ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 12.239
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.239.1
प्रत्याहारं तु वक्ष्यामि शर्वर्यादौ गतेऽहनि ।
यथेदं कुरुतेऽध्यात्मं सुसूक्ष्मं विश्वमीश्वरः ॥ १२.२३९.१ ॥
ರಾತ್ರಿಯ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಹಗಲು ಕಳೆದ ಬಳಿಕ ಆಗುವ ಪ್ರತ್ಯಾಹಾರವನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಈಶ್ವರನು ಈ ಅತಿಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಿಶ್ವವನ್ನು ಅಂತರಂಗದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೋ ಹಾಗೆಯೇ.
12.239.2
दिवि सूर्यस्तथा सप्त दहन्ति शिखिनोऽर्चिषः ।
सर्वमेतत्तदाऽर्चिर्भिः पूर्णं जाज्वल्यते जगत् ॥ १२.२३९.२ ॥
ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನೂ ಏಳು ಅಗ್ನಿಜ್ವಾಲೆಗಳೂ ಸುಡುತ್ತವೆ. ಆಗ ಇದೆಲ್ಲವೂ ಆ ಜ್ವಾಲೆಗಳಿಂದ ತುಂಬಿ ಜಗತ್ತು ಪ್ರಜ್ವಲಿಸುತ್ತದೆ.
12.239.3
पृथिव्यां यानि भूतानि जङ्गमानि ध्रुवाणि च ।
तान्येवाग्रे प्रलीयन्ते भूमित्वमुपयान्ति च ॥ १२.२३९.३ ॥
ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿರುವ ಚಲಿಸುವ ಮತ್ತು ನಿಶ್ಚಲವಾದ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳೂ ಮೊದಲು ಲಯವಾಗಿ ಭೂತತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತವೆ.
12.239.4
ततः प्रलीने सर्वास्मिन्स्थावरे जङ्गमे तथा ।
अकाष्ठा निस्तृणा भूमिर्दृश्यते कूर्मपृष्ठवत् ॥ १२.२३९.४ ॥
ಆಗ ಸ್ಥಾವರ ಜಂಗಮಗಳೆಲ್ಲವೂ ಲಯವಾದ ಬಳಿಕ, ಭೂಮಿ ಕಟ್ಟಿಗೆಯೂ ಹುಲ್ಲೂ ಇಲ್ಲದೆ ಆಮೆಯ ಬೆನ್ನಿನಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ.
12.239.5
भूमेरपि गुणं गन्धमाप आददते यदा ।
आत्तगन्धा तदा भूमिः प्रलयत्वाय कल्पते ॥ १२.२३९.५ ॥
ನೀರು ಭೂಮಿಯ ಗುಣವಾದ ಗಂಧವನ್ನೂ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಾಗ, ಗಂಧವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಭೂಮಿ ಪ್ರಳಯಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.
12.239.6
आपस्तत्र प्रतिष्ठन्ते ऊर्मिमत्यो महास्वनाः ।
सर्वमेवेदमापूर्य तिष्ठन्ति च चरन्ति च ॥ १२.२३९.६ ॥
ಅಲ್ಲಿ ಅಲೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ, ಮಹಾ ಶಬ್ದದ ನೀರು ನೆಲೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ತುಂಬಿ ಅವು ನಿಲ್ಲುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಚಲಿಸುತ್ತವೆ.
12.239.7
अपामपि गुणांस्तात ज्योतिराददते यदा ।
आपस्तदा त्वात्तगुणा ज्योतिः षूपरमन्ति वै ॥ १२.२३९.७ ॥
ಪ್ರಿಯ ಮಗನೇ, ಬೆಂಕಿ ನೀರಿನ ಗುಣಗಳನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಿದಾಗ, ನೀರು ತನ್ನ ಗುಣಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ಲೀನವಾಗಿ ಶಾಂತವಾಗುತ್ತದೆ.
12.239.8
यदाऽऽदित्यं स्थितं मध्ये गूहन्ति शिखिनोऽर्चिषः ।
सर्वमेवेदमर्चिर्भिः पूर्णं जाज्वल्यते नमः ॥ १२.२३९.८ ॥
ಆಕಾಶದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುವ ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಬೆಂಕಿಯ ಜ್ವಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಿರಣಗಳು ಮರೆಮಾಡಿದಾಗ, ಇವೆಲ್ಲವೂ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ತುಂಬಿ ಆಕಾಶ ಉರಿಯುತ್ತದೆ.
12.239.9
ज्योतिषोऽपि गुणं रूपं वायुराददते यदा ।
प्रशाम्यति ततो ज्योतिर्वायुर्दोधूयते महान् ॥ १२.२३९.९ ॥
ವಾಯು ಬೆಂಕಿಯ ಗುಣ ಮತ್ತು ರೂಪವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಿದಾಗ, ಬೆಂಕಿ ಶಾಂತವಾಗುತ್ತದೆ; ಆಗ ಮಹಾ ವಾಯು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಬೀಸುತ್ತದೆ.
12.239.10
ततस्तु मूलमासाद्य वायुः संभवमात्मनः ।
अधश्चोर्ध्वं च तिर्यक्च दोधवीति दिशो दश ॥ १२.२३९.१० ॥
ಆಗ ವಾಯು ತನ್ನ ಮೂಲವನ್ನು ತಲುಪಿ, ಕೆಳಗೆ, ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಹತ್ತು ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಕಂಪಿಸುತ್ತದೆ.
12.239.11
वायोरपि गुणं स्पर्शमाकाशं ग्रसते यदा ।
प्रशाम्यति तदा वायुः खं तु तिष्ठति नानदन् ॥ १२.२३९.११ ॥
ಆಕಾಶ ವಾಯುವಿನ ಗುಣವಾದ ಸ್ಪರ್ಶವನ್ನು ನುಂಗಿದಾಗ, ವಾಯು ಶಾಂತವಾಗುತ್ತದೆ; ಆಕಾಶ ಶಬ್ದವಿಲ್ಲದೆ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ.
12.239.12
अरूपमरसस्पर्शमगन्धं न च मूर्तिमत् ।
सर्वलोकप्रणुदितं स्वं तु तिष्ठति नानदत् ॥ १२.२३९.१२ ॥
ಅದು ರೂಪವಿಲ್ಲದ, ರಸವಿಲ್ಲದ, ಸ್ಪರ್ಶವಿಲ್ಲದ, ಗಂಧವಿಲ್ಲದ, ಮೂರ್ತಿಯಿಲ್ಲದ ಆಕಾಶ; ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿ ತನ್ನ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲೇ ಶಬ್ದವಿಲ್ಲದೆ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ.
12.239.13
आकाशस्य गुणं शब्दमभिव्यक्तात्मकं मनः ।
ग्रसते च यदा सोऽपि शाम्यति प्रतिसंचरे।
मनसो व्यक्तमव्यक्तं ब्राह्मः संप्रतिसंचरः ॥ १२.२३९.१३ ॥
ಆಕಾಶದ ಗುಣ ಶಬ್ದ; ಅದು ವ್ಯಕ್ತವಾದ ಸ್ವಭಾವದ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿದೆ. ಮನಸ್ಸು ಅದನ್ನು ನುಂಗಿದಾಗ ಅದೂ ಶಾಂತವಾಗುತ್ತದೆ. ಮನಸ್ಸಿನ ವ್ಯಕ್ತದಿಂದ ಅವ್ಯಕ್ತಕ್ಕೆ ಮರಳುವಿಕೆ ಬ್ರಹ್ಮದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರತಿಸಂಚರ.
12.239.14
तदाऽऽत्मगुणमाविश्य मनो ग्रसति चन्द्रमाः ।
मनस्युपरते चात्मा चन्द्रमस्युपतिष्ठते ॥ १२.२३९.१४ ॥
ಆಗ ಚಂದ್ರನು ಆತ್ಮಗುಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ನುಂಗುತ್ತಾನೆ. ಮನಸ್ಸು ಉಪರತವಾದಾಗ ಆತ್ಮವು ಚಂದ್ರನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
12.239.15
तं तु कालेन महता संकल्पं कुरुते वशे ।
चित्तं ग्रसति संकल्पस्तच्च ज्ञानमनुत्तमम् ॥ १२.२३९.१५ ॥
ಆದರೆ ಬಹಳ ಕಾಲದ ನಂತರ ಅದು ಸಂಕಲ್ಪವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಸಂಕಲ್ಪವು ಚಿತ್ತವನ್ನು ನುಂಗುತ್ತದೆ; ಅದೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಜ್ಞಾನ.
12.239.16
कालो गिरति विज्ञानं कालं बलमिति श्रुतिः ।
बलं कालो ग्रसति तु तं विद्वान्कुरुते वशे ॥ १२.२३९.१६ ॥
ಕಾಲವು ವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ನುಂಗುತ್ತದೆ; ಕಾಲವೇ ಬಲ ಎಂದು ಶ್ರುತಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಬಲವನ್ನು ಕಾಲ ನುಂಗುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ವಿದ್ವಾಂಸನು ಅದನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.
12.239.17
आकाशस्य तदा घोषं तं विद्वान्कुरुतेऽऽत्मनि ।
तदव्यक्तं परं ब्रह्म तच्छाश्वतमनुत्तमम्।
एवं सर्वाणि भूतानि ब्रह्मैव प्रतिसंहरेत् ॥ १२.२३९.१७ ॥
ಆಗ ವಿದ್ವಾಂಸನು ಆಕಾಶದ ಘೋಷವನ್ನು ತನ್ನ ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅದು ಅವ್ಯಕ್ತ, ಪರಮ, ಶಾಶ್ವತ, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಬ್ರಹ್ಮ. ಹೀಗೆ ಸರ್ವ ಭೂತಗಳನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮದಲ್ಲಿಯೇ ಉಪಸಂಹರಿಸಬೇಕು.
12.239.18
यथावत्कीर्तितं सत्यमेवमेतदसंशयम् ।
बोध्यं विद्यामयं दृष्ट्वा योगिभिः परमात्मभिः ॥ १२.२३९.१८ ॥
ಹೇಳಿದಂತೆಯೇ ಇದು ಸತ್ಯ; ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ಜ್ಞಾನಮಯವಾದ ಇದನ್ನು ಪರಮಾತ್ಮನನ್ನು ಪಡೆದ ಯೋಗಿಗಳು ಕಂಡು ತಿಳಿಯಬೇಕು.
12.239.19
एवं विस्तारसंक्षेपौ ब्रह्माव्यक्ते पुनःपुनः ।
युगसाहस्रयोरादावहोरात्र्यास्तथैव च ॥ १२.२३९.१९ ॥
ಹೀಗೆ ಬ್ರಹ್ಮನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅವ್ಯಕ್ತದಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತಾರ ಮತ್ತು ಸಂಕ್ಷೇಪ ಪುನಃಪುನಃ ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ; ಸಾವಿರ ಯುಗಗಳ ಆರಂಭದಲ್ಲಿಯೂ, ಹಗಲು ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿಯ ಆರಂಭದಲ್ಲಿಯೂ ಹಾಗೆಯೇ.