مهابهاراتا · أدهيايا 12.254
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.254.1
मनः प्रसृजते भावं बुद्धिरध्यवसायिनी ।
हृदयं प्रियाप्रिये वेद त्रिविधा कर्मवेदना ॥ १२.२५४.१ ॥
يُنتج العقل الحالة، ويحسمها العقل المُقرِّر، ويعرف القلب المحبوب والمكروه؛ والإحساس بالفعل ثلاثي.
12.254.2
इन्द्रियेभ्यः परा ह्यर्था अर्थेभ्यः परमं मनः ।
मनसस्तु परा बुद्धिर्बुद्धेरात्मा परो मतः ॥ १२.२५४.२ ॥
فوق الحواس مدركاتها، وفوق المدركات العقل، وفوق العقل الفهم، وفوق الفهم تُعدّ الذات هي الأعلى.
12.254.3
बुद्धिरात्मा मनुष्यस्य बुद्धिरेवात्मनो गतिः ।
यदा विकुरुते भाव तदा भवति सा मनः ॥ १२.२५४.३ ॥
العقل هو ذات الإنسان، والعقل وحده مسلك الذات؛ فإذا غيّر الحالة صار هو العقل.
12.254.4
इन्द्रियाणां पृथग्भावाद्बुद्धिर्विक्रियतेऽसकृत् ।
शृण्वती भवति श्रोत्रं स्पृशती स्पर्श उच्यते ॥ १२.२५४.४ ॥
لتفرّق الحواس تتغيّر البصيرة مرارًا: فحين تسمع تصير سمعًا، وحين تلمس يُسمّى ذلك لمسًا.
12.254.5
पश्यती भवते दृष्टी रसती रसनं भवेत् ।
जिघ्रती भवति घ्राणं बुद्धिर्विक्रियते पृथक् ॥ १२.२५४.५ ॥
فحين تُبصر تصير بصرًا، وحين تذوق تصير لسانًا، وحين تشمّ تصير أنفًا — هكذا تتغيّر البصيرة على نحو متمايز.
12.254.6
इन्द्रियाणीति तान्याहुस्तेष्वदृश्योऽधितिष्ठति ।
तिष्ठती पुरुषे बुद्धिस्त्रिषु भावेषु वर्तते ॥ १२.२५४.६ ॥
تُسمّى تلك الحواس، ويتولّاها الخفيّ؛ والعقل المقيم في الإنسان يعمل في الأحوال الثلاث.
12.254.7
कदाचिल्लभते प्रीतिं कदाचिदपि शोचति ।
न सुखेन न दुःखेन कदाचिदिह युज्यते ॥ १२.२५४.७ ॥
يَنالُ أحياناً الفرحَ، وأحياناً يحزن أيضاً؛ لا بالسرور ولا بالألم يُقرَنُ هنا أبداً.
12.254.8
सेयं भावात्मिका भावांस्त्रीनेताननुवर्तते ।
सरितां सागरो भर्ता महावेलामिवोर्मिमान् ॥ १२.२५४.८ ॥
يتبع هذا العقلُ الذي طبيعتُه الأحوالُ هذه الأحوالَ الثلاثةَ، كما يتبع البحرُ سيّدُ الأنهار الشاطئَ العظيمَ بأمواجه.
12.254.9
यदा प्रार्थयते किंचित्तदा भवति सा मनः ।
अधिष्ठानानि वै बुद्ध्यां पृथगेतानि संस्मरेत।
इन्द्रियाण्येवमेतानि विजेतव्यानि कृत्स्नशः ॥ १२.२५४.९ ॥
حين يرغب في شيء، يصير ذلك عقلاً. ينبغي تذكّر هذه المستقرّات في العقل كلٍّ على حدة؛ وهكذا يجب قهر هذه الحواس تماماً.
12.254.10
सर्वाण्येवानुपूर्व्येण यद्यदाऽनुविधीयते ।
अविभागगता बुद्धिर्भावे मनसि वर्तते।
प्रवर्तमानं तु रजः सत्वमप्यनुवर्तते ॥ १२.२५४.१० ॥
كلُّ شيءٍ بترتيبٍ يتبع ما يُقضى به؛ والعقلُ الذي بلغ حالةَ عدمِ التجزئة يبقى في حالِ العقل. لكنّ السattva يتبع الرajas الجاري أيضاً.
12.254.11
ये चैव भावा वर्तन्ते सर्व एष्वेव ते त्रिषु ।
अन्वर्थाः संप्रवर्तन्ते रथनेमिमरा इव ॥ १२.२५४.११ ॥
كلُّ الأحوال القائمة إنما هي في هذه الثلاثة؛ وفق معانيها تجري كالقضبان على حافة عجلة العربة.
12.254.12
प्रदीपार्थं मनः कुर्यादिन्द्रियैर्बुद्धिसत्तमैः ।
निश्चरद्भिर्यथायोगमुदासीनैर्यदृच्छया ॥ १२.२५४.१२ ॥
ينبغي أن يجعل العقلَ مصباحاً، والحواسَّ — أفضلَ العقول — سائرةً إلى الخارج كما يليق، غير مكترثة، وعلى غير قصد.
12.254.13
एवं स्वभावमेवेदमिति विद्वान्न मुह्यति ।
अशोचन्नप्रहृष्यन्हि नित्यं विगतमत्सरः ॥ १२.२५४.१३ ॥
العالِم الذي يعرف أن هذه هي طبيعة الأشياء لا يضل. لا يحزن ولا يفرح أبدًا، وهو متحرر من الحسد.
12.254.14
न चात्मा शक्यते द्रष्टुमिन्द्रियैः कामगोचरैः ।
प्रवर्तमानैरनयैर्दुर्धर्षैरकृतात्मभिः ॥ १२.२५४.१४ ॥
لا يمكن رؤية الذات بالحواس التي تتجول بين الشهوات، وتتحرك بطرق غير عادلة، وهي عصية وغير مروضة.
12.254.15
तेषां तु मनसा रश्मीन्यदा सम्यङ्क्तियच्छति ।
तदा प्रकाशतेऽस्यात्मा दीपदीप्ता यथाऽऽकृतिः ॥ १२.२५४.१५ ॥
عندما يضبط العقل أعنّتها ضبطًا صحيحًا، تتجلى ذاته كصورة مضاءة بالمصباح.
12.254.16
सर्वेषामेव भूतानां मनस्युपरते यथा ।
प्रकाशं भवते सर्वं तथेदमुपधार्यताम् ॥ १२.२५४.१६ ॥
كما أن كل شيء يصبح واضحًا حين يهدأ عقل جميع الكائنات، فليُفهم هذا كذلك.
12.254.17
यथा वारिचरः पक्षी न लिप्यति जले चरन् ।
विमुक्तात्मा तथा योगी गुणदोषैर्न लिप्यते ॥ १२.२५४.१७ ॥
كما لا يتلوث الطائر السابح في الماء بالماء، كذلك اليوغي المتحرر في ذاته لا يتلوث بالصفات والعيوب.
12.254.18
एवमेव कृतप्रज्ञो न दोषैर्विषयांश्चरन् ।
असज्जमानः सर्वेषु कथंचन न लिप्यते ॥ १२.२५४.१८ ॥
وكذلك صاحب الحكمة الراسخة، إذ يتحرك بين موضوعات الحواس دون أن يتعلق بشيء منها، لا يتلوث بالعيوب بأي حال.
12.254.19
त्यक्त्वा पूर्वकृतं कर्म रतिर्यस्य सदाऽऽत्मनि ।
सर्वभूतात्मभूतस्य गुणवर्गेष्वसज्जतः ॥ १२.२५४.१९ ॥
من ترك الأفعال التي فعلها من قبل، ومن لذته دائمًا في النفس، وقد صار نفس جميع الكائنات، ولا يتعلق بطوائف الصفات.
12.254.20
सत्वमात्मा प्रसरति गुणान्वाऽपि कदाचन ।
न गुणा विदुरात्मानं गुणान्वेद स सर्वदा ॥ १२.२५४.२० ॥
لا تنتشر السّتفا ولا النفس ولا الصفات أبدًا؛ الصفات لا تعرف النفس، أما هو فيعرف الصفات دائمًا.
12.254.21
परिद्रष्टा गुणानां च परिस्रष्टा यथातथम् ।
क्षेतक्षेत्रज्ञयोरेतदन्तरं विद्धि सूक्ष्मयोः ॥ १२.२५४.२१ ॥
الرائي للصفات والتارك لها حقًّا — فاعلم هذا الفرق بين الدقيقين: الحقل وعارف الحقل.
12.254.22
सृजतेऽत्र गुणानेक एको न सृजते गुणान् ।
पृथग्भूतौ प्रकृत्या तौ संप्रयुक्तौ च सर्वदा ॥ १२.२५४.२२ ॥
هنا يخلق أحدهما الصفات، والآخر وحده لا يخلق الصفات؛ وهما متمايزان بطبعهما، ومع ذلك فهما متصلان دائمًا.
12.254.23
यथा मत्स्योऽद्भिरन्यः स्यात्संप्रयुक्तौ तथैव तौ ।
मशकोदुम्बरौ वाऽपि संप्रयुक्तौ यथा सह ॥ १२.२५४.२३ ॥
كما أن السمكة غير الماء ومع ذلك فهي متصلة به، فكذلك هذان متصلان؛ أو كالبعوضة وحشرة الأُدُمبَرا مجتمعتين معًا.
12.254.24
इषीका वा यथा मुञ्जे पृथक्च सह चैव च ।
तथैव सहितावेतावन्योन्यस्मिन्प्रतिष्ठितौ ॥ १२.२५४.२४ ॥
كما أن ساق القصب في عشب الموتشا منفصلة ومتصلة في آن واحد، فكذلك هذان متحدان ومستقران أحدهما في الآخر.