ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 12.236
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.236.1
किंशीलः किंसमाचारः किंविद्यः किंपराक्रमः ।
प्राप्नोति ब्रह्मणः स्थानं यत्परं प्रकृतेर्ध्रुवम् ॥ १२.२३६.१ ॥
ಯಾವ ನಡತೆ, ಯಾವ ಆಚಾರ, ಯಾವ ವಿದ್ಯೆ, ಯಾವ ಪರಾಕ್ರಮವುಳ್ಳವನು ಪ್ರಕೃತಿಗೆ ಮೀರಿದ, ಧ್ರುವವಾದ ಬ್ರಹ್ಮದ ಆ ಪರಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ?
12.236.2
मोक्षधर्मेषु नियतो लध्वाहारो जितेन्द्रियः ।
प्राप्नोति ब्रह्मणः स्थानं तत्परं प्रकृतेर्ध्रुवम् ॥ १२.२३६.२ ॥
ಮೋಕ್ಷಧರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಠನಾದವನು, ಅಲ್ಪಾಹಾರಿಯು, ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದವನು ಪ್ರಕೃತಿಗೆ ಮೀರಿದ, ಧ್ರುವವಾದ ಬ್ರಹ್ಮದ ಆ ಪರಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
12.236.3
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
जैगीषव्यस्य संवादमसितस्य च भारत ॥ १२.२३६.३ ॥
ಇಲ್ಲಿಯೂ ಜನರು ಈ ಪುರಾತನ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ—ಜೈಗೀಷವ್ಯ ಮತ್ತು ಅಸಿತರ ಸಂವಾದ, ಭಾರತ.
12.236.4
महादेवान्तरे वृत्तं देव्याश्चैवान्तरे तथा ।
यथावच्छृणु राजेन्द्र ज्ञानदं पापनाशनम् ॥ १२.२३६.४ ॥
ಮಹಾದೇವ ಮತ್ತು ದೇವಿಯ ನಡುವೆ ನಡೆದುದನ್ನು ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ಕೇಳು, ರಾಜೇಂದ್ರ—ಅದು ಜ್ಞಾನವನ್ನು ನೀಡಿ ಪಾಪವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತದೆ.
12.236.5
जैगीषव्यं नहाप्रज्ञं धर्नाणामागतागमम् ।
अक्रुध्यन्तमहृष्यन्तमसितो देवलोऽब्रवीत् ॥ १२.२३६.५ ॥
ಜೈಗೀಷವ್ಯ—ಅವಿವೇಕಿಯಲ್ಲ, ವ್ರತಗಳನ್ನು ಬಲ್ಲವನು, ಕೋಪಿಸದವನು, ಹರ್ಷಿಸದವನು—ಅವನಿಗೆ ಅಸಿತ ದೇವಲನು ಹೇಳಿದನು.
12.236.6
न प्रीमसे बन्द्यमानो निन्द्यमानो न कुप्यसे ।
का ते प्रज्ञा कुतश्चैषा किं ते तस्याः परायणम् ॥ १२.२३६.६ ॥
ಹೊಗಳಿಕೆಗೆ ನೀನು ಸಂತೋಷಪಡುವುದಿಲ್ಲ, ನಿಂದೆಗೆ ಕೋಪಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ನಿನ್ನ ಈ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಹೇಗಿದೆ, ಇದು ಎಲ್ಲಿಂದ ಬಂದಿತು? ಅದರ ಪರಮ ಗುರಿ ನಿನಗೆ ಏನು?
12.236.7
इति तेनानुयुक्तः स तमृपाच महातपाः ।
महद्वाक्यप्रसंदिग्धं पुष्कलार्थपदं शुचि ॥ १२.२३६.७ ॥
ಹೀಗೆ ಅವನಿಂದ ಪ್ರಶ್ನಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಆ ಮಹಾತಪಸ್ವಿ ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು—ಆಳವಾದ, ಮಹತ್ತಾದ ಮಾತುಗಳಿಂದ, ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾಗಿ, ಪವಿತ್ರವಾಗಿ.
12.236.8
या यतियौ परा निष्ठा या शान्तिः पुण्यकर्मणाम् ।
तां तेऽहं सं प्रवक्ष्यामि यां मां पृच्छसि वै द्विज ॥ १२.२३६.८ ॥
ಯತಿಗಳ ಪರಮ ನಿಷ್ಠೆ ಮತ್ತು ಪುಣ್ಯಕರ್ಮಿಗಳ ಶಾಂತಿ ಯಾವುದು—ಅದನ್ನೇ ನೀನು ಕೇಳುತ್ತಿರುವೆ—ಓ ದ್ವಿಜನೇ, ನಾನು ನಿನಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.
12.236.9
निन्वत्सु वा सप्ता नित्यं प्रशंसत्सु च देवल ।
निहवन्ति च ये तेषां समयं सुकृतं च यत् ॥ १२.२३६.९ ॥
ಓ ದೇವಲಾ, ಯಾವಾಗಲೂ ನಿಂದಿಸುವವರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಹೊಗಳುವವರಲ್ಲಿ, ಅವರ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಮತ್ತು ಅವರ ಸತ್ಕರ್ಮವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುವವರು—
12.236.10
उक्ताश्च न विवक्ष्यन्ति वक्तारमहिते हितम् ।
प्रतिहन्तुं न चेच्छन्ति हन्तारं वै मनीषिणः ॥ १२.२३६.१० ॥
ಅವರೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಿದರೂ, ಮಾತನಾಡುವವನು ಹಿತವನ್ನು ಹೇಳಲಿ ಅಹಿತವನ್ನು ಹೇಳಲಿ, ಅವರು ಉತ್ತರಿಸಲು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ; ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೊಡೆಯುವವನಿಗೆ ಪ್ರತಿಹೊಡೆತ ನೀಡಲು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ.
12.236.11
नाप्राप्तमनुशोचन्ति प्राप्तकालानि कुर्वते ।
न चातीतानि शोचन्ति न चैतान्प्रतिजानते ॥ १२.२३६.११ ॥
ಸಿಗದಿರುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ದುಃಖಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಸೂಕ್ತ ಕಾಲ ಬಂದಾಗ ಕರ್ಮ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಕಳೆದುಹೋದದ್ದಕ್ಕಾಗಿಯೂ ದುಃಖಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಇವುಗಳನ್ನು ತಮ್ಮವೆಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವುದೂ ಇಲ್ಲ.
12.236.12
संप्राप्तानां च पूज्यानां कामादर्थेषु देवल ।
यथोपपत्तिं कुर्वन्ति शक्तिमन्तो धृतव्रताः ॥ १२.२३६.१२ ॥
ಓ ದೇವಲಾ, ಬಂದ ಪೂಜ್ಯರಿಗೆ ಮತ್ತು ಕಾಮದಿಂದ ಧನವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿಯೂ, ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಗಳು ಮತ್ತು ವ್ರತದಲ್ಲಿ ದೃಢರಾದವರು ಯೋಗ್ಯ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.
12.236.13
पक्वविद्या महाप्राज्ञा जितक्रोधा जितेन्द्रियाः ।
मनसा कर्मणा वाचा नापराध्यन्ति कस्यचित् ॥ १२.२३६.१३ ॥
ಪರಿಪಕ್ವ ವಿದ್ಯೆಯುಳ್ಳ, ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞರು, ಕ್ರೋಧವನ್ನು ಜಯಿಸಿದವರು, ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿದವರು ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ, ಕರ್ಮದಿಂದ, ವಾಚಾ ಯಾರಿಗೂ ಅಪರಾಧ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ.
12.236.14
अनीर्षवो न चोन्योन्यं विहिंसन्ति कदाचन ।
न च जातूपतप्यन्ते धीराः परसमृद्धिभिः ॥ १२.२३६.१४ ॥
ಮತ್ಸರವಿಲ್ಲದವರು ಒಬ್ಬರಿಗೊಬ್ಬರು ಎಂದಿಗೂ ಹಿಂಸೆ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ; ಧೀರರು ಇತರರ ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಕಂಡು ಎಂದಿಗೂ ಸಂತಾಪಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ.
12.236.15
निन्दाप्रशंसे चात्यर्थं न वदन्ति परस्य च ।
न च निन्दाप्रशंसाभ्यां विक्रियन्ते कदाचन ॥ १२.२३६.१५ ॥
ಅವರು ಇತರರನ್ನು ಅತಿಯಾಗಿ ನಿಂದಿಸುವುದೂ ಅತಿಯಾಗಿ ಹೊಗಳುವುದೂ ಇಲ್ಲ; ನಿಂದೆ-ಹೊಗಳಿಕೆಯಿಂದ ಎಂದಿಗೂ ವಿಚಲಿತರಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
12.236.16
सर्वतश्च प्रशान्ता ये सर्वभूतहिते रताः ।
न कुध्यन्ति स हृष्यन्ति नापराध्यन्ति कस्यचित् ॥ १२.२३६.१६ ॥
ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಾಂತರಾಗಿ, ಸರ್ವಭೂತಗಳ ಹಿತದಲ್ಲಿ ರಮಿಸುವವರು ಕೋಪಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಹರ್ಷಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಯಾರಿಗೂ ಅಪರಾಧ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ.
12.236.17
विमुच्य हृदयग्रन्थिं चङ्कम्यन्ते यथासुखम् ।
न चैषां बान्धवाः सन्ति ये चान्येषां च बान्धवाः ॥ १२.२३६.१७ ॥
ಹೃದಯದ ಗಂಟನ್ನು ಬಿಡಿಸಿ ಅವರು ಸುಖದಿಂದ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾರೆ; ಅವರಿಗೆ ಬಂಧುಗಳಿಲ್ಲ, ಇತರರ ಬಂಧುಗಳೂ ಅವರಿಗಿಲ್ಲ.
12.236.18
अमित्राश्च न सन्त्येषां ये चामित्रा न कस्यचित् ।
य एवं कुर्वते मर्त्याः सुखं जीवन्ति सर्वदा ॥ १२.२३६.१८ ॥
ಅವರಿಗೆ ಶತ್ರುಗಳಿಲ್ಲ; ಯಾರಿಗೂ ಶತ್ರುವಲ್ಲದವರೂ ಅವರಿಗೆ ಶತ್ರುಗಳಲ್ಲ. ಹೀಗೆ ವರ್ತಿಸುವ ಮನುಷ್ಯರು ಸದಾ ಸುಖದಿಂದ ಬದುಕುತ್ತಾರೆ.
12.236.19
ये धर्मं चानुरुध्यन्ते धर्मज्ञा द्विजसत्तमाः ।
ये ह्यतो विच्युता मार्गात्ते हृष्यन्त्युद्विजन्ति च ॥ १२.२३६.१९ ॥
ಧರ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದ್ವಿಜರು ಯಾರು ಧರ್ಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೋ, ಯಾರು ಈ ಮಾರ್ಗದಿಂದ ಚ್ಯುತರಾಗುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಸಂತೋಷಪಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಕಂಗೆಡುತ್ತಾರೆ.
12.236.20
आस्थितस्तमहं मार्गमसूयिष्यामि कं कथम् ।
निन्द्यमानः प्रशस्तो वा हृष्येयं केन हेतुना ॥ १२.२३६.२० ॥
ಆ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುವ ನಾನು ಯಾರನ್ನು, ಹೇಗೆ ದೂಷಿಸಲಿ? ನಿಂದಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೂ ಅಥವಾ ಹೊಗಳಲ್ಪಟ್ಟರೂ ಯಾವ ಕಾರಣದಿಂದ ನಾನು ಸಂತೋಷಪಡಲಿ?
12.236.21
यद्यदिच्छन्ति तत्तस्मादधिगच्छन्ति मानवाः ।
न मे निन्दाप्रशंसाभ्यां ह्रासवृद्धी भविष्यतः ॥ १२.२३६.२१ ॥
ಮಾನವರು ಯಾವುದನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾರೋ, ಅದನ್ನೇ ಅದರಿಂದ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ನಿಂದೆ ಮತ್ತು ಹೊಗಳಿಕೆಯಿಂದ ನನಗೆ ಕ್ಷಯ ಅಥವಾ ವೃದ್ಧಿ ಆಗದು.
12.236.22
अमृतस्येव संतृप्येदवमानस्य तत्त्ववित् ।
विषस्येवोद्विजेन्नित्यं संमानस्य विचक्षणः ॥ १२.२३६.२२ ॥
ತತ್ತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿದವನು ಅವಮಾನವನ್ನು ಅಮೃತದಂತೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ತೃಪ್ತನಾಗಬೇಕು; ವಿವೇಕಿಯು ಸನ್ಮಾನವನ್ನು ಸದಾ ವಿಷದಂತೆ ಕಂಡು ಅದರಿಂದ ಹಿಂಜರಿಯಬೇಕು.
12.236.23
अवज्ञातः सुखं शेते इह चामुत्र चोभयोः ।
विमुक्तः सर्वपापेभ्यो योऽवमन्ता स बुध्यते ॥ १२.२३६.२३ ॥
ಅವಮಾನಿತನು ಇಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಎರಡರಲ್ಲೂ ಸುಖವಾಗಿ ಮಲಗುತ್ತಾನೆ; ಎಲ್ಲ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ, ಅವಮಾನಿಸುವವನಾದರೂ ಅವನು ತಿಳಿಯುತ್ತಾನೆ.
12.236.24
परां गतिं च ये केचित्प्रार्थयन्ति मनीषिणः ।
एतद्व्रतं समाश्रित्य सुखमेधन्ति ते जनाः ॥ १२.२३६.२४ ॥
ಯಾವ ಮನೀಷಿಗಳು ಪರಮ ಗತಿಯನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಈ ವ್ರತವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಸುಖದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ.
12.236.25
सर्वतश्च समाहृत्य क्रतून्सर्वाञ्जितेन्द्रियः ।
प्राप्नोति ब्रह्मणः स्थानं यत्परं प्रकृतेर्ध्रुवम् ॥ १२.२३६.२५ ॥
ಎಲ್ಲೆಡೆಯಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿದವನು ಪ್ರಕೃತಿಗೂ ಮೀರಿದ, ಶಾಶ್ವತವಾದ ಬ್ರಹ್ಮನ ಪರಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ.
12.236.26
नास्य देवा न गन्धर्वा न पिशाचा न राक्षसाः ।
पदमन्ववरोहन्ति प्राप्तस्य परमां गतिम् ॥ १२.२३६.२६ ॥
ಪರಮ ಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆದವನ ಹೆಜ್ಜೆಯನ್ನು ದೇವತೆಗಳೂ ಗಂಧರ್ವರೂ ಪಿಶಾಚರೂ ರಾಕ್ಷಸರೂ ಅನುಸರಿಸಲಾರರು.
12.236.27
एतच्छ्रुत्वा मुनेस्तस्य वचनं देवलस्तथा ।
तदधीनो भवच्छिष्यः सर्वद्वन्द्वविनिष्ठितः ॥ १२.२३६.२७ ॥
ಆ ಮುನಿಯ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ದೇವಲನೂ ಅವನಿಗೆ ಅಧೀನನಾಗಿ ಶಿಷ್ಯನಾಗಿ, ಎಲ್ಲಾ ದ್ವಂದ್ವಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ನೆಲೆಸಿದನು.
12.236.28
अथान्यत्तु पुरावृतं जैगीषव्यस्य धीमतः ।
शृणु राजन्नवहितः सर्वज्ञानसमन्वितः ॥ १२.२३६.२८ ॥
ಈಗ, ಓ ರಾಜನೇ, ಸರ್ವಜ್ಞಾನ ಸಂಪನ್ನನಾದ ನೀನು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಕೇಳು—ಜ್ಞಾನಿಯಾದ ಜೈಗೀಷವ್ಯನ ಇನ್ನೊಂದು ಪೂರ್ವ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು.
12.236.29
यमाहुः सर्वलोकेशं सर्वलोकनमस्कृतम् ।
अष्टमूर्ति जगन्मूर्तिमिष्टसंधिविभूषितम्
यं प्राप्ता न विषीदन्ति न शोचन्त्युद्विजन्ति च ॥ १२.२३६.२९ ॥
ಸರ್ವಲೋಕಗಳ ಒಡೆಯ ಎಂದು, ಸರ್ವಲೋಕಗಳೂ ನಮಸ್ಕರಿಸುವವನು ಎಂದು, ಅಷ್ಟಮೂರ್ತಿ, ಜಗತ್ತೇ ರೂಪವಾದವನು, ಇಷ್ಟ ಸಂಧಿಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತನು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವವನನ್ನು ಪಡೆದವರು ವಿಷಾದಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಶೋಕಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಭಯಪಡುವುದಿಲ್ಲ.
12.236.30
यस्य स्वाभाविकी शक्तिरिदं विश्वं चराचरम् ।
याति सज्जति सर्वात्मा स देवः परमेश्वरः ॥ १२.२३६.३० ॥
ಯಾರ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಈ ಚರಾಚರ ವಿಶ್ವವು ಚಲಿಸುತ್ತದೆಯೋ, ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆಯೋ, ಆ ಸರ್ವಾತ್ಮನಾದ ದೇವನೇ ಪರಮೇಶ್ವರ.
12.236.31
मेरोरुत्तरपूर्वे तु सर्वरत्नविभूषिते ।
अचिन्त्ये विमले स्थाने सर्वर्तुकुसुमान्विते ॥ १२.२३६.३१ ॥
ಮೇರುವಿನ ಈಶಾನ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ, ಎಲ್ಲ ರತ್ನಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾದ, ಅಚಿಂತ್ಯವಾದ, ನಿರ್ಮಲ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ, ಎಲ್ಲ ಋತುಗಳ ಹೂವುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ.
12.236.32
वृक्षैश्च शोभिते नित्यं दिव्यवायुसमीरिते ।
नानाभूतगणैर्युक्तः सर्वदेवनमस्कृतः ॥ १२.२३६.३२ ॥
ಮರಗಳಿಂದ ಸದಾ ಶೋಭಿತವಾದ, ದಿವ್ಯ ವಾಯುವಿನಿಂದ ಚಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ಅನೇಕ ಭೂತಗಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ, ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳಿಂದ ನಮಸ್ಕೃತವಾದ.
12.236.33
तत्र विद्याधरगणा गन्धर्वाप्सरसां गणाः ।
लोकपालाः समुद्राश्च नद्यः शैलाः सरांसि च ॥ १२.२३६.३३ ॥
ಅಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾಧರರ ಗಣಗಳು, ಗಂಧರ್ವರು ಮತ್ತು ಅಪ್ಸರೆಯರ ಗಣಗಳು, ಲೋಕಪಾಲರು, ಸಮುದ್ರಗಳು, ನದಿಗಳು, ಪರ್ವತಗಳು ಮತ್ತು ಸರೋವರಗಳು ಇವೆ.
12.236.34
ऋषयो वालखिल्याश्च यज्ञाः स्तोभाह्वयास्तथा ।
उपासांचक्रिरे देवं प्रजानां पतयस्तथा ॥ १२.२३६.३४ ॥
ಋಷಿಗಳು, ವಾಲಖಿಲ್ಯರು, ಯಜ್ಞಗಳು, ಸ್ತೋಭ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನವರು ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಪತಿಗಳು ಆ ದೇವನನ್ನು ಉಪಾಸಿಸಿದರು.
12.236.35
तत्र रुद्रो महादेवो देव्या चैव सहोमया ।
आस्ते वृषध्वजः श्रीमान्सोमसूर्याग्निलोचनः ॥ १२.२३६.३५ ॥
ಅಲ್ಲಿ ರುದ್ರ ಮಹಾದೇವನು ದೇವಿ ಉಮೆಯೊಂದಿಗೆ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾನೆ; ವೃಷಭಧ್ವಜನು, ಶ್ರೀಮಂತನು, ಸೋಮ-ಸೂರ್ಯ-ಅಗ್ನಿಗಳನ್ನು ಕಣ್ಣುಗಳಾಗಿ ಹೊಂದಿದವನು.
12.236.36
तत्रैवं देवमालोक्य देवी धात्री विभावरी ।
उमा देवी परेशानमपृच्छद्विनयान्विता ॥ १२.२३६.३६ ॥
ಅಲ್ಲಿ ಆ ದೇವನನ್ನು ಹೀಗೆ ನೋಡಿ, ಪೋಷಕಳೂ ರಾತ್ರಿಯಂತಿರುವ ದೇವಿ ಉಮೆಯು ವಿನಯದಿಂದ ಪರಮೇಶ್ವರನನ್ನು ಕೇಳಿದಳು.
12.236.37
अर्थः कोऽथार्थशक्तिः का भगवन्ब्रूहि मेऽर्थितः ।
तयैवं परिपृष्टोऽसौ प्राह देवो महेश्वरः ॥ १२.२३६.३७ ॥
ಅರ್ಥ ಎಂದರೇನು, ಅರ್ಥಶಕ್ತಿ ಎಂದರೇನು? ಭಗವನ್, ನನಗೆ ಹೇಳಿ, ನಾನು ಬೇಡುತ್ತೇನೆ. ಹೀಗೆ ಕೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ದೇವ ಮಹೇಶ್ವರನು ಹೇಳಿದನು.
12.236.38
अर्थोऽहमर्थशक्तिस्त्वं भोक्ताऽहं भोज्यमेव च ।
रूपं विद्धि महाभागे प्रकृतिस्त्वं परो ह्यहम् ॥ १२.२३६.३८ ॥
ನಾನು ಅರ್ಥ, ನೀನು ಅರ್ಥಶಕ್ತಿ; ನಾನು ಭೋಕ್ತ, ಭೋಜ್ಯವೂ ನಾನೇ. ಓ ಮಹಾಭಾಗೆ, ಇದನ್ನು ರೂಪವೆಂದು ತಿಳಿ: ನೀನು ಪ್ರಕೃತಿ, ನಾನೇ ಪರಮ.
12.236.39
अहं विष्णुरहं ब्रह्मा ह्यहं यज्ञस्तथैव च ।
आवयोर्न च भेदोऽस्ति परमार्थस्ततोऽबले।
तथापि विद्मस्ते भेदं किं मां त्वं परिपृच्छसि ॥ १२.२३६.३९ ॥
ನಾನು ವಿಷ್ಣು, ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮ, ನಾನೇ ಯಜ್ಞವೂ. ನಮ್ಮಿಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಭೇದವಿಲ್ಲ; ಇದೇ ಪರಮಾರ್ಥ. ಓ ಅಬಲೇ, ಆದರೂ ನಿನ್ನ ಭೇದವನ್ನು ನಾವು ತಿಳಿದಿದ್ದೇವೆ — ನನ್ನನ್ನು ಏಕೆ ಕೇಳುತ್ತಿರುವೆ?
12.236.40
एवमुक्ता ततः प्राह ह्यधिकं ह्येतयोर्वद ।
श्रेष्ठं वेद महादेव नम इत्येव भामिनी ॥ १२.२३६.४० ॥
ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಆ ಭಾಮಿನಿ ಹೇಳಿದಳು: ಓ ಮಹಾದೇವ, ಇವರಿಬ್ಬರಲ್ಲಿ ಯಾರು ಹೆಚ್ಚು ಎಂದು ಹೇಳು; ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದದ್ದು ನನಗೆ ತಿಳಿದಿದೆ — 'ನಮಃ' ಎಂದು.
12.236.41
तदन्तरे स्थितो विद्वान्वसुरूपो महामुनिः ।
जैगीषव्यः स्मयन्प्राह ह्यर्थ इत्येव नादयन् ॥ १२.२३६.४१ ॥
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದ, ವಸುರೂಪದ ವಿದ್ವಾಂಸ ಮಹಾಮುನಿ ಜೈಗೀಷವ್ಯನು ನಗುತ್ತಾ ಹೇಳಿದನು — 'ಅರ್ಥ' ಎಂದು, ಆ ಶಬ್ದವನ್ನು ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುತ್ತಾ.
12.236.42
श्रेष्ठोन्योऽस्मान्महीपिण्डा तल्लीना शक्तिरापरा ।
मुद्रिकादिविशेषेण विस्तृता संभृतेति च ॥ १२.२३६.४२ ॥
ಇವುಗಳಿಗಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಇನ್ನೊಂದಿದೆ — ಆ ಮಹೀಪಿಂಡದಲ್ಲಿ ಲೀನವಾದ ಮತ್ತೊಂದು ಶಕ್ತಿ; ಮುದ್ರಿಕೆ ಮುಂತಾದ ವಿಶೇಷ ಸಾಧನಗಳಿಂದ ಅದು ವಿಸ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
12.236.43
तच्छ्रुत्वा वचनं देवी कोसावित्यब्रवीद्रुषा ।
वाक्यमस्याद्य संभङ्क्त्वा प्रोक्तवानिति शंकरम् ॥ १२.२३६.४३ ॥
ಅದನ್ನು ಕೇಳಿದ ದೇವಿ ಕೋಪದಿಂದ 'ಅವನು ಯಾರು?' ಎಂದಳು; ಇಂದು ಅವನ ಮಾತನ್ನು ಮುರಿದು ಶಂಕರನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.
12.236.44
तच्छ्रुत्वा निर्गतो धीमानाश्रमं स्वं महामुनिः ।
स्थानात्स्वर्गगणे विद्वान्योगैश्वर्यसमन्वितः ॥ १२.२३६.४४ ॥
ಅದನ್ನು ಕೇಳಿ ಆ ಬುದ್ಧಿವಂತ ಮಹಾಮುನಿ ತನ್ನ ಆಶ್ರಮದಿಂದ ಹೊರಟನು; ಅವನು ಸ್ವರ್ಗಗಣದ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ವಿದ್ವಾಂಸನಾಗಿದ್ದು ಯೋಗೈಶ್ವರ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದನು.
12.236.45
ततः प्रहस्य भगवान्सर्वपापहरो हरः ।
प्राह देवीं प्रशान्तात्मा जैगीषव्यो महामुनिः ॥ १२.२३६.४५ ॥
ಆಗ ನಕ್ಕು ಭಗವಂತ, ಸರ್ವಪಾಪಹರನಾದ ಹರ, ದೇವಿಗೆ ಹೇಳಿದನು; ಪ್ರಶಾಂತಮನಸ್ಕನಾದ ಮಹಾಮುನಿ ಜೈಗೀಷವ್ಯನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.
12.236.46
भक्तो मम सखा चैव शिष्यश्चात्र महामुनिः ।
जैगीषव्य इति ख्यातः प्रोक्त्वासा निर्गतः शुभे ॥ १२.२३६.४६ ॥
ಇವನು ನನ್ನ ಭಕ್ತ, ಮಿತ್ರ ಮತ್ತು ಶಿಷ್ಯನೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ; ಇಲ್ಲಿ ಮಹಾಮುನಿ ಜೈಗೀಷವ್ಯನೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನು. ಶುಭೆ, ಇದನ್ನು ಹೇಳಿ ಅವನು ಹೊರಟುಹೋದನು.
12.236.47
तच्छ्रुत्वा साऽथ संक्रुद्धा न न्याय्यं तेन वै कृतम् ।
विकृताऽहं त्वया देव मुनिना च तथाकृता ॥ १२.२३६.४७ ॥
ಅದನ್ನು ಕೇಳಿ ಅವಳು ಬಹಳ ಕೋಪಗೊಂಡಳು; ಅವನು ಮಾಡಿದ್ದು ನ್ಯಾಯವಲ್ಲ. ದೇವ, ನೀನು ಮತ್ತು ಮುನಿ ನನ್ನನ್ನು ಹೀಗೆ ಅವಮಾನಿಸಿದಿರಿ.
12.236.48
अतज्ञादयदेवेश मध्ये प्राप्तं न तच्छ्रुतम् ।
तच्छ्रुत्वा भगवानाह महादेवः पिनाकधृत् ॥ १२.२३६.४८ ॥
ದೇವೇಶ, ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ನೀನು ಕೇಳದಿದ್ದದ್ದು ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಂದಿತು. ಅದನ್ನು ಕೇಳಿ ಭಗವಂತ ಮಹಾದೇವನು, ಪಿನಾಕಧಾರಿ, ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.
12.236.49
निरपेक्षो मुनिर्योगी मामुपाश्रित्य संस्थितः ।
निर्द्वन्द्वः सततं धीमान्समरूपस्वभावधृत् ॥ १२.२३६.४९ ॥
ನಿರಪೇಕ್ಷನಾದ, ಮುನಿಯಾದ, ಯೋಗಿಯಾದ ಅವನು ನನ್ನನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾನೆ; ದ್ವಂದ್ವಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ, ಸದಾ ಬುದ್ಧಿವಂತನಾಗಿ, ಸಮರೂಪ ಮತ್ತು ಸಮಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಧರಿಸಿದವನು.
12.236.50
तस्मात्क्षमस्व तं देवि रक्षितव्यस्त्वया च सः ॥ १२.२३६.५० ॥
ಆದ್ದರಿಂದ ಓ ದೇವಿ, ಅವನನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸು; ಅವನನ್ನು ನೀನೇ ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು.
12.236.51
इत्युक्ता प्राह सा देवी मुनेस्तस्य महात्मनः ।
निराशत्वमहं द्रष्टुमिच्छाम्यन्तकनाशन ॥ १२.२३६.५१ ॥
ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಆ ದೇವಿ ಆ ಮಹಾತ್ಮ ಮುನಿಯ ಕುರಿತು ಹೇಳಿದಳು: ಓ ಅಂತಕನನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವವನೇ, ಅವನ ನಿರಾಶತ್ವವನ್ನು ನಾನು ನೋಡಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ.
12.236.52
तथेति चोक्त्वा तां देवो वृषमारुह्य सत्वरम् ।
देवगन्धर्वसङ्घैश्च स्तूयमानो जगत्पतिः ॥ १२.२३६.५२ ॥
'ಹಾಗೇ ಆಗಲಿ' ಎಂದು ಅವಳಿಗೆ ಹೇಳಿ, ದೇವನು ವೃಷಭವನ್ನು ಏರಿ ತ್ವರೆಯಿಂದ ಹೊರಟನು; ದೇವ ಗಂಧರ್ವರ ಗುಂಪುಗಳಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾ ಜಗತ್ಪತಿ ಹೋದನು.
12.236.53
अजरामरशुद्धात्मा यत्रास्ते स महामुनिः ।
इतस्ततः समाहृत्य वीरसंघैर्महायशाः ॥ १२.२३६.५३ ॥
ಅಜರನೂ, ಅಮರನೂ, ಶುದ್ಧಾತ್ಮನೂ ಆದ ಆ ಮಹಾಮುನಿ ಎಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾನೋ, ಅಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿಂದ ವೀರರ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿ, ಆ ಮಹಾಯಶಸ್ವಿ.
12.236.54
देहप्रावरणार्थं वै संसरन्स तदा मुनिः ।
प्रत्युद्गम्य महादेवं यथार्हं प्रतिपूज्य च।
पुनः स पूर्ववत्कथां सूच्या सूत्रेण सूचयत् ॥ १२.२३६.५४ ॥
ದೇಹವನ್ನು ಮುಚ್ಚಲು ಅಲೆದಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಮುನಿ ಆಗ ಮಹಾದೇವನನ್ನು ಎದುರುಗೊಂಡು, ಯಥಾರ್ಹವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಿ, ಮತ್ತೆ ಮೊದಲಿನಂತೆ ಸೂಜಿಯಿಂದ ದಾರದಿಂದ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೊಲಿಯುತ್ತಿದ್ದನು.
12.236.55
तमाह भगवाञ्शंभुः किं प्रदास्यामि ते मुने ।
वृणीष्व मत्तः सर्वं त्वं जैगीषव्य यदीच्छसि ॥ १२.२३६.५५ ॥
ಭಗವಾನ್ ಶಂಭು ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: ಮುನಿಯೇ, ನಿನಗೆ ನಾನು ಏನು ಕೊಡಲಿ? ಜೈಗೀಷವ್ಯ, ನೀನು ಬಯಸುವುದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ನನ್ನಿಂದ ವರವಾಗಿ ಕೇಳು.
12.236.56
नावलोकयमानस्तु देवदेवं महामुनिः ।
अनवाप्तं न पश्यामि त्वत्तो गोवृषभध्वज।
कृतार्थः परिपूर्णोऽहं यत्ते कार्यं तु गम्यताम् ॥ १२.२३६.५६ ॥
ಮಹಾಮುನಿ ಜೈಗೀಷವ್ಯನು ದೇವದೇವನನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ ಹೇಳಿದನು: ಗೋವೃಷಭಧ್ವಜನೇ, ನಿನ್ನಿಂದ ಪಡೆಯದೇ ಉಳಿದದ್ದು ಏನೂ ನನಗೆ ಕಾಣುತ್ತಿಲ್ಲ. ನಾನು ಕೃತಾರ್ಥನು, ಪರಿಪೂರ್ಣನು; ನಿನ್ನ ಕಾರ್ಯ ಮುಂದುವರಿಯಲಿ.
12.236.57
प्रहसंस्तु पुनः शर्वो वृणीष्वेति तमब्रवीत् ।
अवश्यं हि वरो प्रत्तः श्राव्यं वरमनुत्तमम् ॥ १२.२३६.५७ ॥
ಆಗ ನಗುತ್ತಾ ಶರ್ವನು ಮತ್ತೆ ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: ಕೇಳು. ಖಂಡಿತವಾಗಿ ನಿನಗೆ ವರ ಕೊಡುತ್ತೇನೆ, ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ, ಕೇಳಲು ಯೋಗ್ಯವಾದ ವರ.
12.236.58
जैगीषव्यस्तमाहेदं श्रोतव्यं च त्वया मम ।
सूचीमनु महादेव सूत्रं समनुगच्छतः ॥ १२.२३६.५८ ॥
ಜೈಗೀಷವ್ಯನು ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: ಮಹಾದೇವನೇ, ನೀನು ನನ್ನಿಂದ ಇದನ್ನು ಕೇಳಬೇಕು, ಸೂಜಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ ದಾರದಂತೆ.
12.236.59
ततः प्रहस्य भगवान्गौरीमालोक्य शङ्करः ।
स्वस्थानं प्रययौ हृष्टः सर्वदेवनमस्कृतः ॥ १२.२३६.५९ ॥
ಆಗ ಭಗವಾನ್ ಶಂಕರನು ನಗುತ್ತಾ, ಗೌರಿಯನ್ನು ನೋಡಿ, ಸಂತೋಷದಿಂದ, ಸರ್ವದೇವತೆಗಳಿಂದ ನಮಸ್ಕರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾ ತನ್ನ ನೆಲೆಗೆ ತೆರಳಿದನು.
12.236.60
एतत्ते कथितं राजन्यस्मात्त्वं परिपृच्छसि ।
निर्द्वन्द्वा योगिनो नित्याः सर्वशस्ते स्वयंभुवः ॥ १२.२३६.६० ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ನೀನು ಕೇಳುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಇದು ನಿನಗೆ ಹೇಳಲಾಯಿತು. ಯೋಗಿಗಳು ದ್ವಂದ್ವಾತೀತರು, ನಿತ್ಯರು, ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಿಂದ ಸ್ವಯಂಭುವಾದವರು.