മഹാഭാരതം · അധ്യായം 12.236
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.236.1
किंशीलः किंसमाचारः किंविद्यः किंपराक्रमः ।
प्राप्नोति ब्रह्मणः स्थानं यत्परं प्रकृतेर्ध्रुवम् ॥ १२.२३६.१ ॥
ഏത് നടപ്പും ഏത് ആചാരവും ഏത് വിദ്യയും ഏത് പരാക്രമവുമുള്ളവൻ പ്രകൃതിക്കപ്പുറമുള്ള, ശാശ്വതമായ ബ്രഹ്മത്തിന്റെ ആ പരമസ്ഥാനം പ്രാപിക്കുന്നു?
12.236.2
मोक्षधर्मेषु नियतो लध्वाहारो जितेन्द्रियः ।
प्राप्नोति ब्रह्मणः स्थानं तत्परं प्रकृतेर्ध्रुवम् ॥ १२.२३६.२ ॥
മോക്ഷധർമ്മങ്ങളിൽ ഉറച്ചവനും കുറച്ചു മാത്രം ആഹരിക്കുന്നവനും ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ജയിച്ചവനും പ്രകൃതിക്കപ്പുറമുള്ള, ശാശ്വതമായ ബ്രഹ്മത്തിന്റെ ആ പരമസ്ഥാനം പ്രാപിക്കുന്നു.
12.236.3
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
जैगीषव्यस्य संवादमसितस्य च भारत ॥ १२.२३६.३ ॥
ഇവിടെയും ജനങ്ങൾ ഈ പുരാതന ഇതിഹാസം പറയുന്നു—ജൈഗീഷവ്യനും അസിതനും തമ്മിലുള്ള സംവാദം, ഭാരതാ.
12.236.4
महादेवान्तरे वृत्तं देव्याश्चैवान्तरे तथा ।
यथावच्छृणु राजेन्द्र ज्ञानदं पापनाशनम् ॥ १२.२३६.४ ॥
മഹാദേവനും ദേവിയും തമ്മിൽ നടന്നത് യഥാർഥമായി കേൾക്കൂ, രാജേന്ദ്രാ—അത് ജ്ഞാനം നൽകുകയും പാപം നശിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
12.236.5
जैगीषव्यं नहाप्रज्ञं धर्नाणामागतागमम् ।
अक्रुध्यन्तमहृष्यन्तमसितो देवलोऽब्रवीत् ॥ १२.२३६.५ ॥
ജൈഗീഷവ്യൻ—വിവേകമില്ലാത്തവനല്ല, വ്രതങ്ങൾ അറിയുന്നവൻ, കോപിക്കാത്തവൻ, സന്തോഷിക്കാത്തവൻ—അദ്ദേഹത്തോട് അസിതദേവലൻ പറഞ്ഞു.
12.236.6
न प्रीमसे बन्द्यमानो निन्द्यमानो न कुप्यसे ।
का ते प्रज्ञा कुतश्चैषा किं ते तस्याः परायणम् ॥ १२.२३६.६ ॥
പ്രശംസിക്കപ്പെടുമ്പോൾ നീ സന്തോഷിക്കുന്നില്ല, നിന്ദിക്കപ്പെടുമ്പോൾ കോപിക്കുന്നുമില്ല. നിന്റെ ഈ പ്രജ്ഞ എങ്ങനെയുള്ളതാണ്, ഇത് എവിടെനിന്നു വന്നു? അതിന്റെ പരമലക്ഷ്യം നിനക്ക് എന്താണ്?
12.236.7
इति तेनानुयुक्तः स तमृपाच महातपाः ।
महद्वाक्यप्रसंदिग्धं पुष्कलार्थपदं शुचि ॥ १२.२३६.७ ॥
ഇങ്ങനെ അവനാൽ ചോദിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ ആ മഹാതപസ്വി അവനോട് പറഞ്ഞു—ആഴമുള്ളതും മഹത്തായ വാക്കുകളാൽ നിറഞ്ഞതും അർത്ഥസമ്പന്നവും പവിത്രവുമായ വചനങ്ങളാൽ.
12.236.8
या यतियौ परा निष्ठा या शान्तिः पुण्यकर्मणाम् ।
तां तेऽहं सं प्रवक्ष्यामि यां मां पृच्छसि वै द्विज ॥ १२.२३६.८ ॥
യതികളുടെ പരമമായ നിഷ്ഠയും പുണ്യകർമ്മികളുടെ ശാന്തിയും ഏതാണോ—അതാണ് നീ ചോദിക്കുന്നത്—ഓ ദ്വിജാ, ഞാൻ നിനക്ക് പൂർണ്ണമായി പറയാം.
12.236.9
निन्वत्सु वा सप्ता नित्यं प्रशंसत्सु च देवल ।
निहवन्ति च ये तेषां समयं सुकृतं च यत् ॥ १२.२३६.९ ॥
ഓ ദേവലാ, എപ്പോഴും നിന്ദിക്കുന്നവരിലും പ്രശംസിക്കുന്നവരിലും, അവരുടെ കരാറും അവരുടെ സൽകർമ്മവും നിഷേധിക്കുന്നവർ—
12.236.10
उक्ताश्च न विवक्ष्यन्ति वक्तारमहिते हितम् ।
प्रतिहन्तुं न चेच्छन्ति हन्तारं वै मनीषिणः ॥ १२.२३६.१० ॥
അവരോട് സംസാരിച്ചാലും, സംസാരിക്കുന്നവൻ നന്മയോ തിന്മയോ പറഞ്ഞാലും, അവർ മറുപടി പറയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല; ജ്ഞാനികൾ അടിക്കുന്നവനെ തിരിച്ചടിക്കാനും ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല.
12.236.11
नाप्राप्तमनुशोचन्ति प्राप्तकालानि कुर्वते ।
न चातीतानि शोचन्ति न चैतान्प्रतिजानते ॥ १२.२३६.११ ॥
ലഭിക്കാത്തതിനെക്കുറിച്ച് അവർ ദുഃഖിക്കുന്നില്ല; ഉചിതകാലം വരുമ്പോൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. കഴിഞ്ഞുപോയതിനെക്കുറിച്ചും ദുഃഖിക്കുന്നില്ല, ഇവയെ സ്വന്തമായി അംഗീകരിക്കുന്നുമില്ല.
12.236.12
संप्राप्तानां च पूज्यानां कामादर्थेषु देवल ।
यथोपपत्तिं कुर्वन्ति शक्तिमन्तो धृतव्रताः ॥ १२.२३६.१२ ॥
ഓ ദേവലാ, വന്നുചേർന്ന പൂജ്യരോടും, ആഗ്രഹത്താൽ സമ്പത്തുസംബന്ധമായ കാര്യങ്ങളിലും, ശക്തരും വ്രതങ്ങളിൽ ദൃഢരുമായവർ യഥോചിതമായി പെരുമാറുന്നു.
12.236.13
पक्वविद्या महाप्राज्ञा जितक्रोधा जितेन्द्रियाः ।
मनसा कर्मणा वाचा नापराध्यन्ति कस्यचित् ॥ १२.२३६.१३ ॥
പരിപക്വമായ വിദ്യയുള്ള, മഹാപ്രാജ്ഞരായ, ക്രോധത്തെ ജയിച്ച, ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ജയിച്ചവർ മനസ്സാലും കർമ്മത്താലും വാക്കാലും ആരോടും അപരാധം ചെയ്യുന്നില്ല.
12.236.14
अनीर्षवो न चोन्योन्यं विहिंसन्ति कदाचन ।
न च जातूपतप्यन्ते धीराः परसमृद्धिभिः ॥ १२.२३६.१४ ॥
അസൂയയില്ലാത്തവർ പരസ്പരം ഒരിക്കലും ഉപദ്രവിക്കുന്നില്ല; ധീരർ മറ്റുള്ളവരുടെ സമൃദ്ധി കണ്ട് ഒരിക്കലും വേദനിക്കുന്നില്ല.
12.236.15
निन्दाप्रशंसे चात्यर्थं न वदन्ति परस्य च ।
न च निन्दाप्रशंसाभ्यां विक्रियन्ते कदाचन ॥ १२.२३६.१५ ॥
അവർ മറ്റുള്ളവരെ അമിതമായി നിന്ദിക്കുകയോ പുകഴ്ത്തുകയോ ചെയ്യുന്നില്ല; നിന്ദയാലും പുകഴ്ചയാലും ഒരിക്കലും ഇളകുന്നുമില്ല.
12.236.16
सर्वतश्च प्रशान्ता ये सर्वभूतहिते रताः ।
न कुध्यन्ति स हृष्यन्ति नापराध्यन्ति कस्यचित् ॥ १२.२३६.१६ ॥
എല്ലാ വിധത്തിലും ശാന്തരായി, സർവ്വഭൂതങ്ങളുടെയും ഹിതത്തിൽ രമിക്കുന്നവർ കോപിക്കുന്നില്ല, സന്തോഷിക്കുന്നുമില്ല, ആരോടും അപരാധം ചെയ്യുന്നില്ല.
12.236.17
विमुच्य हृदयग्रन्थिं चङ्कम्यन्ते यथासुखम् ।
न चैषां बान्धवाः सन्ति ये चान्येषां च बान्धवाः ॥ १२.२३६.१७ ॥
ഹൃദയഗ്രന്ഥി അഴിച്ചുകളഞ്ഞ് അവർ സുഖമായി വിഹരിക്കുന്നു; അവർക്ക് ബന്ധുക്കളില്ല, മറ്റുള്ളവരുടെ ബന്ധുക്കളുമില്ല.
12.236.18
अमित्राश्च न सन्त्येषां ये चामित्रा न कस्यचित् ।
य एवं कुर्वते मर्त्याः सुखं जीवन्ति सर्वदा ॥ १२.२३६.१८ ॥
അവർക്ക് ശത്രുക്കളില്ല; ആർക്കും ശത്രുവല്ലാത്തവരും അവർക്ക് ശത്രുക്കളല്ല. ഇങ്ങനെ പ്രവർത്തിക്കുന്ന മനുഷ്യർ എപ്പോഴും സുഖമായി ജീവിക്കുന്നു.
12.236.19
ये धर्मं चानुरुध्यन्ते धर्मज्ञा द्विजसत्तमाः ।
ये ह्यतो विच्युता मार्गात्ते हृष्यन्त्युद्विजन्ति च ॥ १२.२३६.१९ ॥
ധർമ്മജ്ഞരായ ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജന്മാർ ആരാണോ ധർമ്മത്തെ അനുസരിക്കുന്നത്, ആരാണോ ഈ മാർഗ്ഗത്തിൽ നിന്ന് വീഴുന്നത്, അവർ സന്തോഷിക്കുകയും ഭയപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു.
12.236.20
आस्थितस्तमहं मार्गमसूयिष्यामि कं कथम् ।
निन्द्यमानः प्रशस्तो वा हृष्येयं केन हेतुना ॥ १२.२३६.२० ॥
ആ മാർഗ്ഗത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്ന ഞാൻ ആരെ, എങ്ങനെ നിന്ദിക്കും? നിന്ദിക്കപ്പെട്ടാലും പ്രശംസിക്കപ്പെട്ടാലും ഏതു കാരണത്താൽ ഞാൻ സന്തോഷിക്കണം?
12.236.21
यद्यदिच्छन्ति तत्तस्मादधिगच्छन्ति मानवाः ।
न मे निन्दाप्रशंसाभ्यां ह्रासवृद्धी भविष्यतः ॥ १२.२३६.२१ ॥
മനുഷ്യർ എന്തെല്ലാം ആഗ്രഹിക്കുന്നുവോ, അതിൽ നിന്നുതന്നെ അവർ അത് നേടുന്നു. നിന്ദയും പ്രശംസയും കൊണ്ട് എനിക്ക് കുറവോ വർദ്ധനയോ ഉണ്ടാകില്ല.
12.236.22
अमृतस्येव संतृप्येदवमानस्य तत्त्ववित् ।
विषस्येवोद्विजेन्नित्यं संमानस्य विचक्षणः ॥ १२.२३६.२२ ॥
തത്ത്വജ്ഞൻ അവമാനത്തെ അമൃതുപോലെ സ്വീകരിച്ച് തൃപ്തനാകണം; വിവേകി ബഹുമാനത്തെ എപ്പോഴും വിഷംപോലെ കണ്ട് അതിൽ നിന്ന് അകന്നുനിൽക്കണം.
12.236.23
अवज्ञातः सुखं शेते इह चामुत्र चोभयोः ।
विमुक्तः सर्वपापेभ्यो योऽवमन्ता स बुध्यते ॥ १२.२३६.२३ ॥
അവഗണിക്കപ്പെട്ടവൻ ഇവിടെയും അവിടെയും ഇരുലോകത്തും സുഖമായി ഉറങ്ങുന്നു; എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നും മുക്തനായി, അവമാനിക്കുന്നവനായാലും അവൻ ബോധം നേടുന്നു.
12.236.24
परां गतिं च ये केचित्प्रार्थयन्ति मनीषिणः ।
एतद्व्रतं समाश्रित्य सुखमेधन्ति ते जनाः ॥ १२.२३६.२४ ॥
ഏതെല്ലാം മനീഷികൾ പരമമായ ഗതി ആഗ്രഹിക്കുന്നുവോ, അവർ ഈ വ്രതം സ്വീകരിച്ച് സുഖത്തിൽ വളരുന്നു.
12.236.25
सर्वतश्च समाहृत्य क्रतून्सर्वाञ्जितेन्द्रियः ।
प्राप्नोति ब्रह्मणः स्थानं यत्परं प्रकृतेर्ध्रुवम् ॥ १२.२३६.२५ ॥
എല്ലാ ഭാഗങ്ങളിൽനിന്നും എല്ലാ യജ്ഞങ്ങളെയും സമാഹരിച്ച്, ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ജയിച്ചവൻ പ്രകൃതിക്കപ്പുറമുള്ള, ശാശ്വതമായ ബ്രഹ്മത്തിന്റെ പരമസ്ഥാനം പ്രാപിക്കുന്നു.
12.236.26
नास्य देवा न गन्धर्वा न पिशाचा न राक्षसाः ।
पदमन्ववरोहन्ति प्राप्तस्य परमां गतिम् ॥ १२.२३६.२६ ॥
പരമഗതി പ്രാപിച്ചവന്റെ പാദചിഹ്നത്തെ ദേവന്മാരോ ഗന്ധർവന്മാരോ പിശാചുക്കളോ രാക്ഷസന്മാരോ പിന്തുടരുന്നില്ല.
12.236.27
एतच्छ्रुत्वा मुनेस्तस्य वचनं देवलस्तथा ।
तदधीनो भवच्छिष्यः सर्वद्वन्द्वविनिष्ठितः ॥ १२.२३६.२७ ॥
ആ മുനിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ദേവലനും അദ്ദേഹത്തിന് വിധേയനായ ശിഷ്യനായി, എല്ലാ ദ്വന്ദ്വങ്ങൾക്കും അപ്പുറം സ്ഥിതനായി.
12.236.28
अथान्यत्तु पुरावृतं जैगीषव्यस्य धीमतः ।
शृणु राजन्नवहितः सर्वज्ञानसमन्वितः ॥ १२.२३६.२८ ॥
ഇനി, രാജാവേ, സർവജ്ഞാനസമ്പന്നനായ നീ ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കുക—ധീമാനായ ജൈഗീഷവ്യന്റെ മറ്റൊരു പൂർവകഥ.
12.236.29
यमाहुः सर्वलोकेशं सर्वलोकनमस्कृतम् ।
अष्टमूर्ति जगन्मूर्तिमिष्टसंधिविभूषितम्
यं प्राप्ता न विषीदन्ति न शोचन्त्युद्विजन्ति च ॥ १२.२३६.२९ ॥
സർവലോകേശ്വരനെന്നും സർവലോകവന്ദ്യനെന്നും അഷ്ടമൂർത്തിയെന്നും ജഗദ്രൂപനെന്നും ഇഷ്ടസന്ധികളാൽ അലങ്കൃതനെന്നും വിളിക്കപ്പെടുന്നവനെ പ്രാപിച്ചവർ വിഷാദിക്കുന്നില്ല, ശോകിക്കുന്നില്ല, ഭയപ്പെടുന്നുമില്ല.
12.236.30
यस्य स्वाभाविकी शक्तिरिदं विश्वं चराचरम् ।
याति सज्जति सर्वात्मा स देवः परमेश्वरः ॥ १२.२३६.३० ॥
ആരുടെ സ്വാഭാവികശക്തിയാൽ ഈ ചരാചരവിശ്വം ചലിക്കുന്നുവോ, ബന്ധിക്കപ്പെടുന്നുവോ, ആ സർവാത്മാവായ ദേവനാണ് പരമേശ്വരൻ.
12.236.31
मेरोरुत्तरपूर्वे तु सर्वरत्नविभूषिते ।
अचिन्त्ये विमले स्थाने सर्वर्तुकुसुमान्विते ॥ १२.२३६.३१ ॥
മേരുവിന്റെ വടക്കുകിഴക്ക് ഭാഗത്ത്, എല്ലാ രത്നങ്ങളാലും അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട, ചിന്തിക്കാനാവാത്ത, വിമലമായ സ്ഥലത്ത്, എല്ലാ ഋതുക്കളിലെയും പൂക്കൾ നിറഞ്ഞ സ്ഥലത്ത്.
12.236.32
वृक्षैश्च शोभिते नित्यं दिव्यवायुसमीरिते ।
नानाभूतगणैर्युक्तः सर्वदेवनमस्कृतः ॥ १२.२३६.३२ ॥
മരങ്ങളാൽ എപ്പോഴും ശോഭിക്കുന്ന, ദിവ്യവായുവാൽ ഇളകുന്ന, അനേക ഭൂതഗണങ്ങളോടു കൂടിയ, എല്ലാ ദേവന്മാരാലും നമസ്കരിക്കപ്പെട്ട.
12.236.33
तत्र विद्याधरगणा गन्धर्वाप्सरसां गणाः ।
लोकपालाः समुद्राश्च नद्यः शैलाः सरांसि च ॥ १२.२३६.३३ ॥
അവിടെ വിദ്യാധരഗണങ്ങൾ, ഗന്ധർവരും അപ്സരസ്സുകളും, ലോകപാലന്മാർ, സമുദ്രങ്ങൾ, നദികൾ, പർവതങ്ങൾ, തടാകങ്ങൾ എന്നിവയുണ്ട്.
12.236.34
ऋषयो वालखिल्याश्च यज्ञाः स्तोभाह्वयास्तथा ।
उपासांचक्रिरे देवं प्रजानां पतयस्तथा ॥ १२.२३६.३४ ॥
ഋഷിമാർ, വാലഖില്യന്മാർ, യജ്ഞങ്ങൾ, സ്തോഭൻ എന്നു പേരുള്ളവർ, പ്രജാപതികൾ എന്നിവർ ആ ദേവനെ ഉപാസിച്ചു.
12.236.35
तत्र रुद्रो महादेवो देव्या चैव सहोमया ।
आस्ते वृषध्वजः श्रीमान्सोमसूर्याग्निलोचनः ॥ १२.२३६.३५ ॥
അവിടെ രുദ്രനായ മഹാദേവൻ ദേവി ഉമയോടൊപ്പം വസിക്കുന്നു; വൃഷഭധ്വജനും ശ്രീമാനും, ചന്ദ്രസൂര്യാഗ്നികൾ കണ്ണുകളായുള്ളവനും.
12.236.36
तत्रैवं देवमालोक्य देवी धात्री विभावरी ।
उमा देवी परेशानमपृच्छद्विनयान्विता ॥ १२.२३६.३६ ॥
അവിടെ ദേവനെ ഇപ്രകാരം കണ്ടശേഷം, പോഷിപ്പിക്കുന്നവളും രാത്രിപോലെയുള്ള ദേവി ഉമ വിനയത്തോടെ പരമേശ്വരനോട് ചോദിച്ചു.
12.236.37
अर्थः कोऽथार्थशक्तिः का भगवन्ब्रूहि मेऽर्थितः ।
तयैवं परिपृष्टोऽसौ प्राह देवो महेश्वरः ॥ १२.२३६.३७ ॥
അർത്ഥം എന്താണ്, അർത്ഥശക്തി എന്താണ്? ഭഗവാനേ, എന്നോട് പറയൂ, ഞാൻ അപേക്ഷിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ ചോദിക്കപ്പെട്ട ആ ദേവൻ മഹേശ്വരൻ പറഞ്ഞു.
12.236.38
अर्थोऽहमर्थशक्तिस्त्वं भोक्ताऽहं भोज्यमेव च ।
रूपं विद्धि महाभागे प्रकृतिस्त्वं परो ह्यहम् ॥ १२.२३६.३८ ॥
ഞാൻ അർത്ഥം, നീ അർത്ഥശക്തി; ഞാൻ ഭോക്താവ്, ഭോജ്യവും ഞാൻ തന്നെ. ഹേ മഹാഭാഗേ, ഇതിനെ രൂപമായി അറിയുക: നീ പ്രകൃതി, ഞാനാണ് പരൻ.
12.236.39
अहं विष्णुरहं ब्रह्मा ह्यहं यज्ञस्तथैव च ।
आवयोर्न च भेदोऽस्ति परमार्थस्ततोऽबले।
तथापि विद्मस्ते भेदं किं मां त्वं परिपृच्छसि ॥ १२.२३६.३९ ॥
ഞാൻ വിഷ്ണു, ഞാൻ ബ്രഹ്മാവ്, ഞാൻ തന്നെ യജ്ഞവും. നമ്മൾ രണ്ടുപേരും തമ്മിൽ ഭേദമില്ല; ഇതാണ് പരമാർത്ഥം. ഹേ അബലേ, എന്നാലും നിന്റെ ഭേദം ഞങ്ങൾക്കറിയാം — എന്നോട് എന്തിന് ചോദിക്കുന്നു?
12.236.40
एवमुक्ता ततः प्राह ह्यधिकं ह्येतयोर्वद ।
श्रेष्ठं वेद महादेव नम इत्येव भामिनी ॥ १२.२३६.४० ॥
ഇങ്ങനെ പറയപ്പെട്ടപ്പോൾ ആ ഭാമിനി പറഞ്ഞു: ഹേ മഹാദേവാ, ഇവരിൽ ഏതാണ് കൂടുതൽ എന്ന് പറയൂ; ശ്രേഷ്ഠമായത് ഏതെന്ന് ഞാൻ അറിയുന്നു — 'നമഃ' എന്ന്.
12.236.41
तदन्तरे स्थितो विद्वान्वसुरूपो महामुनिः ।
जैगीषव्यः स्मयन्प्राह ह्यर्थ इत्येव नादयन् ॥ १२.२३६.४१ ॥
അതിനിടയിൽ അവിടെ നിന്നിരുന്ന, വസുരൂപനായ വിദ്വാനും മഹാമുനിയുമായ ജൈഗീഷവ്യൻ പുഞ്ചിരിച്ചുകൊണ്ട് പറഞ്ഞു — 'അർത്ഥം' എന്ന് ആ വാക്ക് പ്രതിധ്വനിപ്പിച്ചുകൊണ്ട്.
12.236.42
श्रेष्ठोन्योऽस्मान्महीपिण्डा तल्लीना शक्तिरापरा ।
मुद्रिकादिविशेषेण विस्तृता संभृतेति च ॥ १२.२३६.४२ ॥
ഇവയേക്കാൾ ശ്രേഷ്ഠമായി മറ്റൊന്നുണ്ട് — ആ മഹീപിണ്ഡത്തിൽ ലയിച്ച മറ്റൊരു ശക്തി; മുദ്രമോതിരം തുടങ്ങിയ പ്രത്യേക ഉപാധികളാൽ അത് വിസ്തൃതമാക്കപ്പെടുകയും സംഭരിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു.
12.236.43
तच्छ्रुत्वा वचनं देवी कोसावित्यब्रवीद्रुषा ।
वाक्यमस्याद्य संभङ्क्त्वा प्रोक्तवानिति शंकरम् ॥ १२.२३६.४३ ॥
അത് കേട്ട ദേവി കോപത്തോടെ 'അവൻ ആരാണ്?' എന്ന് ചോദിച്ചു; ഇന്ന് അവന്റെ വാക്ക് ലംഘിച്ച് ശങ്കരനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
12.236.44
तच्छ्रुत्वा निर्गतो धीमानाश्रमं स्वं महामुनिः ।
स्थानात्स्वर्गगणे विद्वान्योगैश्वर्यसमन्वितः ॥ १२.२३६.४४ ॥
അത് കേട്ട് ബുദ്ധിമാനായ ആ മഹാമുനി തന്റെ ആശ്രമത്തിൽ നിന്ന് പുറപ്പെട്ടു; അദ്ദേഹം സ്വർഗ്ഗഗണങ്ങളുടെ സ്ഥാനത്ത് നിന്ന് പണ്ഡിതനും യോഗൈശ്വര്യം നിറഞ്ഞവനുമായിരുന്നു.
12.236.45
ततः प्रहस्य भगवान्सर्वपापहरो हरः ।
प्राह देवीं प्रशान्तात्मा जैगीषव्यो महामुनिः ॥ १२.२३६.४५ ॥
അപ്പോൾ ചിരിച്ചുകൊണ്ട് ഭഗവാൻ, സകല പാപങ്ങളും ഹരിക്കുന്ന ഹരൻ ദേവിയോട് പറഞ്ഞു; ശാന്തചിത്തനായ മഹാമുനി ജൈഗീഷവ്യൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
12.236.46
भक्तो मम सखा चैव शिष्यश्चात्र महामुनिः ।
जैगीषव्य इति ख्यातः प्रोक्त्वासा निर्गतः शुभे ॥ १२.२३६.४६ ॥
ഇവൻ എന്റെ ഭക്തനും സുഹൃത്തും ശിഷ്യനും ആണ്; ഇവിടെ മഹാമുനി ജൈഗീഷവ്യൻ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധനാണ്. ശുഭേ, ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞിട്ട് അവൻ പുറപ്പെട്ടു.
12.236.47
तच्छ्रुत्वा साऽथ संक्रुद्धा न न्याय्यं तेन वै कृतम् ।
विकृताऽहं त्वया देव मुनिना च तथाकृता ॥ १२.२३६.४७ ॥
അത് കേട്ട് അവൾ അത്യന്തം കോപിച്ചു; അവൻ ചെയ്തത് ന്യായമല്ല. ദേവാ, നീയും മുനിയും എന്നെ ഇങ്ങനെ അപമാനിച്ചു.
12.236.48
अतज्ञादयदेवेश मध्ये प्राप्तं न तच्छ्रुतम् ।
तच्छ्रुत्वा भगवानाह महादेवः पिनाकधृत् ॥ १२.२३६.४८ ॥
ദേവേശാ, അജ്ഞാനത്താൽ നീ കേൾക്കാത്തത് ഇടയിൽ വന്നുചേർന്നു. അത് കേട്ട് ഭഗവാൻ മഹാദേവൻ, പിനാകം ധരിക്കുന്നവൻ, പറഞ്ഞു.
12.236.49
निरपेक्षो मुनिर्योगी मामुपाश्रित्य संस्थितः ।
निर्द्वन्द्वः सततं धीमान्समरूपस्वभावधृत् ॥ १२.२३६.४९ ॥
നിരപേക്ഷനും മുനിയും യോഗിയുമായ അദ്ദേഹം എന്നെ ആശ്രയിച്ച് നിലകൊള്ളുന്നു; ദ്വന്ദ്വങ്ങളില്ലാത്തവനും സദാ ബുദ്ധിമാനും സമമായ രൂപവും സ്വഭാവവും ധരിക്കുന്നവനും.
12.236.50
तस्मात्क्षमस्व तं देवि रक्षितव्यस्त्वया च सः ॥ १२.२३६.५० ॥
അതിനാൽ ദേവീ, അവനോട് ക്ഷമിക്കുക; അവനെ നീ തന്നെ സംരക്ഷിക്കണം.
12.236.51
इत्युक्ता प्राह सा देवी मुनेस्तस्य महात्मनः ।
निराशत्वमहं द्रष्टुमिच्छाम्यन्तकनाशन ॥ १२.२३६.५१ ॥
ഇങ്ങനെ പറയപ്പെട്ടപ്പോൾ ആ ദേവി ആ മഹാത്മാവായ മുനിയെക്കുറിച്ച് പറഞ്ഞു: അന്തകനെ നശിപ്പിക്കുന്നവനേ, അവന്റെ നിരാശത കാണാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
12.236.52
तथेति चोक्त्वा तां देवो वृषमारुह्य सत्वरम् ।
देवगन्धर्वसङ्घैश्च स्तूयमानो जगत्पतिः ॥ १२.२३६.५२ ॥
'അങ്ങനെയാകട്ടെ' എന്ന് അവളോട് പറഞ്ഞ്, ദേവൻ വൃഷഭത്തിൽ വേഗത്തിൽ കയറി; ദേവന്മാരും ഗന്ധർവ്വരും കൂട്ടമായി സ്തുതിക്കവേ ജഗത്പതി പോയി.
12.236.53
अजरामरशुद्धात्मा यत्रास्ते स महामुनिः ।
इतस्ततः समाहृत्य वीरसंघैर्महायशाः ॥ १२.२३६.५३ ॥
ജരയില്ലാത്തവനും അമരനും ശുദ്ധാത്മാവുമായ ആ മഹാമുനി എവിടെ വസിക്കുന്നുവോ, അവിടെ നിന്നും ഇവിടെ നിന്നും വീരസംഘങ്ങളെ ഒരുമിച്ചുകൂട്ടി ആ മഹായശസ്വി.
12.236.54
देहप्रावरणार्थं वै संसरन्स तदा मुनिः ।
प्रत्युद्गम्य महादेवं यथार्हं प्रतिपूज्य च।
पुनः स पूर्ववत्कथां सूच्या सूत्रेण सूचयत् ॥ १२.२३६.५४ ॥
ദേഹം മറയ്ക്കാൻ അലഞ്ഞുനടന്ന ആ മുനി അപ്പോൾ മഹാദേവനെ എതിരേറ്റ് യഥോചിതം പൂജിച്ച്, വീണ്ടും മുമ്പത്തെപ്പോലെ സൂചിയും നൂലുംകൊണ്ട് കഥ തുന്നിക്കൊണ്ടിരുന്നു.
12.236.55
तमाह भगवाञ्शंभुः किं प्रदास्यामि ते मुने ।
वृणीष्व मत्तः सर्वं त्वं जैगीषव्य यदीच्छसि ॥ १२.२३६.५५ ॥
ഭഗവാൻ ശംഭു അദ്ദേഹത്തോട് പറഞ്ഞു: മുനേ, നിനക്ക് ഞാൻ എന്ത് തരണം? ജൈഗീഷവ്യാ, നീ ആഗ്രഹിക്കുന്നതെല്ലാം എന്നോട് വരമായി ചോദിച്ചുകൊള്ളുക.
12.236.56
नावलोकयमानस्तु देवदेवं महामुनिः ।
अनवाप्तं न पश्यामि त्वत्तो गोवृषभध्वज।
कृतार्थः परिपूर्णोऽहं यत्ते कार्यं तु गम्यताम् ॥ १२.२३६.५६ ॥
മഹാമുനി ജൈഗീഷവ്യൻ ദേവദേവനെ നോക്കി പറഞ്ഞു: ഗോവൃഷഭധ്വജാ, നിന്നിൽ നിന്ന് ലഭിക്കാത്തതായി ഒന്നും എനിക്ക് കാണുന്നില്ല. ഞാൻ കൃതാർത്ഥനും പരിപൂർണനുമാണ്; നിന്റെ കർമ്മം മുന്നോട്ടു പോകട്ടെ.
12.236.57
प्रहसंस्तु पुनः शर्वो वृणीष्वेति तमब्रवीत् ।
अवश्यं हि वरो प्रत्तः श्राव्यं वरमनुत्तमम् ॥ १२.२३६.५७ ॥
അപ്പോൾ ചിരിച്ചുകൊണ്ട് ശർവൻ വീണ്ടും അദ്ദേഹത്തോട് പറഞ്ഞു: ചോദിച്ചുകൊള്ളുക. തീർച്ചയായും ഞാൻ നിനക്ക് വരം തരാം, ഏറ്റവും ഉത്തമവും കേൾക്കാൻ യോഗ്യവുമായ വരം.
12.236.58
जैगीषव्यस्तमाहेदं श्रोतव्यं च त्वया मम ।
सूचीमनु महादेव सूत्रं समनुगच्छतः ॥ १२.२३६.५८ ॥
ജൈഗീഷവ്യൻ അദ്ദേഹത്തോട് പറഞ്ഞു: മഹാദേവാ, നീ എന്നിൽ നിന്ന് ഇത് കേൾക്കണം; സൂചിയെ പിന്തുടരുന്ന നൂൽ പോലെ.
12.236.59
ततः प्रहस्य भगवान्गौरीमालोक्य शङ्करः ।
स्वस्थानं प्रययौ हृष्टः सर्वदेवनमस्कृतः ॥ १२.२३६.५९ ॥
അപ്പോൾ ഭഗവാൻ ശങ്കരൻ ചിരിച്ചുകൊണ്ട് ഗൗരിയെ നോക്കി, സന്തോഷത്തോടെ, സർവദേവന്മാരാലും നമസ്കരിക്കപ്പെട്ടവനായി തന്റെ സ്ഥാനത്തേക്ക് പോയി.
12.236.60
एतत्ते कथितं राजन्यस्मात्त्वं परिपृच्छसि ।
निर्द्वन्द्वा योगिनो नित्याः सर्वशस्ते स्वयंभुवः ॥ १२.२३६.६० ॥
രാജാവേ, നീ ചോദിക്കുന്നതുകൊണ്ട് ഇത് നിനക്ക് പറഞ്ഞുതന്നു. യോഗികൾ ദ്വന്ദ്വങ്ങൾക്കതീതരും നിത്യരും എല്ലാവിധത്തിലും സ്വയംഭൂക്കളുമാണ്.