ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 12.271
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.271.1
शरीरमापदश्चैव न विदन्त्यविहिंसकाः ।
कथं यात्रा शरीरस्य निरारम्भस्य सेत्स्यते ॥ १२.२७१.१ ॥
ਅਹਿੰਸਕ ਲੋਕ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਬਿਪਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ। ਜੋ ਕੋਈ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਿਵੇਂ ਸਿਰੇ ਚੜ੍ਹੇਗੀ?
12.271.2
यथा शरीरं न म्लायेन्नैव मृत्युवशं भवेत् ।
तथा कर्मसु वर्तेत समर्थो धर्ममाचरेत् ॥ १२.२७१.२ ॥
ਸਰੀਰ ਮੁਰਝਾਏ ਨਾ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦੇ ਵੱਸ ਨਾ ਪਵੇ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਰੱਥ ਮਨੁੱਖ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਕੇ ਧਰਮ ਦਾ ਆਚਰਣ ਕਰੇ।
12.271.3
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
प्रजानामनुकम्पार्थं गीतं राज्ञा विचख्युना ॥ १२.२७१.३ ॥
ਇਸ ਬਾਰੇ ਲੋਕ ਪ੍ਰਜਾ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਲਈ ਇੱਕ ਸਿਆਣੇ ਰਾਜੇ ਦੁਆਰਾ ਗਾਇਆ ਗਿਆ ਇਹ ਪੁਰਾਣਾ ਇਤਿਹਾਸ ਹਵਾਲੇ ਵਜੋਂ ਦੱਸਦੇ ਹਨ।
12.271.4
छिन्नस्थूणं वृपं दृष्ट्वा विरावं च गवां भृशम् ।
गोगृहे यज्ञवाटे च प्रेक्षमाणः स पार्थिवः ॥ १२.२७१.४ ॥
ਟੁੱਟੇ ਥੰਮ੍ਹ ਵਾਲੇ ਬਲਦ ਅਤੇ ਗਾਂਵਾਂ ਦੀ ਭਾਰੀ ਅਵਾਜ਼ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਗੋਸ਼ਾਲਾ ਅਤੇ ਯਗ ਮੰਡਪ ਵਿੱਚ ਤੱਕਦਾ ਹੋਇਆ ਉਹ ਰਾਜਾ।
12.271.5
स्वस्ति गोभ्योऽस्तु लोकेषु ततो निर्वचनं कृतम् ।
हिंसायां हि प्रवृत्तायामाशीरेषा तु कल्पिता ॥ १२.२७१.५ ॥
ਗਾਵਾਂ ਦਾ ਕਲਿਆਣ ਹੋਵੇ, ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਭ ਹੋਵੇ, ਇਹ ਫਿਰ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਹਿੰਸਾ ਚੱਲ ਪਈ ਸੀ, ਤਦੋਂ ਇਹ ਆਸੀਸ ਰਚੀ ਗਈ।
12.271.6
अव्यवस्थितमर्यादैर्विमूढैर्नास्तिकैर्नरैः ।
संशयात्मभिरव्यक्तैर्हिंसा समनुदर्शिता ॥ १२.२७१.६ ॥
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮਰਿਆਦਾਵਾਂ ਅਸਥਿਰ ਹਨ, ਜੋ ਮੂਰਖ, ਨਾਸਤਿਕ, ਸੰਸ਼ਯੀ ਅਤੇ ਅਵਿਅਕਤ ਹਨ, ਐਸੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਹਿੰਸਾ ਦਿਖਾਈ।
12.271.7
सर्वकर्मग्वहिंसां हि धर्मात्मा मनुरब्रवीत् ।
कामकाराद्विहिंसन्ति बहिर्वेद्यां पशून्नराः ॥ १२.२७१.७ ॥
ਧਰਮਾਤਮਾ ਮਨੂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਰੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਅਹਿੰਸਾ ਹੀ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ। ਇੱਛਾ ਦੇ ਵੱਸ ਹੋ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਵੇਦੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀ ਹਿੰਸਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
12.271.8
तस्मात्प्रमाणतः कार्यो धर्मः सूक्ष्मो विजानता ।
अहिंसा ह्येव सर्वेभ्यो धर्मेभ्यो ज्यायसी मता ॥ १२.२७१.८ ॥
ਇਸ ਲਈ ਪ੍ਰਮਾਣ ਅਨੁਸਾਰ ਸੂਖਮ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਉਸ ਦਾ ਪਾਲਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਤੋਂ ਅਹਿੰਸਾ ਹੀ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਮੰਨੀ ਗਈ ਹੈ।
12.271.9
उपोष्य संशितो भूत्वा हित्वा वेदकृतां शुचिः ।
आचार इत्यनाचारः कृपणाः फलहेतवः ॥ १२.२७१.९ ॥
ਵਰਤ ਰੱਖ ਕੇ, ਸੰਯਮੀ ਹੋ ਕੇ, ਵੇਦ-ਵਿਹਿਤ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਜੋ ਸ਼ੁੱਧ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਆਚਾਰ ਕਹਿਣਾ ਅਨਾਚਾਰ ਹੈ। ਫਲ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲੇ ਦੀਨ ਲੋਕ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ।
12.271.10
यदि च्छिन्दन्ति वृक्षांश्च यूपांश्चोद्दिश्य मानवाः ।
वृथा मांसानि खादन्ति नैप धर्मः प्रशस्यते ॥ १२.२७१.१० ॥
ਜੇ ਮਨੁੱਖ ਯੂਪਾਂ ਲਈ ਰੁੱਖ ਕੱਟਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵਿਅਰਥ ਮਾਸ ਖਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਹ ਧਰਮ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੈ।
12.271.11
सुरां मत्स्यान्मधु मांसमासवं कृसरौदनम् ।
धूर्तैः प्रवर्तितं ह्येतन्नैतद्वेदेषु कल्पितम्।
कामान्मोहाच्च लोभाच्च लौल्यमेतत्प्रवर्तितम् ॥ १२.२७१.११ ॥
ਸੁਰਾ, ਮੱਛੀ, ਸ਼ਹਿਦ, ਮਾਸ, ਆਸਵ, ਤਿਲਾਂ ਨਾਲ ਪਕਾਇਆ ਭਾਤ — ਇਹ ਠੱਗਾਂ ਨੇ ਚਲਾਏ ਹਨ; ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵਿਹਿਤ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਕਾਮ, ਮੋਹ ਅਤੇ ਲੋਭ ਤੋਂ ਇਹ ਲਾਲਸਾ ਫੈਲਾਈ ਗਈ ਹੈ।
12.271.12
विष्णुमेवाभिजानन्ति सर्वयज्ञेषु ब्राह्मणाः ।
पायसैः सुमनोभिश्च तस्यैव यजनं स्मृतम् ॥ १२.२७१.१२ ॥
ਸਾਰੇ ਯੱਗਾਂ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕੇਵਲ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਹੀ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਪਾਇਸ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਉਸੇ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
12.271.13
यज्ञियाश्चैव ये वृक्षा वेदेषु परिकल्पिताः ।
यच्चापि किंचित्कर्तव्यमन्यच्चोक्षैः सुसंस्कृतम्।
महासत्वैः शुद्धभावैः सर्वं देवार्हमेव तत् ॥ १२.२७१.१३ ॥
ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਯੱਗ ਲਈ ਯੋਗ ਠਹਿਰਾਏ ਗਏ ਰੁੱਖ, ਹੋਰ ਜੋ ਵੀ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ੁੱਧ ਕੀਤਾ ਸਭ ਕੁਝ, ਮਹਾਤਮਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਭਾਵ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਕੀਤਾ ਸਭ ਕੁਝ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ।
12.271.14
शरीरमापदश्चापि विवदन्त्यविहंसतः ।
कथं यात्रा शरीरस्य निरारम्भस्य सेत्स्यते ॥ १२.२७१.१४ ॥
ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਆਫ਼ਤਾਂ ਵੀ ਵਿਵਾਦ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੋ ਹਿੰਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਕੋਈ ਕਰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਸ ਦੀ ਸਰੀਰ-ਯਾਤਰਾ ਕਿਵੇਂ ਸਿੱਧ ਹੋਵੇਗੀ?
12.271.15
यथा शरीरं न ग्लायेन्नेयान्मृत्युवशं यथा ।
तथा कर्मसु वर्तेत समर्थो धर्ममाचरेत् ॥ १२.२७१.१५ ॥
ਜਿਵੇਂ ਸਰੀਰ ਥੱਕੇ ਨਾ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦੇ ਵੱਸ ਨਾ ਜਾਵੇ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਰੱਥ ਮਨੁੱਖ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਕੇ ਧਰਮ ਦਾ ਆਚਰਣ ਕਰੇ।