മഹാഭാരതം · അധ്യായം 12.232
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.232.1
शतक्रतुरथापश्यद्बलेर्दीप्तां महात्मनः ।
स्वरूपिणीं शरीराद्धि निष्क्रामन्तीं तदा श्रियम् ॥ १२.२३२.१ ॥
അപ്പോൾ ശതക്രതുവായ ഇന്ദ്രൻ മഹാത്മാവായ ബലിയുടെ ശരീരത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തുവരുന്ന പ്രകാശമുള്ള, രൂപം പൂണ്ട ശ്രീയെ കണ്ടു.
12.232.2
तां दृष्ट्वा प्रभया दीप्तां भगवान्पाककशासनः ।
विस्मयोत्फुल्लनयनो बलिं पप्रच्छ वासवः ॥ १२.२३२.२ ॥
അവളുടെ പ്രഭയാൽ ജ്വലിക്കുന്നതു കണ്ട്, ഭഗവാനായ പാകശാസനൻ ഇന്ദ്രൻ അത്ഭുതത്താൽ വിടർന്ന കണ്ണുകളോടെ ബലിയോട് ചോദിച്ചു.
12.232.3
बले केयमपक्रान्ता रोचमाना शिखण्डिनी ।
त्वत्तः स्थिता सकेयूरा दीप्यमाना स्वतेजसा ॥ १२.२३२.३ ॥
ബലിയേ, സ്വന്തം തേജസ്സിനാൽ ജ്വലിച്ച്, കേയൂരം അണിഞ്ഞ്, നിന്നിൽ നിന്ന് അകന്നു നിൽക്കുന്ന ഈ ശിഖണ്ഡിനി ആരാണ്?
12.232.4
न हीमामासुरीं वेद्मि न दैवीं च न मानुषीम् ।
त्वमेनां पृच्छ वा मा वा यथेष्टं कुरु वासव ॥ १२.२३२.४ ॥
ഇവളെ അസുരരുടേതെന്നോ ദേവന്മാരുടേതെന്നോ മനുഷ്യരുടേതെന്നോ ഞാൻ അറിയുന്നില്ല. നീ ഇവളോട് ചോദിക്കുക, അല്ലെങ്കിൽ ചോദിക്കാതിരിക്കുക, വാസവാ, നിനക്കിഷ്ടമുള്ളത് ചെയ്യുക.
12.232.5
का त्वं बलेरपक्रान्ता रोचमाना शिखण्डिनी ।
अजानतो ममाचक्ष्व नामधेयं शुचिस्मिते ॥ १२.२३२.५ ॥
ശുചിസ്മിതേ, ബലിയിൽ നിന്ന് അകന്ന് ജ്വലിക്കുന്ന ശിഖണ്ഡിനീ, നീ ആരാണ്? അറിയാത്ത എന്നോട് നിന്റെ പേര് പറയൂ.
12.232.6
का त्वं तिष्ठसि मामेवं दीप्यमाना स्वतेजसा ।
हित्वा दैत्यवरं सुभ्रु तन्ममाचक्ष्व पृच्छतः ॥ १२.२३२.६ ॥
സുഭ്രൂ, ദൈത്യരിൽ ശ്രേഷ്ഠനെ വിട്ട്, സ്വന്തം തേജസ്സാൽ ജ്വലിച്ച് എന്റെ മുന്നിൽ ഇങ്ങനെ നിൽക്കുന്ന നീ ആരാണ്? ചോദിക്കുന്ന എന്നോട് അത് പറയൂ.
12.232.7
न मां विरोचनो वेद नायं वैरोचनो बलिः ।
आहुर्मां दुःसहेत्येवं विधित्सेति च मां विदुः ॥ १२.२३२.७ ॥
വിരോചനൻ എന്നെ അറിയുന്നില്ല; വൈരോചനനായ ഈ ബലിയും അറിയുന്നില്ല. ജനങ്ങൾ എന്നെ ‘ദുഃസഹാ’ എന്നും ‘വിധിത്സാ’ എന്നും വിളിക്കുന്നു.
12.232.8
भूतिर्लक्ष्मीति मामाहुः श्रीरित्येव च वासव ।
त्वं मां शक्र न जानीषे सर्वे देवा न मां विदुः ॥ १२.२३२.८ ॥
ജനങ്ങൾ എന്നെ ഭൂതി, ലക്ഷ്മി എന്നും ശ്രീ എന്നും വിളിക്കുന്നു. ഹേ വാസവ, ഹേ ശക്ര, നീ എന്നെ അറിയുന്നില്ല; എല്ലാ ദേവന്മാരും എന്നെ അറിയുന്നില്ല.
12.232.9
किमिदं त्वं मम कृते उताहो बलिनः कृते ।
दुःसहे विजहास्येनं चिरसंवासिनी सती ॥ १२.२३२.९ ॥
ഹേ ദുഃസഹേ, ഇത് എന്താണ്? എനിക്കുവേണ്ടിയോ ബലിക്കുവേണ്ടിയോ നീ ഇതു ചെയ്യുന്നു? ദീർഘകാലം ഒപ്പം വസിച്ച സതിയായ നീ ഇവനെ ഉപേക്ഷിക്കുകയാണോ.
12.232.10
नो धाता न विधाता मां विदधाति कथंचन ।
कालस्तु शक्र पर्यागान्मैवं शक्रावमन्यथाः ॥ १२.२३२.१० ॥
സ്രഷ്ടാവോ വിധാതാവോ എന്നെ ഒരു വിധത്തിലും നിശ്ചയിക്കുന്നില്ല. ഹേ ശക്ര, കാലമാണ് (എന്നെ നയിക്കുന്നത്); അത് കടന്നുപോയി. ഹേ ശക്ര, ഇങ്ങനെ എന്നെ അവഗണിക്കരുത്.
12.232.11
कथं त्वया बलिस्त्यक्तः किमर्थं वा शिखण्डिनि ।
कथं च मां न जह्यास्त्वं तन्मे ब्रूहि शुचिस्मिते ॥ १२.२३२.११ ॥
ഹേ ശിഖണ്ഡിനീ, നീ ബലിയെ എങ്ങനെ, എന്തിനു ഉപേക്ഷിച്ചു? എന്നെയും നീ എന്തുകൊണ്ട് ഉപേക്ഷിക്കുന്നില്ല? ഹേ ശുചിസ്മിതേ, അത് എന്നോടു പറയൂ.
12.232.12
सत्ये स्थिताऽस्मि दाने च व्रते तपसि चैव हि ।
पराक्रमे च धर्मे च पराचीनस्ततो बलिः ॥ १२.२३२.१२ ॥
ഞാൻ സത്യത്തിലും ദാനത്തിലും വ്രതത്തിലും തപസ്സിലും സ്ഥിതയാണ്; പരാക്രമത്തിലും ധർമ്മത്തിലും. അതിനാൽ ബലി (ഇവയിൽനിന്ന്) വിമുഖനായി.
12.232.13
ब्रह्मण्योऽयं पुरा भूत्वा सत्यवादी जितेन्द्रियः ।
अभ्यसूयन्ब्राह्मणान्वै उच्छिष्टश्चास्पृशद्धृतम् ॥ १२.२३२.१३ ॥
ഇദ്ദേഹം മുൻപ് ബ്രാഹ്മണഭക്തനും സത്യവാദിയും ഇന്ദ്രിയജിത്തുമായിരുന്നു; എന്നാൽ ബ്രാഹ്മണരോട് അസൂയ പുലർത്തി, എച്ചിലായിരുന്നിട്ടും നെയ്യ് തൊട്ടു.
12.232.14
यज्ञशीलः सदा भूत्वा मामेव यजते स्वयम् ।
ततः प्रहाय मूढात्मा कालेनोपनिपीडितः ॥ १२.२३२.१४ ॥
എപ്പോഴും യജ്ഞശീലനായി അദ്ദേഹം എന്നെത്തന്നെ സ്വയം ആരാധിച്ചു; പിന്നീട് മൂഢചിത്തനായി, കാലത്താൽ പീഡിതനായി എന്നെ ഉപേക്ഷിച്ചു.
12.232.15
अपक्रान्ता ततः शक्र त्वयि वत्स्यामि वासव ।
अप्रमत्तेन धार्याऽस्मि तपसा विक्रमेण च ॥ १२.२३२.१५ ॥
അപ്പോൾ ഞാൻ പോയി; ഹേ ശക്രാ, ഹേ വാസവാ, ഞാൻ നിന്നിൽ വസിക്കും. ജാഗരൂകനായവനാൽ, തപസ്സിനാലും പരാക്രമത്താലും ഞാൻ ധരിക്കപ്പെടുന്നു.
12.232.16
कोऽस्ति देवमनुष्येषु सर्वभूतेषु वा पुमान् ।
यस्त्वामेको विषहितुं शक्नुयात्कमलालये ॥ १२.२३२.१६ ॥
ദേവന്മാരിലും മനുഷ്യരിലും, അല്ലെങ്കിൽ സർവ്വഭൂതങ്ങളിലും, നിന്നെ ഒറ്റയ്ക്ക് സഹിക്കാൻ കഴിയുന്ന പുരുഷൻ ആരുണ്ട്, ഹേ കമലാലയേ?
12.232.17
नैव देवो न गन्धर्वो नासुरो नं च न्राक्षसः ।
यो मामेको विषहितुं शक्तः कश्चित्पुरंदर ॥ १२.२३२.१७ ॥
ദേവനല്ല, ഗന്ധർവനല്ല, അസുരനല്ല, രാക്ഷസനുമല്ല; ഹേ പുരന്ദരാ, എന്നെ ഒറ്റയ്ക്ക് സഹിക്കാൻ കഴിയുന്ന ആരും ഇല്ല.
12.232.18
तिष्ठेथा मयि नित्यं त्वं यथा तद्ब्रूहि मे शुभे ।
तत्करिष्यामि ते वाक्यमृतं तद्वक्तुमर्हसि ॥ १२.२३२.१८ ॥
നീ എപ്പോഴും എന്നിൽ നിലകൊള്ളുക; ഹേ ശുഭേ, അത് എങ്ങനെയെന്ന് എന്നോട് പറയുക. നിന്റെ വാക്ക് ഞാൻ ചെയ്യും; നീ അത് സത്യമായി പറയണം.
12.232.19
स्थास्यामि नित्यं देवेन्द्र यथा त्वयि निबोध तत् ।
विधिना वेददृष्टेन चतुर्धा विभजस्व माम् ॥ १२.२३२.१९ ॥
ദേവേന്ദ്രാ, ഞാൻ എപ്പോഴും നിന്നിൽ സ്ഥിതചെയ്യും; അതറിയുക. വേദവിധിപ്രകാരം എന്നെ നാലു ഭാഗങ്ങളായി വിഭജിക്കുക.
12.232.20
अहं वै त्वां निधास्यामि यथाशक्ति यथाबलम् ।
न तु मेऽतिक्रमः स्याद्वै सदा लक्ष्मि तवान्तिके ॥ १२.२३२.२० ॥
ഞാൻ നിന്നെ എന്റെ ശക്തിക്കും ബലത്തിനും അനുസരിച്ച് സ്ഥാപിക്കാം. എന്നാൽ ഹേ ലക്ഷ്മീ, നിന്റെ സമീപത്തിരിക്കുമ്പോൾ എനിക്ക് ഒരിക്കലും ലംഘനം ഉണ്ടാകരുത്.
12.232.21
भूमिरेव मनुष्येषु धारिणी भूतभाविनी ।
सा ते पादं तितिक्षेत समर्था हीति मे मतिः ॥ १२.२३२.२१ ॥
മനുഷ്യരിൽ ഭൂമിയാണ് ധരിക്കുന്നവൾ, സകല ഭൂതങ്ങൾക്കും ഉത്ഭവം. അവൾക്കേ നിന്റെ പാദം സഹിക്കാൻ കഴിയൂ; അവൾ സമർഥയാണെന്നാണ് എന്റെ അഭിപ്രായം.
12.232.22
एष मे निहितः पादो योऽयं भूमौ प्रतिष्ठितः ।
द्वितीयं शक्र पादं मे तस्मात्सुनिहितं कुरु ॥ १२.२३२.२२ ॥
ഭൂമിയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന എന്റെ ഈ പാദം സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഹേ ശക്രാ, എന്റെ രണ്ടാം പാദം അതിനാൽ നന്നായി സ്ഥാപിക്കുക.
12.232.23
आप एव मनुष्येषु द्रवन्त्यः परिधारणे ।
तास्ते पादं तितिक्षन्तामलमापस्तितिक्षितुम् ॥ १२.२३२.२३ ॥
മനുഷ്യരിൽ ഒഴുകിയൊഴുകി ധരിക്കുന്നത് ജലമാണ്. അവ നിന്റെ പാദം സഹിക്കട്ടെ; സഹിക്കാൻ ജലംതന്നെ മതി.
12.232.24
एष मे निहितः पादो योऽयमप्सु प्रतिष्ठितः ।
तृतीयं शक्र पादं मे तस्मात्सुनिहितं कुरु ॥ १२.२३२.२४ ॥
ജലത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന എന്റെ ഈ പാദം സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഹേ ശക്രാ, എന്റെ മൂന്നാം പാദം അതിനാൽ നന്നായി സ്ഥാപിക്കുക.
12.232.25
यस्मिन्वेदाश्च यज्ञाश्च यस्मिन्देवाः प्रतिष्ठिताः ।
तृतीयं पादमग्निस्ते सुधृतं धारयिष्यति ॥ १२.२३२.२५ ॥
ആരിൽ വേദങ്ങളും യജ്ഞങ്ങളും ദേവന്മാരും പ്രതിഷ്ഠിതരായിരിക്കുന്നുവോ, അവിടെ നിന്റെ മൂന്നാം പാദത്തെ അഗ്നി നന്നായി ധരിക്കും.
12.232.26
एष मे निहितः पादो योऽयमग्नौ प्रतिष्ठितः ।
चतुर्थं शक्र पादं मे तस्मात्सुनिहितं कुरु ॥ १२.२३२.२६ ॥
ഇത് എന്റെ പാദം; ഇത് അഗ്നിയിൽ പ്രതിഷ്ഠിതമാണ്. ശക്രാ, എന്റെ നാലാം പാദത്തെ അതിനാൽ നന്നായി സ്ഥാപിക്കൂ.
12.232.27
ये वै सन्तो मनुष्येषु ब्रह्मण्याः सत्यवादिनः ।
तेते पादं तितिक्षन्तामलं सन्तस्तितिक्षितुम् ॥ १२.२३२.२७ ॥
മനുഷ്യരിൽ ബ്രാഹ്മണഭക്തരും സത്യവാദികളുമായ സജ്ജനങ്ങൾ ഏതോ, അവർ ആ പാദത്തെ സഹിക്കട്ടെ; സജ്ജനങ്ങൾ സഹിക്കാൻ പര്യാപ്തരാണ്.
12.232.28
एष मे निहितः पादो योऽयं सत्सु प्रतिष्ठितः ।
एवं हि निहितां शक्र भूतेषु परिधत्स्व माम् ॥ १२.२३२.२८ ॥
ഇത് എന്റെ പാദം; ഇത് സജ്ജനങ്ങളിൽ പ്രതിഷ്ഠിതമാണ്. അതിനാൽ, ശക്രാ, നിലനിർത്തപ്പെട്ട എന്നെ ജീവികളിൽ ധരിക്കൂ.
12.232.29
भूमिशुद्धिं ततः कृत्वा अद्भिः संतर्पयन्ति ये ।
भूतानि च यजन्त्यग्नौ तेषां त्वमनपायिनी ॥ १२.२३२.२९ ॥
പിന്നീട് ഭൂമിയെ ശുദ്ധമാക്കി വെള്ളംകൊണ്ട് തൃപ്തിപ്പെടുത്തുന്നവരും, അഗ്നിയിൽ ഭൂതങ്ങളെ യജിക്കുന്നവരും ആരുണ്ടോ, അവർക്ക് നീ നീങ്ങാത്തവളാകും.
12.232.30
ये क्रियाभिः सुरक्ताभिर्हेतुयुक्ताः समाहिताः ।
ज्ञानवन्तो विवत्सायां लब्धा माद्यन्ति योगिनः ॥ १२.२३२.३० ॥
നന്നായി ഇഷ്ടത്തോടെ ചെയ്ത കർമ്മങ്ങളാൽ യുക്തരും സമാഹിതരുമായ, ജ്ഞാനികളായ യോഗികൾ ആരുണ്ടോ — അവർ നേടി ആനന്ദിക്കുന്നു.
12.232.31
भूतानामिह यो वै त्वां मया विनिहितां सतीम् ।
उपहन्यात्स मे द्वेष्यस्तथा शृण्वन्तु मे वचः ॥ १२.२३२.३१ ॥
ഇവിടെ ജീവികളിൽ ആരെങ്കിലും എന്നാൽ സ്ഥാപിതയായ നിന്നെ, ആ സതിയെ, ഉപദ്രവിക്കുന്നുവോ, അവൻ എനിക്ക് വെറുപ്പുള്ളവനാണ്. ഇങ്ങനെ എന്റെ വാക്ക് അവർ കേൾക്കട്ടെ.
12.232.32
तथेति चोक्त्वा सा भ्रष्टा सर्वलोकनमस्कृता ।
वासवं पालयामास सा देवी कमलालया ॥ १२.२३२.३२ ॥
'ശരി' എന്ന് പറഞ്ഞ്, എല്ലാ ലോകങ്ങളാലും വണങ്ങപ്പെട്ട അവൾ, സ്ഥാനഭ്രഷ്ടയായെങ്കിലും, താമരവാസിനിയായ ആ ദേവി വാസവനെ പാലിച്ചു.
12.232.33
ततस्त्यक्तः श्रिया राजा दैत्यानां बलिरब्रवीत् ॥ १२.२३२.३३ ॥
അപ്പോൾ ശ്രീയാൽ ത്യജിക്കപ്പെട്ട ദൈത്യരാജാവായ ബലി പറഞ്ഞു.
12.232.34
यावत्पुरस्तात्प्रतपेत्तावद्वै दक्षिणां दिशम् ।
पश्चिमां तावदेवापि तथोदीचीं दिवाकरः ॥ १२.२३२.३४ ॥
സൂര്യൻ കിഴക്ക് എത്രനേരം ചൂടേകുന്നുവോ, അത്രനേരം തെക്കൻ ദിശയെയും, അതുപോലെ പടിഞ്ഞാറൻ ദിശയെയും, വടക്കൻ ദിശയെയും സൂര്യൻ ചൂടാക്കുന്നു.
12.232.35
तथा मध्यंदिने सूर्यो नास्तमेति यदा तदा ।
पुनर्देवासुरं युद्धं भावि जेताऽस्मि वस्तदा ॥ १२.२३२.३५ ॥
അതുപോലെ, ഉച്ചസമയത്ത് സൂര്യൻ അസ്തമിക്കാത്തപ്പോൾ, വീണ്ടും ദേവാസുരയുദ്ധം ഉണ്ടാകും; അപ്പോൾ ഞാൻ നിങ്ങളെ ജയിക്കുന്നവനാകും.
12.232.36
सर्वलोकान्यदाऽऽदित्यो मध्यस्थस्तापयिष्यति ।
तदा देवासुरे युद्धे जेताऽहं त्वां शतक्रतो ॥ १२.२३२.३६ ॥
ആദിത്യൻ മധ്യത്തിൽ നിന്ന് എല്ലാ ലോകങ്ങളെയും ചൂടാക്കുമ്പോൾ, അപ്പോൾ ദേവാസുരയുദ്ധത്തിൽ, ഹേ ശതക്രതോ, ഞാൻ നിന്നെ ജയിക്കുന്നവനാകും.
12.232.37
ब्रह्मणाऽस्मि समादिष्टो न हन्तव्यो भवानिति ।
तेन तेऽहं बले वज्रं न विमुञ्जामि मूर्धनि ॥ १२.२३२.३७ ॥
നീ വധിക്കപ്പെടരുത് എന്ന് ബ്രഹ്മാവ് എനിക്ക് കല്പിച്ചിരിക്കുന്നു. അതിനാൽ നിന്റെ തലയിൽ ഞാൻ വജ്രം ബലത്തോടെ പ്രയോഗിക്കുന്നില്ല.
12.232.38
यथेष्टं गच्छ दैत्येन्द्र स्वस्ति तेऽस्तु महासुर ॥ १२.२३२.३८ ॥
ദൈത്യേന്ദ്രാ, നിനക്ക് ഇഷ്ടമുള്ളതുപോലെ പോകുക. മഹാസുരാ, നിനക്ക് മംഗളം ഭവിക്കട്ടെ.
12.232.39
आदित्यो नैव तपिता कदाचिन्मध्यतः स्थितः ।
स्थापितो ह्यस्य समयः पूर्वमेव स्वयंभुवा ॥ १२.२३२.३९ ॥
സൂര്യൻ ഒരിക്കലും മധ്യത്തിൽ നിന്ന് ചൂടാക്കുന്നില്ല. അവന്റെ സമയം സ്വയംഭുവായ ബ്രഹ്മാവ് മുൻപേ സ്ഥാപിച്ചതാണ്.
12.232.40
अजस्रं परियात्येष सत्येनावतपन्प्रजाः ।
अयनं तस्य षण्मासा उत्तरं दक्षिणं तथा।
येन संयाति लोकेषु शीतोष्णे विसृजन्रविः ॥ १२.२३२.४० ॥
ഈ സൂര്യൻ നിരന്തരം ചുറ്റിസഞ്ചരിക്കുന്നു; സത്യത്താൽ പ്രജകളെ ചൂടാക്കുന്നു. അവന്റെ മാർഗം ആറു മാസം ഉത്തരവും ആറു മാസം ദക്ഷിണവുമാണ്. അതിലൂടെ അവൻ ലോകങ്ങളിൽ തണുപ്പും ചൂടും വർഷിച്ചു കടന്നുപോകുന്നു.
12.232.41
एवमुक्तस्तु दैत्येन्द्रो बलिरिन्द्रेण भारत ।
जगाम दक्षिणामाशामुदीचीं तु पुरंदरः ॥ १२.२३२.४१ ॥
ഇന്ദ്രൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ഭാരതാ, ദൈത്യേന്ദ്രനായ ബലി ദക്ഷിണദിശയിലേക്ക് പോയി; പുരന്ദരൻ ഉത്തരദിശയിലേക്ക് പോയി.
12.232.42
इत्येतद्बलिना गीतमनहंकारसंज्ञितम् ।
वाक्यं श्रुत्वा सहस्राक्षः स्वमेवारुरुहे तदा ॥ १२.२३२.४२ ॥
ബലി പറഞ്ഞ ഈ 'അഹങ്കാരരഹിതം' എന്ന വാക്കുകൾ കേട്ട് സഹസ്രാക്ഷനായ ഇന്ദ്രൻ അപ്പോൾ സ്വന്തം സ്ഥാനത്തേക്ക് കയറി.