മഹാഭാരതം · അധ്യായം 12.239
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.239.1
प्रत्याहारं तु वक्ष्यामि शर्वर्यादौ गतेऽहनि ।
यथेदं कुरुतेऽध्यात्मं सुसूक्ष्मं विश्वमीश्वरः ॥ १२.२३९.१ ॥
രാത്രിയുടെ ആരംഭത്തിലും പകൽ കഴിഞ്ഞ ശേഷവും സംഭവിക്കുന്ന പ്രത്യാഹാരത്തെ ഞാൻ പറയാം. ഈശ്വരൻ ഈ അതിസൂക്ഷ്മമായ പ്രപഞ്ചത്തെ ഉള്ളിൽ എങ്ങനെ സൃഷ്ടിക്കുന്നുവോ അതുപോലെ.
12.239.2
दिवि सूर्यस्तथा सप्त दहन्ति शिखिनोऽर्चिषः ।
सर्वमेतत्तदाऽर्चिर्भिः पूर्णं जाज्वल्यते जगत् ॥ १२.२३९.२ ॥
ആകാശത്ത് സൂര്യനും ഏഴ് അഗ്നിജ്വാലകളും ദഹിപ്പിക്കുന്നു. അപ്പോൾ ഇതെല്ലാം ആ ജ്വാലകളാൽ നിറഞ്ഞ് ലോകം ജ്വലിക്കുന്നു.
12.239.3
पृथिव्यां यानि भूतानि जङ्गमानि ध्रुवाणि च ।
तान्येवाग्रे प्रलीयन्ते भूमित्वमुपयान्ति च ॥ १२.२३९.३ ॥
ഭൂമിയിലുള്ള ചലിക്കുന്നതും നിശ്ചലവുമായ എല്ലാ ജീവികളും ആദ്യം ലയിച്ച് ഭൂമിത്വം പ്രാപിക്കുന്നു.
12.239.4
ततः प्रलीने सर्वास्मिन्स्थावरे जङ्गमे तथा ।
अकाष्ठा निस्तृणा भूमिर्दृश्यते कूर्मपृष्ठवत् ॥ १२.२३९.४ ॥
അപ്പോൾ സ്ഥാവരവും ജംഗമവുമായ എല്ലാം ലയിച്ചശേഷം, ഭൂമി വിറകും പുല്ലും ഇല്ലാതെ ആമയുടെ പുറംപോലെ കാണപ്പെടുന്നു.
12.239.5
भूमेरपि गुणं गन्धमाप आददते यदा ।
आत्तगन्धा तदा भूमिः प्रलयत्वाय कल्पते ॥ १२.२३९.५ ॥
ജലം ഭൂമിയുടെ ഗുണമായ ഗന്ധത്തെയും എടുക്കുമ്പോൾ, ഗന്ധം നഷ്ടമായ ഭൂമി പ്രളയത്തിന് യോഗ്യമാകുന്നു.
12.239.6
आपस्तत्र प्रतिष्ठन्ते ऊर्मिमत्यो महास्वनाः ।
सर्वमेवेदमापूर्य तिष्ठन्ति च चरन्ति च ॥ १२.२३९.६ ॥
അവിടെ തിരമാലകളോടുകൂടിയ, മഹാശബ്ദമുള്ള ജലങ്ങൾ നിലകൊള്ളുന്നു. ഇതെല്ലാം നിറച്ച് അവ നിൽക്കുന്നു, സഞ്ചരിക്കുന്നു.
12.239.7
अपामपि गुणांस्तात ज्योतिराददते यदा ।
आपस्तदा त्वात्तगुणा ज्योतिः षूपरमन्ति वै ॥ १२.२३९.७ ॥
പ്രിയ പുത്രാ, തീ ജലത്തിന്റെ ഗുണങ്ങളെ ഏറ്റെടുക്കുമ്പോൾ, ജലം തന്റെ ഗുണങ്ങൾ നഷ്ടപ്പെട്ട് തീയിൽ ലയിച്ച് ശാന്തമാകുന്നു.
12.239.8
यदाऽऽदित्यं स्थितं मध्ये गूहन्ति शिखिनोऽर्चिषः ।
सर्वमेवेदमर्चिर्भिः पूर्णं जाज्वल्यते नमः ॥ १२.२३९.८ ॥
ആകാശമധ്യത്തിൽ നിൽക്കുന്ന സൂര്യനെ തീജ്വാലകളും രശ്മികളും മറയ്ക്കുമ്പോൾ, ഇതെല്ലാം രശ്മികളാൽ നിറഞ്ഞ് ആകാശം ജ്വലിക്കുന്നു.
12.239.9
ज्योतिषोऽपि गुणं रूपं वायुराददते यदा ।
प्रशाम्यति ततो ज्योतिर्वायुर्दोधूयते महान् ॥ १२.२३९.९ ॥
വായു തീയുടെ ഗുണവും രൂപവും ഏറ്റെടുക്കുമ്പോൾ തീ ശാന്തമാകുന്നു; പിന്നെ മഹാവായു ശക്തമായി ആഞ്ഞടിക്കുന്നു.
12.239.10
ततस्तु मूलमासाद्य वायुः संभवमात्मनः ।
अधश्चोर्ध्वं च तिर्यक्च दोधवीति दिशो दश ॥ १२.२३९.१० ॥
അപ്പോൾ വായു തന്റെ മൂലോത്പത്തി കണ്ടെത്തി, താഴെയും മുകളിലും കുറുകെയും പത്തു ദിക്കുകളെയും ഇളക്കുന്നു.
12.239.11
वायोरपि गुणं स्पर्शमाकाशं ग्रसते यदा ।
प्रशाम्यति तदा वायुः खं तु तिष्ठति नानदन् ॥ १२.२३९.११ ॥
ആകാശം വായുവിന്റെ ഗുണമായ സ്പർശത്തെ വിഴുങ്ങുമ്പോൾ വായു ശാന്തമാകുന്നു; ആകാശം ശബ്ദമില്ലാതെ നിലകൊള്ളുന്നു.
12.239.12
अरूपमरसस्पर्शमगन्धं न च मूर्तिमत् ।
सर्वलोकप्रणुदितं स्वं तु तिष्ठति नानदत् ॥ १२.२३९.१२ ॥
അത് രൂപമില്ലാത്തതും രസമില്ലാത്തതും സ്പർശമില്ലാത്തതും ഗന്ധമില്ലാത്തതും മൂർത്തമല്ലാത്തതുമാണ്; എല്ലാ ലോകങ്ങളിലും വ്യാപിച്ച് സ്വരൂപത്തിൽ ശബ്ദമില്ലാതെ നിലകൊള്ളുന്നു.
12.239.13
आकाशस्य गुणं शब्दमभिव्यक्तात्मकं मनः ।
ग्रसते च यदा सोऽपि शाम्यति प्रतिसंचरे।
मनसो व्यक्तमव्यक्तं ब्राह्मः संप्रतिसंचरः ॥ १२.२३९.१३ ॥
ആകാശത്തിന്റെ ഗുണം ശബ്ദമാണ്; അത് വ്യക്തമായ സ്വഭാവമുള്ള മനസ്സിലാണ്. മനസ്സ് അതിനെ വിഴുങ്ങുമ്പോൾ അതും ശാന്തമാകുന്നു. മനസ്സിന്റെ വ്യക്തത്തിൽനിന്ന് അവ്യക്തത്തിലേക്കുള്ള മടക്കം ബ്രഹ്മത്തിന്റെ പൂർണ്ണ പ്രതിസംചരമാണ്.
12.239.14
तदाऽऽत्मगुणमाविश्य मनो ग्रसति चन्द्रमाः ।
मनस्युपरते चात्मा चन्द्रमस्युपतिष्ठते ॥ १२.२३९.१४ ॥
അപ്പോൾ ചന്ദ്രൻ ആത്മഗുണത്തിൽ പ്രവേശിച്ച് മനസ്സിനെ വിഴുങ്ങുന്നു. മനസ്സ് അടങ്ങുമ്പോൾ ആത്മാവ് ചന്ദ്രനിൽ നിലകൊള്ളുന്നു.
12.239.15
तं तु कालेन महता संकल्पं कुरुते वशे ।
चित्तं ग्रसति संकल्पस्तच्च ज्ञानमनुत्तमम् ॥ १२.२३९.१५ ॥
എന്നാൽ ദീർഘകാലത്തിനുശേഷം അത് സങ്കൽപത്തെ വശത്താക്കുന്നു. സങ്കൽപം ചിത്തത്തെ വിഴുങ്ങുന്നു; അതാണ് ഉത്തമജ്ഞാനം.
12.239.16
कालो गिरति विज्ञानं कालं बलमिति श्रुतिः ।
बलं कालो ग्रसति तु तं विद्वान्कुरुते वशे ॥ १२.२३९.१६ ॥
കാലം വിജ്ഞാനത്തെ വിഴുങ്ങുന്നു; കാലമാണ് ബലം എന്ന് ശ്രുതി പറയുന്നു. ബലത്തെ കാലം വിഴുങ്ങുന്നു; എന്നാൽ വിദ്വാൻ അതിനെ വശത്താക്കുന്നു.
12.239.17
आकाशस्य तदा घोषं तं विद्वान्कुरुतेऽऽत्मनि ।
तदव्यक्तं परं ब्रह्म तच्छाश्वतमनुत्तमम्।
एवं सर्वाणि भूतानि ब्रह्मैव प्रतिसंहरेत् ॥ १२.२३९.१७ ॥
അപ്പോൾ വിദ്വാൻ ആകാശത്തിന്റെ ഘോഷത്തെ തന്റെ ആത്മാവിൽ നിലനിർത്തുന്നു. അത് അവ്യക്തവും പരവും ശാശ്വതവും ഉത്തമവുമായ ബ്രഹ്മമാണ്. ഇപ്രകാരം സർവഭൂതങ്ങളെയും ബ്രഹ്മത്തിൽത്തന്നെ പിൻവലിക്കണം.
12.239.18
यथावत्कीर्तितं सत्यमेवमेतदसंशयम् ।
बोध्यं विद्यामयं दृष्ट्वा योगिभिः परमात्मभिः ॥ १२.२३९.१८ ॥
പറഞ്ഞതുപോലെ ഇത് സത്യമാണ്; സംശയമില്ല. ജ്ഞാനമയമായ ഇതിനെ പരമാത്മാവിനെ പ്രാപിച്ച യോഗികൾ ദർശിച്ച് അറിയണം.
12.239.19
एवं विस्तारसंक्षेपौ ब्रह्माव्यक्ते पुनःपुनः ।
युगसाहस्रयोरादावहोरात्र्यास्तथैव च ॥ १२.२३९.१९ ॥
ഇങ്ങനെ ബ്രഹ്മത്തിലും അവ്യക്തത്തിലും വിസ്താരവും സംക്ഷേപവും വീണ്ടുംവീണ്ടും സംഭവിക്കുന്നു; ആയിരം യുഗങ്ങളുടെ ആരംഭത്തിലും പകലിന്റെയും രാത്രിയുടെയും ആരംഭത്തിലും അപ്രകാരം തന്നെ.