マハーバーラタ · 章 12.239
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.239.1
प्रत्याहारं तु वक्ष्यामि शर्वर्यादौ गतेऽहनि ।
यथेदं कुरुतेऽध्यात्मं सुसूक्ष्मं विश्वमीश्वरः ॥ १२.२३९.१ ॥
夜の始まり、昼が過ぎたときに起こる感覚の収束（プラティャーハーラ）について語ろう。主が内なるこの極めて微細な宇宙をつくり出すように。
12.239.2
दिवि सूर्यस्तथा सप्त दहन्ति शिखिनोऽर्चिषः ।
सर्वमेतत्तदाऽर्चिर्भिः पूर्णं जाज्वल्यते जगत् ॥ १२.२३९.२ ॥
天には太陽と七つの火の舌が燃え、そのとき万物はその炎に満たされ、世界は燃え上がる。
12.239.3
पृथिव्यां यानि भूतानि जङ्गमानि ध्रुवाणि च ।
तान्येवाग्रे प्रलीयन्ते भूमित्वमुपयान्ति च ॥ १२.२३९.३ ॥
地上にある動くものも動かないものも、まず消え去り、地の性質へと至る。
12.239.4
ततः प्रलीने सर्वास्मिन्स्थावरे जङ्गमे तथा ।
अकाष्ठा निस्तृणा भूमिर्दृश्यते कूर्मपृष्ठवत् ॥ १२.२३९.४ ॥
そのとき、動くものも動かないものもすべて消え去ると、大地は木も草もなく、亀の背のように見える。
12.239.5
भूमेरपि गुणं गन्धमाप आददते यदा ।
आत्तगन्धा तदा भूमिः प्रलयत्वाय कल्पते ॥ १२.२३९.५ ॥
水が地の性質である香りをも奪うとき、香りを失った大地は滅びるにふさわしくなる。
12.239.6
आपस्तत्र प्रतिष्ठन्ते ऊर्मिमत्यो महास्वनाः ।
सर्वमेवेदमापूर्य तिष्ठन्ति च चरन्ति च ॥ १२.२३९.६ ॥
そこには波に満ち大きな轟音をあげる水が居座る。これらすべてを満たし、それらは静止し、また動く。
12.239.7
अपामपि गुणांस्तात ज्योतिराददते यदा ।
आपस्तदा त्वात्तगुणा ज्योतिः षूपरमन्ति वै ॥ १२.२३९.७ ॥
わが子よ、光（火）が水の性質を取り込むとき、水はその性質を失い、光の中に収まって静まるのだ。
12.239.8
यदाऽऽदित्यं स्थितं मध्ये गूहन्ति शिखिनोऽर्चिषः ।
सर्वमेवेदमर्चिर्भिः पूर्णं जाज्वल्यते नमः ॥ १२.२३९.८ ॥
火の炎が天の中央にある太陽を覆うとき、光線に満ちたこのすべてが天空で燃え上がる。
12.239.9
ज्योतिषोऽपि गुणं रूपं वायुराददते यदा ।
प्रशाम्यति ततो ज्योतिर्वायुर्दोधूयते महान् ॥ १२.२३९.९ ॥
風が光（火）の性質と姿を取り込むとき、光は静まり、そして大いなる風が激しく揺れ動く。
12.239.10
ततस्तु मूलमासाद्य वायुः संभवमात्मनः ।
अधश्चोर्ध्वं च तिर्यक्च दोधवीति दिशो दश ॥ १२.२३९.१० ॥
そのとき風は自らの源に至り、下方・上方・横方向へと十方を揺り動かす。
12.239.11
वायोरपि गुणं स्पर्शमाकाशं ग्रसते यदा ।
प्रशाम्यति तदा वायुः खं तु तिष्ठति नानदन् ॥ १२.२३९.११ ॥
虚空が風に属する触覚の性質を呑み込むとき、風は静まり、虚空は音を立てずに存在し続ける。
12.239.12
अरूपमरसस्पर्शमगन्धं न च मूर्तिमत् ।
सर्वलोकप्रणुदितं स्वं तु तिष्ठति नानदत् ॥ १२.२३९.१२ ॥
それは無形、無味、無触、無臭、非物質的であり、あらゆる世界に遍在しながら、自らの本性のうちに音を立てず留まる。
12.239.13
आकाशस्य गुणं शब्दमभिव्यक्तात्मकं मनः ।
ग्रसते च यदा सोऽपि शाम्यति प्रतिसंचरे।
मनसो व्यक्तमव्यक्तं ब्राह्मः संप्रतिसंचरः ॥ १२.२३९.१३ ॥
虚空の性質は音であり、顕現した性質を持つ意に宿る。意がそれを飲み込むとき、それもまた静まる。意が顕現から未顕現へ戻ることこそ、ブラフマンの完全な還収である。
12.239.14
तदाऽऽत्मगुणमाविश्य मनो ग्रसति चन्द्रमाः ।
मनस्युपरते चात्मा चन्द्रमस्युपतिष्ठते ॥ १२.२३९.१४ ॥
そのとき月は自己の性質に入り、意を飲み込む。意が止むと、自己は月の中にとどまる。
12.239.15
तं तु कालेन महता संकल्पं कुरुते वशे ।
चित्तं ग्रसति संकल्पस्तच्च ज्ञानमनुत्तमम् ॥ १२.२३९.१५ ॥
しかし長い時を経て、それは決意を支配下に置く。決意は思念を飲み込む。それこそ無上の知識である。
12.239.16
कालो गिरति विज्ञानं कालं बलमिति श्रुतिः ।
बलं कालो ग्रसति तु तं विद्वान्कुरुते वशे ॥ १२.२३९.१६ ॥
時は理解を飲み込む。時こそ力であると聖典は言う。時は力を飲み込む。しかし賢者はそれを支配下に置く。
12.239.17
आकाशस्य तदा घोषं तं विद्वान्कुरुतेऽऽत्मनि ।
तदव्यक्तं परं ब्रह्म तच्छाश्वतमनुत्तमम्।
एवं सर्वाणि भूतानि ब्रह्मैव प्रतिसंहरेत् ॥ १२.२३९.१७ ॥
そのとき賢者は虚空の響きを自己のうちに置く。その未顕現で至高、永遠、無比のブラフマンこそが目標である。このように、一切の存在はただブラフマンへと還収されるべきである。
12.239.18
यथावत्कीर्तितं सत्यमेवमेतदसंशयम् ।
बोध्यं विद्यामयं दृष्ट्वा योगिभिः परमात्मभिः ॥ १२.२३९.१८ ॥
述べられた通り、これは真実であり、疑いはない。知識からなるこの真理は、それを見た、至高の自己に達したヨーギンたちによって理解されるべきである。
12.239.19
एवं विस्तारसंक्षेपौ ब्रह्माव्यक्ते पुनःपुनः ।
युगसाहस्रयोरादावहोरात्र्यास्तथैव च ॥ १२.२३९.१९ ॥
このように、ブラフマンと未顕現において、拡張と収縮が幾度も繰り返される。千ユガの周期の始まりにも、同様に昼と夜の始まりにも。