મહાભારત · અધ્યાય 12.271
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.271.1
शरीरमापदश्चैव न विदन्त्यविहिंसकाः ।
कथं यात्रा शरीरस्य निरारम्भस्य सेत्स्यते ॥ १२.२७१.१ ॥
અહિંસકો શરીર અને આપત્તિઓને જાણતા નથી. જે કોઈ કર્મ આરંભતો નથી, તેના શરીરની યાત્રા કેવી રીતે સિદ્ધ થશે?
12.271.2
यथा शरीरं न म्लायेन्नैव मृत्युवशं भवेत् ।
तथा कर्मसु वर्तेत समर्थो धर्ममाचरेत् ॥ १२.२७१.२ ॥
શરીર કરમાય નહીં અને મૃત્યુના વશ ન થાય, તેમ સમર્થ માણસે કર્મોમાં પ્રવૃત્ત રહીને ધર્મનું આચરણ કરવું.
12.271.3
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
प्रजानामनुकम्पार्थं गीतं राज्ञा विचख्युना ॥ १२.२७१.३ ॥
આ વિષયમાં પ્રજા પર અનુકંપા માટે એક વિચક્ષણ રાજાએ ગાયેલો આ પ્રાચીન ઇતિહાસ લોકો ઉદાહરણ તરીકે આપે છે.
12.271.4
छिन्नस्थूणं वृपं दृष्ट्वा विरावं च गवां भृशम् ।
गोगृहे यज्ञवाटे च प्रेक्षमाणः स पार्थिवः ॥ १२.२७१.४ ॥
તૂટેલા થાંભલાવાળા બળદને અને ગાયોના તીવ્ર ભાંભરને જોઈને, ગૌશાળામાં અને યજ્ઞમંડપમાં જોતો એ રાજા.
12.271.5
स्वस्ति गोभ्योऽस्तु लोकेषु ततो निर्वचनं कृतम् ।
हिंसायां हि प्रवृत्तायामाशीरेषा तु कल्पिता ॥ १२.२७१.५ ॥
ગાયોનું કલ્યાણ થાઓ, લોકોમાં શુભ થાઓ એવું ત્યારે નિવેદન કરવામાં આવ્યું. હિંસા પ્રવૃત્ત થઈ ત્યારે આ આશીર્વાદ કલ્પાયો.
12.271.6
अव्यवस्थितमर्यादैर्विमूढैर्नास्तिकैर्नरैः ।
संशयात्मभिरव्यक्तैर्हिंसा समनुदर्शिता ॥ १२.२७१.६ ॥
જેમની મર્યાદાઓ અસ્થિર છે, જે મૂઢ, નાસ્તિક, સંશયાત્મા અને અવ્યક્ત છે, એવા માણસો વડે હિંસા બતાવવામાં આવી.
12.271.7
सर्वकर्मग्वहिंसां हि धर्मात्मा मनुरब्रवीत् ।
कामकाराद्विहिंसन्ति बहिर्वेद्यां पशून्नराः ॥ १२.२७१.७ ॥
ધર્માત્મા મનુએ કહ્યું છે કે સર્વ કર્મોમાં અહિંસા જ શ્રેષ્ઠ છે. ઇચ્છાને વશ થઈ માણસો વેદીની બહાર પશુઓની હિંસા કરે છે.
12.271.8
तस्मात्प्रमाणतः कार्यो धर्मः सूक्ष्मो विजानता ।
अहिंसा ह्येव सर्वेभ्यो धर्मेभ्यो ज्यायसी मता ॥ १२.२७१.८ ॥
તેથી પ્રમાણ અનુસાર સૂક્ષ્મ ધર્મને જાણનારે તેનું આચરણ કરવું. સર્વ ધર્મોમાં અહિંસા જ શ્રેષ્ઠ ગણાય છે.
12.271.9
उपोष्य संशितो भूत्वा हित्वा वेदकृतां शुचिः ।
आचार इत्यनाचारः कृपणाः फलहेतवः ॥ १२.२७१.९ ॥
ઉપવાસ કરીને, સંયમી થઈને, વેદવિહિત કર્મોનો ત્યાગ કરીને જે શુદ્ધ થાય છે, તેનો આચાર કહેવાય છે તે અનાચાર છે. ફળની ઇચ્છાવાળા દીન લોકો આમ કરે છે.
12.271.10
यदि च्छिन्दन्ति वृक्षांश्च यूपांश्चोद्दिश्य मानवाः ।
वृथा मांसानि खादन्ति नैप धर्मः प्रशस्यते ॥ १२.२७१.१० ॥
માણસો યૂપો માટે વૃક્ષો કાપે અને વ્યર્થ માંસ ખાય, તો આ ધર્મ પ્રશંસનીય નથી.
12.271.11
सुरां मत्स्यान्मधु मांसमासवं कृसरौदनम् ।
धूर्तैः प्रवर्तितं ह्येतन्नैतद्वेदेषु कल्पितम्।
कामान्मोहाच्च लोभाच्च लौल्यमेतत्प्रवर्तितम् ॥ १२.२७१.११ ॥
સુરા, માછલી, મધ, માંસ, આસવ અને તલ સાથે રાંધેલો ભાત — આ ધૂર્તોએ પ્રચલિત કર્યું છે; વેદોમાં આ વિહિત નથી. કામ, મોહ અને લોભથી આ લાલસા પ્રવર્તાવાઈ છે.
12.271.12
विष्णुमेवाभिजानन्ति सर्वयज्ञेषु ब्राह्मणाः ।
पायसैः सुमनोभिश्च तस्यैव यजनं स्मृतम् ॥ १२.२७१.१२ ॥
સર્વ યજ્ઞોમાં બ્રાહ્મણો વિષ્ણુને જ ઓળખે છે. પાયસ અને સુંદર પુષ્પોથી તેમની જ પૂજા સ્મરણ કરવામાં આવી છે.
12.271.13
यज्ञियाश्चैव ये वृक्षा वेदेषु परिकल्पिताः ।
यच्चापि किंचित्कर्तव्यमन्यच्चोक्षैः सुसंस्कृतम्।
महासत्वैः शुद्धभावैः सर्वं देवार्हमेव तत् ॥ १२.२७१.१३ ॥
વેદોમાં યજ્ઞ માટે યોગ્ય ગણાયેલાં વૃક્ષો, કરવા યોગ્ય બીજું જે કંઈ, સારી રીતે શુદ્ધ કરેલું બધું, મહાત્માઓ અને શુદ્ધ ભાવવાળાઓ દ્વારા થયેલું બધું દેવોને યોગ્ય છે.
12.271.14
शरीरमापदश्चापि विवदन्त्यविहंसतः ।
कथं यात्रा शरीरस्य निरारम्भस्य सेत्स्यते ॥ १२.२७१.१४ ॥
શરીર અને આપત્તિઓ પણ વિવાદ કરે છે. જે હિંસા ન કરે અને કોઈ કાર્ય આરંભે નહીં, તેની શરીરયાત્રા કેવી રીતે સિદ્ધ થશે?
12.271.15
यथा शरीरं न ग्लायेन्नेयान्मृत्युवशं यथा ।
तथा कर्मसु वर्तेत समर्थो धर्ममाचरेत् ॥ १२.२७१.१५ ॥
શરીર થાકી ન જાય અને મૃત્યુના વશમાં ન જાય તે રીતે, સમર્થ માણસે કર્મોમાં પ્રવૃત્ત થઈ ધર્મનું આચરણ કરવું.