ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 12.236
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.236.1
किंशीलः किंसमाचारः किंविद्यः किंपराक्रमः ।
प्राप्नोति ब्रह्मणः स्थानं यत्परं प्रकृतेर्ध्रुवम् ॥ १२.२३६.१ ॥
କେଉଁ ଆଚରଣ, କେଉଁ ବ୍ୟବହାର, କେଉଁ ବିଦ୍ୟା ଓ କେଉଁ ପରାକ୍ରମଯୁକ୍ତ ମଣିଷ ପ୍ରକୃତିର ପାରରେ ଥିବା, ଧ୍ରୁବ ବ୍ରହ୍ମର ସେ ପରମ ସ୍ଥାନ ପାଏ?
12.236.2
मोक्षधर्मेषु नियतो लध्वाहारो जितेन्द्रियः ।
प्राप्नोति ब्रह्मणः स्थानं तत्परं प्रकृतेर्ध्रुवम् ॥ १२.२३६.२ ॥
ମୋକ୍ଷଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠାବାନ, ଅଳ୍ପାହାରୀ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଜୟୀ ମଣିଷ ପ୍ରକୃତିର ପାରରେ ଥିବା, ଧ୍ରୁବ ବ୍ରହ୍ମର ସେ ପରମ ସ୍ଥାନ ପାଏ।
12.236.3
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
जैगीषव्यस्य संवादमसितस्य च भारत ॥ १२.२३६.३ ॥
ଏଠାରେ ମଧ୍ୟ ଲୋକେ ଏହି ପୁରାତନ ଇତିହାସ କହନ୍ତି—ଜୈଗୀଷବ୍ୟ ଓ ଅସିତଙ୍କ ସଂବାଦ, ହେ ଭାରତ।
12.236.4
महादेवान्तरे वृत्तं देव्याश्चैवान्तरे तथा ।
यथावच्छृणु राजेन्द्र ज्ञानदं पापनाशनम् ॥ १२.२३६.४ ॥
ମହାଦେବ ଓ ଦେବୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯାହା ଘଟିଥିଲା ତାହା ଯଥାବତ୍ ଶୁଣ, ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର—ତାହା ଜ୍ଞାନ ଦିଏ ଓ ପାପ ନାଶ କରେ।
12.236.5
जैगीषव्यं नहाप्रज्ञं धर्नाणामागतागमम् ।
अक्रुध्यन्तमहृष्यन्तमसितो देवलोऽब्रवीत् ॥ १२.२३६.५ ॥
ଜୈଗୀଷବ୍ୟ—ଅବୁଦ୍ଧି ନୁହେଁ, ବ୍ରତ ଜାଣିଥିବା, କ୍ରୋଧ ଓ ହର୍ଷ ନ କରୁଥିବା—ତାଙ୍କୁ ଅସିତ ଦେବଳ କହିଲେ।
12.236.6
न प्रीमसे बन्द्यमानो निन्द्यमानो न कुप्यसे ।
का ते प्रज्ञा कुतश्चैषा किं ते तस्याः परायणम् ॥ १२.२३६.६ ॥
ପ୍ରଶଂସା ହେଲେ ତୁମେ ଆନନ୍ଦିତ ହୁଅ ନାହଁ, ନିନ୍ଦା ହେଲେ କ୍ରୋଧ କର ନାହଁ। ତୁମର ଏ ପ୍ରଜ୍ଞା କିପରି, ଏହା କେଉଁଠାରୁ ଆସିଲା? ତାହାର ପରମ ଲକ୍ଷ୍ୟ ତୁମ ପାଇଁ କ'ଣ?
12.236.7
इति तेनानुयुक्तः स तमृपाच महातपाः ।
महद्वाक्यप्रसंदिग्धं पुष्कलार्थपदं शुचि ॥ १२.२३६.७ ॥
ଏହିପରି ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶ୍ନିତ ହୋଇ ସେହି ମହାତପସ୍ୱୀ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ—ଗଭୀର ଓ ମହାନ ବାକ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଅର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ପବିତ୍ର କଥାରେ।
12.236.8
या यतियौ परा निष्ठा या शान्तिः पुण्यकर्मणाम् ।
तां तेऽहं सं प्रवक्ष्यामि यां मां पृच्छसि वै द्विज ॥ १२.२३६.८ ॥
ଯତିମାନଙ୍କର ଯାହା ପରମ ନିଷ୍ଠା ଓ ପୁଣ୍ୟକର୍ମୀମାନଙ୍କର ଯାହା ଶାନ୍ତି—ଯାହା ତୁମେ ମୋତେ ପଚାରୁଛ—ହେ ଦ୍ୱିଜ, ତାହା ମୁଁ ତୁମକୁ ସମ୍ୟକ୍ କହିବି।
12.236.9
निन्वत्सु वा सप्ता नित्यं प्रशंसत्सु च देवल ।
निहवन्ति च ये तेषां समयं सुकृतं च यत् ॥ १२.२३६.९ ॥
ହେ ଦେବଳ, ଯେଉଁମାନେ ସର୍ବଦା ନିନ୍ଦାକାରୀ ଓ ପ୍ରଶଂସାକାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥାଆନ୍ତି, ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ସେମାନଙ୍କ ସମୟ (ଚୁକ୍ତି) ଓ ସୁକର୍ମକୁ ଅସ୍ୱୀକାର କରନ୍ତି—
12.236.10
उक्ताश्च न विवक्ष्यन्ति वक्तारमहिते हितम् ।
प्रतिहन्तुं न चेच्छन्ति हन्तारं वै मनीषिणः ॥ १२.२३६.१० ॥
ସେମାନଙ୍କ ସହିତ କଥା ହେଲେ ମଧ୍ୟ, କହୁଥିବା ଲୋକ ହିତ ବା ଅହିତ ଯାହା କହୁ, ସେମାନେ ଉତ୍ତର ଦେବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି ନାହିଁ; ଏବଂ ମନୀଷୀମାନେ ପ୍ରହାରକାରୀକୁ ପ୍ରତିପ୍ରହାର କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି ନାହିଁ।
12.236.11
नाप्राप्तमनुशोचन्ति प्राप्तकालानि कुर्वते ।
न चातीतानि शोचन्ति न चैतान्प्रतिजानते ॥ १२.२३६.११ ॥
ଯାହା ମିଳି ନାହିଁ ତା'ପାଇଁ ସେମାନେ ଶୋକ କରନ୍ତି ନାହିଁ; ଉପଯୁକ୍ତ ସମୟ ଆସିଲେ କର୍ମ କରନ୍ତି। ଯାହା ଅତୀତ ହୋଇଗଲା ତା'ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ଶୋକ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ଏବଂ ଏଗୁଡ଼ିକୁ ନିଜର ବୋଲି ସ୍ୱୀକାର କରନ୍ତି ନାହିଁ।
12.236.12
संप्राप्तानां च पूज्यानां कामादर्थेषु देवल ।
यथोपपत्तिं कुर्वन्ति शक्तिमन्तो धृतव्रताः ॥ १२.२३६.१२ ॥
ହେ ଦେବଳ, ଉପସ୍ଥିତ ପୂଜ୍ୟ ଲୋକମାନଙ୍କ ପ୍ରତି, ଏବଂ କାମନାବଶରେ ଧନ ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ, ଶକ୍ତିମାନ ଓ ବ୍ରତରେ ଦୃଢ଼ ଲୋକମାନେ ଉପଯୁକ୍ତ ଭାବରେ ଆଚରଣ କରନ୍ତି।
12.236.13
पक्वविद्या महाप्राज्ञा जितक्रोधा जितेन्द्रियाः ।
मनसा कर्मणा वाचा नापराध्यन्ति कस्यचित् ॥ १२.२३६.१३ ॥
ପରିପକ୍ୱ ବିଦ୍ୟାଯୁକ୍ତ, ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ, କ୍ରୋଧଜୟୀ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟଜୟୀ ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ମନ, କର୍ମ ଓ ବାକ୍ୟରେ କାହାରିକୁ ଅପରାଧ କରନ୍ତି ନାହିଁ।
12.236.14
अनीर्षवो न चोन्योन्यं विहिंसन्ति कदाचन ।
न च जातूपतप्यन्ते धीराः परसमृद्धिभिः ॥ १२.२३६.१४ ॥
ଈର୍ଷାହୀନ ସେମାନେ ପରସ୍ପରକୁ କେବେ ହିଂସା କରନ୍ତି ନାହିଁ; ଧୀର ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ଅନ୍ୟର ସମୃଦ୍ଧି ଦେଖି କେବେ ସନ୍ତପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ।
12.236.15
निन्दाप्रशंसे चात्यर्थं न वदन्ति परस्य च ।
न च निन्दाप्रशंसाभ्यां विक्रियन्ते कदाचन ॥ १२.२३६.१५ ॥
ସେମାନେ ଅନ୍ୟର ଅତ୍ୟଧିକ ନିନ୍ଦା କିମ୍ବା ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି ନାହିଁ; ନିନ୍ଦା ବା ପ୍ରଶଂସାରେ କେବେ ବିଚଳିତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ।
12.236.16
सर्वतश्च प्रशान्ता ये सर्वभूतहिते रताः ।
न कुध्यन्ति स हृष्यन्ति नापराध्यन्ति कस्यचित् ॥ १२.२३६.१६ ॥
ଯେଉଁମାନେ ସର୍ବତୋଭାବେ ପ୍ରଶାନ୍ତ ଏବଂ ସର୍ବଭୂତର ହିତରେ ରତ, ସେମାନେ କ୍ରୁଦ୍ଧ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ, ହର୍ଷିତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ, କାହାରିକୁ ଅପରାଧ କରନ୍ତି ନାହିଁ।
12.236.17
विमुच्य हृदयग्रन्थिं चङ्कम्यन्ते यथासुखम् ।
न चैषां बान्धवाः सन्ति ये चान्येषां च बान्धवाः ॥ १२.२३६.१७ ॥
ହୃଦୟର ଗ୍ରନ୍ଥି ଛିଡ଼ାଇ ସେମାନେ ସୁଖରେ ବିଚରଣ କରନ୍ତି; ସେମାନଙ୍କର କୌଣସି ବନ୍ଧୁ ନାହାନ୍ତି, ଅନ୍ୟର ବନ୍ଧୁମାନେ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କର ନୁହନ୍ତି।
12.236.18
अमित्राश्च न सन्त्येषां ये चामित्रा न कस्यचित् ।
य एवं कुर्वते मर्त्याः सुखं जीवन्ति सर्वदा ॥ १२.२३६.१८ ॥
ସେମାନଙ୍କର କୌଣସି ଶତ୍ରୁ ନାହାନ୍ତି; ଯେଉଁମାନେ କାହାରି ଶତ୍ରୁ ନୁହନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କର ଶତ୍ରୁ ନୁହନ୍ତି। ଏପରି ଆଚରଣ କରୁଥିବା ମନୁଷ୍ୟମାନେ ସର୍ବଦା ସୁଖରେ ଜୀବନ ଧାରଣ କରନ୍ତି।
12.236.19
ये धर्मं चानुरुध्यन्ते धर्मज्ञा द्विजसत्तमाः ।
ये ह्यतो विच्युता मार्गात्ते हृष्यन्त्युद्विजन्ति च ॥ १२.२३६.१९ ॥
ଧର୍ମଜ୍ଞ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଧର୍ମକୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ଏହି ପଥରୁ ଚ୍ୟୁତ ହୁଅନ୍ତି, ସେମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହୁଅନ୍ତି ଏବଂ ଉଦ୍ବିଗ୍ନ ମଧ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି।
12.236.20
आस्थितस्तमहं मार्गमसूयिष्यामि कं कथम् ।
निन्द्यमानः प्रशस्तो वा हृष्येयं केन हेतुना ॥ १२.२३६.२० ॥
ସେହି ପଥରେ ସ୍ଥିତ ମୁଁ କାହାକୁ, କିପରି ନିନ୍ଦା କରିବି? ନିନ୍ଦିତ ବା ପ୍ରଶଂସିତ ହେଲେ କେଉଁ କାରଣରୁ ମୁଁ ଆନନ୍ଦିତ ହେବି?
12.236.21
यद्यदिच्छन्ति तत्तस्मादधिगच्छन्ति मानवाः ।
न मे निन्दाप्रशंसाभ्यां ह्रासवृद्धी भविष्यतः ॥ १२.२३६.२१ ॥
ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଯାହା ଯାହା ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି, ସେଥିରୁ ହିଁ ସେମାନେ ତାହା ଲାଭ କରନ୍ତି। ନିନ୍ଦା ଓ ପ୍ରଶଂସାରେ ମୋର ହ୍ରାସ ବା ବୃଦ୍ଧି ହେବ ନାହିଁ।
12.236.22
अमृतस्येव संतृप्येदवमानस्य तत्त्ववित् ।
विषस्येवोद्विजेन्नित्यं संमानस्य विचक्षणः ॥ १२.२३६.२२ ॥
ତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞ ଅପମାନକୁ ଅମୃତ ପରି ଗ୍ରହଣ କରି ତୃପ୍ତ ହେବା ଉଚିତ; ବିଚକ୍ଷଣ ବ୍ୟକ୍ତି ସମ୍ମାନକୁ ସର୍ବଦା ବିଷ ପରି ଦେଖି ତାହାଠାରୁ ଉଦ୍ବିଗ୍ନ ରହିବା ଉଚିତ।
12.236.23
अवज्ञातः सुखं शेते इह चामुत्र चोभयोः ।
विमुक्तः सर्वपापेभ्यो योऽवमन्ता स बुध्यते ॥ १२.२३६.२३ ॥
ଅବଜ୍ଞାତ ବ୍ୟକ୍ତି ଇହଲୋକ ଓ ପରଲୋକ ଉଭୟରେ ସୁଖରେ ଶୟନ କରେ; ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଯିଏ ଅବମାନନା କରେ, ସେ ବୁଝିପାରେ।
12.236.24
परां गतिं च ये केचित्प्रार्थयन्ति मनीषिणः ।
एतद्व्रतं समाश्रित्य सुखमेधन्ति ते जनाः ॥ १२.२३६.२४ ॥
ଯେଉଁ ମନୀଷୀମାନେ ପରମ ଗତି ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହି ବ୍ରତର ଆଶ୍ରୟ ନେଇ ସୁଖରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଆନ୍ତି।
12.236.25
सर्वतश्च समाहृत्य क्रतून्सर्वाञ्जितेन्द्रियः ।
प्राप्नोति ब्रह्मणः स्थानं यत्परं प्रकृतेर्ध्रुवम् ॥ १२.२३६.२५ ॥
ଯିଏ ସର୍ବଦିଗରୁ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞକୁ ସଂଗ୍ରହ କରି ଇନ୍ଦ୍ରିୟକୁ ଜୟ କରେ, ସେ ପ୍ରକୃତିର ଅତୀତ, ଅଚଳ ବ୍ରହ୍ମର ପରମ ସ୍ଥାନ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।
12.236.26
नास्य देवा न गन्धर्वा न पिशाचा न राक्षसाः ।
पदमन्ववरोहन्ति प्राप्तस्य परमां गतिम् ॥ १२.२३६.२६ ॥
ପରମ ଗତି ପ୍ରାପ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ପାଦଚିହ୍ନ ଅନୁସରଣ ନ ଦେବତା, ନ ଗନ୍ଧର୍ବ, ନ ପିଶାଚ, ନ ରାକ୍ଷସ କରିପାରନ୍ତି।
12.236.27
एतच्छ्रुत्वा मुनेस्तस्य वचनं देवलस्तथा ।
तदधीनो भवच्छिष्यः सर्वद्वन्द्वविनिष्ठितः ॥ १२.२३६.२७ ॥
ସେହି ମୁନିଙ୍କ ଏହି ବଚନ ଶୁଣି ଦେବଳ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଅଧୀନ ଶିଷ୍ୟ ହୋଇ ସମସ୍ତ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱର ଅତୀତରେ ସ୍ଥିତ ହେଲେ।
12.236.28
अथान्यत्तु पुरावृतं जैगीषव्यस्य धीमतः ।
शृणु राजन्नवहितः सर्वज्ञानसमन्वितः ॥ १२.२३६.२८ ॥
ବର୍ତ୍ତମାନ, ହେ ରାଜନ୍, ସର୍ବଜ୍ଞାନସମ୍ପନ୍ନ ତୁମେ ମନୋଯୋଗ ସହ ଶୁଣ—ବୁଦ୍ଧିମାନ ଜୈଗୀଷବ୍ୟଙ୍କର ଆଉ ଏକ ପୂର୍ବବୃତ୍ତାନ୍ତ।
12.236.29
यमाहुः सर्वलोकेशं सर्वलोकनमस्कृतम् ।
अष्टमूर्ति जगन्मूर्तिमिष्टसंधिविभूषितम्
यं प्राप्ता न विषीदन्ति न शोचन्त्युद्विजन्ति च ॥ १२.२३६.२९ ॥
ଯାହାକୁ ସର୍ବଲୋକର ଅଧୀଶ୍ୱର କୁହାଯାଏ, ସର୍ବଲୋକ ଯାହାକୁ ନମସ୍କାର କରେ, ଯିଏ ଅଷ୍ଟମୂର୍ତ୍ତି, ଜଗତ୍ ଯାହାର ରୂପ, ଇଷ୍ଟ ସନ୍ଧିରେ ବିଭୂଷିତ—ଯାହାକୁ ପାଇ ଲୋକେ ବିଷାଦ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ଶୋକ କରନ୍ତି ନାହିଁ ଓ ଭୟଭୀତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ।
12.236.30
यस्य स्वाभाविकी शक्तिरिदं विश्वं चराचरम् ।
याति सज्जति सर्वात्मा स देवः परमेश्वरः ॥ १२.२३६.३० ॥
ଯାହାର ସ୍ୱାଭାବିକ ଶକ୍ତିରେ ଏହି ଚରାଚର ବିଶ୍ୱ ଗତି କରେ ଓ ଆସକ୍ତ ହୁଏ, ସେହି ସର୍ବାତ୍ମା ଦେବତା ପରମେଶ୍ୱର।
12.236.31
मेरोरुत्तरपूर्वे तु सर्वरत्नविभूषिते ।
अचिन्त्ये विमले स्थाने सर्वर्तुकुसुमान्विते ॥ १२.२३६.३१ ॥
ମେରୁର ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବରେ, ସମସ୍ତ ରତ୍ନରେ ବିଭୂଷିତ, ଅଚିନ୍ତ୍ୟ ଓ ବିମଳ ସ୍ଥାନରେ, ସମସ୍ତ ଋତୁର ପୁଷ୍ପରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ଥାନରେ।
12.236.32
वृक्षैश्च शोभिते नित्यं दिव्यवायुसमीरिते ।
नानाभूतगणैर्युक्तः सर्वदेवनमस्कृतः ॥ १२.२३६.३२ ॥
ବୃକ୍ଷରେ ସଦା ଶୋଭିତ, ଦିବ୍ୟ ବାୟୁରେ ଚାଳିତ, ଅନେକ ଭୂତଗଣ ସହିତ ଯୁକ୍ତ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନମସ୍କୃତ।
12.236.33
तत्र विद्याधरगणा गन्धर्वाप्सरसां गणाः ।
लोकपालाः समुद्राश्च नद्यः शैलाः सरांसि च ॥ १२.२३६.३३ ॥
ସେଠାରେ ବିଦ୍ୟାଧରଗଣ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାଙ୍କ ଗଣ, ଲୋକପାଳ, ସମୁଦ୍ର, ନଦୀ, ପର୍ବତ ଓ ସରୋବର ଅଛନ୍ତି।
12.236.34
ऋषयो वालखिल्याश्च यज्ञाः स्तोभाह्वयास्तथा ।
उपासांचक्रिरे देवं प्रजानां पतयस्तथा ॥ १२.२३६.३४ ॥
ଋଷି, ବାଳଖିଲ୍ୟ, ଯଜ୍ଞ, ସ୍ତୋଭ ନାମକ ଗଣ ଓ ପ୍ରଜାପତିମାନେ ସେହି ଦେବଙ୍କୁ ଉପାସନା କଲେ।
12.236.35
तत्र रुद्रो महादेवो देव्या चैव सहोमया ।
आस्ते वृषध्वजः श्रीमान्सोमसूर्याग्निलोचनः ॥ १२.२३६.३५ ॥
ସେଠାରେ ରୁଦ୍ର ମହାଦେବ ଦେବୀ ଉମା ସହିତ ବାସ କରନ୍ତି; ସେ ବୃଷଭଧ୍ୱଜ, ଶ୍ରୀମାନ, ଯାଙ୍କ ନେତ୍ର ସୋମ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଗ୍ନି।
12.236.36
तत्रैवं देवमालोक्य देवी धात्री विभावरी ।
उमा देवी परेशानमपृच्छद्विनयान्विता ॥ १२.२३६.३६ ॥
ସେଠାରେ ସେହି ଦେବଙ୍କୁ ଏପରି ଦେଖି, ଧାତ୍ରୀ ଓ ବିଭାବରୀ ଦେବୀ ଉମା ବିନୟ ସହ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ।
12.236.37
अर्थः कोऽथार्थशक्तिः का भगवन्ब्रूहि मेऽर्थितः ।
तयैवं परिपृष्टोऽसौ प्राह देवो महेश्वरः ॥ १२.२३६.३७ ॥
ଅର୍ଥ କ'ଣ, ଅର୍ଥଶକ୍ତି କ'ଣ? ହେ ଭଗବନ୍, ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ, ମୁଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରୁଛି। ଏହିପରି ପଚରାଯାଇ ସେହି ଦେବ ମହେଶ୍ୱର କହିଲେ।
12.236.38
अर्थोऽहमर्थशक्तिस्त्वं भोक्ताऽहं भोज्यमेव च ।
रूपं विद्धि महाभागे प्रकृतिस्त्वं परो ह्यहम् ॥ १२.२३६.३८ ॥
ମୁଁ ଅର୍ଥ, ତୁମେ ଅର୍ଥଶକ୍ତି; ମୁଁ ଭୋକ୍ତା, ଭୋଜ୍ୟ ମଧ୍ୟ ମୁଁ। ହେ ମହାଭାଗେ, ଏହାକୁ ରୂପ ବୋଲି ଜାଣ: ତୁମେ ପ୍ରକୃତି, ମୁଁ ହିଁ ପରମ।
12.236.39
अहं विष्णुरहं ब्रह्मा ह्यहं यज्ञस्तथैव च ।
आवयोर्न च भेदोऽस्ति परमार्थस्ततोऽबले।
तथापि विद्मस्ते भेदं किं मां त्वं परिपृच्छसि ॥ १२.२३६.३९ ॥
ମୁଁ ବିଷ୍ଣୁ, ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମା, ଓ ମୁଁ ହିଁ ଯଜ୍ଞ। ଆମ ଦୁହିଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭେଦ ନାହିଁ; ଏହାହିଁ ପରମାର୍ଥ। ହେ ଅବଳେ, ତଥାପି ଆମେ ତୁମର ଭେଦ ଜାଣୁ — ମୋତେ କାହିଁକି ପଚାରୁଛ?
12.236.40
एवमुक्ता ततः प्राह ह्यधिकं ह्येतयोर्वद ।
श्रेष्ठं वेद महादेव नम इत्येव भामिनी ॥ १२.२३६.४० ॥
ଏହିପରି କୁହାଯିବାରୁ ସେହି ଭାମିନୀ କହିଲେ: ହେ ମହାଦେବ, ଏ ଦୁଇଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କିଏ ଅଧିକ ତାହା କୁହନ୍ତୁ; ଶ୍ରେଷ୍ଠ କ'ଣ ତାହା ମୁଁ ଜାଣେ — 'ନମଃ'।
12.236.41
तदन्तरे स्थितो विद्वान्वसुरूपो महामुनिः ।
जैगीषव्यः स्मयन्प्राह ह्यर्थ इत्येव नादयन् ॥ १२.२३६.४१ ॥
ସେହି ସମୟରେ ସେଠାରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ବସୁରୂପ ବିଦ୍ୱାନ ମହାମୁନି ଜୈଗୀଷବ୍ୟ ହସି ହସି କହିଲେ — 'ଅର୍ଥ' ବୋଲି, ସେହି ଶବ୍ଦକୁ ପ୍ରତିଧ୍ୱନିତ କରି।
12.236.42
श्रेष्ठोन्योऽस्मान्महीपिण्डा तल्लीना शक्तिरापरा ।
मुद्रिकादिविशेषेण विस्तृता संभृतेति च ॥ १२.२३६.४२ ॥
ଏହିମାନଙ୍କ ଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଉ ଗୋଟିଏ ଅଛି — ସେହି ମହୀପିଣ୍ଡରେ ଲୀନ ଅନ୍ୟ ଶକ୍ତି; ମୁଦ୍ରିକା ଆଦି ବିଶେଷ ସାଧନରେ ତାହା ବିସ୍ତୃତ ଓ ସଂଗୃହୀତ ହୁଏ।
12.236.43
तच्छ्रुत्वा वचनं देवी कोसावित्यब्रवीद्रुषा ।
वाक्यमस्याद्य संभङ्क्त्वा प्रोक्तवानिति शंकरम् ॥ १२.२३६.४३ ॥
ତାହା ଶୁଣି ଦେବୀ କ୍ରୋଧରେ କହିଲେ, 'ସେ କିଏ?' ଆଜି ତା'ର ବାକ୍ୟ ଭାଙ୍ଗି ସେ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ଏହା କହିଛି।
12.236.44
तच्छ्रुत्वा निर्गतो धीमानाश्रमं स्वं महामुनिः ।
स्थानात्स्वर्गगणे विद्वान्योगैश्वर्यसमन्वितः ॥ १२.२३६.४४ ॥
ତାହା ଶୁଣି ସେହି ବୁଦ୍ଧିମାନ ମହାମୁନି ନିଜ ଆଶ୍ରମରୁ ବାହାରିଗଲେ; ସେ ସ୍ୱର୍ଗଗଣର ସ୍ଥାନରୁ ବିଦ୍ୱାନ ଏବଂ ଯୋଗୈଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପନ୍ନ ଥିଲେ।
12.236.45
ततः प्रहस्य भगवान्सर्वपापहरो हरः ।
प्राह देवीं प्रशान्तात्मा जैगीषव्यो महामुनिः ॥ १२.२३६.४५ ॥
ତା'ପରେ ହସି ଭଗବାନ, ସର୍ବପାପହର ହର, ଦେବୀଙ୍କୁ କହିଲେ; ପ୍ରଶାନ୍ତଚିତ୍ତ ମହାମୁନି ଜୈଗୀଷବ୍ୟ କହିଲେ।
12.236.46
भक्तो मम सखा चैव शिष्यश्चात्र महामुनिः ।
जैगीषव्य इति ख्यातः प्रोक्त्वासा निर्गतः शुभे ॥ १२.२३६.४६ ॥
ଏ ମୋର ଭକ୍ତ, ସଖା ଏବଂ ଶିଷ୍ୟ ମଧ୍ୟ; ଏଠାରେ ସେ ମହାମୁନି ଜୈଗୀଷବ୍ୟ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ହେ ଶୁଭେ, ଏହା କହି ସେ ବାହାରିଗଲେ।
12.236.47
तच्छ्रुत्वा साऽथ संक्रुद्धा न न्याय्यं तेन वै कृतम् ।
विकृताऽहं त्वया देव मुनिना च तथाकृता ॥ १२.२३६.४७ ॥
ତାହା ଶୁଣି ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ; ସେ ଯାହା କରିଛନ୍ତି ତାହା ନ୍ୟାୟ୍ୟ ନୁହେଁ। ହେ ଦେବ, ତୁମେ ଏବଂ ମୁନି ମୋତେ ଏହିପରି ଅପମାନିତ କରିଛ।
12.236.48
अतज्ञादयदेवेश मध्ये प्राप्तं न तच्छ्रुतम् ।
तच्छ्रुत्वा भगवानाह महादेवः पिनाकधृत् ॥ १२.२३६.४८ ॥
ହେ ଦେବେଶ, ଅଜ୍ଞାନତାବଶତଃ ତୁମେ ଯାହା ଶୁଣିନାହଁ ତାହା ମଧ୍ୟରେ ଆସିଗଲା। ତାହା ଶୁଣି ଭଗବାନ ମହାଦେବ, ପିନାକଧାରୀ, କହିଲେ।
12.236.49
निरपेक्षो मुनिर्योगी मामुपाश्रित्य संस्थितः ।
निर्द्वन्द्वः सततं धीमान्समरूपस्वभावधृत् ॥ १२.२३६.४९ ॥
ନିରପେକ୍ଷ, ମୁନି ଓ ଯୋଗୀ ସେ ମୋତେ ଆଶ୍ରୟ କରି ସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି; ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରହିତ, ସଦା ବୁଦ୍ଧିମାନ, ସମ ରୂପ ଓ ସ୍ୱଭାବ ଧାରଣକାରୀ।
12.236.50
तस्मात्क्षमस्व तं देवि रक्षितव्यस्त्वया च सः ॥ १२.२३६.५० ॥
ତେଣୁ ହେ ଦେବୀ, ତାକୁ କ୍ଷମା କର; ଏବଂ ତାର ରକ୍ଷା ତୁମକୁ ହିଁ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ।
12.236.51
इत्युक्ता प्राह सा देवी मुनेस्तस्य महात्मनः ।
निराशत्वमहं द्रष्टुमिच्छाम्यन्तकनाशन ॥ १२.२३६.५१ ॥
ଏହିପରି କହିବାରୁ ସେହି ଦେବୀ ସେହି ମହାତ୍ମା ମୁନିଙ୍କ ବିଷୟରେ କହିଲେ: ହେ ଅନ୍ତକନାଶକ, ମୁଁ ତାଙ୍କର ନିରାଶତା ଦେଖିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ।
12.236.52
तथेति चोक्त्वा तां देवो वृषमारुह्य सत्वरम् ।
देवगन्धर्वसङ्घैश्च स्तूयमानो जगत्पतिः ॥ १२.२३६.५२ ॥
'ତାହା ହେଉ' ବୋଲି ତାଙ୍କୁ କହି, ଦେବ ଶୀଘ୍ର ବୃଷଭ ଉପରେ ଆରୋହଣ କଲେ; ଦେବ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବ ସମୂହ ଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତ ହୋଇ ଜଗତ୍ପତି ଗଲେ।
12.236.53
अजरामरशुद्धात्मा यत्रास्ते स महामुनिः ।
इतस्ततः समाहृत्य वीरसंघैर्महायशाः ॥ १२.२३६.५३ ॥
ଅଜର, ଅମର, ଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା ସେହି ମହାମୁନି ଯେଉଁଠାରେ ବାସ କରନ୍ତି, ସେଠାରୁ ଏଠାରୁ ବୀର ସମୂହ ଏକତ୍ର କରି ସେହି ମହାଯଶସ୍ୱୀ।
12.236.54
देहप्रावरणार्थं वै संसरन्स तदा मुनिः ।
प्रत्युद्गम्य महादेवं यथार्हं प्रतिपूज्य च।
पुनः स पूर्ववत्कथां सूच्या सूत्रेण सूचयत् ॥ १२.२३६.५४ ॥
ଦେହ ଆବୃତ କରିବା ପାଇଁ ବୁଲୁଥିବା ସେହି ମୁନି ସେତେବେଳେ ମହାଦେବଙ୍କୁ ଆଗେଇ ଯାଇ, ଯଥୋଚିତ ପୂଜା କରି, ପୂର୍ବ ପରି ସୂଚି ଓ ସୂତ୍ରରେ କଥା ସିଲାଇ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
12.236.55
तमाह भगवाञ्शंभुः किं प्रदास्यामि ते मुने ।
वृणीष्व मत्तः सर्वं त्वं जैगीषव्य यदीच्छसि ॥ १२.२३६.५५ ॥
ଭଗବାନ ଶମ୍ଭୁ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ: ହେ ମୁନି, ମୁଁ ତୁମକୁ କ'ଣ ଦେବି? ଜୈଗୀଷବ୍ୟ, ତୁମେ ଯାହା ଇଚ୍ଛା କର ତାହା ମୋ ଠାରୁ ବର ରୂପେ ମାଗ।
12.236.56
नावलोकयमानस्तु देवदेवं महामुनिः ।
अनवाप्तं न पश्यामि त्वत्तो गोवृषभध्वज।
कृतार्थः परिपूर्णोऽहं यत्ते कार्यं तु गम्यताम् ॥ १२.२३६.५६ ॥
ମହାମୁନି ଜୈଗୀଷବ୍ୟ ଦେବଦେବଙ୍କୁ ଦେଖି କହିଲେ: ହେ ଗୋବୃଷଭଧ୍ୱଜ, ତୁମଠାରୁ ଅପ୍ରାପ୍ତ କିଛି ମୁଁ ଦେଖୁନାହିଁ। ମୁଁ କୃତାର୍ଥ ଓ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ; ତୁମର ଯାହା କାର୍ଯ୍ୟ ତାହା ଚାଲୁ ରହୁ।
12.236.57
प्रहसंस्तु पुनः शर्वो वृणीष्वेति तमब्रवीत् ।
अवश्यं हि वरो प्रत्तः श्राव्यं वरमनुत्तमम् ॥ १२.२३६.५७ ॥
ତା'ପରେ ହସି ଶର୍ବ ପୁଣି ତାଙ୍କୁ କହିଲେ: ମାଗ। ନିଶ୍ଚୟ ମୁଁ ତୁମକୁ ବର ଦେବି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ଶୁଣିବା ଯୋଗ୍ୟ ବର।
12.236.58
जैगीषव्यस्तमाहेदं श्रोतव्यं च त्वया मम ।
सूचीमनु महादेव सूत्रं समनुगच्छतः ॥ १२.२३६.५८ ॥
ଜୈଗୀଷବ୍ୟ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ: ହେ ମହାଦେବ, ତୁମେ ମୋଠାରୁ ଏହା ଶୁଣିବା ଉଚିତ, ସୂଚି ପଛରେ ସୂତା ଯେପରି ଯାଏ।
12.236.59
ततः प्रहस्य भगवान्गौरीमालोक्य शङ्करः ।
स्वस्थानं प्रययौ हृष्टः सर्वदेवनमस्कृतः ॥ १२.२३६.५९ ॥
ତା'ପରେ ଭଗବାନ ଶଙ୍କର ହସିଲେ, ଗୌରୀଙ୍କୁ ଚାହିଁଲେ, ଏବଂ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ସର୍ବଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନମସ୍କୃତ ହୋଇ ନିଜ ସ୍ଥାନକୁ ଗଲେ।
12.236.60
एतत्ते कथितं राजन्यस्मात्त्वं परिपृच्छसि ।
निर्द्वन्द्वा योगिनो नित्याः सर्वशस्ते स्वयंभुवः ॥ १२.२३६.६० ॥
ହେ ରାଜନ, ତୁମେ ପଚାରୁଥିବାରୁ ଏହା ତୁମକୁ କୁହାଗଲା। ଯୋଗୀମାନେ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱାତୀତ, ନିତ୍ୟ ଓ ସର୍ବପ୍ରକାରେ ସ୍ୱୟଂଭୂ।