మహాభారతం · అధ్యాయం 12.237
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.237.1
प्रियः सर्वस्य लोकस्य सर्वसत्वाभिनन्दितः ।
गुणैः सर्वैरुपेतश्च को न्वस्ति भुवि मानवः ॥ १२.२३७.१ ॥
అందరి లోకానికి ప్రియుడై, సర్వ ప్రాణులచే ప్రశంసింపబడి, సర్వ గుణములతో కూడినవాడు భూమిపై ఎవరు ఉన్నాడు?
12.237.2
अत्र ते वर्तयिष्यामि पृच्छतो भरतर्षभ ।
उग्रसेनस्य संवादं नारदे केशवस्य च ॥ १२.२३७.२ ॥
భరతశ్రేష్ఠా, అడుగుతున్న నీకు ఇక్కడ ఉగ్రసేనుడు, నారదుడు, కేశవుడు (కృష్ణుడు) కలిసి చేసిన సంవాదాన్ని చెబుతాను.
12.237.3
यस्य संकल्पते लोको नारदस्य प्रकीर्तने ।
मन्ये स गुणसंपन्नो ब्रूहि तन्मम पृच्छतः ॥ १२.२३७.३ ॥
నారదుని స్తుతిలో లోకం ఏకీభవిస్తుంది; ఆయన గుణ సంపన్నుడని నేను భావిస్తున్నాను. అడుగుతున్న నాకు అది చెప్పండి.
12.237.4
कुकुराधिप यान्मन्ये शृणु तान्मे विवक्षतः ।
नारदस्य गुणान्साधून्संक्षेपेण नराधिप ॥ १२.२३७.४ ॥
కుకురాధిపా, నారదుని మంచి గుణాలను నేను సంక్షేపంగా చెప్పబోతున్నాను; నా మాట వినండి, నరాధిపా.
12.237.5
न चारित्रनिमित्तोऽस्याहंकारो देहपातनः ।
अभिन्नश्रुतचारित्रस्तस्मात्सर्वत्र पूजितः ॥ १२.२३७.५ ॥
ఆయనకు ప్రవర్తన వల్ల కలిగే అహంకారం లేదు, అది దేహపతనానికి కారణమవుతుంది; ఆయన విద్యా ప్రవర్తనలు అవిభక్తమైనవి, అందువల్ల అన్ని చోట్ల పూజింపబడతాడు.
12.237.6
अरतिः क्रोधचापल्ये भयं नैतानि नारदे ।
अदीर्घसूत्रः शूरश्च तस्मात्सर्वत्र पूजितः ॥ १२.२३७.६ ॥
నారదునిలో అరతి, కోపం, చాపల్యం, భయం లేవు; ఆయన దీర్ఘసూత్రుడు కాదు, శూరుడు; అందువల్ల అన్ని చోట్ల పూజింపబడతాడు.
12.237.7
उपास्यो नारदो बाढं वाचि नास्य व्यतिक्रमः ।
कामतो यदि वा लोभात्तस्मात्सर्वत्र पूजितः ॥ १२.२३७.७ ॥
నారదుడు ఉపాస్యుడు; ఆయన వాక్కులో ఎప్పుడూ దోషం ఉండదు, అది కామం వల్లనైనా లోభం వల్లనైనా. అందువల్ల ఆయన అన్ని చోట్లా పూజితుడు.
12.237.8
अध्यात्मविधितत्त्वज्ञः क्षान्तः शक्तो जितेन्द्रियः ।
ऋजुश्च सत्यवादी च तस्मात्सर्वत्र पूजितः ॥ १२.२३७.८ ॥
ఆధ్యాత్మ విధి తత్త్వం తెలిసినవాడు, క్షమాశీలుడు, సమర్థుడు, ఇంద్రియ జయం పొందినవాడు, ఋజువర్తనుడు, సత్యవాది — అందువల్ల అతడు సర్వత్ర పూజితుడు.
12.237.9
तेजसा यशसा बुद्ध्या ज्ञानेन विनयेन च ।
जन्मना तपसा वृद्धस्तस्मात्सर्वत्र पूजितः ॥ १२.२३७.९ ॥
తేజస్సు, యశస్సు, బుద్ధి, జ్ఞానం, వినయం, జన్మ, తపస్సు — వీటితో వృద్ధుడైనవాడు; అందువల్ల అతడు సర్వత్ర పూజితుడు.
12.237.10
सुशीलः सुखसंवेशः सुभोजः स्वादरः शुचिः ।
सुवाक्यश्चाप्यनीर्ष्यश्च तस्मात्सर्वत्र पूजितः ॥ १२.२३७.१० ॥
సుశీలుడు, సులభంగా సహవాసించదగినవాడు, సులభంగా తృప్తిపడేవాడు, రుచిని గౌరవించేవాడు, శుచిగలవాడు, మధురవాక్కు కలవాడు, ఈర్ష్యలేనివాడు — అందువల్ల అతడు సర్వత్ర పూజితుడు.
12.237.11
कल्याणं कुरुते बाढं पापमस्मिन्न विद्यते ।
न प्रीयते परानर्थैस्तस्मात्सर्वत्र पूजितः ॥ १२.२३७.११ ॥
అతడు ఎల్లప్పుడూ మేలు చేస్తాడు; అతనిలో పాపం కనిపించదు; ఇతరులకు కీడు కలిగితే అతడు సంతోషించడు — అందువల్ల అతడు సర్వత్ర పూజితుడు.
12.237.12
वेदश्रूतिभिराख्यानैरर्थानभिजिगीषति ।
तितिक्षुरनवज्ञश्च तस्मात्सर्वत्र पूजितः ॥ १२.२३७.१२ ॥
వేదాలు, శ్రుతులు, ఆఖ్యానాల ద్వారా అర్థాన్ని జయించాలని కోరేవాడు, సహనశీలుడు, ఎవరినీ తృణీకరించనివాడు — అందువల్ల అతడు సర్వత్ర పూజితుడు.
12.237.13
समत्वाच्च प्रियो नास्ति नाप्रियश्च कथंचन ।
मनोऽनुकूलवादी च तस्मात्सर्वत्र पूजितः ॥ १२.२३७.१३ ॥
సమత్వం వల్ల అతనికి ఎవరూ ప్రియులు కాదు, ఎవరూ అప్రియులు కూడా కాదు; మనసుకు అనుకూలంగా మాట్లాడేవాడు కాబట్టి అతడు అన్ని చోట్లా పూజింపబడతాడు.
12.237.14
बहुश्रुतश्चित्रकथः पण्डितोऽनलसोऽशठः ।
अदीनोऽक्रोधनोऽलुब्धस्तस्मात्सर्वत्र पूजितः ॥ १२.२३७.१४ ॥
బహుశ్రుతుడు, విచిత్ర కథలు చెప్పేవాడు, పండితుడు, అలసత్వం లేనివాడు, కపటం లేనివాడు, దీనత్వం లేనివాడు, క్రోధం లేనివాడు, లోభం లేనివాడు — అందువల్ల అతడు అన్నిచోట్లా పూజింపబడతాడు.
12.237.15
नार्थे धने वा कामे वा भूतपूर्वोऽस्य विग्रहः ।
दोषाश्चास्य समुच्छिन्नास्तस्मात्सर्वत्र पूजितः ॥ १२.२३७.१५ ॥
ధనం, సంపద లేదా కామం కోసం అతనికి ఎప్పుడూ విరోధం కలగలేదు; అతని దోషాలు పూర్తిగా నశించాయి — అందువల్ల అతడు అన్నిచోట్లా పూజింపబడతాడు.
12.237.16
दृढभक्तिरनिन्द्यात्मा श्रुतवाननृशंसवान् ।
वीतसंमोहदोषश्च तस्मात्सर्वत्र पूजितः ॥ १२.२३७.१६ ॥
దృఢ భక్తి కలవాడు, నిందారహిత ఆత్మ కలవాడు, శ్రుతవంతుడు, దయాళువు, మోహ దోషం విడిచినవాడు — అందువల్ల అతడు అన్నిచోట్లా పూజింపబడతాడు.
12.237.17
असक्तः सर्वसङ्गेषु सक्तात्मेव च लक्ष्यते ।
अदीर्घसंशयो वाग्मी तस्मात्सर्वत्र पूजितः ॥ १२.२३७.१७ ॥
అన్ని బంధాలలోనూ అనాసక్తుడు, అయినా ఆసక్త ఆత్మగా కనిపిస్తాడు; సందేహం త్వరగా తీరిపోతుంది, వాగ్మి — అందువల్ల అతడు అన్నిచోట్లా పూజింపబడతాడు.
12.237.18
समाधिर्नास्य कामार्थै नात्मानं स्तौति कर्हिचित् ।
अनीर्षुर्मृदुसंवादस्तस्मात्सर्वत्र पूजितः ॥ १२.२३७.१८ ॥
అతని సమాధి కామం లేదా ధనం వల్ల చెదరదు, అతడు ఎప్పుడూ తన్ను తాను స్తుతించడు; ఈర్ష్య లేనివాడు, మృదు సంభాషణ కలవాడు — అందువల్ల అతడు అన్నిచోట్లా పూజింపబడతాడు.
12.237.19
नाहंकारे मुक्तिरस्य चारित्रे बुद्धिरास्थिता ।
वेदार्थविद्विभागेन यज्ञविद्योगवित्कविः।
भक्तिमान्य सदा विद्वांस्तस्मात्सर्वत्र पूजितः ॥ १२.२३७.१९ ॥
అహంకారంలో ఇతనికి ముక్తి లేదు; ఆచరణలో ఇతని బుద్ధి స్థిరంగా ఉంది. వేదార్థం తెలిసినవాడు, యజ్ఞవిద్య, యోగం తెలిసిన కవి, భక్తిమంతుడు, ఎప్పుడూ విద్వాంసుడు; అందువల్ల అతడు అన్ని చోట్లా పూజించబడతాడు.
12.237.20
त्रिगुणं गुणभोक्तारं पञ्चयज्ञात्मकं तथा ।
यथावत्स विजानाति तस्मात्सर्वत्र पूजितः ॥ १२.२३७.२० ॥
త్రిగుణాలను, గుణాలను అనుభవించేవానిని, పంచయజ్ఞస్వరూపాన్ని యథాతథంగా తెలిసినవాడు; అందువల్ల అతడు అన్ని చోట్లా పూజించబడతాడు.
12.237.21
कल्याणं कुरुते बाढं पापमस्मिन्न विद्यते ।
न प्रीयते परानर्थैस्तस्मात्सर्वत्र पूज्यते ॥ १२.२३७.२१ ॥
అతడు నిశ్చయంగా మేలునే చేస్తాడు; అతనిలో పాపం కనిపించదు; ఇతరుల ప్రయోజనాలతో అతడు సంతోషించడు; అందువల్ల అతడు అన్ని చోట్లా పూజించబడతాడు.
12.237.22
लोकस्य विविधं चित्तं प्रेक्षते चाप्यकुत्सयन् ।
संसर्गविद्याकुशलस्तस्मात्सर्वत्र पूजितः ॥ १२.२३७.२२ ॥
ప్రపంచంలోని విభిన్న మనస్సులను అతడు నిందించకుండా చూస్తాడు; సంసర్గ విద్యలో నేర్పరి; అందువల్ల అతడు అన్ని చోట్లా పూజించబడతాడు.
12.237.23
नासूयत्यागमं कंचित्स्वनयेनोपजीवति ।
अबन्ध्यकालोऽवश्यात्मा तस्मात्सर्वत्र पूजितः ॥ १२.२३७.२३ ॥
ఏ శాస్త్ర సంప్రదాయాన్నీ అతడు అసూయతో చూడడు; తన నీతితో జీవిస్తాడు; అతని కాలం వృథా కాదు; ఆత్మనిగ్రహం కలవాడు; అందువల్ల అతడు అన్ని చోట్లా పూజించబడతాడు.
12.237.24
कृतश्रमः कृतप्रज्ञो न च तृप्तः समाधितः ।
नित्ययुक्तोऽप्रमत्तश्च तस्मात्सर्वत्र पूजितः ॥ १२.२३७.२४ ॥
శ్రమించినవాడు, సిద్ధమైన ప్రజ్ఞ కలవాడు, సమాధిలోనూ తృప్తి చెందనివాడు, ఎల్లప్పుడూ యోగయుక్తుడు, అప్రమత్తుడు; అందువల్ల అతడు అన్ని చోట్లా పూజించబడతాడు.
12.237.25
नापत्रपश्च युक्तश्च नियुक्तः श्रेयसे परैः ।
अभेत्ता परगुह्यानां तस्मात्सर्वत्र पूजितः ॥ १२.२३७.२५ ॥
సిగ్గులేనివాడు కాక, నిగ్రహం కలవాడై, ఇతరులచే మేలు కొరకు నియమించబడినవాడై, ఇతరుల రహస్యాలను బయటపెట్టనివాడు; అందువల్ల అతడు అన్ని చోట్లా గౌరవించబడతాడు.
12.237.26
न हृष्यत्यर्थलाभेषु नालाभे तु व्यथत्यपि ।
स्थिरबुद्धिरसक्तात्मा तस्मात्सर्वत्र पूजितः ॥ १२.२३७.२६ ॥
ధన లాభంలో సంతోషించనివాడు, నష్టంలోనూ బాధపడనివాడు, స్థిరబుద్ధి గలవాడు, అనాసక్త ఆత్మ కలవాడు; అందువల్ల అతడు అన్ని చోట్లా గౌరవించబడతాడు.
12.237.27
तं सर्वगुणसंपन्नं दक्षं शुचिमनामयम् ।
कालज्ञं च प्रियज्ञं च कः प्रियं न करिष्यति ॥ १२.२३७.२७ ॥
సర్వగుణ సంపన్నుడూ, సమర్థుడూ, శుచి, దోషరహితుడూ, కాలాన్ని తెలిసినవాడూ, ప్రియాన్ని తెలిసినవాడూ అయిన అతనికి ఎవరు ప్రియం చేయరు?
12.237.28
इत्युक्तः संप्रशस्यैनमुग्रसेनो गतो गृहात् ।
आस्ते कृष्णस्तथैकान्ते पर्यङ्के रत्नभूषिते ॥ १२.२३७.२८ ॥
ఇలా చెప్పి, అతన్ని ప్రశంసించి ఉగ్రసేనుడు ఇంటినుంచి వెళ్లిపోయాడు. కృష్ణుడు ఏకాంతంలో రత్నభూషిత పల్లకంపై ఉండిపోయాడు.
12.237.29
कदाचित्तत्र भगवान्प्रविवेश महामुनिः ।
तमभ्यर्च्य यथान्यायं तूष्णीमास्ते जनार्दनः ॥ १२.२३७.२९ ॥
ఒకసారి అక్కడ భగవంతుడైన మహాముని ప్రవేశించాడు. అతన్ని యథావిధిగా పూజించి జనార్దనుడు మౌనంగా కూర్చున్నాడు.
12.237.30
तं खिन्नमिव संलक्ष्य केशवं वाक्यमब्रवीत् ।
किमिदं केशव तव वैमनस्यं जनार्दन।
अभूतपूर्वं गोविन्द तन्मे व्याख्यातुमर्हसि ॥ १२.२३७.३० ॥
అతడు దుఃఖితుడిలా కనిపించడం చూసి కేశవునితో ఇలా అన్నాడు: 'ఓ కేశవా, నీ ఈ విచారం ఏమిటి? ఓ జనార్దనా, ఓ గోవిందా, ఇది ఇంతకుముందు ఎప్పుడూ చూడనిది; దానిని నాకు వివరించుము.'
12.237.31
नासुहृत्परमं मेऽद्य नापदोऽर्हति वेदितुम् ।
अपण्डितो वापि सुहृत्पण्डितो वाऽप्यनात्मवान् ॥ १२.२३७.३१ ॥
ఈ రోజు నాకు అత్యుత్తమ మిత్రుడు ఆపదలను తెలుసుకోవలసినవాడు కాదు. అపండితుడైనా, పండితుడైనా, ఆత్మనిగ్రహం లేనివాడు (మిత్రుడు కాడు).
12.237.32
स त्वं सुहृच्च विद्वांश्च जितात्मा श्रोतुमर्हसि ।
अप्येतद्धृदि यद्दुःखं तद्भवाञ्श्रोतुमर्हति ॥ १२.२३७.३२ ॥
మీరే మిత్రుడు, విద్వాంసుడు, ఆత్మనిగ్రహం కలవాడు; కనుక వినదగినవారు. నా హృదయంలోని ఆ దుఃఖాన్ని కూడా మీరు వినదగినవారు.
12.237.33
दास्यमैश्वर्यवादेन ज्ञातीनां च करोम्यहम् ।
द्विषन्ति सततं क्रुद्धा ज्ञातिसंबन्धिवान्धवाः ॥ १२.२३७.३३ ॥
ఐశ్వర్యం గురించి చెప్పి నేను జ్ఞాతులకు సేవ చేస్తున్నాను; అయినా కోపంతో ఉన్న జ్ఞాతులు, సంబంధులు, బాంధవులు ఎల్లప్పుడూ నన్ను ద్వేషిస్తున్నారు.
12.237.34
दिव्या अपि तथा भोगा दत्तास्तेषां मया पृथक् ।
तथाऽपि च द्विषन्तो मां वर्तन्ते च परस्परम् ॥ १२.२३७.३४ ॥
వారికి నేను దివ్య భోగాలను వేరువేరుగా ఇచ్చాను; అయినా వారు నన్ను ద్వేషిస్తున్నారు, పరస్పరం కూడా ద్వేషిస్తున్నారు.
12.237.35
अनायसेन शस्त्रेण परिमृज्यानुमृज्य च ।
जिह्वामुद्धर चैतेषां न वक्ष्यन्ति ततः परम् ॥ १२.२३७.३५ ॥
ఇనుము కాని ఆయుధంతో వారి నాలుకను బాగా తుడిచి, మళ్ళీ తుడిచి తీసివేయండి; తర్వాత వారు ఇక మాట్లాడరు.
12.237.36
भगवानुवाच ।
अनायसं कथं विन्द्यां शस्त्रं मुनिवरोत्तम।
येनषामुद्धरे जिह्वां ब्रूहि तन्मे यथातथम् ॥ १२.२३७.३६ ॥
భగవానుడు అన్నాడు: ఓ మునులలో ఉత్తములలో ఉత్తముడా, ఇనుము కాని ఆయుధాన్ని నేను ఎలా పొందగలను, దానితో వారి నాలుకను పెకలించగలను? అది నాకు యథార్థంగా చెప్పండి.
12.237.37
गोहिरण्यं च वासांसि रत्नाद्यं यद्धनं बहु ।
आस्ये प्रक्षिप चैतेषां शस्त्रमेतदनायसम् ॥ १२.२३७.३७ ॥
ఆవులు, బంగారం, వస్త్రాలు, రత్నాది బహుళ ధనాన్ని వీరి నోటిలో వేయి; ఇదే ఇనుము లేని ఆయుధం.
12.237.38
सुहृत्संबन्धिमित्राणां गुरूणां स्वजनस्य च ।
आख्यातं शस्त्रमेतद्धि तेन च्छिन्धि पुनः पुनः ॥ १२.२३७.३८ ॥
సుహృదులు, బంధువులు, మిత్రులు, గురువులు, స్వజనుల గురించి చెప్పబడినదే ఈ ఆయుధం; దానితో మళ్ళీ మళ్ళీ ఛేదించు.
12.237.39
तवैश्वर्यप्रदानानि श्लाध्यमेषां वचांसि च ।
समर्थं त्वामभिज्ञाय प्रवदन्ति च ते नराः ॥ १२.२३७.३९ ॥
నీ ఐశ్వర్య దానాలను పొగిడే వీరి మాటలు ఉన్నాయి; నీవు సమర్థుడవని తెలిసి ఆ మనుషులు అలా మాట్లాడుతున్నారు.
12.237.40
ततः प्रहस्य भगवान्संपूज्य च महामुनिम् ।
तथाऽकरोन्महातेजा मुनिवाक्येन चोदितः ॥ १२.२३७.४० ॥
అప్పుడు మహాతేజస్వి అయిన భగవానుడు నవ్వి, మహామునిని పూజించి, ముని వాక్యంతో ప్రేరితుడై అలాగే చేశాడు.
12.237.41
एवंप्रभावो ब्रह्मर्षिर्नारदो मुनिसत्तमः ।
पृष्टवानसि यन्मां त्वं तदुक्तं राजसत्तम ॥ १२.२३७.४१ ॥
ఇంత మహిమ గల బ్రహ్మర్షి నారదుడు, మునులలో శ్రేష్ఠుడు; నీవు నన్ను అడిగినది చెప్పబడింది, ఓ రాజశ్రేష్ఠా.
12.237.42
सर्वधर्महिते युक्ताः सत्यधर्मपरायणाः ।
लोकप्रियत्वं गच्छन्ति ज्ञानविज्ञानकोविदाः ॥ १२.२३७.४२ ॥
అన్ని ధర్మాల హితంలో నిమగ్నులు, సత్యధర్మపరాయణులు, జ్ఞాన-విజ్ఞానాలలో నిపుణులు లోకప్రియులు అవుతారు.