મહાભારત · અધ્યાય 12.236
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.236.1
किंशीलः किंसमाचारः किंविद्यः किंपराक्रमः ।
प्राप्नोति ब्रह्मणः स्थानं यत्परं प्रकृतेर्ध्रुवम् ॥ १२.२३६.१ ॥
કયા આચરણવાળો, કયા વ્યવહારવાળો, કઈ વિદ્યાવાળો અને કયા પરાક્રમવાળો માણસ પ્રકૃતિથી પર, ધ્રુવ એવા બ્રહ્મના તે પરમ સ્થાનને પામે છે?
12.236.2
मोक्षधर्मेषु नियतो लध्वाहारो जितेन्द्रियः ।
प्राप्नोति ब्रह्मणः स्थानं तत्परं प्रकृतेर्ध्रुवम् ॥ १२.२३६.२ ॥
મોક્ષધર્મમાં નિષ્ઠાવાન, અલ્પાહારી અને જિતેન્દ્રિય માણસ પ્રકૃતિથી પર, ધ્રુવ એવા બ્રહ્મના તે પરમ સ્થાનને પામે છે.
12.236.3
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
जैगीषव्यस्य संवादमसितस्य च भारत ॥ १२.२३६.३ ॥
અહીં પણ લોકો આ પ્રાચીન ઇતિહાસ કહે છે—જૈગીષવ્ય અને અસિતનો સંવાદ, હે ભારત.
12.236.4
महादेवान्तरे वृत्तं देव्याश्चैवान्तरे तथा ।
यथावच्छृणु राजेन्द्र ज्ञानदं पापनाशनम् ॥ १२.२३६.४ ॥
મહાદેવ અને દેવી વચ્ચે જે બન્યું તે યથાવત્ સાંભળ, હે રાજેન્દ્ર—તે જ્ઞાન આપનારું અને પાપ નષ્ટ કરનારું છે.
12.236.5
जैगीषव्यं नहाप्रज्ञं धर्नाणामागतागमम् ।
अक्रुध्यन्तमहृष्यन्तमसितो देवलोऽब्रवीत् ॥ १२.२३६.५ ॥
જૈગીષવ્ય—જે અપ્રજ્ઞ નહોતો, વ્રતોને જાણનારો, જે ક્રોધ કરતો નહોતો કે હર્ષિત થતો નહોતો—તેને અસિત દેવલે કહ્યું.
12.236.6
न प्रीमसे बन्द्यमानो निन्द्यमानो न कुप्यसे ।
का ते प्रज्ञा कुतश्चैषा किं ते तस्याः परायणम् ॥ १२.२३६.६ ॥
વખાણ થતાં તું પ્રસન્ન થતો નથી, નિંદા થતાં ક્રોધ કરતો નથી. તારી આ પ્રજ્ઞા કેવી છે, તે ક્યાંથી આવી? તેનું પરમ લક્ષ્ય તારા માટે શું છે?
12.236.7
इति तेनानुयुक्तः स तमृपाच महातपाः ।
महद्वाक्यप्रसंदिग्धं पुष्कलार्थपदं शुचि ॥ १२.२३६.७ ॥
આ રીતે તેમના વડે પૂછાયેલા તે મહાતપસ્વી તેમને બોલ્યા—ગંભીર અને મહાન વચનોથી ભરેલા, અર્થસભર અને પવિત્ર શબ્દોમાં.
12.236.8
या यतियौ परा निष्ठा या शान्तिः पुण्यकर्मणाम् ।
तां तेऽहं सं प्रवक्ष्यामि यां मां पृच्छसि वै द्विज ॥ १२.२३६.८ ॥
યતિઓની જે પરમ નિષ્ઠા અને પુણ્યકર્મીઓની જે શાંતિ છે—જે તું મને પૂછે છે—હે દ્વિજ, તે હું તને સંપૂર્ણ કહીશ.
12.236.9
निन्वत्सु वा सप्ता नित्यं प्रशंसत्सु च देवल ।
निहवन्ति च ये तेषां समयं सुकृतं च यत् ॥ १२.२३६.९ ॥
હે દેવલ, જેઓ સદા નિંદા કરનારાઓ અને પ્રશંસા કરનારાઓ વચ્ચે રહે છે, અને જેઓ તેમના કરારને અને તેમના સત્કર્મને નકારે છે—
12.236.10
उक्ताश्च न विवक्ष्यन्ति वक्तारमहिते हितम् ।
प्रतिहन्तुं न चेच्छन्ति हन्तारं वै मनीषिणः ॥ १२.२३६.१० ॥
તેમની સાથે બોલવામાં આવે ત્યારે, બોલનાર હિતકારક કે અહિતકારક જે બોલે તેને તેઓ ઉત્તર આપવા ઇચ્છતા નથી; અને જ્ઞાની પુરુષો મારનારને સામે મારવા ઇચ્છતા નથી.
12.236.11
नाप्राप्तमनुशोचन्ति प्राप्तकालानि कुर्वते ।
न चातीतानि शोचन्ति न चैतान्प्रतिजानते ॥ १२.२३६.११ ॥
જે પ્રાપ્ત નથી થયું તેના માટે તેઓ શોક કરતા નથી; યોગ્ય સમય આવે ત્યારે તેઓ કર્મ કરે છે. જે વીતી ગયું તેના માટે પણ તેઓ શોક કરતા નથી, અને આમને પોતાના તરીકે સ્વીકારતા પણ નથી.
12.236.12
संप्राप्तानां च पूज्यानां कामादर्थेषु देवल ।
यथोपपत्तिं कुर्वन्ति शक्तिमन्तो धृतव्रताः ॥ १२.२३६.१२ ॥
હે દેવલ, આવી પહોંચેલા પૂજ્યજનો પ્રત્યે, અને કામનાને વશ થઈને ધનવિષયોમાં પણ, શક્તિશાળી અને વ્રતમાં દૃઢ પુરુષો યોગ્ય રીતે જ વર્તે છે.
12.236.13
पक्वविद्या महाप्राज्ञा जितक्रोधा जितेन्द्रियाः ।
मनसा कर्मणा वाचा नापराध्यन्ति कस्यचित् ॥ १२.२३६.१३ ॥
પરિપક્વ વિદ્યાવાળા, મહાપ્રાજ્ઞ, ક્રોધ જીતેલા, ઇન્દ્રિયો જીતેલા લોકો મન, કર્મ અને વાણીથી કોઈનો અપરાધ કરતા નથી.
12.236.14
अनीर्षवो न चोन्योन्यं विहिंसन्ति कदाचन ।
न च जातूपतप्यन्ते धीराः परसमृद्धिभिः ॥ १२.२३६.१४ ॥
ઈર્ષ્યા વગરના લોકો એકબીજાને ક્યારેય હાનિ પહોંચાડતા નથી; ધીર પુરુષો બીજાની સમૃદ્ધિ જોઈને ક્યારેય સંતપ્ત થતા નથી.
12.236.15
निन्दाप्रशंसे चात्यर्थं न वदन्ति परस्य च ।
न च निन्दाप्रशंसाभ्यां विक्रियन्ते कदाचन ॥ १२.२३६.१५ ॥
તેઓ બીજાની અતિશય નિંદા કે પ્રશંસા કરતા નથી, અને નિંદા કે પ્રશંસાથી ક્યારેય વિચલિત થતા નથી.
12.236.16
सर्वतश्च प्रशान्ता ये सर्वभूतहिते रताः ।
न कुध्यन्ति स हृष्यन्ति नापराध्यन्ति कस्यचित् ॥ १२.२३६.१६ ॥
જેઓ સર્વ રીતે શાંત છે અને સર્વ પ્રાણીઓના હિતમાં રત છે, તેઓ ક્રોધ કરતા નથી, હર્ષ પામતા નથી, અને કોઈનો અપરાધ કરતા નથી.
12.236.17
विमुच्य हृदयग्रन्थिं चङ्कम्यन्ते यथासुखम् ।
न चैषां बान्धवाः सन्ति ये चान्येषां च बान्धवाः ॥ १२.२३६.१७ ॥
હૃદયની ગાંઠ છોડીને તેઓ સુખપૂર્વક વિચરે છે; તેમને કોઈ સગા નથી, અને બીજાના સગા પણ તેમના નથી.
12.236.18
अमित्राश्च न सन्त्येषां ये चामित्रा न कस्यचित् ।
य एवं कुर्वते मर्त्याः सुखं जीवन्ति सर्वदा ॥ १२.२३६.१८ ॥
તેમને કોઈ શત્રુ નથી; જે કોઈના શત્રુ નથી તેઓ પણ તેમના શત્રુ નથી. આ રીતે આચરણ કરનારા મનુષ્યો સદા સુખે જીવે છે.
12.236.19
ये धर्मं चानुरुध्यन्ते धर्मज्ञा द्विजसत्तमाः ।
ये ह्यतो विच्युता मार्गात्ते हृष्यन्त्युद्विजन्ति च ॥ १२.२३६.१९ ॥
ધર્મજ્ઞ શ્રેષ્ઠ દ્વિજો જે ધર્મનું અનુસરણ કરે છે, અને જે આ માર્ગથી ચ્યુત થાય છે, તેઓ હર્ષિત થાય છે અને ઉદ્વિગ્ન પણ થાય છે.
12.236.20
आस्थितस्तमहं मार्गमसूयिष्यामि कं कथम् ।
निन्द्यमानः प्रशस्तो वा हृष्येयं केन हेतुना ॥ १२.२३६.२० ॥
તે માર્ગ પર સ્થિત હું કોની અને કેવી રીતે નિંદા કરીશ? નિંદિત કે પ્રશંસિત થતાં કયા કારણે હું હર્ષિત થઈશ?
12.236.21
यद्यदिच्छन्ति तत्तस्मादधिगच्छन्ति मानवाः ।
न मे निन्दाप्रशंसाभ्यां ह्रासवृद्धी भविष्यतः ॥ १२.२३६.२१ ॥
મનુષ્યો જે જે ઇચ્છે છે, તેમાંથી જ તે પ્રાપ્ત કરે છે. નિંદા અને પ્રશંસાથી મારી હાનિ કે વૃદ્ધિ થશે નહીં.
12.236.22
अमृतस्येव संतृप्येदवमानस्य तत्त्ववित् ।
विषस्येवोद्विजेन्नित्यं संमानस्य विचक्षणः ॥ १२.२३६.२२ ॥
તત્ત્વજ્ઞ અપમાનને અમૃતની જેમ ગ્રહણ કરીને તૃપ્ત થવો; વિચક્ષણ સન્માનને સદા ઝેરની જેમ જોઈને તેનાથી ઉદ્વિગ્ન રહે.
12.236.23
अवज्ञातः सुखं शेते इह चामुत्र चोभयोः ।
विमुक्तः सर्वपापेभ्यो योऽवमन्ता स बुध्यते ॥ १२.२३६.२३ ॥
અવગણાયેલો ઇહલોક અને પરલોક બંનેમાં સુખેથી સૂએ છે; બધાં પાપોથી મુક્ત થઈને જે અવમાન કરે છે, તે બોધ પામે છે.
12.236.24
परां गतिं च ये केचित्प्रार्थयन्ति मनीषिणः ।
एतद्व्रतं समाश्रित्य सुखमेधन्ति ते जनाः ॥ १२.२३६.२४ ॥
જે કોઈ મનીષીઓ પરમ ગતિની પ્રાર્થના કરે છે, તેઓ આ વ્રતનો આશ્રય લઈને સુખમાં વૃદ્ધિ પામે છે.
12.236.25
सर्वतश्च समाहृत्य क्रतून्सर्वाञ्जितेन्द्रियः ।
प्राप्नोति ब्रह्मणः स्थानं यत्परं प्रकृतेर्ध्रुवम् ॥ १२.२३६.२५ ॥
જે બધી બાજુથી બધા યજ્ઞોને એકત્ર કરીને ઇન્દ્રિયોને જીતી લે છે, તે પ્રકૃતિથી પર, અચળ એવું બ્રહ્મનું પરમ સ્થાન પામે છે.
12.236.26
नास्य देवा न गन्धर्वा न पिशाचा न राक्षसाः ।
पदमन्ववरोहन्ति प्राप्तस्य परमां गतिम् ॥ १२.२३६.२६ ॥
પરમ ગતિ પામેલાના પગલાંને દેવો, ગંધર્વો, પિશાચો કે રાક્ષસો અનુસરી શકતા નથી.
12.236.27
एतच्छ्रुत्वा मुनेस्तस्य वचनं देवलस्तथा ।
तदधीनो भवच्छिष्यः सर्वद्वन्द्वविनिष्ठितः ॥ १२.२३६.२७ ॥
તે મુનિનાં વચનો સાંભળીને દેવલ પણ તેમના અધીન શિષ્ય બનીને સર્વ દ્વંદ્વોથી પર સ્થિર થયો.
12.236.28
अथान्यत्तु पुरावृतं जैगीषव्यस्य धीमतः ।
शृणु राजन्नवहितः सर्वज्ञानसमन्वितः ॥ १२.२३६.२८ ॥
હવે, હે રાજન્, સર્વ જ્ઞાનથી યુક્ત તું ધ્યાનપૂર્વક સાંભળ—બુદ્ધિમાન જૈગીષવ્યની બીજી પૂર્વકથા.
12.236.29
यमाहुः सर्वलोकेशं सर्वलोकनमस्कृतम् ।
अष्टमूर्ति जगन्मूर्तिमिष्टसंधिविभूषितम्
यं प्राप्ता न विषीदन्ति न शोचन्त्युद्विजन्ति च ॥ १२.२३६.२९ ॥
જેને સર્વ લોકોના સ્વામી કહેવામાં આવે છે, જેને સર્વ લોકો નમન કરે છે, જે અષ્ટમૂર્તિ છે, જગત જેનું સ્વરૂપ છે, ઇષ્ટ સંધિઓથી વિભૂષિત છે—જેને પામીને લોકો વિષાદ નથી કરતા, શોક નથી કરતા અને ભયભીત પણ નથી થતા.
12.236.30
यस्य स्वाभाविकी शक्तिरिदं विश्वं चराचरम् ।
याति सज्जति सर्वात्मा स देवः परमेश्वरः ॥ १२.२३६.३० ॥
જેની સ્વાભાવિક શક્તિથી આ ચરાચર વિશ્વ ગતિ કરે છે અને આસક્ત થાય છે, તે સર્વાત્મા દેવ પરમેશ્વર છે.
12.236.31
मेरोरुत्तरपूर्वे तु सर्वरत्नविभूषिते ।
अचिन्त्ये विमले स्थाने सर्वर्तुकुसुमान्विते ॥ १२.२३६.३१ ॥
મેરુની ઉત્તર-પૂર્વમાં, સર્વ રત્નોથી વિભૂષિત, અચિંત્ય અને નિર્મળ સ્થાને, સર્વ ઋતુઓનાં પુષ્પોથી યુક્ત સ્થાને.
12.236.32
वृक्षैश्च शोभिते नित्यं दिव्यवायुसमीरिते ।
नानाभूतगणैर्युक्तः सर्वदेवनमस्कृतः ॥ १२.२३६.३२ ॥
વૃક્ષોથી સદા શોભિત, દિવ્ય વાયુથી ચલિત, અનેક ભૂતગણોથી યુક્ત, સર્વ દેવોથી નમસ્કૃત.
12.236.33
तत्र विद्याधरगणा गन्धर्वाप्सरसां गणाः ।
लोकपालाः समुद्राश्च नद्यः शैलाः सरांसि च ॥ १२.२३६.३३ ॥
ત્યાં વિદ્યાધરોના ગણો, ગંધર્વો અને અપ્સરાઓના સમૂહો, લોકપાલો, સમુદ્રો, નદીઓ, પર્વતો અને સરોવરો છે.
12.236.34
ऋषयो वालखिल्याश्च यज्ञाः स्तोभाह्वयास्तथा ।
उपासांचक्रिरे देवं प्रजानां पतयस्तथा ॥ १२.२३६.३४ ॥
ઋષિઓ, વાલખિલ્યો, યજ્ઞો, સ્તોભ નામના ગણો અને પ્રજાપતિઓ એ દેવની ઉપાસના કરી.
12.236.35
तत्र रुद्रो महादेवो देव्या चैव सहोमया ।
आस्ते वृषध्वजः श्रीमान्सोमसूर्याग्निलोचनः ॥ १२.२३६.३५ ॥
ત્યાં રુદ્ર મહાદેવ દેવી ઉમા સાથે રહે છે; તેઓ વૃષભધ્વજ, શ્રીમાન, જેમના નેત્રો સોમ, સૂર્ય અને અગ્નિ છે.
12.236.36
तत्रैवं देवमालोक्य देवी धात्री विभावरी ।
उमा देवी परेशानमपृच्छद्विनयान्विता ॥ १२.२३६.३६ ॥
ત્યાં એ દેવને આ રીતે જોઈને, ધાત્રી અને વિભાવરી સમાન દેવી ઉમા વિનયપૂર્વક પરમેશ્વરને પૂછવા લાગી.
12.236.37
अर्थः कोऽथार्थशक्तिः का भगवन्ब्रूहि मेऽर्थितः ।
तयैवं परिपृष्टोऽसौ प्राह देवो महेश्वरः ॥ १२.२३६.३७ ॥
અર્થ શું છે, અર્થશક્તિ શું છે? હે ભગવાન, મને કહો, હું પ્રાર્થના કરું છું. આ રીતે પૂછાયેલા તે દેવ મહેશ્વરે કહ્યું.
12.236.38
अर्थोऽहमर्थशक्तिस्त्वं भोक्ताऽहं भोज्यमेव च ।
रूपं विद्धि महाभागे प्रकृतिस्त्वं परो ह्यहम् ॥ १२.२३६.३८ ॥
હું અર્થ છું, તું અર્થશક્તિ છે; હું ભોક્તા છું અને ભોજ્ય પણ હું જ છું. હે મહાભાગે, આને રૂપ તરીકે જાણ: તું પ્રકૃતિ છે, અને હું જ પરમ છું.
12.236.39
अहं विष्णुरहं ब्रह्मा ह्यहं यज्ञस्तथैव च ।
आवयोर्न च भेदोऽस्ति परमार्थस्ततोऽबले।
तथापि विद्मस्ते भेदं किं मां त्वं परिपृच्छसि ॥ १२.२३६.३९ ॥
હું વિષ્ણુ છું, હું બ્રહ્મા છું, અને હું જ યજ્ઞ પણ છું. આપણા બંને વચ્ચે ભેદ નથી; આ જ પરમાર્થ છે. હે અબલે, છતાં અમે તારો ભેદ જાણીએ છીએ — મને કેમ પૂછે છે?
12.236.40
एवमुक्ता ततः प्राह ह्यधिकं ह्येतयोर्वद ।
श्रेष्ठं वेद महादेव नम इत्येव भामिनी ॥ १२.२३६.४० ॥
આમ કહેવાયા પછી તે ભામિની બોલી: હે મહાદેવ, આ બંનેમાંથી જે વધુ શ્રેષ્ઠ છે તે કહો; શ્રેષ્ઠ શું છે તે હું જાણું છું — 'નમઃ'.
12.236.41
तदन्तरे स्थितो विद्वान्वसुरूपो महामुनिः ।
जैगीषव्यः स्मयन्प्राह ह्यर्थ इत्येव नादयन् ॥ १२.२३६.४१ ॥
તે દરમિયાન ત્યાં ઊભેલા, વસુરૂપ વિદ્વાન મહામુનિ જૈગીષવ્ય હસતાં બોલ્યા — 'અર્થ' એમ, એ શબ્દને ગુંજાવતા.
12.236.42
श्रेष्ठोन्योऽस्मान्महीपिण्डा तल्लीना शक्तिरापरा ।
मुद्रिकादिविशेषेण विस्तृता संभृतेति च ॥ १२.२३६.४२ ॥
આમનાથી પણ શ્રેષ્ઠ બીજું એક છે — તે મહીપિંડમાં લીન થયેલી બીજી શક્તિ; મુદ્રિકા વગેરે વિશેષ સાધનો દ્વારા તે વિસ્તૃત અને એકઠી કરાય છે.
12.236.43
तच्छ्रुत्वा वचनं देवी कोसावित्यब्रवीद्रुषा ।
वाक्यमस्याद्य संभङ्क्त्वा प्रोक्तवानिति शंकरम् ॥ १२.२३६.४३ ॥
તે સાંભળીને દેવી ક્રોધથી બોલી, 'તે કોણ છે?' આજે તેનું વચન તોડીને તેણે શંકરને આમ કહ્યું.
12.236.44
तच्छ्रुत्वा निर्गतो धीमानाश्रमं स्वं महामुनिः ।
स्थानात्स्वर्गगणे विद्वान्योगैश्वर्यसमन्वितः ॥ १२.२३६.४४ ॥
તે સાંભળીને તે બુદ્ધિમાન મહામુનિ પોતાના આશ્રમથી નીકળી ગયા; તેઓ સ્વર્ગગણોના સ્થાનથી વિદ્વાન અને યોગૈશ્વર્યથી સંપન્ન હતા.
12.236.45
ततः प्रहस्य भगवान्सर्वपापहरो हरः ।
प्राह देवीं प्रशान्तात्मा जैगीषव्यो महामुनिः ॥ १२.२३६.४५ ॥
પછી હસીને ભગવાન, સર્વ પાપોનું હરણ કરનાર હર, દેવીને બોલ્યા; પ્રશાંતચિત્ત મહામુનિ જૈગીષવ્ય બોલ્યા.
12.236.46
भक्तो मम सखा चैव शिष्यश्चात्र महामुनिः ।
जैगीषव्य इति ख्यातः प्रोक्त्वासा निर्गतः शुभे ॥ १२.२३६.४६ ॥
આ મારો ભક્ત, મિત્ર અને શિષ્ય પણ છે; અહીં તે મહામુનિ જૈગીષવ્ય નામથી પ્રસિદ્ધ છે. હે શુભે, એમ કહીને તે નીકળી ગયા.
12.236.47
तच्छ्रुत्वा साऽथ संक्रुद्धा न न्याय्यं तेन वै कृतम् ।
विकृताऽहं त्वया देव मुनिना च तथाकृता ॥ १२.२३६.४७ ॥
તે સાંભળીને તે અત્યંત ક્રોધિત થઈ; તેણે જે કર્યું તે ન્યાયી નહોતું. હે દેવ, તમે અને મુનિએ મને આ રીતે અપમાનિત કરી છે.
12.236.48
अतज्ञादयदेवेश मध्ये प्राप्तं न तच्छ्रुतम् ।
तच्छ्रुत्वा भगवानाह महादेवः पिनाकधृत् ॥ १२.२३६.४८ ॥
હે દેવેશ, અજ્ઞાનથી તમે જે સાંભળ્યું નહોતું તે વચ્ચે આવી પહોંચ્યું. તે સાંભળીને ભગવાન મહાદેવ, પિનાકધારી, બોલ્યા.
12.236.49
निरपेक्षो मुनिर्योगी मामुपाश्रित्य संस्थितः ।
निर्द्वन्द्वः सततं धीमान्समरूपस्वभावधृत् ॥ १२.२३६.४९ ॥
નિરપેક્ષ, મુનિ અને યોગી એવો તે મને આશ્રય લઈને સ્થિત છે; દ્વંદ્વોથી મુક્ત, સદા બુદ્ધિમાન, સમાન રૂપ અને સ્વભાવ ધારણ કરનાર.
12.236.50
तस्मात्क्षमस्व तं देवि रक्षितव्यस्त्वया च सः ॥ १२.२३६.५० ॥
તેથી હે દેવી, તેને ક્ષમા કર; અને તેનું રક્ષણ તારે જ કરવાનું છે.
12.236.51
इत्युक्ता प्राह सा देवी मुनेस्तस्य महात्मनः ।
निराशत्वमहं द्रष्टुमिच्छाम्यन्तकनाशन ॥ १२.२३६.५१ ॥
આમ કહેવાતાં તે દેવીએ તે મહાત્મા મુનિ વિશે કહ્યું: હે અંતકનો નાશ કરનાર, મને તેની નિરાશતા જોવાની ઇચ્છા છે.
12.236.52
तथेति चोक्त्वा तां देवो वृषमारुह्य सत्वरम् ।
देवगन्धर्वसङ्घैश्च स्तूयमानो जगत्पतिः ॥ १२.२३६.५२ ॥
'એમ જ થાઓ' એમ તેને કહીને દેવ વૃષભ પર ઝડપથી આરૂઢ થયા; દેવ અને ગંધર્વોના સમૂહો દ્વારા સ્તુતિ પામતા જગત્પતિ ગયા.
12.236.53
अजरामरशुद्धात्मा यत्रास्ते स महामुनिः ।
इतस्ततः समाहृत्य वीरसंघैर्महायशाः ॥ १२.२३६.५३ ॥
જરા-મૃત્યુરહિત, શુદ્ધાત્મા એવા તે મહામુનિ જ્યાં રહે છે, ત્યાં ઇધર-ઉધર વીરસમૂહોને એકત્ર કરીને તે મહાયશસ્વી.
12.236.54
देहप्रावरणार्थं वै संसरन्स तदा मुनिः ।
प्रत्युद्गम्य महादेवं यथार्हं प्रतिपूज्य च।
पुनः स पूर्ववत्कथां सूच्या सूत्रेण सूचयत् ॥ १२.२३६.५४ ॥
દેહને ઢાંકવા માટે ભટકતા તે મુનિ ત્યારે મહાદેવની સામે જઈ, યથોચિત પૂજા કરીને, પહેલાંની જેમ સોય અને દોરાથી કથાને સીવવા લાગ્યા.
12.236.55
तमाह भगवाञ्शंभुः किं प्रदास्यामि ते मुने ।
वृणीष्व मत्तः सर्वं त्वं जैगीषव्य यदीच्छसि ॥ १२.२३६.५५ ॥
ભગવાન શંભુએ તેમને કહ્યું: હે મુનિ, હું તને શું આપું? જૈગીષવ્ય, તારી ઇચ્છા હોય તો મારી પાસેથી બધું વરદાન માગી લે.
12.236.56
नावलोकयमानस्तु देवदेवं महामुनिः ।
अनवाप्तं न पश्यामि त्वत्तो गोवृषभध्वज।
कृतार्थः परिपूर्णोऽहं यत्ते कार्यं तु गम्यताम् ॥ १२.२३६.५६ ॥
મહામુનિ જૈગીષવ્યે દેવોના દેવને જોઈને કહ્યું: હે ગોવૃષભધ્વજ, તારી પાસેથી મને કંઈ અપ્રાપ્ત દેખાતું નથી. હું કૃતાર્થ અને પરિપૂર્ણ છું; તારું જે કાર્ય છે તે આગળ વધો.
12.236.57
प्रहसंस्तु पुनः शर्वो वृणीष्वेति तमब्रवीत् ।
अवश्यं हि वरो प्रत्तः श्राव्यं वरमनुत्तमम् ॥ १२.२३६.५७ ॥
પછી હસીને શર્વે ફરીથી તેને કહ્યું: માગ. ચોક્કસ હું તને વરદાન આપીશ, શ્રેષ્ઠ અને સાંભળવા યોગ્ય વરદાન.
12.236.58
जैगीषव्यस्तमाहेदं श्रोतव्यं च त्वया मम ।
सूचीमनु महादेव सूत्रं समनुगच्छतः ॥ १२.२३६.५८ ॥
જૈગીષવ્યે તેને કહ્યું: હે મહાદેવ, તારે મારી પાસેથી આ સાંભળવું જોઈએ, સોયની પાછળ દોરો ચાલે તેમ.
12.236.59
ततः प्रहस्य भगवान्गौरीमालोक्य शङ्करः ।
स्वस्थानं प्रययौ हृष्टः सर्वदेवनमस्कृतः ॥ १२.२३६.५९ ॥
પછી ભગવાન શંકર હસ્યા, ગૌરી તરફ જોયું, અને આનંદથી, સર્વ દેવોથી નમસ્કૃત થઈને પોતાના સ્થાને ગયા.
12.236.60
एतत्ते कथितं राजन्यस्मात्त्वं परिपृच्छसि ।
निर्द्वन्द्वा योगिनो नित्याः सर्वशस्ते स्वयंभुवः ॥ १२.२३६.६० ॥
હે રાજન, તું પૂછે છે એટલે આ તને કહેવાયું. યોગીઓ દ્વંદ્વાતીત, નિત્ય અને સર્વ રીતે સ્વયંભૂ છે.