก่อนเขาเป็นผู้ภักดีต่อพราหมณ์ เป็นผู้พูดความจริง ข่มอินทรีย์ได้ แต่เขากลับริษยาพราหมณ์ และทั้งที่มีเศษอาหารติดอยู่ยังไปแตะต้องเนยใส
12.232.14
यज्ञशीलः सदा भूत्वा मामेव यजते स्वयम् ।
ततः प्रहाय मूढात्मा कालेनोपनिपीडितः ॥ १२.२३२.१४ ॥
เขาเป็นผู้มีความประพฤติในการบูชายัญอยู่เสมอ และตัวเขาเองบูชาเรานั่นเอง แต่แล้วด้วยจิตใจที่หลงผิด ถูกกาลบีบคั้น เขาจึงละทิ้งเราไป
12.232.15
अपक्रान्ता ततः शक्र त्वयि वत्स्यामि वासव ।
अप्रमत्तेन धार्याऽस्मि तपसा विक्रमेण च ॥ १२.२३२.१५ ॥
ดังนั้นเราจึงจากไป ดูก่อนพระศักระ ดูก่อนพระวาสวะ เราจะไปอยู่ในท่าน ผู้ไม่ประมาทย่อมยึดเราไว้ได้ด้วยตบะและความกล้าหาญ
12.232.16
कोऽस्ति देवमनुष्येषु सर्वभूतेषु वा पुमान् ।
यस्त्वामेको विषहितुं शक्नुयात्कमलालये ॥ १२.२३२.१६ ॥
ในหมู่เทวดาและมนุษย์ หรือในหมู่สัตว์ทั้งปวง มีบุรุษผู้ใดเล่าที่ผู้เดียวจะอดทนต่อท่านได้ โอ้ผู้อาศัยอยู่ในดอกบัว
12.232.17
नैव देवो न गन्धर्वो नासुरो नं च न्राक्षसः ।
यो मामेको विषहितुं शक्तः कश्चित्पुरंदर ॥ १२.२३२.१७ ॥
ไม่มีเทวดา คันธรรพ์ อสูร หรือรากษสเช่นกัน โอ้พระปุรันทระ ที่ผู้เดียวจะอาจอดทนต่อเราได้
12.232.18
तिष्ठेथा मयि नित्यं त्वं यथा तद्ब्रूहि मे शुभे ।
तत्करिष्यामि ते वाक्यमृतं तद्वक्तुमर्हसि ॥ १२.२३२.१८ ॥
ขอท่านจงดำรงอยู่ในเราเป็นนิจเถิด โอ้ผู้เป็นมงคล จงบอกเราว่าจะเป็นไปได้อย่างไร เราจะทำตามคำของท่าน ท่านควรกล่าววาจานั้นซึ่งเป็นความจริง
12.232.19
स्थास्यामि नित्यं देवेन्द्र यथा त्वयि निबोध तत् ।
विधिना वेददृष्टेन चतुर्धा विभजस्व माम् ॥ १२.२३२.१९ ॥
เราจะดำรงอยู่ในท่านเป็นนิจ ดูก่อนพระอินทร์ผู้เป็นใหญ่แห่งเทวดา จงเข้าใจเรื่องนี้เถิด จงแบ่งเราออกเป็นสี่ส่วนตามวิธีที่พระเวทกำหนดไว้
12.232.20
अहं वै त्वां निधास्यामि यथाशक्ति यथाबलम् ।
न तु मेऽतिक्रमः स्याद्वै सदा लक्ष्मि तवान्तिके ॥ १२.२३२.२० ॥
เราจะวางท่านตามกำลังความสามารถและตามพละกำลังของเรา แต่ดูก่อนพระลักษมี ขณะที่ท่านอยู่ใกล้เรา จะต้องไม่มีการละเมิดจากเราเลยเป็นนิจ
12.232.21
भूमिरेव मनुष्येषु धारिणी भूतभाविनी ।
सा ते पादं तितिक्षेत समर्था हीति मे मतिः ॥ १२.२३२.२१ ॥
ในหมู่มนุษย์ มีเพียงแผ่นดินเท่านั้นที่ทรงรองรับและเป็นต้นกำเนิดของสรรพสัตว์ นางจะรับรองเท้าของท่านได้ เพราะนางมีความสามารถ นี่คือความเห็นของข้าพเจ้า
12.232.22
एष मे निहितः पादो योऽयं भूमौ प्रतिष्ठितः ।
द्वितीयं शक्र पादं मे तस्मात्सुनिहितं कुरु ॥ १२.२३२.२२ ॥
เท้าของข้าพเจ้านี้ซึ่งตั้งอยู่บนแผ่นดินนั้น ได้วางลงแล้ว ดังนั้น ข้าแต่พระศักระ โปรดวางเท้าที่สองของข้าพเจ้าให้มั่นคงเถิด
12.232.23
आप एव मनुष्येषु द्रवन्त्यः परिधारणे ।
तास्ते पादं तितिक्षन्तामलमापस्तितिक्षितुम् ॥ १२.२३२.२३ ॥
ในหมู่มนุษย์ มีเพียงน้ำเท่านั้นที่ไหลเวียนและค้ำจุน ขอให้น้ำเหล่านั้นรองรับเท้าของท่านเถิด น้ำเพียงอย่างเดียวก็เพียงพอที่จะรองรับได้
12.232.24
एष मे निहितः पादो योऽयमप्सु प्रतिष्ठितः ।
तृतीयं शक्र पादं मे तस्मात्सुनिहितं कुरु ॥ १२.२३२.२४ ॥
เท้าของข้าพเจ้านี้ซึ่งตั้งอยู่ในน้ำนั้น ได้วางลงแล้ว ดังนั้น ข้าแต่พระศักระ โปรดวางเท้าที่สามของข้าพเจ้าให้มั่นคงเถิด
12.232.25
यस्मिन्वेदाश्च यज्ञाश्च यस्मिन्देवाः प्रतिष्ठिताः ।
तृतीयं पादमग्निस्ते सुधृतं धारयिष्यति ॥ १२.२३२.२५ ॥
พระเวท ยัญพิธี และเทวดาทั้งหลายตั้งอยู่ในผู้ใด ไฟจะทรงเท้าที่สามของท่านไว้อย่างมั่นคง
12.232.26
एष मे निहितः पादो योऽयमग्नौ प्रतिष्ठितः ।
चतुर्थं शक्र पादं मे तस्मात्सुनिहितं कुरु ॥ १२.२३२.२६ ॥
เท้าของข้าพเจ้านี้ซึ่งตั้งอยู่ในไฟ ดังนั้น ข้าแต่พระศักระ โปรดให้เท้าที่สี่ของข้าพเจ้าวางอย่างมั่นคงเถิด
12.232.27
ये वै सन्तो मनुष्येषु ब्रह्मण्याः सत्यवादिनः ।
तेते पादं तितिक्षन्तामलं सन्तस्तितिक्षितुम् ॥ १२.२३२.२७ ॥
ผู้ทรงคุณธรรมทั้งหลายในหมู่มนุษย์ ผู้อุทิศตนแด่พราหมณ์และกล่าวแต่ความจริง ขอให้เขาเหล่านั้นรองรับเท้านั้นเถิด ผู้ทรงคุณธรรมย่อมรองรับได้อย่างเต็มที่
12.232.28
एष मे निहितः पादो योऽयं सत्सु प्रतिष्ठितः ।
एवं हि निहितां शक्र भूतेषु परिधत्स्व माम् ॥ १२.२३२.२८ ॥
เท้าของข้าพเจ้านี้ซึ่งตั้งอยู่ในหมู่ผู้ทรงคุณธรรม ได้วางลงแล้ว ข้าแต่พระศักระ เมื่อวางไว้เช่นนี้แล้ว ขอทรงค้ำจุนข้าพเจ้าไว้ท่ามกลางสรรพสัตว์เถิด
12.232.29
भूमिशुद्धिं ततः कृत्वा अद्भिः संतर्पयन्ति ये ।
भूतानि च यजन्त्यग्नौ तेषां त्वमनपायिनी ॥ १२.२३२.२९ ॥
ส่วนผู้ที่ชำระพื้นดินให้บริสุทธิ์แล้วจึงทำให้พอใจด้วยน้ำ และบูชาสรรพสัตว์ในไฟ สำหรับคนเหล่านั้น ท่านจะไม่เสื่อมสูญ
12.232.30
ये क्रियाभिः सुरक्ताभिर्हेतुयुक्ताः समाहिताः ।
ज्ञानवन्तो विवत्सायां लब्धा माद्यन्ति योगिनः ॥ १२.२३२.३० ॥
โยคีทั้งหลายผู้ประกอบด้วยปัญญา มีจิตตั้งมั่นด้วยพิธีกรรมที่ประกอบอย่างดี ผู้มีความรู้ เมื่อได้บรรลุแล้วย่อมปีติยินดี
12.232.31
भूतानामिह यो वै त्वां मया विनिहितां सतीम् ।
उपहन्यात्स मे द्वेष्यस्तथा शृण्वन्तु मे वचः ॥ १२.२३२.३१ ॥
ผู้ใดในหมู่สรรพสัตว์นี้จะทำร้ายท่าน ผู้ซื่อสัตย์ซึ่งข้าพเจ้าได้ตั้งไว้แล้ว ผู้นั้นเป็นที่เกลียดชังของข้าพเจ้า ขอให้ทุกคนจงฟังถ้อยคำของข้าพเจ้าเช่นนี้เถิด
12.232.32
तथेति चोक्त्वा सा भ्रष्टा सर्वलोकनमस्कृता ।
वासवं पालयामास सा देवी कमलालया ॥ १२.२३२.३२ ॥
นางกล่าวว่า "เป็นเช่นนั้น" แม้จะตกต่ำลงแล้ว นางซึ่งทุกโลกต่างนมัสการ คือเทวีผู้สถิตในดอกบัว ได้ค้ำจุนวาสวะไว้
12.232.33
ततस्त्यक्तः श्रिया राजा दैत्यानां बलिरब्रवीत् ॥ १२.२३२.३३ ॥
ครั้นแล้ว พระเจ้าพลี ผู้เป็นราชาของไดตยะ ซึ่งศรีทรงละทิ้งไปแล้ว ได้ตรัสว่า
12.232.34
यावत्पुरस्तात्प्रतपेत्तावद्वै दक्षिणां दिशम् ।
पश्चिमां तावदेवापि तथोदीचीं दिवाकरः ॥ १२.२३२.३४ ॥
ตราบใดที่พระอาทิตย์ส่องแสงแผดเผาทางทิศตะวันออก ตราบนั้นก็ส่องแสงแผดเผาทางทิศใต้ เช่นเดียวกัน ตราบนั้นก็ส่องแสงแผดเผาทางทิศตะวันตกและทิศเหนือด้วย
12.232.35
तथा मध्यंदिने सूर्यो नास्तमेति यदा तदा ।
पुनर्देवासुरं युद्धं भावि जेताऽस्मि वस्तदा ॥ १२.२३२.३५ ॥
ในทำนองเดียวกัน เมื่อพระอาทิตย์ยามเที่ยงวันไม่ตกดิน เมื่อนั้นจะเกิดการรบระหว่างเทวดากับอสูรอีก และข้าพเจ้าจะเป็นผู้ชนะท่านในเวลานั้น
12.232.36
सर्वलोकान्यदाऽऽदित्यो मध्यस्थस्तापयिष्यति ।
तदा देवासुरे युद्धे जेताऽहं त्वां शतक्रतो ॥ १२.२३२.३६ ॥
เมื่อพระอาทิตย์ซึ่งอยู่ ณ จุดกลางฟ้าเผาผลาญโลกทั้งปวง เมื่อนั้นในสงครามระหว่างเทวดากับอสูร ข้าแต่ศตกรตุ ข้าพเจ้าจะเป็นผู้ชนะท่าน
12.232.37
ब्रह्मणाऽस्मि समादिष्टो न हन्तव्यो भवानिति ।
तेन तेऽहं बले वज्रं न विमुञ्जामि मूर्धनि ॥ १२.२३२.३७ ॥
ข้าพเจ้าได้รับคำสั่งจากพระพรหมว่า ท่านไม่พึงถูกฆ่า ด้วยเหตุนั้น ข้าพเจ้าจะไม่ปล่อยสายฟ้าของข้าพเจ้าลงบนศีรษะของท่านด้วยกำลังของตน
12.232.38
यथेष्टं गच्छ दैत्येन्द्र स्वस्ति तेऽस्तु महासुर ॥ १२.२३२.३८ ॥
ท่านไปตามที่ปรารถนาเถิด ข้าแต่จ้าวแห่งไดตยะ ขอให้ท่านจงมีความสวัสดี ข้าแต่อสูรผู้ยิ่งใหญ่
12.232.39
आदित्यो नैव तपिता कदाचिन्मध्यतः स्थितः ।
स्थापितो ह्यस्य समयः पूर्वमेव स्वयंभुवा ॥ १२.२३२.३९ ॥
พระอาทิตย์ไม่เคยหยุดนิ่งอยู่ที่จุดกลางฟ้าแล้วแผดเผาเลย กำหนดเวลาของพระอาทิตย์ได้ถูกตั้งไว้ก่อนแล้วโดยพระสวยัมภู
12.232.40
अजस्रं परियात्येष सत्येनावतपन्प्रजाः ।
अयनं तस्य षण्मासा उत्तरं दक्षिणं तथा।
येन संयाति लोकेषु शीतोष्णे विसृजन्रविः ॥ १२.२३२.४० ॥
พระอาทิตย์นี้โคจรไปไม่หยุดยั้ง ด้วยความจริงแผดเผาสรรพสัตว์ ทางของพระองค์คือหกเดือนไปทางเหนือและหกเดือนไปทางใต้ ด้วยทางนี้พระรวิเคลื่อนผ่านทุกโลก ทรงปล่อยความหนาวและความร้อนออกมา
12.232.41
एवमुक्तस्तु दैत्येन्द्रो बलिरिन्द्रेण भारत ।
जगाम दक्षिणामाशामुदीचीं तु पुरंदरः ॥ १२.२३२.४१ ॥
ท้าวพลีเจ้าแห่งไทตยะ เมื่ออินทร์กล่าวดังนั้นแล้ว โอ ภารตะ ก็เสด็จไปทางทิศใต้ ส่วนปุรันทระเสด็จไปทางทิศเหนือ
12.232.42
इत्येतद्बलिना गीतमनहंकारसंज्ञितम् ।
वाक्यं श्रुत्वा सहस्राक्षः स्वमेवारुरुहे तदा ॥ १२.२३२.४२ ॥
เมื่อได้ฟังถ้อยคำที่พลีกล่าวไว้ ซึ่งเรียกว่า ไม่มีความถือตัว พระอินทร์ผู้มีตาพันดวงจึงกลับขึ้นไปยังที่ของตนเองในขณะนั้น