ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 12.237
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.237.1
प्रियः सर्वस्य लोकस्य सर्वसत्वाभिनन्दितः ।
गुणैः सर्वैरुपेतश्च को न्वस्ति भुवि मानवः ॥ १२.२३७.१ ॥
ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਰਾਹਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਅਜਿਹਾ ਕਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਹੈ?
12.237.2
अत्र ते वर्तयिष्यामि पृच्छतो भरतर्षभ ।
उग्रसेनस्य संवादं नारदे केशवस्य च ॥ १२.२३७.२ ॥
ਹੇ ਭਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਪੁੱਛਦੇ ਹੋਏ ਤੈਨੂੰ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਉਗਰਸੇਨ, ਨਾਰਦ ਅਤੇ ਕੇਸ਼ਵ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ) ਦਾ ਸੰਵਾਦ ਸੁਣਾਵਾਂਗਾ।
12.237.3
यस्य संकल्पते लोको नारदस्य प्रकीर्तने ।
मन्ये स गुणसंपन्नो ब्रूहि तन्मम पृच्छतः ॥ १२.२३७.३ ॥
ਨਾਰਦ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਸਹਿਮਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਉਹ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ; ਪੁੱਛਦੇ ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਦੱਸੋ।
12.237.4
कुकुराधिप यान्मन्ये शृणु तान्मे विवक्षतः ।
नारदस्य गुणान्साधून्संक्षेपेण नराधिप ॥ १२.२३७.४ ॥
ਹੇ ਕੁਕੁਰਾਂ ਦੇ ਸਰਦਾਰ, ਨਾਰਦ ਦੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਚੰਗੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ, ਉਹ ਮੈਂ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ; ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ, ਸੁਣੋ।
12.237.5
न चारित्रनिमित्तोऽस्याहंकारो देहपातनः ।
अभिन्नश्रुतचारित्रस्तस्मात्सर्वत्र पूजितः ॥ १२.२३७.५ ॥
ਉਸ ਵਿੱਚ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਕਰਕੇ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਹੰਕਾਰ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਸਰੀਰ ਦਾ ਪਤਨ ਕਰਾਵੇ; ਉਸ ਦਾ ਸ਼ਾਸਤਰ-ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਆਚਰਣ ਅਭਿੰਨ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਹਰ ਥਾਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
12.237.6
अरतिः क्रोधचापल्ये भयं नैतानि नारदे ।
अदीर्घसूत्रः शूरश्च तस्मात्सर्वत्र पूजितः ॥ १२.२३७.६ ॥
ਨਾਰਦ ਵਿੱਚ ਅਰਤੀ, ਕ੍ਰੋਧ, ਚੰਚਲਤਾ ਅਤੇ ਭੈ ਨਹੀਂ ਹਨ; ਉਹ ਢਿੱਲਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ, ਸੂਰਮਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਹਰ ਥਾਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
12.237.7
उपास्यो नारदो बाढं वाचि नास्य व्यतिक्रमः ।
कामतो यदि वा लोभात्तस्मात्सर्वत्र पूजितः ॥ १२.२३७.७ ॥
ਨਾਰਦ ਉਪਾਸਨਾ ਯੋਗ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਚੂਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਕਾਮ ਤੋਂ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਲੋਭ ਤੋਂ। ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਹਰ ਥਾਂ ਪੂਜਿਤ ਹਨ।
12.237.8
अध्यात्मविधितत्त्वज्ञः क्षान्तः शक्तो जितेन्द्रियः ।
ऋजुश्च सत्यवादी च तस्मात्सर्वत्र पूजितः ॥ १२.२३७.८ ॥
ਅਧਿਆਤਮ ਵਿਧੀ ਦੇ ਤੱਤ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ, ਖਿਮਾਵਾਨ, ਸਮਰੱਥ, ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ, ਸਿੱਧਾ ਅਤੇ ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ — ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਹਰ ਥਾਂ ਪੂਜਿਤ ਹੈ।
12.237.9
तेजसा यशसा बुद्ध्या ज्ञानेन विनयेन च ।
जन्मना तपसा वृद्धस्तस्मात्सर्वत्र पूजितः ॥ १२.२३७.९ ॥
ਤੇਜ, ਯਸ਼, ਬੁੱਧੀ, ਗਿਆਨ, ਨਿਮਰਤਾ, ਜਨਮ ਅਤੇ ਤਪ ਨਾਲ ਜੋ ਵਡੇਰਾ ਹੈ — ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਹਰ ਥਾਂ ਪੂਜਿਤ ਹੈ।
12.237.10
सुशीलः सुखसंवेशः सुभोजः स्वादरः शुचिः ।
सुवाक्यश्चाप्यनीर्ष्यश्च तस्मात्सर्वत्र पूजितः ॥ १२.२३७.१० ॥
ਸੁਸ਼ੀਲ, ਸੁਖ ਨਾਲ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਯੋਗ, ਝਟਪਟ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋਣ ਵਾਲਾ, ਸੁਆਦ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸ਼ੁੱਧ, ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਈਰਖਾ ਰਹਿਤ — ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਹਰ ਥਾਂ ਪੂਜਿਤ ਹੈ।
12.237.11
कल्याणं कुरुते बाढं पापमस्मिन्न विद्यते ।
न प्रीयते परानर्थैस्तस्मात्सर्वत्र पूजितः ॥ १२.२३७.११ ॥
ਉਹ ਸਦਾ ਭਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਵਿੱਚ ਪਾਪ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ; ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾਲ ਉਹ ਖ਼ੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ — ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਹਰ ਥਾਂ ਪੂਜਿਤ ਹੈ।
12.237.12
वेदश्रूतिभिराख्यानैरर्थानभिजिगीषति ।
तितिक्षुरनवज्ञश्च तस्मात्सर्वत्र पूजितः ॥ १२.२३७.१२ ॥
ਵੇਦ, ਸ਼ਰੁਤੀ ਅਤੇ ਕਥਾਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਅਰਥ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣਾ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲਾ, ਸਹਿਣਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ — ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਹਰ ਥਾਂ ਪੂਜਿਤ ਹੈ।
12.237.13
समत्वाच्च प्रियो नास्ति नाप्रियश्च कथंचन ।
मनोऽनुकूलवादी च तस्मात्सर्वत्र पूजितः ॥ १२.२३७.१३ ॥
ਸਮਤਾ ਕਾਰਨ ਉਸ ਲਈ ਕੋਈ ਪਿਆਰਾ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਕੋਈ ਅਪਿਆਰਾ ਵੀ ਨਹੀਂ; ਮਨ ਨੂੰ ਅਨੁਕੂਲ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਹ ਸਰਵਤ੍ਰ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
12.237.14
बहुश्रुतश्चित्रकथः पण्डितोऽनलसोऽशठः ।
अदीनोऽक्रोधनोऽलुब्धस्तस्मात्सर्वत्र पूजितः ॥ १२.२३७.१४ ॥
ਬਹੁਤ ਸੁਣਿਆ ਹੋਇਆ, ਅਦਭੁਤ ਕਥਾ ਕਹਿਣ ਵਾਲਾ, ਪੰਡਤ, ਆਲਸ ਰਹਿਤ, ਛਲ ਰਹਿਤ, ਦੀਨਤਾ ਰਹਿਤ, ਕ੍ਰੋਧ ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਲੋਭ ਰਹਿਤ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਹ ਸਰਵਤ੍ਰ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
12.237.15
नार्थे धने वा कामे वा भूतपूर्वोऽस्य विग्रहः ।
दोषाश्चास्य समुच्छिन्नास्तस्मात्सर्वत्र पूजितः ॥ १२.२३७.१५ ॥
ਧਨ, ਦੌਲਤ ਜਾਂ ਕਾਮ ਲਈ ਉਸਦਾ ਕਦੇ ਝਗੜਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ; ਉਸਦੇ ਦੋਸ਼ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਸਰਵਤ੍ਰ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
12.237.16
दृढभक्तिरनिन्द्यात्मा श्रुतवाननृशंसवान् ।
वीतसंमोहदोषश्च तस्मात्सर्वत्र पूजितः ॥ १२.२३७.१६ ॥
ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਭਗਤੀ, ਨਿਰਦੋਸ਼ ਆਤਮਾ, ਸ਼ਰੂਤਵਾਨ, ਦਿਆਲੂ ਅਤੇ ਮੋਹ-ਦੋਸ਼ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਹ ਸਰਵਤ੍ਰ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
12.237.17
असक्तः सर्वसङ्गेषु सक्तात्मेव च लक्ष्यते ।
अदीर्घसंशयो वाग्मी तस्मात्सर्वत्र पूजितः ॥ १२.२३७.१७ ॥
ਸਾਰੇ ਸੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸਕਤ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਹ ਆਸਕਤ ਆਤਮਾ ਵਰਗਾ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਉਸਦਾ ਸੰਦੇਹ ਛੇਤੀ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਾਗਮੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਸਰਵਤ੍ਰ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
12.237.18
समाधिर्नास्य कामार्थै नात्मानं स्तौति कर्हिचित् ।
अनीर्षुर्मृदुसंवादस्तस्मात्सर्वत्र पूजितः ॥ १२.२३७.१८ ॥
ਉਸਦੀ ਸਮਾਧੀ ਕਾਮ ਜਾਂ ਧਨ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਡੋਲਦੀ, ਉਹ ਕਦੇ ਆਪਣੀ ਉਸਤਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ; ਈਰਖਾ ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਕੋਮਲ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਹ ਸਰਵਤ੍ਰ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
12.237.19
नाहंकारे मुक्तिरस्य चारित्रे बुद्धिरास्थिता ।
वेदार्थविद्विभागेन यज्ञविद्योगवित्कविः।
भक्तिमान्य सदा विद्वांस्तस्मात्सर्वत्र पूजितः ॥ १२.२३७.१९ ॥
ਹੰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਨਹੀਂ; ਆਚਰਣ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਵੇਦਾਰਥ ਦਾ ਜਾਣਕਾਰ, ਯੱਗ-ਵਿੱਦਿਆ ਅਤੇ ਯੋਗ ਦਾ ਜਾਣਕਾਰ ਕਵੀ, ਭਗਤੀ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਸਦਾ ਵਿਦਵਾਨ; ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਹਰ ਥਾਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
12.237.20
त्रिगुणं गुणभोक्तारं पञ्चयज्ञात्मकं तथा ।
यथावत्स विजानाति तस्मात्सर्वत्र पूजितः ॥ १२.२३७.२० ॥
ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ, ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਭੋਗੀ ਅਤੇ ਪੰਜ ਯੱਗ-ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਜੋ ਯਥਾਵਤ ਜਾਣਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਹਰ ਥਾਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
12.237.21
कल्याणं कुरुते बाढं पापमस्मिन्न विद्यते ।
न प्रीयते परानर्थैस्तस्मात्सर्वत्र पूज्यते ॥ १२.२३७.२१ ॥
ਉਹ ਜ਼ਰੂਰ ਭਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਵਿੱਚ ਪਾਪ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ; ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਰਥ ਨਾਲ ਉਹ ਖ਼ੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਹਰ ਥਾਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
12.237.22
लोकस्य विविधं चित्तं प्रेक्षते चाप्यकुत्सयन् ।
संसर्गविद्याकुशलस्तस्मात्सर्वत्र पूजितः ॥ १२.२३७.२२ ॥
ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਨਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਵੇਖਦਾ ਹੈ; ਸੰਸਰਗ-ਵਿੱਦਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ; ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਹਰ ਥਾਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
12.237.23
नासूयत्यागमं कंचित्स्वनयेनोपजीवति ।
अबन्ध्यकालोऽवश्यात्मा तस्मात्सर्वत्र पूजितः ॥ १२.२३७.२३ ॥
ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ਾਸਤਰ-ਪਰੰਪਰਾ ਨਾਲ ਉਹ ਈਰਖਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ; ਆਪਣੀ ਨੀਤੀ ਨਾਲ ਜੀਂਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਦਾ ਸਮਾਂ ਵਿਅਰਥ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ; ਉਹ ਆਤਮ-ਸੰਯਮੀ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਹਰ ਥਾਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
12.237.24
कृतश्रमः कृतप्रज्ञो न च तृप्तः समाधितः ।
नित्ययुक्तोऽप्रमत्तश्च तस्मात्सर्वत्र पूजितः ॥ १२.२३७.२४ ॥
ਜਿਸ ਨੇ ਮਿਹਨਤ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਪ੍ਰਜਾ ਸਿੱਧ ਹੈ, ਜੋ ਸਮਾਧੀ ਨਾਲ ਵੀ ਤ੍ਰਿਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਜੋ ਸਦਾ ਯੁਕਤ ਅਤੇ ਅਪ੍ਰਮੱਤ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਹਰ ਥਾਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
12.237.25
नापत्रपश्च युक्तश्च नियुक्तः श्रेयसे परैः ।
अभेत्ता परगुह्यानां तस्मात्सर्वत्र पूजितः ॥ १२.२३७.२५ ॥
ਜੋ ਬੇਸ਼ਰਮ ਨਹੀਂ, ਸੰਜਮੀ ਹੈ, ਦੂਜਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਭਲਾਈ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਭੇਤ ਨਹੀਂ ਖੋਲ੍ਹਦਾ, ਉਹ ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਹਰ ਥਾਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
12.237.26
न हृष्यत्यर्थलाभेषु नालाभे तु व्यथत्यपि ।
स्थिरबुद्धिरसक्तात्मा तस्मात्सर्वत्र पूजितः ॥ १२.२३७.२६ ॥
ਜੋ ਧਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਵਿੱਚ ਖ਼ੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਘਾਟੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦੁਖੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਸਥਿਰ ਅਤੇ ਆਤਮਾ ਅਸਕਤ ਹੈ, ਉਹ ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਹਰ ਥਾਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
12.237.27
तं सर्वगुणसंपन्नं दक्षं शुचिमनामयम् ।
कालज्ञं च प्रियज्ञं च कः प्रियं न करिष्यति ॥ १२.२३७.२७ ॥
ਸਰਵ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਸੰਪੰਨ, ਦਕਸ਼, ਸ਼ੁੱਧ, ਨਿਰੋਗ, ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਪਿਆਰੇ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਉਸ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਕੌਣ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ?
12.237.28
इत्युक्तः संप्रशस्यैनमुग्रसेनो गतो गृहात् ।
आस्ते कृष्णस्तथैकान्ते पर्यङ्के रत्नभूषिते ॥ १२.२३७.२८ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖ ਕੇ, ਉਸਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਕੇ ਉਗ੍ਰਸੇਨ ਘਰੋਂ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਇਕਾਂਤ ਵਿੱਚ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਪਲੰਘ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ ਰਹੇ।
12.237.29
कदाचित्तत्र भगवान्प्रविवेश महामुनिः ।
तमभ्यर्च्य यथान्यायं तूष्णीमास्ते जनार्दनः ॥ १२.२३७.२९ ॥
ਇੱਕ ਵਾਰ ਉੱਥੇ ਭਗਵਾਨ ਮਹਾਮੁਨੀ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯਥਾਵਿਧੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਜਨਾਰਦਨ ਚੁੱਪ ਬੈਠੇ ਰਹੇ।
12.237.30
तं खिन्नमिव संलक्ष्य केशवं वाक्यमब्रवीत् ।
किमिदं केशव तव वैमनस्यं जनार्दन।
अभूतपूर्वं गोविन्द तन्मे व्याख्यातुमर्हसि ॥ १२.२३७.३० ॥
ਉਸਨੂੰ ਖਿੰਨਾ ਵੇਖ ਕੇ ਕੇਸ਼ਵ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਹੇ ਕੇਸ਼ਵ, ਤੇਰੀ ਇਹ ਉਦਾਸੀ ਕੀ ਹੈ? ਹੇ ਜਨਾਰਦਨ, ਹੇ ਗੋਵਿੰਦ, ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ; ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਸਮਝਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।'
12.237.31
नासुहृत्परमं मेऽद्य नापदोऽर्हति वेदितुम् ।
अपण्डितो वापि सुहृत्पण्डितो वाऽप्यनात्मवान् ॥ १२.२३७.३१ ॥
ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮਿੱਤਰ ਉਹ ਨਹੀਂ ਜੋ ਆਫ਼ਤਾਂ ਜਾਣਨ ਯੋਗ ਹੋਵੇ। ਅਪੰਡਿਤ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਪੰਡਿਤ, ਜੋ ਆਤਮ-ਸੰਯਮ ਰਹਿਤ ਹੈ (ਮਿੱਤਰ ਨਹੀਂ)।
12.237.32
स त्वं सुहृच्च विद्वांश्च जितात्मा श्रोतुमर्हसि ।
अप्येतद्धृदि यद्दुःखं तद्भवाञ्श्रोतुमर्हति ॥ १२.२३७.३२ ॥
ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਮਿੱਤਰ, ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਆਤਮ-ਸੰਯਮੀ ਹੋ; ਇਸ ਲਈ ਸੁਣਨ ਯੋਗ ਹੋ। ਮੇਰੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਜੋ ਦੁੱਖ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਸੁਣਨ ਯੋਗ ਹੋ।
12.237.33
दास्यमैश्वर्यवादेन ज्ञातीनां च करोम्यहम् ।
द्विषन्ति सततं क्रुद्धा ज्ञातिसंबन्धिवान्धवाः ॥ १२.२३७.३३ ॥
ਪ੍ਰਭੁਤਾ ਦੇ ਦਾਅਵੇ ਨਾਲ ਮੈਂ ਜਾਤੀ-ਭਾਈਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਫਿਰ ਵੀ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਜਾਤੀ, ਸੰਬੰਧੀ ਤੇ ਬੰਧੂ ਸਦਾ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਵੈਰ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।
12.237.34
दिव्या अपि तथा भोगा दत्तास्तेषां मया पृथक् ।
तथाऽपि च द्विषन्तो मां वर्तन्ते च परस्परम् ॥ १२.२३७.३४ ॥
ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਦਿਵਿਆ ਭੋਗ ਵੀ ਦਿੱਤੇ ਹਨ; ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਵੈਰ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਵੀ।
12.237.35
अनायसेन शस्त्रेण परिमृज्यानुमृज्य च ।
जिह्वामुद्धर चैतेषां न वक्ष्यन्ति ततः परम् ॥ १२.२३७.३५ ॥
ਲੋਹੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ਸਤਰ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜੀਭ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂੰਝ ਕੇ, ਫਿਰ ਪੂੰਝ ਕੇ ਉਖਾੜ ਦਿਓ; ਫਿਰ ਉਹ ਹੋਰ ਨਹੀਂ ਬੋਲਣਗੇ।
12.237.36
भगवानुवाच ।
अनायसं कथं विन्द्यां शस्त्रं मुनिवरोत्तम।
येनषामुद्धरे जिह्वां ब्रूहि तन्मे यथातथम् ॥ १२.२३७.३६ ॥
ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਮੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮਾਂ ਦੇ ਉੱਤਮ, ਲੋਹੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ਸਤਰ ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਾਂ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜੀਭ ਉਖਾੜ ਸਕਾਂ? ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਠੀਕ-ਠੀਕ ਦੱਸੋ।
12.237.37
गोहिरण्यं च वासांसि रत्नाद्यं यद्धनं बहु ।
आस्ये प्रक्षिप चैतेषां शस्त्रमेतदनायसम् ॥ १२.२३७.३७ ॥
ਗਾਵਾਂ, ਸੋਨਾ, ਵਸਤਰ, ਰਤਨ ਆਦਿ ਜੋ ਬਹੁਤ ਧਨ ਹੈ, ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿਓ; ਇਹੀ ਲੋਹੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਦਾ ਸ਼ਸਤਰ ਹੈ।
12.237.38
सुहृत्संबन्धिमित्राणां गुरूणां स्वजनस्य च ।
आख्यातं शस्त्रमेतद्धि तेन च्छिन्धि पुनः पुनः ॥ १२.२३७.३८ ॥
ਸੁਹਿਰਦ, ਸੰਬੰਧੀ, ਮਿੱਤਰ, ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਸੁਆਮੀ-ਜਨਾਂ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਇਹ ਹੀ ਸ਼ਸਤਰ ਹੈ; ਉਸ ਨਾਲ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਕੱਟ।
12.237.39
तवैश्वर्यप्रदानानि श्लाध्यमेषां वचांसि च ।
समर्थं त्वामभिज्ञाय प्रवदन्ति च ते नराः ॥ १२.२३७.३९ ॥
ਤੇਰੇ ਐਸ਼ਵਰਜ ਦਾਨਾਂ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੋਲ ਹਨ; ਤੈਨੂੰ ਸਮਰੱਥ ਜਾਣ ਕੇ ਉਹ ਲੋਕ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖਦੇ ਹਨ।
12.237.40
ततः प्रहस्य भगवान्संपूज्य च महामुनिम् ।
तथाऽकरोन्महातेजा मुनिवाक्येन चोदितः ॥ १२.२३७.४० ॥
ਫਿਰ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਭਗਵਾਨ ਹੱਸੇ, ਮਹਾਮੁਨੀ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਮੁਨੀ ਦੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੀਤਾ।
12.237.41
एवंप्रभावो ब्रह्मर्षिर्नारदो मुनिसत्तमः ।
पृष्टवानसि यन्मां त्वं तदुक्तं राजसत्तम ॥ १२.२३७.४१ ॥
ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀ ਨਾਰਦ, ਮੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ; ਜੋ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਉਹ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਸ਼ਰੇਸ਼ਠ।
12.237.42
सर्वधर्महिते युक्ताः सत्यधर्मपरायणाः ।
लोकप्रियत्वं गच्छन्ति ज्ञानविज्ञानकोविदाः ॥ १२.२३७.४२ ॥
ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਹਿਤ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ, ਸੱਚ-ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਤਤਪਰ, ਗਿਆਨ-ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਲੋਕ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।