มหาภารตะ · อัธยายะ 12.239
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.239.1
प्रत्याहारं तु वक्ष्यामि शर्वर्यादौ गतेऽहनि ।
यथेदं कुरुतेऽध्यात्मं सुसूक्ष्मं विश्वमीश्वरः ॥ १२.२३९.१ ॥
ข้าพเจ้าจะกล่าวถึงการดึงกลับ ซึ่งมาถึงในตอนต้นราตรีเมื่อกลางวันผ่านไปแล้ว ดังที่พระผู้เป็นเจ้าทรงกระทำให้จักรวาลอันละเอียดยิ่งนี้ดำรงอยู่ภายในตน
12.239.2
दिवि सूर्यस्तथा सप्त दहन्ति शिखिनोऽर्चिषः ।
सर्वमेतत्तदाऽर्चिर्भिः पूर्णं जाज्वल्यते जगत् ॥ १२.२३९.२ ॥
บนฟ้า ดวงอาทิตย์และเปลวไฟทั้งเจ็ดของไฟเผาไหม้ จากนั้นสิ่งทั้งปวงนี้ก็เต็มไปด้วยเปลวเหล่านั้น และโลกก็ลุกโชนรุ่งโรจน์
12.239.3
पृथिव्यां यानि भूतानि जङ्गमानि ध्रुवाणि च ।
तान्येवाग्रे प्रलीयन्ते भूमित्वमुपयान्ति च ॥ १२.२३९.३ ॥
สรรพสัตว์ใดๆ บนแผ่นดิน ทั้งที่เคลื่อนไหวได้และที่ตั้งมั่น สิ่งเหล่านั้นย่อมสลายไปก่อน แล้วก็กลับไปสู่สภาวะของดิน
12.239.4
ततः प्रलीने सर्वास्मिन्स्थावरे जङ्गमे तथा ।
अकाष्ठा निस्तृणा भूमिर्दृश्यते कूर्मपृष्ठवत् ॥ १२.२३९.४ ॥
ครั้นเมื่อสรรพสิ่งทั้งที่ตั้งมั่นและที่เคลื่อนไหวสลายไปหมดแล้ว แผ่นดินก็ปรากฏว่างเปล่า ปราศจากต้นไม้และหญ้า เหมือนหลังของเต่า
12.239.5
भूमेरपि गुणं गन्धमाप आददते यदा ।
आत्तगन्धा तदा भूमिः प्रलयत्वाय कल्पते ॥ १२.२३९.५ ॥
เมื่อน้ำรับเอาคุณสมบัติแห่งกลิ่นของดินไปด้วย แผ่นดินที่สูญเสียกลิ่นแล้วก็สมควรแก่การสลายไป
12.239.6
आपस्तत्र प्रतिष्ठन्ते ऊर्मिमत्यो महास्वनाः ।
सर्वमेवेदमापूर्य तिष्ठन्ति च चरन्ति च ॥ १२.२३९.६ ॥
ณ ที่นั้น น้ำที่เต็มไปด้วยคลื่นและเสียงคำรามอันกึกก้องก็ตั้งอยู่ มันเต็มไปทั่วสิ่งทั้งปวงนี้ และทั้งตั้งอยู่และเคลื่อนไหว
12.239.7
अपामपि गुणांस्तात ज्योतिराददते यदा ।
आपस्तदा त्वात्तगुणा ज्योतिः षूपरमन्ति वै ॥ १२.२३९.७ ॥
ลูกรัก เมื่อไฟรับเอาคุณสมบัติของน้ำไปเมื่อใด น้ำก็จะสิ้นคุณสมบัติและสงบลงในไฟเมื่อนั้น
12.239.8
यदाऽऽदित्यं स्थितं मध्ये गूहन्ति शिखिनोऽर्चिषः ।
सर्वमेवेदमर्चिर्भिः पूर्णं जाज्वल्यते नमः ॥ १२.२३९.८ ॥
เมื่อเปลวไฟปกคลุมดวงอาทิตย์ที่ตั้งอยู่กลางท้องฟ้า สิ่งทั้งปวงนี้ก็เต็มไปด้วยรัศมี และลุกโชนอยู่ในท้องฟ้า
12.239.9
ज्योतिषोऽपि गुणं रूपं वायुराददते यदा ।
प्रशाम्यति ततो ज्योतिर्वायुर्दोधूयते महान् ॥ १२.२३९.९ ॥
เมื่อลมรับเอาคุณสมบัติและรูปของแสง (ไฟ) ไปเมื่อใด แสงนั้นก็สงบลง และลมอันยิ่งใหญ่ก็สั่นสะเทือนอย่างรุนแรง
12.239.10
ततस्तु मूलमासाद्य वायुः संभवमात्मनः ।
अधश्चोर्ध्वं च तिर्यक्च दोधवीति दिशो दश ॥ १२.२३९.१० ॥
จากนั้น ลมเมื่อไปถึงต้นกำเนิดของตนแล้ว ก็สั่นสะเทือนทั้งสิบทิศ ทั้งเบื้องล่าง เบื้องบน และขวาง
12.239.11
वायोरपि गुणं स्पर्शमाकाशं ग्रसते यदा ।
प्रशाम्यति तदा वायुः खं तु तिष्ठति नानदन् ॥ १२.२३९.११ ॥
เมื่ออากาศกลืนคุณสมบัติแห่งการสัมผัสของลมเมื่อใด ลมก็สงบลง และอากาศยังคงอยู่ โดยไม่เปล่งเสียงใดๆ
12.239.12
अरूपमरसस्पर्शमगन्धं न च मूर्तिमत् ।
सर्वलोकप्रणुदितं स्वं तु तिष्ठति नानदत् ॥ १२.२३९.१२ ॥
มันไม่มีรูป ไม่มีรส ไม่มีการสัมผัส ไม่มีกลิ่น และไม่มีรูปร่าง แผ่ไปทั่วโลกทั้งปวง มันคงอยู่ในสภาวะของตน โดยไม่เปล่งเสียงใดๆ
12.239.13
आकाशस्य गुणं शब्दमभिव्यक्तात्मकं मनः ।
ग्रसते च यदा सोऽपि शाम्यति प्रतिसंचरे।
मनसो व्यक्तमव्यक्तं ब्राह्मः संप्रतिसंचरः ॥ १२.२३९.१३ ॥
คุณสมบัติของอากาศคือเสียง ซึ่งดำรงอยู่ในใจที่มีธรรมชาติปรากฏชัด เมื่อใจกลืนเสียงนั้นแล้ว เสียงนั้นก็สงบลงด้วย การกลับคืนของใจจากสิ่งที่ปรากฏไปสู่สิ่งที่ไม่ปรากฏ คือการดึงกลับทั้งหมดสู่พรหมัน
12.239.14
तदाऽऽत्मगुणमाविश्य मनो ग्रसति चन्द्रमाः ।
मनस्युपरते चात्मा चन्द्रमस्युपतिष्ठते ॥ १२.२३९.१४ ॥
ครั้นแล้ว พระจันทร์เข้าสู่คุณสมบัติของอาตมัน แล้วกลืนใจไว้ เมื่อใจสงบลงแล้ว อาตมันก็ตั้งอยู่ในพระจันทร์
12.239.15
तं तु कालेन महता संकल्पं कुरुते वशे ।
चित्तं ग्रसति संकल्पस्तच्च ज्ञानमनुत्तमम् ॥ १२.२३९.१५ ॥
แต่หลังจากกาลเวลาอันยาวนาน ใจก็ทำให้ความตั้งใจอยู่ในอำนาจของตน ความตั้งใจกลืนความคิด และสิ่งนั้นคือปัญญาอันสูงสุด
12.239.16
कालो गिरति विज्ञानं कालं बलमिति श्रुतिः ।
बलं कालो ग्रसति तु तं विद्वान्कुरुते वशे ॥ १२.२३९.१६ ॥
กาลกลืนวิชาความรู้ คัมภีร์กล่าวว่ากาลคืออำนาจ กาลกลืนอำนาจ แต่ผู้มีปัญญาย่อมควบคุมกาลนั้นได้
12.239.17
आकाशस्य तदा घोषं तं विद्वान्कुरुतेऽऽत्मनि ।
तदव्यक्तं परं ब्रह्म तच्छाश्वतमनुत्तमम्।
एवं सर्वाणि भूतानि ब्रह्मैव प्रतिसंहरेत् ॥ १२.२३९.१७ ॥
ครั้นแล้ว ผู้มีปัญญาย่อมตั้งเสียงแห่งอากาศไว้ในตน พรหมันอันสูงสุดที่ไม่ปรากฏ อันนิรันดร์และยอดเยี่ยมนั้นคือจุดหมาย ดังนั้น ควรดึงสรรพสัตว์ทั้งปวงกลับเข้าสู่พรหมันเท่านั้น
12.239.18
यथावत्कीर्तितं सत्यमेवमेतदसंशयम् ।
बोध्यं विद्यामयं दृष्ट्वा योगिभिः परमात्मभिः ॥ १२.२३९.१८ ॥
ดังที่ได้กล่าวไว้โดยถูกต้อง สิ่งนี้เป็นความจริงโดยไม่ต้องสงสัย ความจริงอันประกอบด้วยความรู้นี้ พวกโยคีผู้ได้เห็นแล้วและบรรลุถึงปรมาตมันพึงเข้าใจ
12.239.19
एवं विस्तारसंक्षेपौ ब्रह्माव्यक्ते पुनःपुनः ।
युगसाहस्रयोरादावहोरात्र्यास्तथैव च ॥ १२.२३९.१९ ॥
ดังนี้ การขยายและการหดกลับทั้งในพรหมันและในสิ่งที่ไม่ปรากฏ เกิดขึ้นซ้ำแล้วซ้ำเล่า ในตอนต้นของยุคพันหนึ่ง และเช่นเดียวกันในตอนต้นของกลางวันและกลางคืน