ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 12.28
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.28.1
अव्याहरति राजेन्द्रे धर्मपुत्रे युधिष्ठिरे ।
गुडाकेशो हृषीकेशमभ्यभाषत पाण्डवः ॥ १२.२८.१ ॥
ରାଜାଙ୍କ ଇନ୍ଦ୍ର ଧର୍ମପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିର କଥା ନ କହିବାବେଳେ, ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ର ଗୁଡାକେଶ (ଅର୍ଜୁନ) ହୃଷୀକେଶଙ୍କୁ କହିଲେ।
12.28.2
ज्ञातिशोकाभिसंतप्तो धर्मपुत्रः परंतपः ।
एष शोकार्णवे मग्नस्तमाश्वासय माधव ॥ १२.२८.२ ॥
ଜ୍ଞାତିଙ୍କ ଶୋକରେ ସନ୍ତପ୍ତ, ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ତାପ ଦେଉଥିବା ଧର୍ମପୁତ୍ର ଏହି ଶୋକସାଗରରେ ମଗ୍ନ। ହେ ମାଧବ, ତାଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦିଅନ୍ତୁ।
12.28.3
सर्वे स्म ते संशयिताः पुनरेव जनार्दन ।
अस्य शोकं महाप्राज्ञ प्रणाशयितुमर्हसि ॥ १२.२८.३ ॥
ହେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ, ଆମେ ସମସ୍ତେ ପୁଣି ସନ୍ଦେହରେ ପଡ଼ିଛୁ। ହେ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ, ତାଙ୍କ ଶୋକ ଦୂର କରିବା ଆପଣଙ୍କ ଯୋଗ୍ୟ।
12.28.4
एवमुक्तस्तु गोविन्दो विजयेन महात्मना ।
पर्यवर्तत राजानं पुण्डरीकेक्षणोऽच्युतः ॥ १२.२८.४ ॥
ମହାତ୍ମା ବିଜୟ (ଅର୍ଜୁନ) ଏହିପରି କହିବାରୁ, କମଳନୟନ ଅଚ୍ୟୁତ ଗୋବିନ୍ଦ ରାଜାଙ୍କ ଆଡ଼କୁ ଫେରିଲେ।
12.28.5
अनतिक्रमणीयो हि धर्मराजस्य केशवः ।
बाल्यात्प्रभृति गोविंदः प्रीत्या चाभ्यधिकोर्जुनात् ॥ १२.२८.५ ॥
ଧର୍ମରାଜଙ୍କ ପାଇଁ କେଶବ ଅବହେଳା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହଁନ୍ତି। ବାଲ୍ୟକାଳରୁ ଗୋବିନ୍ଦ ସ୍ନେହରେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ଥିଲେ।
12.28.6
संप्रगृह्य महाबाहुर्भुजं चन्दनभूषितम् ।
शैलस्तम्भोपमं शौरिरुवाचाभिविनोदयन् ॥ १२.२८.६ ॥
ମହାବାହୁ ଶୌରି (କୃଷ୍ଣ) ଚନ୍ଦନରେ ଶୋଭିତ, ପର୍ବତସ୍ତମ୍ଭ ସଦୃଶ ନିଜ ବାହୁ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଧରି, ତାଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ କହିଲେ।
12.28.7
शुशुभे वदनं तस्य सुदंष्ट्रं चारुलोचनम् ।
व्याकोचमिव विस्पष्टं पझं सूर्यविबोधितम् ॥ १२.२८.७ ॥
ତାଙ୍କ ମୁଖ ସୁନ୍ଦର ଦନ୍ତ ଓ ସୁନ୍ଦର ନୟନରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ ଉଠିଲା, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରସ୍ଫୁଟିତ ପଦ୍ମ ପରି ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ବିକଶିତ ହେଲା।
12.28.8
मा कृथाः पुरुषव्याघ्र शोकं त्वं गात्रशोषणम् ।
न हि ते सुलभा भूयो ये हताऽस्मिन्रणाजिरे ॥ १२.२८.८ ॥
ହେ ପୁରୁଷବ୍ୟାଘ୍ର, ଶରୀର ଶୁଖାଇ ଦେଉଥିବା ଶୋକ କରନା; ଏହି ରଣଭୂମିରେ ଯେଉଁମାନେ ନିହତ ହୋଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ତୁମକୁ ପୁଣି ସହଜରେ ମିଳିବେ ନାହିଁ।
12.28.9
स्वप्नलब्धा यथा लाभा वितथाः प्रतिबोधने ।
तथा ते क्षत्रिया राजन्ये व्यतीता महारणे ॥ १२.२८.९ ॥
ସ୍ୱପ୍ନରେ ପ୍ରାପ୍ତ ଲାଭ ଜାଗରଣରେ ମିଥ୍ୟା ହୋଇଯାଏ, ସେହିପରି ହେ ରାଜନ୍, ସେହି କ୍ଷତ୍ରିୟ ଓ ରାଜାମାନେ ଏହି ମହାରଣରେ ଗତ ହୋଇଗଲେ।
12.28.10
सर्वे ह्यभिमुखाः शूरा निहता रणशोभिनः ।
नैषां कश्चित्पृष्ठतो वा पलायन्वा निपातितः ॥ १२.२८.१० ॥
ରଣଶୋଭା ସମସ୍ତ ଶୂରମାନେ ସମ୍ମୁଖରେ ମୁଖ ରଖି ନିହତ ହୋଇଛନ୍ତି; ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କେହି ପୃଷ୍ଠ ଦେଖାଇ ପଳାଉଥିବା ବେଳେ ବା ପଛରୁ ପତିତ ହୋଇନାହାନ୍ତି।
12.28.11
सर्वे त्यक्त्वाऽऽत्मनः प्राणान्युद्ध्वा वीरा महामृधे ।
शस्त्रपूता दिवं प्राप्ता न ताञ्छोचितुमर्हसि ॥ १२.२८.११ ॥
ସମସ୍ତ ବୀରମାନେ ନିଜର ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରି ସେହି ମହାଯୁଦ୍ଧରେ ଲଢ଼ି, ଅସ୍ତ୍ରରେ ପବିତ୍ର ହୋଇ ସ୍ୱର୍ଗ ପାଇଛନ୍ତି; ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ତୁମେ ଶୋକ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
12.28.12
क्षत्रधर्मरताः शूरा वेदवेदाङ्गपारगाः ।
प्राप्ता वीरगतिं पुण्यां तान्न शोचितुमर्हसि।
मृतान्महानुभावांस्त्वं श्रुत्वैव पृथिवीपतीन् ॥ १२.२८.१२ ॥
କ୍ଷତ୍ରଧର୍ମରେ ରତ ଶୂରମାନେ, ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗର ପାରଙ୍ଗତ, ପୁଣ୍ୟ ବୀରଗତି ପାଇଛନ୍ତି; ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ତୁମେ ଶୋକ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଏହି ମହାନୁଭାବ ଭୂପତିମାନଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ଶୁଣି ମଧ୍ୟ ତୁମେ ଶୋକ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
12.28.13
अत्रैवोदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
सृञ्जयं पुत्रशोकार्तं यथाऽयं नारदोऽब्रवीत् ॥ १२.२८.१३ ॥
ପୁତ୍ରଶୋକରେ ପୀଡ଼ିତ ସୃଞ୍ଜୟଙ୍କ ବିଷୟରେ ଏହି ପ୍ରାଚୀନ ଇତିହାସ ଏଠାରେ କୁହାଯାଏ, ଯେପରି ନାରଦ କହିଥିଲେ।
12.28.14
सुखदुःखैरहं त्वं च प्रजाः सर्वाश्च सृञ्जय ।
अविमुक्ता मरिष्यामस्तत्र का परिदेवना ॥ १२.२८.१४ ॥
ସୁଖ-ଦୁଃଖରେ ବନ୍ଧା ଆମେ, ତୁମେ ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ, ହେ ସୃଞ୍ଜୟ, ମରିବୁ; ତା'ରେ ବିଳାପ କାହିଁକି?
12.28.15
महाभाग्यं पुरा राज्ञां कीर्त्यमानं मया शृणु ।
गच्छावधानं नृपते ततो दुःखं प्रहास्यसि ॥ १२.२८.१५ ॥
ପୂର୍ବରୁ ରାଜାମାନଙ୍କ ମହାଭାଗ୍ୟ ବିଷୟରେ ମୋ ଦ୍ୱାରା କୀର୍ତ୍ତିତ ଏହା ଶୁଣ; ହେ ନୃପତି, ମନ ଦେଇ ଶୁଣ, ତେବେ ଦୁଃଖ ତ୍ୟାଗ କରିବ।
12.28.16
मृतान्महानुभावांस्त्वं श्रुत्वैव पृथिवीपतीन् ।
शममानय संतापं शृणु विस्तरशश्च मे।
क्रूरग्रहाभिशमनमायुर्वर्धनमुत्तमम् ॥ १२.२८.१६ ॥
ମୃତ ସେହି ମହାପ୍ରଭାବୀ ନୃପତିମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଶୁଣି ତୁମେ ଶାନ୍ତି ପାଇ ସନ୍ତାପ ତ୍ୟାଗ କର; ମୋ ଠାରୁ ବିସ୍ତାରରେ ଶୁଣ, ଏହା କ୍ରୂର ଗ୍ରହମାନଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରୁଥିବା ଓ ଆୟୁ ବଢ଼ାଉଥିବା ଉତ୍ତମ ଉପାୟ।
12.28.17
अग्रिमाणां क्षितिभुजामुदारं च मनोहरम् ।
आविक्षितं मरुत्तं च मृतं सृञ्जय शुश्रुम ॥ १२.२८.१७ ॥
ହେ ସୃଞ୍ଜୟ, ଭୂପାଳକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଗ୍ରଣୀ, ଉଦାର ଓ ମନୋହର ଆବିକ୍ଷିତ ଓ ମରୁତ୍ତ ମୃତ ହୋଇଥିଲେ ବୋଲି ଆମେ ଶୁଣିଛୁ।
12.28.18
यस्य सेन्द्राः सवरुणा बृहस्पतिपुरोगमाः ।
देवा विश्वसृजो राज्ञो यज्ञमीयुर्महात्मनः ॥ १२.२८.१८ ॥
ଯେଉଁ ମହାତ୍ମା ରାଜାଙ୍କ ଯଜ୍ଞରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବରୁଣ ସହିତ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି ବିଶ୍ୱସୃଷ୍ଟା ଦେବତାମାନେ ଆସିଥିଲେ,
12.28.19
यः स्पर्धामानयच्छक्रं देवराजं पुरंदरम् ।
शक्रप्रियैषी यं विद्वान्प्रत्याचष्ट बृहस्पतिः ॥ १२.२८.१९ ॥
ଦେବରାଜ ପୁରନ୍ଦର ଶକ୍ରଙ୍କୁ ଯିଏ ସ୍ପର୍ଦ୍ଧାରେ ଟାଣି ଆଣିଥିଲା, ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଇଚ୍ଛୁକ ବିଦ୍ୱାନ ବୃହସ୍ପତି ଯାହାକୁ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରିଥିଲେ —
12.28.20
संवर्तो याजयामास यं पीडार्थं बृहस्पतेः ॥ १२.२८.२० ॥
ବୃହସ୍ପତିଙ୍କୁ ପୀଡ଼ା ଦେବା ପାଇଁ ସଂବର୍ତ୍ତ ଯାହାର ଯଜ୍ଞ କରାଇଥିଲେ —
12.28.21
यस्मिन्प्रशासति महीं नृपतौ राजसत्तम ।
अकृष्टपच्या पृथिवी विबभौ सस्यमालिनी ॥ १२.२८.२१ ॥
ହେ ରାଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯେଉଁ ରାଜା ପୃଥିବୀ ଶାସନ କଲାବେଳେ ହଳ ବିନା ଫସଲ ଦେଉଥିବା ପୃଥିବୀ ଶସ୍ୟମାଳାରେ ଶୋଭିତ ହେଲା।
12.28.22
आविक्षितस्य वै सत्रे विश्वेदेवाः सभासदः ।
मरुतः परिवेष्टारः साध्याश्चासन्महात्मनः ॥ १२.२८.२२ ॥
ଆବିକ୍ଷିତଙ୍କ ସତ୍ରରେ ବିଶ୍ୱେଦେବମାନେ ସଭାସଦ ଥିଲେ; ମରୁଦ୍ଗଣ ପରିବେଷଣକାରୀ ଥିଲେ; ସେହି ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଯଜ୍ଞରେ ସାଧ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।
12.28.23
मरुद्गण मरुत्तस्य यत्सोममपिबंस्ततः ।
देवान्मनुष्यान्गन्धर्वानत्यरिच्यन्त दक्षिणाः ॥ १२.२८.२३ ॥
ହେ ମରୁଦ୍ଗଣ, ମରୁତ୍ତଙ୍କ ଯଜ୍ଞରେ ଆପଣମାନେ ସୋମ ପାନ କରିବା ବେଳେ ଦକ୍ଷିଣାରେ ଦେବତା, ମନୁଷ୍ୟ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ପଛରେ ରହିଗଲେ।
12.28.24
स चेन्ममार सृञ्जय चतुर्भद्रतरस्त्वया ।
पुत्रात्पुण्यतरश्चैव मा पुत्रमनुतप्यथाः ॥ १२.२८.२४ ॥
ହେ ସୃଞ୍ଜୟ, ସେ ଯଦି ମରିଥାଆନ୍ତା ତେବେ ତାହା ତୁମ ପାଇଁ ଚାରିଗୁଣ ଶୁଭ; ସେ ପୁତ୍ରଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ପୁଣ୍ୟବାନ; ତେଣୁ ପୁତ୍ର ପାଇଁ ଶୋକ କର ନାହିଁ।
12.28.25
सुहोत्रं च द्वतिथिनं मृतं सृञ्जय शुश्रुम ।
यस्मे हिरण्यं ववृषे मघवा परिवत्सरम् ॥ १२.२८.२५ ॥
ହେ ସୃଞ୍ଜୟ, ଆମେ ଶୁଣିଛୁ ଯେ ବୈତିତି ସୁହୋତ୍ର ମରିଗଲା; ଯାହାଙ୍କ ପାଇଁ ମଘବା ଇନ୍ଦ୍ର ଏକ ବର୍ଷ ଧରି ସୁନା ବର୍ଷାଇଲେ।
12.28.26
सत्यनामा वसुमती यं प्राप्यासीञ्जनाधिपम् ।
हिरण्यमवहन्नद्यस्तस्मिञ्जनपदेश्वरे ॥ १२.२८.२६ ॥
ସତ୍ୟନାମା ଓ ବସୁମତୀ ଯେଉଁ ଜନାଧିପକୁ ପାଇଥିଲେ, ସେହି ଜନପଦେଶ୍ୱରଙ୍କ ସମୟରେ ନଦୀଗୁଡ଼ିକ ସୁନା ବୋହି ନେଉଥିଲେ।
12.28.27
मत्स्यान्कर्कटकान्नक्रान्मकराञ्छिंशुकानपि ।
नदीष्ववासृजद्राजन्मघवा लोकपूजितः ॥ १२.२८.२७ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଲୋକପୂଜିତ ମଘବା ଇନ୍ଦ୍ର ନଦୀମାନଙ୍କରେ ମାଛ, କଙ୍କଡ଼ା, କୁମ୍ଭୀର, ମକର ଓ ଶିଂଶୁକ ଛାଡ଼ିଲେ।
12.28.28
हैरण्यान्पातितान्दृष्ट्वा मत्स्यान्मकरकच्छपान् ।
सहस्रशोऽथ शतशस्ततोऽस्मयत वैतिथिः ॥ १२.२८.२८ ॥
ସୁନାର ମାଛ, ମକର ଓ କଇଁଛ ହଜାର ହଜାର ଓ ଶହ ଶହ ପଡ଼ିଥିବା ଦେଖି ବୈତିତି ହସିଲେ।
12.28.29
तद्धिरण्यमपर्यन्तमावृतं कुरुजाङ्गले ।
ईजानो वितते यज्ञे ब्राह्मणेभ्यः समार्पयत् ॥ १२.२८.२९ ॥
କୁରୁଜାଙ୍ଗଳ ଦେଶରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ସେହି ଅପାର ସୁନା, ବିସ୍ତୃତ ଯଜ୍ଞ କରି ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ସମର୍ପଣ କଲେ।
12.28.30
स चेन्ममार सृञ्जय चतुर्भद्रतरस्त्वया ।
पुत्रात्पुण्यतरश्चैव मा पुत्रमनुतप्यथाः।
अदक्षिणमयज्वानं श्वैत्य संशाम्य माशुचः ॥ १२.२८.३० ॥
ହେ ସୃଞ୍ଜୟ, ସେ ଯଦି ମରିଥାଏ, ତେବେ ସେ ତୁମଠାରୁ ଚାରିଗୁଣ ଭାଗ୍ୟବାନ, ପୁତ୍ରଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ପୁଣ୍ୟବାନ। ଦକ୍ଷିଣାହୀନ, ଯଜ୍ଞହୀନ ପୁତ୍ର ପାଇଁ ଶୋକ କର ନାହିଁ; ହେ ଶୈତ୍ୟ, ଶାନ୍ତ ହୋଇ ଦୁଃଖ କର ନାହିଁ।
12.28.31
अङ्गं बृहद्रथं चैव मृतं सृञ्जय शुश्रुम ।
यः सहस्रं सहस्राणां श्वेतानश्वानवासृजात् ॥ १२.२८.३१ ॥
ହେ ସଞ୍ଜୟ, ଅଙ୍ଗ ଓ ବୃହଦ୍ରଥ ମୃତ ବୋଲି ଆମେ ଶୁଣିଛୁ। ଯେ ହଜାର ହଜାର ଧଳା ଘୋଡ଼ା ଦାନ କରିଥିଲେ।
12.28.32
सहस्रं च सहस्राणां कन्या हमपरिष्कृताः ।
ईजानो वितते यज्ञे दक्षिणामत्यकालयत् ॥ १२.२८.३२ ॥
ସୁନାରେ ଅଳଙ୍କୃତ ହଜାର ହଜାର କନ୍ୟା ମଧ୍ୟ। ବିସ୍ତୃତ ଯଜ୍ଞରେ ଯଜନ କରି ସେ ଦକ୍ଷିଣାରୂପେ ସେମାନଙ୍କୁ ଅତ୍ୟଧିକ ଦାନ କରିଥିଲେ।
12.28.33
यः सहस्रं सहस्राणां गजानां पझमालिनाम् ।
ईजानो वितते यज्ञे दक्षिणामत्यकालयत् ॥ १२.२८.३३ ॥
ପଦ୍ମମାଳା ପିନ୍ଧିଥିବା ହଜାର ହଜାର ହାତୀ — ବିସ୍ତୃତ ଯଜ୍ଞରେ ଯଜନ କରି ଯିଏ ଦକ୍ଷିଣାରେ ଅତ୍ୟଧିକ ଦାନ କରିଥିଲେ।
12.28.34
शतं शतसहस्राणि वृषाणां हेममालिनाम् ।
गवां सहस्रानुचरं दक्षिणामत्यकालयत् ॥ १२.२८.३४ ॥
ସୁନାମାଳା ପିନ୍ଧିଥିବା ଶହେ ହଜାର ଷଣ୍ଢ, ଏବଂ ହଜାର ସେବକ ସହିତ ଗାଈ — ଏସବୁ ସେ ଦକ୍ଷିଣାରେ ଅତ୍ୟଧିକ ଦାନ କରିଥିଲେ।
12.28.35
अङ्गस्य यजमानस्य तदा विष्णुपदे गिरौ ।
अमाद्यदिन्द्रः सोमेन दक्षिणाभिर्द्विजातयः ॥ १२.२८.३५ ॥
ସେତେବେଳେ ଯଜମାନ ଅଙ୍ଗଙ୍କ ବିଷ୍ଣୁପଦ ପର୍ବତରେ ସୋମରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ; ଦକ୍ଷିଣାରେ ଦ୍ୱିଜମାନେ ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।
12.28.36
यस्य यज्ञेषु राजेन्द्र शतसङ्ख्येषु वै पुरा ।
देवान्मनुष्यान्गन्धर्वानत्यरिच्यन्त दक्षिणाः ॥ १२.२८.३६ ॥
ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ପୂର୍ବରେ ଶହ ସଂଖ୍ୟକ ଯଜ୍ଞରେ ଯାହାର ଦକ୍ଷିଣା ଦେବତା, ମନୁଷ୍ୟ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିଲା।
12.28.37
न जातो जनिता नान्यः पुमान्यः संप्रदास्यति ।
यदङ्गः प्रददौ वित्तं सोमसंस्थासु सप्तसु ॥ १२.२८.३७ ॥
ଅଙ୍ଗ ସାତଟି ସୋମଯଜ୍ଞରେ ଯେପରି ଧନ ଦାନ କରିଥିଲେ, ସେପରି ଦାନ କରିବାକୁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପୁରୁଷ ଜନ୍ମ ନେଇ ନାହିଁ, ନେବେ ନାହିଁ।
12.28.38
स चेन्ममार सृञ्जय चतुर्भद्रतरस्त्वया ।
पुत्रात्पुण्यतरश्चैव मा पुत्रमनुतप्यथाः ॥ १२.२८.३८ ॥
ହେ ସୃଞ୍ଜୟ, ସେ ମରିଥିଲେ ସେ ତୁମଠାରୁ ଚାରିଗୁଣ ଭାଗ୍ୟବାନ; ପୁତ୍ରଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ପୁଣ୍ୟବାନ। ଅତଏବ ପୁତ୍ର ପାଇଁ ଶୋକ କରନାହିଁ।
12.28.39
शिबिमौशीनरं चैव मृतं सृञ्जय शुश्रुम ।
य इमां पृथिवीं सर्वां चर्मवत्समवेष्टयत् ॥ १२.२८.३९ ॥
ହେ ସୃଞ୍ଜୟ, ଉଶୀନରଙ୍କ ପୁତ୍ର ଶିବି ମରିଥିବା ଆମେ ଶୁଣିଛୁ; ଯିଏ ଏହି ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀକୁ ଚର୍ମ ପରି ବେଢ଼ିଥିଲେ।
12.28.40
महता रथघोषेण पृथिवीमनुनादयन् ।
एकच्छत्रां महीं चक्रे जैत्रेणैकरथेन यः ॥ १२.२८.४० ॥
ମହାନ ରଥଧ୍ୱନିରେ ପୃଥିବୀକୁ ଗୁଞ୍ଜାଇ, ଗୋଟିଏ ବିଜୟ ରଥରେ ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ଏକଛତ୍ରା କରିଥିଲେ ଯେ।
12.28.41
यावदस्य गवाश्वं स्यादारण्यैः पशुभिः सह ।
तावतीः प्रददौ गाः स शिबिरौशीनरोऽध्वरे ॥ १२.२८.४१ ॥
ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଥିବା ଗାଈ, ଘୋଡ଼ା ଓ ଅରଣ୍ୟ ପଶୁ ସହିତ ଯେତେ ଥିଲେ, ସେତେ ଗାଈ ଉଶୀନରପୁତ୍ର ଶିବି ଯଜ୍ଞରେ ଦାନ କରିଥିଲେ।
12.28.42
न वोढारं धुरं तस्य कंचिन्मेने प्रजापतिः ।
न भूतं न भविष्यं च सर्वराजसु सृञ्जय।
अन्यत्रौशीनराच्छैब्याद्राजर्षेरिन्द्रविक्रमात् ॥ १२.२८.४२ ॥
ପ୍ରଜାପତି ତାଙ୍କ ଯୁଗ ବହନ କରିବାକୁ ସକ୍ଷମ କାହାକୁ ବି ଭାବିନାହାଁନ୍ତି। ହେ ସୃଞ୍ଜୟ, ଇନ୍ଦ୍ରତୁଲ୍ୟ ପରାକ୍ରମୀ ଉଶୀନରପୁତ୍ର ଶୈବ୍ୟ ରାଜର୍ଷି ବ୍ୟତୀତ, ଅତୀତ ଓ ଭବିଷ୍ୟତର ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆଉ କାହାକୁ ନୁହେଁ।
12.28.43
स चेन्ममार सृञ्जय चतुर्भद्रतरस्त्वया ।
पुत्रात्पुण्यतरश्चैव मा पुत्रमनुतप्यथाः ॥ १२.२८.४३ ॥
ହେ ସଞ୍ଜୟ, ଯଦି ସେ ମରିଯାଇଥାଏ, ତେବେ ତୁମେ ଚାରିଗୁଣ ଭାଗ୍ୟବାନ; ପୁତ୍ରଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ପୁଣ୍ୟବାନ। ପୁତ୍ର ପାଇଁ ଅନୁତାପ କର ନାହିଁ।
12.28.44
अदक्षिणमयज्वानं पुत्रं संस्मृत्य मा शुचः ॥ १२.२८.४४ ॥
ଦକ୍ଷିଣା ନ ଦେଉଥିବା, ଯଜ୍ଞ ନ କରୁଥିବା ପୁତ୍ରକୁ ସ୍ମରଣ କରି ଶୋକ କର ନାହିଁ।
12.28.45
भरतं चैव दौष्यन्तिं मृतं सृञ्जय शुश्रुम ।
शाकुन्तलं महात्मानं भूरिद्रविणतेजसम् ॥ १२.२८.४५ ॥
ହେ ସଞ୍ଜୟ, ଦୁଷ୍ୟନ୍ତଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭରତ, ଶକୁନ୍ତଳାଙ୍କ ମହାତ୍ମା ପୁତ୍ର, ଅପାର ଧନ ଓ ତେଜଯୁକ୍ତ—ସେ ମଧ୍ୟ ମରିଥିଲେ ବୋଲି ଆମେ ଶୁଣିଛୁ।
12.28.46
योऽबध्नात्रिशतं चाश्वान्देवेभ्यो यमुनामनु ।
सरस्वतीं विंशतिं च गङ्गामनु चतुर्दश ॥ १२.२८.४६ ॥
ଯେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଯମୁନା କୂଳରେ ତିନିଶହ, ସରସ୍ୱତୀ କୂଳରେ କୋଡିଏ ଏବଂ ଗଙ୍ଗା କୂଳରେ ଚଉଦ ଘୋଡା ବାନ୍ଧିଥିଲେ।
12.28.47
अश्वमेधसहस्रेण राजसूयशतेन च ।
इष्टवान्स महातेजा दौष्यन्तिर्भरतः पुरा ॥ १२.२८.४७ ॥
ମହାତେଜସ୍ୱୀ ଦୁଷ୍ୟନ୍ତ ପୁତ୍ର ଭରତ ପୂର୍ବକାଳରେ ହଜାରେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଓ ଶହେ ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ।
12.28.48
भरतस्य महत्कर्म सवराजसु पार्थिवाः ।
स्वं मर्त्या इव बाहुभ्यां नानुगन्तुमशक्नुवन् ॥ १२.२८.४८ ॥
ଭରତଙ୍କ ମହତ୍କର୍ମ—ହେ ରାଜାମାନେ, ସମସ୍ତ ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କେହି ନିଜ ଦୁଇ ବାହୁରେ ମନୁଷ୍ୟ ପରି ତାହାର ଅନୁସରଣ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ।
12.28.49
परं सहस्राद्योऽबध्नाद्धयान्वेदीर्वितत्य च ।
सहस्रं यत्र पद्मानां कण्वाय भरतो ददौ ॥ १२.२८.४९ ॥
ହଜାର ରୁ ଅଧିକ ଘୋଡ଼ା ବାନ୍ଧିଥିବା ଓ ଯଜ୍ଞବେଦୀ ବିସ୍ତାର କରିଥିବା ଭରତ ସେଠାରେ କଣ୍ବଙ୍କୁ ହଜାର ପଦ୍ମ (ସୁନା ମୁଦ୍ରା) ଦାନ କରିଥିଲେ।
12.28.50
स चेन्ममार सृञ्जय चतुर्भद्रतरस्त्वया ।
पुत्रात्पुण्यतरश्चैव मा पुत्रमनुतप्यथाः ॥ १२.२८.५० ॥
ହେ ସୃଞ୍ଜୟ, ତୁମ ଅପେକ୍ଷା ଚାରିଗୁଣ ଶୁଭ ଏବଂ ପୁତ୍ରଠାରୁ ଅଧିକ ପୁଣ୍ୟବାନ୍ ସେ ଯଦି ମରିଯାଇଛି, ତେବେ ପୁତ୍ର ପାଇଁ ଶୋକ କର ନାହିଁ।
12.28.51
रामं दाशरथिं चैव मृतं सृञ्जय शुश्रुम ।
योऽन्वकम्पत वै नित्यं प्रजाः पुत्रानिवौरसान् ॥ १२.२८.५१ ॥
ହେ ସୃଞ୍ଜୟ, ଦଶରଥଙ୍କ ପୁତ୍ର ରାମ ମଧ୍ୟ ମରିଯାଇଥିବା ଆମେ ଶୁଣିଛୁ। ସେ ସର୍ବଦା ପ୍ରଜାମାନଙ୍କୁ ନିଜ ଔରସ ପୁତ୍ରଙ୍କ ପରି ଦୟା କରୁଥିଲେ।
12.28.52
नाधनो यस्य विषये नानर्थः कस्यचिद्भवेत् ।
सर्वस्यासीत्पितृसमो रामो राज्यं यदन्वशात् ॥ १२.२८.५२ ॥
ଯାହାର ରାଜ୍ୟରେ କେହି ଦରିଦ୍ର ନଥିଲେ ଏବଂ କାହାରିର ଅନର୍ଥ ହେଉ ନଥିଲା, ସେହି ରାମ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ପିତା ସମାନ ଥିଲେ, ଯେତେବେଳେ ସେ ରାଜ୍ୟ ଶାସନ କରୁଥିଲେ।
12.28.53
कालवर्षी च पर्जन्यः सस्यानि समपादयत् ।
नित्यं सुभिक्षमेवासीद्रामे राज्यं प्रशासति ॥ १२.२८.५३ ॥
ରାମ ରାଜ୍ୟ ଶାସନ କରୁଥିବା ସମୟରେ ମେଘ ଯଥାସମୟରେ ବର୍ଷା କରି ଶସ୍ୟ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରୁଥିଲା; ସର୍ବଦା ପ୍ରଚୁର ଖାଦ୍ୟ ଥିଲା।
12.28.54
प्राणिनो नाप्सु मञ्जन्ति नानर्थे पावकोऽदहत् ।
न व्यालतो भयं चासीद्रामे राज्यं प्रशासति ॥ १२.२८.५४ ॥
ରାମ ରାଜ୍ୟ ଶାସନ କରୁଥିବା ସମୟରେ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଜଳରେ ଡୁବୁ ନଥିଲେ, ଅନର୍ଥରେ ଅଗ୍ନି ଦଗ୍ଧ କରୁ ନଥିଲା, ଓ ହିଂସ୍ର ପଶୁଙ୍କ ଭୟ ମଧ୍ୟ ନଥିଲା।
12.28.55
आसन्वर्षसहस्रिण्यस्तथा वर्षसहस्रकाः ।
अरोगाः सर्वसिद्धार्था रामे राज्यं प्रशासति ॥ १२.२८.५५ ॥
ରାମ ରାଜ୍ୟ ଶାସନ କରୁଥିବା ସମୟରେ ଲୋକମାନେ ହଜାର ହଜାର ବର୍ଷ ବଞ୍ଚୁଥିଲେ; ସେମାନେ ରୋଗମୁକ୍ତ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସିଦ୍ଧ ଥିଲେ।
12.28.56
नान्योन्येन विवादोऽभूत्स्त्रीणामपि कुतो नृणाम् ।
धर्मनित्याः प्रजाश्चासन्रामे राज्यं प्रशासति ॥ १२.२८.५६ ॥
ରାମ ରାଜ୍ୟ ଶାସନ କରୁଥିବା ସମୟରେ ପରସ୍ପର ମଧ୍ୟରେ ବିବାଦ ନଥିଲା; ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ନଥିଲା, ତେବେ ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କେମିତି ହେବ; ପ୍ରଜାମାନେ ସର୍ବଦା ଧର୍ମରେ ସ୍ଥିର ଥିଲେ।
12.28.57
संतुष्टाः सर्वसिद्धार्था निर्भयाः स्वैरचारिणः ।
नराः सत्यव्रताश्चासन्रामे राज्यं प्रशासति ॥ १२.२८.५७ ॥
ରାମ ରାଜ୍ୟ ଶାସନ କରୁଥିବା ସମୟରେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ, ସମସ୍ତ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସିଦ୍ଧ, ନିର୍ଭୟ, ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ବିଚରଣକାରୀ ଏବଂ ସତ୍ୟବ୍ରତୀ ଥିଲେ।
12.28.58
नित्यपुष्पफलाश्चैव पादपा निरुपद्रवाः ।
सर्वा द्रोणदुघा गावो रामे राज्यं प्रशासति ॥ १२.२८.५८ ॥
ରାମ ରାଜ୍ୟ ଶାସନ କରୁଥିବା ସମୟରେ ଗଛମାନେ ସର୍ବଦା ଫୁଲ ଓ ଫଳ ଦେଉଥିଲେ; ସେମାନେ ଉପଦ୍ରବମୁକ୍ତ ଥିଲେ; ସମସ୍ତ ଗାଈମାନେ ଏକ ଦ୍ରୋଣ ଦୁଧ ଦେଉଥିଲେ।
12.28.59
स चतुर्दश वर्षाणि वने प्रोष्य महातपाः ।
दशाश्वमेधाञ्जारूथ्यानाजहार निरर्गलान् ॥ १२.२८.५९ ॥
ସେହି ମହାତପସ୍ୱୀ ଚଉଦ ବର୍ଷ ବନରେ ରହି ବାଧାହୀନ ଭାବେ ଦଶଟି ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ ସମ୍ପନ୍ନ କଲେ।
12.28.60
युवा श्यामो लोहिताक्षो मातङ्ग इव यूथपः ।
आजानुबाहुः सुमुखः सिंहस्कन्धो महाभुजः ॥ १२.२८.६० ॥
ସେ ଯୁବକ, ଶ୍ୟାମବର୍ଣ୍ଣ, ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ ନୟନବିଶିଷ୍ଟ ଥିଲେ; ହାତୀ ଯୂଥର ନାୟକ ଗଜ ପରି; ଆଣ୍ଠୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲମ୍ବ ବାହୁ, ସୁନ୍ଦର ମୁଖ, ସିଂହ ପରି ସ୍କନ୍ଧ ଓ ବିଶାଳ ଭୁଜ ବିଶିଷ୍ଟ।
12.28.61
दशवर्षसहस्राणि दशवर्षशतानि च ।
अयोध्याधिपतिर्भूत्वा रामो राज्यमकारयत् ॥ १२.२८.६१ ॥
ରାମ ଅଯୋଧ୍ୟାର ଅଧିପତି ହୋଇ ଦଶ ହଜାର ଏବଂ ଦଶ ଶହ ବର୍ଷ ରାଜ୍ୟ ଶାସନ କଲେ।
12.28.62
स चेन्ममार सृञ्जय चतुर्भद्रतरस्त्वया ।
पुत्रात्पुण्यतरश्चैव मा पुत्रमनुतप्यथाः।
अयज्वानमदक्षिण्यं मा पुत्रमनुतप्यथाः ॥ १२.२८.६२ ॥
ହେ ସୃଞ୍ଜୟ, ସେ ଯଦି ମରିଥାଏ ତେବେ ତାହା ତୁମ ପାଇଁ ଚାରିଗୁଣ ଶୁଭକର; ପୁତ୍ରଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ପୁଣ୍ୟକର। ଯଜ୍ଞ ନକରିଥିବା, ଦକ୍ଷିଣା ନଦେଇଥିବା ପୁତ୍ର ପାଇଁ ଶୋକ କର ନାହିଁ।
12.28.63
भगीरथं च राजानं मृतं सृञ्जय शुश्रुम् ।
यस्येन्द्रो वितते यज्ञे सोमं पीत्वा मदोत्कटः ॥ १२.२८.६३ ॥
ହେ ସୃଞ୍ଜୟ, ରାଜା ଭଗୀରଥ ମଧ୍ୟ ମୃତ ହୋଇଥିଲେ ବୋଲି ଆମେ ଶୁଣିଛୁ; ଯାହାଙ୍କ ବିସ୍ତୃତ ଯଜ୍ଞରେ ଇନ୍ଦ୍ର ସୋମପାନ କରି ମଦୋନ୍ମତ୍ତ ହୋଇଥିଲେ।
12.28.64
असुराणां सहस्राणि बहूनि सुरसत्तमः ।
अजयद्वाहुवीर्येण भगवान्पाकशासनः ॥ १२.२८.६४ ॥
ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭଗବାନ ପାକଶାସନ ଇନ୍ଦ୍ର ନିଜ ବାହୁବଳରେ ଅସୁରଙ୍କ ବହୁ ସହସ୍ର ଜିତିଥିଲେ।
12.28.65
यः सहस्रं सहस्राणां कन्या हेमविभूषिताः ।
ईजानो वितते यज्ञे दक्षिणामत्यकालयत् ॥ १२.२८.६५ ॥
ବିସ୍ତୃତ ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ଯେ, ସୁନା ଅଳଙ୍କାରରେ ସଜ୍ଜିତ ହଜାର ହଜାର କନ୍ୟା ଦକ୍ଷିଣା ରୂପେ ଅତିଶୟ ଦେଇଥିଲେ।
12.28.66
सर्वा रथगताः कन्या रथाः सर्वे चतुर्युजः ।
शतंशतं रथे नागाः पझिनो हेममालिनः ॥ १२.२८.६६ ॥
ସମସ୍ତ କନ୍ୟା ରଥରେ ବସିଥିଲେ; ସମସ୍ତ ରଥ ଚାରି ଘୋଡ଼ାରେ ଯୋଡ଼ା ହୋଇଥିଲା। ପ୍ରତି ରଥରେ ଶହ ଶହ ହାତୀ ଥିଲେ; ସେମାନେ ପତାକା ଓ ସୁନା ମାଳରେ ସଜ୍ଜିତ ଥିଲେ।
12.28.67
सहस्रमश्वा एकैकं हस्तिनं पृष्ठतोऽन्वयुः ।
गवां सहस्रमश्वेऽश्वे सहस्रं गव्यजाविकम् ॥ १२.२८.६७ ॥
ପ୍ରତ୍ୟେକ ହାତୀର ପଛରେ ହଜାର ଘୋଡ଼ା ଅନୁସରଣ କରୁଥିଲେ; ପ୍ରତ୍ୟେକ ଘୋଡ଼ା ସହ ହଜାର ଗାଈ ଏବଂ ଗାଈ, ଛେଳି ଓ ମେଣ୍ଢାର ପଲ ଥିଲା।
12.28.68
उपह्वरे निवसतो यस्याङ्के निषसाद ह ।
गङ्गा भागीरथी तस्मादुर्वशी चाभवत्पुरा ॥ १२.२८.६८ ॥
ନିର୍ଜନରେ ବାସ କରୁଥିବା ଯାହାର କୋଳରେ ସେ ବସିଥିଲେ, ତାଙ୍କଠାରୁ ପୂର୍ବକାଳରେ ଭାଗୀରଥୀ ଗଙ୍ଗା ଓ ଊର୍ବଶୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।
12.28.69
भूरिदक्षिणमिक्ष्वाकुं यजमानं भगीरथम् ।
त्रिलोकपथगा गङ्गा दुहितृत्वमुपेयुषी ॥ १२.२८.६९ ॥
ବହୁ ଦକ୍ଷିଣା ଦେଉଥିବା ଯଜମାନ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ଭଗୀରଥଙ୍କ କନ୍ୟାତ୍ୱ ତ୍ରିଲୋକଗାମିନୀ ଗଙ୍ଗା ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।
12.28.70
स चेन्ममार सृञ्जय चतुर्भद्रतरस्त्वया ।
पुत्रात्पुण्यतरश्चैव मा पुत्रमनुतप्यथाः ॥ १२.२८.७० ॥
ହେ ସୃଞ୍ଜୟ, ସେ ଯଦି ମରିଥାଏ, ତେବେ ତୁମ ପାଇଁ ତାହା ଚାରିଗୁଣ ମଙ୍ଗଳକାରୀ; ପୁତ୍ରଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ପୁଣ୍ୟଦାୟକ। ତେଣୁ ପୁତ୍ର ପାଇଁ ଶୋକ କର ନାହିଁ।
12.28.71
दिलीपं च महात्मानं मृतं सृञ्जय शुश्रुम ।
प्रस्य कर्माणि भूरीणि कथयन्ति द्विजातयः ॥ १२.२८.७१ ॥
ହେ ସୃଞ୍ଜୟ, ମହାତ୍ମା ଦିଲୀପ ମଧ୍ୟ ମରିଥିଲେ ବୋଲି ଆମେ ଶୁଣିଛୁ; ଦ୍ୱିଜମାନେ ତାଙ୍କର ବହୁ କର୍ମ କହନ୍ତି।
12.28.72
य इमां वसुसंपूर्णां वसुधां वसुधाधिपः ।
ददौ तस्मिन्महायज्ञे ब्राह्मणेभ्यः समाहितः ॥ १२.२८.७२ ॥
ଧନରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ସେହି ମହାଯଜ୍ଞରେ ଏକାଗ୍ରଚିତ୍ତରେ ଯେଉଁ ଭୂପତି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଦାନ କରିଥିଲେ।
12.28.73
यस्येह यजमानस्य यज्ञेयज्ञे पुरोहितः ।
सहस्रं वारणान्हैमान्दक्षिणामत्यकालयत् ॥ १२.२८.७३ ॥
ଏଠାରେ ଯେଉଁ ଯଜମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଯଜ୍ଞରେ ପୁରୋହିତ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଅଳଙ୍କାର ସହିତ ସହସ୍ର ହାତୀ ଦକ୍ଷିଣା ରୂପେ ଦେଲେ।
12.28.74
यस्य यज्ञे महानासीद्यूपः श्रीमान्हिरण्मयः ।
ते देवां कर्म कुर्वाणाः शक्रज्येष्ठा उपासत ॥ १२.२८.७४ ॥
ଯେଉଁ ଯଜ୍ଞରେ ତେଜସ୍ୱୀ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମହାଯୂପ ଥିଲା, ସେଠାରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ କରି ଦେବତାମାନେ କର୍ମ କରି ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।
12.28.75
चषाले यस्य सौवर्णे तस्मिन्यूपे हिरण्मये ।
ननृतुर्देवगन्धर्वाः षट्सहस्राणि सप्तधा ॥ १२.२८.७५ ॥
ଯେଉଁ ଯଜ୍ଞର ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଚଷାଳ ଓ ସେହି ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଯୂପରେ ଦେବତା ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଛଅ ହଜାର ସାତ ପ୍ରକାରେ ନାଚିଲେ।
12.28.76
अवादयत्तत्र वीणां मध्ये विश्वावसुः स्वयम् ।
सर्वभूतान्यमन्यन्त मम वादयतीत्ययम् ॥ १२.२८.७६ ॥
ସେଠାରେ ମଧ୍ୟରେ ବିଶ୍ୱାବସୁ ନିଜେ ବୀଣା ବଜାଇଲେ; ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଭାବିଲେ 'ଏ ମୋ ପାଇଁ ବଜାଉଛି।'
12.28.77
एतद्राज्ञो दिलीपस्य राजानो नानुचक्रिरे ।
यस्येभा हेमसंछन्नाः पथि मत्ताः स्म शेरते ॥ १२.२८.७७ ॥
ରାଜା ଦିଲୀପଙ୍କ ଏହି କର୍ମକୁ ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ ଅନୁକରଣ କଲେ ନାହିଁ; ଯାହାର ସୁବର୍ଣ୍ଣାବୃତ ମତ୍ତ ହାତୀମାନେ ପଥରେ ଶୋଉଥିଲେ।
12.28.78
राजानं शतधन्वानं दिलीपं सत्यवादिनम् ।
येऽपश्यन्सुमहात्मानं तेऽपि स्वर्गजितो नराः ॥ १२.२८.७८ ॥
ରାଜା ଶତଧନ୍ୱା ଓ ସତ୍ୟବାଦୀ ଦିଲୀପଙ୍କୁ, ସେହି ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଦେଖିଥିଲେ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଗଜୟୀ ହେଲେ।
12.28.79
त्रयः शब्दा न जीर्यन्ते दिलीपस्य निवेशने ।
स्वाध्यायशब्दः ज्याशब्दः शब्दो वै दीयतामिति ॥ १२.२८.७९ ॥
ଦିଲୀପଙ୍କ ଗୃହରେ ତିନୋଟି ଶବ୍ଦ କେବେ ହେଁ କ୍ଷୀଣ ହୁଏ ନାହିଁ: ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟର ଶବ୍ଦ, ଧନୁର ଦଉଡ଼ିର ଶବ୍ଦ, ଏବଂ 'ଦିଆଯାଉ' ଏହି ଶବ୍ଦ।
12.28.80
स चेन्ममार सृञ्जय चतुर्भद्रतरस्त्वया ।
पुत्रात्पुण्यतरश्चैव मा पुत्रमनुतप्यथाः ॥ १२.२८.८० ॥
ହେ ସୃଞ୍ଜୟ, ସେ ଯଦି ମରିଥାନ୍ତା, ତେବେ ସେ ତୁମ ପାଇଁ ପୁତ୍ରଠାରୁ ଚତୁର୍ଗୁଣ ମଙ୍ଗଳମୟ ଓ ଅଧିକ ପୁଣ୍ୟବାନ ଥିଲା; ଅତଏବ ପୁତ୍ର ପାଇଁ ଶୋକ କର ନାହିଁ।
12.28.81
मान्धातारं यौवनाश्वं मृतं सृञ्जय शुश्रुम ।
यं देवा मरुतो गर्भं पितुः पार्श्वादपाहरन् ॥ १२.२८.८१ ॥
ହେ ସୃଞ୍ଜୟ, ଯୌବନାଶ୍ୱଙ୍କ ପୁତ୍ର ମାନ୍ଧାତାଙ୍କ କଥା ଆମେ ଶୁଣିଛୁ; ଦେବତା ଓ ମରୁତମାନେ ତାଙ୍କ ଗର୍ଭକୁ ପିତାଙ୍କ ପାର୍ଶ୍ୱରୁ ନେଇଗଲେ।
12.28.82
समृद्धो युवनाश्वस्य जठरे यो महात्मनः ।
पृषदाज्योद्भवः श्रीमांस्त्रिलोकविजयी नृपः ॥ १२.२८.८२ ॥
ଯୌବନାଶ୍ୱ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଉଦରରେ ବଢ଼ିଥିବା, ଦହି ଓ ଘିଅରୁ ଜନ୍ମିତ, ତ୍ରିଲୋକ ବିଜୟୀ ଶ୍ରୀମାନ ରାଜା।
12.28.83
यं दृष्ट्वा पितुरुत्सङ्गे शयानं देवरूपिणम् ।
अन्योन्यमब्रुवन्देवाः कमयं धास्यतीति वै ॥ १२.२८.८३ ॥
ପିତାଙ୍କ କୋଳରେ ଶୋଇଥିବା ଦେବରୂପୀ ଶିଶୁକୁ ଦେଖି ଦେବତାମାନେ ପରସ୍ପରକୁ କହିଲେ, 'ଏ କାହାକୁ ପୋଷଣ କରିବ?'
12.28.84
मामेव धास्यतीत्येवमिन्द्रोऽथाभ्युपपद्यत ।
मांधातेति ततस्तस्य नाम चक्रे शतक्रतुः ॥ १२.२८.८४ ॥
'ଏ ମୋତେ ହିଁ ପୋଷଣ କରିବ' ବୋଲି ଇନ୍ଦ୍ର ସ୍ୱୀକାର କଲେ; ତା'ପରେ ଶତକ୍ରତୁ ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କର ନାମ 'ମାନ୍ଧାତା' ରଖିଲେ।
12.28.85
ततस्तु पयसो धारां पुष्टिहेतोर्महात्मनः ।
तस्यास्ये यौवनाश्वस्य पाणिरिन्द्रस्य चास्रवत् ॥ १२.२८.८५ ॥
ତା'ପରେ ମହାତ୍ମା ଯୌବନାଶ୍ୱଙ୍କ ମୁଖରୁ ପୋଷଣ ପାଇଁ କ୍ଷୀରର ଧାରା ବହିଲା, ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ହାତରୁ ମଧ୍ୟ ବହିଲା।
12.28.86
तं पिवन्पाणिमिन्द्रस्य शतमह्ना व्यवर्धत ।
स आसीद्द्वादशसमो द्वादशाहेन पार्थिवः ॥ १२.२८.८६ ॥
ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ହାତରୁ ପିଉଥିବା ସେ ଏକ ଦିନରେ ଶହେ ଗୁଣ ବଢ଼ିଲା। ବାର ଦିନରେ ସେହି ରାଜା ବାର ବର୍ଷ ବୟସର ପରି ହେଲା।
12.28.87
तमिमं पृथिवी सर्वा एकाह्ना समपद्यत ।
धर्मात्मानं महात्मानं शूरमिन्द्रसमं युधि ॥ १२.२८.८७ ॥
ଏକ ଦିନରେ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ ସେହି ଧର୍ମାତ୍ମା, ମହାତ୍ମା, ଯୁଦ୍ଧରେ ଇନ୍ଦ୍ରସମ ଶୂରଙ୍କର ହେଲା।
12.28.88
यश्चाङ्गारं तु नृपतिं मरुत्तमसितं गयम् ।
अङ्गं बृहद्रथं चैव मान्धाता समरेऽजयत् ॥ १२.२८.८८ ॥
ଅଙ୍ଗାର, ରାଜା ମରୁତ୍ତ, ଅସିତ, ଗୟ, ଅଙ୍ଗ ଓ ବୃହଦ୍ରଥଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜିତିଥିଲେ ମାନ୍ଧାତା।
12.28.89
यौवनाश्वो यदाङ्गारं समरे प्रत्ययुध्यत ।
विस्फारैर्धनुषो देवा द्यौरभेदीति मेनिरे ॥ १२.२८.८९ ॥
ଯେତେବେଳେ ଯୌବନାଶ୍ୱ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଙ୍ଗାର ସହ ଲଢ଼ିଲେ, ସେତେବେଳେ ଧନୁର ଟଙ୍କାରରେ ଆକାଶ ଫାଟିଯିବ ବୋଲି ଦେବତାମାନେ ଭାବିଲେ।
12.28.90
यत्र सूर्य उदेति स्म यत्र च प्रतितिष्ठति ।
सर्वं तद्यौवनाश्वस्य मान्धातुः क्षेत्रमुच्यते ॥ १२.२८.९० ॥
ଯେଉଁଠି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହୁଅନ୍ତି ଓ ଯେଉଁଠି ଅସ୍ତ ହୁଅନ୍ତି, ସେ ସବୁ ଯୌବନାଶ୍ୱ ମାନ୍ଧାତାଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ର କୁହାଯାଏ।
12.28.91
अश्वमेधशतेनेष्ट्वा राजसूयशतेन च ।
अददद्रोहितान्मत्स्यान्ब्राह्मणेभ्यो विशांपते ॥ १२.२८.९१ ॥
ଶହେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଓ ଶହେ ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ କରି, ହେ ପ୍ରଜାପତି, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଲାଲ ମାଛ ଦାନ କଲେ।
12.28.92
हैरण्यान्यो जनोत्सेधानायतान्दशयोजनम् ।
अतिरिक्तान्द्विजातिभ्यो व्यभजंस्त्वितरे जनाः ॥ १२.२८.९२ ॥
ମଣିଷ ଉଚ୍ଚତା ଓ ଦଶ ଯୋଜନ ଦୀର୍ଘ ସୁନାର ପର୍ବତ, ଅବଶିଷ୍ଟଗୁଡ଼ିକୁ ଅନ୍ୟ ଲୋକମାନେ ଦ୍ୱିଜାତିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଣ୍ଟିଦେଲେ।
12.28.93
स चेन्ममार सृञ्जय चतुर्भद्रतरस्त्वया ।
पुत्रात्पुण्यतरश्चैव मा पुत्रमनुतप्यथाः ॥ १२.२८.९३ ॥
ସେ ମରି ଯାଇଥିଲେ, ହେ ସୃଞ୍ଜୟ, ସେ ତୁମ ଅପେକ୍ଷା ଚାରିଗୁଣ ଭାଗ୍ୟବାନ; ପୁତ୍ରଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ପୁଣ୍ୟବାନ। ଅତଏବ ପୁତ୍ର ପାଇଁ ଶୋକ କର ନାହିଁ।
12.28.94
ययातिं नाहुषं चैव मृतं सृञ्जय शुश्रुम ।
य इमां पृथिवीं कृत्स्नां विजित्य सहसागराम् ॥ १२.२८.९४ ॥
ହେ ସୃଞ୍ଜୟ, ସମୁଦ୍ର ସହିତ ଏହି ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀ ଜିତିଥିବା ନହୁଷପୁତ୍ର ଯଯାତି ମଧ୍ୟ ମରିଥିଲେ ବୋଲି ଆମେ ଶୁଣିଛୁ।
12.28.95
शम्यापातेनाभ्यतीयाद्वेदीभिश्चित्रयन्महीम् ।
ईजानः क्रतुभिर्मुख्यैः पर्यगच्छद्वसुन्धराम् ॥ १२.२८.९५ ॥
ଯଜ୍ଞସ୍ତମ୍ଭ ଫିଙ୍ଗିବା ଦୂରତା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯାଇ, ବେଦୀରେ ପୃଥିବୀକୁ ସଜାଇ, ମୁଖ୍ୟ ଯଜ୍ଞ କରି ସେ ବସୁନ୍ଧରାକୁ ପରିକ୍ରମା କଲେ।
12.28.96
इष्ट्वा क्रतुसहस्रेण वाजपेयशतेन च ।
तर्पयामास विप्रेन्द्रांस्त्रिभिः काञ्चनपर्वतैः ॥ १२.२८.९६ ॥
ହଜାର ଯଜ୍ଞ ଓ ଶହେ ବାଜପେୟ ଯଜ୍ଞ କରି, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ତିନି ସୁନାର ପର୍ବତ ଦ୍ୱାରା ପରିତୃପ୍ତ କଲେ।
12.28.97
व्यूढेनासुरयुद्धेन हत्वा दैतेयदानवान् ।
व्यभजत्पृथिवीं कृत्स्नां ययातिर्नहुषात्मजः ॥ १२.२८.९७ ॥
ଅସୁରଯୁଦ୍ଧରେ ବ୍ୟୂହ ରଚି ଦୈତ୍ୟ ଓ ଦାନବମାନଙ୍କୁ ବଧ କରି, ନହୁଷପୁତ୍ର ଯଯାତି ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ ବିଭାଜନ କଲେ।
12.28.98
अन्त्येषु पुत्रान्निक्षिप्य यदुद्रुह्युपुरोगमान् ।
पुरुं राज्येऽभिषिच्याथ सदारः प्राविशद्वनम् ॥ १२.२८.९८ ॥
ଶେଷରେ ଯଦୁ, ଦ୍ରୁହ୍ୟୁ ପ୍ରଭୃତି ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ସ୍ଥାନରେ ସ୍ଥାପନ କରି, ପୁରୁଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ କରି, ପତ୍ନୀମାନଙ୍କ ସହ ସେ ବନରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
12.28.99
स चेन्ममार सृञ्जय चतुर्भद्रतरस्त्वया ।
पुत्रात्पुण्यतरश्चैव मा पुत्रमनुतप्यथाः ॥ १२.२८.९९ ॥
ହେ ସୃଞ୍ଜୟ, ସେ ଯଦି ମରିଥାନ୍ତା, ତେବେ ତାହା ତୁମ ପାଇଁ ଚାରିଗୁଣ ମଙ୍ଗଳକର; ପୁତ୍ରଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ପୁଣ୍ୟକର। ଅତଏବ ପୁତ୍ର ପାଇଁ ଶୋକ କର ନାହିଁ।
12.28.100
अम्बरीषं च नाभागं मृतं सृञ्जय शुश्रुम ।
यं प्रजा वव्रिरे पुण्यं गोप्तारं नृपसत्तमम् ॥ १२.२८.१०० ॥
ହେ ସୃଞ୍ଜୟ, ଅମ୍ବରୀଷ ଓ ନାଭାଗ ମରିଗଲେ ବୋଲି ଆମେ ଶୁଣିଛୁ; ପ୍ରଜାମାନେ ଯାହାଙ୍କୁ ପୁଣ୍ୟବାନ, ରକ୍ଷକ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ଭାବେ ବରଣ କରିଥିଲେ।
12.28.101
यः सहस्रं सहस्राणां राज्ञामयुतयाजिनाम् ।
ईजानो वितते यज्ञे ब्राह्मणेभ्यस्त्वमन्यत ॥ १२.२८.१०१ ॥
ହଜାର ହଜାର ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଦଶ ହଜାର ଯଜ୍ଞକାରୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ବିସ୍ତୃତ ଯଜ୍ଞରେ ଯଜନ କରି ଯେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଦାନ କଲା, ତୁମେ ସେହିପରି ବୋଲି ମନେ କର।
12.28.102
नैतत्पूर्वे जनाश्चक्रुर्न करिष्यन्ति चापरे ।
इत्यम्बरीषं नाभागिमन्वमोदन्त दक्षिणाः ॥ १२.२८.१०२ ॥
'ଏହା ପୂର୍ବପୁରୁଷମାନେ କରିନାହାଁନ୍ତି, ଏବଂ ପରବର୍ତ୍ତୀମାନେ ମଧ୍ୟ କରିବେ ନାହିଁ' ବୋଲି ଦକ୍ଷିଣା ପାଇଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ନାଭାଗିଙ୍କ ପୁତ୍ର ଅମ୍ବରୀଷଙ୍କୁ ଅନୁମୋଦନ କଲେ।
12.28.103
शतं राजसहस्राणि शतं राजशतानि च ।
सर्वेऽश्वमेधैरीजानास्तेऽन्वयुर्दक्षिणायनम् ॥ १२.२८.१०३ ॥
ହଜାର ରାଜା ଓ ଶହେ ରାଜା; ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରିଥିବା ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଦକ୍ଷିଣାୟନ ପଥରେ ଗଲେ।
12.28.104
स चेन्ममार सृञ्जय चतुर्भद्रतरस्त्वया ।
पुत्रात्पुण्यतरश्चैव मा पुत्रमनुतप्यथाः ॥ १२.२८.१०४ ॥
ସେ ଯଦି ମରିଥାଆନ୍ତା, ହେ ସୃଞ୍ଜୟ, ତେବେ ତୁମେ ତାଙ୍କଠାରୁ ଚାରି ଗୁଣ ଭାଗ୍ୟବାନ; ପୁତ୍ରଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ପୁଣ୍ୟବାନ। ତେଣୁ ପୁତ୍ର ପାଇଁ ଶୋକ କର ନାହିଁ।
12.28.105
शशबिन्दुं चैत्ररथं मृतं शुश्रुम सृञ्जय ।
यस्य भार्यासहस्राणां शतमासीन्महात्मनः ॥ १२.२८.१०५ ॥
ଚୈତ୍ରରଥ ଶଶବିନ୍ଦୁ ମରିଗଲେ ବୋଲି ଆମେ ଶୁଣିଛୁ, ହେ ସୃଞ୍ଜୟ। ସେହି ମହାତ୍ମାଙ୍କର ଶହେ ହଜାର ପତ୍ନୀ ଥିଲେ।
12.28.106
सहस्रं तु सहस्राणां यस्यासञ्शाशबिन्दवाः ।
हिरण्यकवचाः सर्वे सर्वे चोत्तमधन्विनः ॥ १२.२८.१०६ ॥
ତାଙ୍କର ହଜାର ହଜାର ଶଶବିନ୍ଦୁ ଥିଲେ — ସମସ୍ତେ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ କବଚ ପରିହିତ, ସମସ୍ତେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁର୍ଧର।
12.28.107
शतं कन्या राजपुत्रमेकैकं पृथगन्वयुः ।
कन्यांकन्यां शतं नागा नागंनागं शतं रथाः ॥ १२.२८.१०७ ॥
ଶହେ କନ୍ୟା ପ୍ରତ୍ୟେକ ରାଜପୁତ୍ରଙ୍କ ସହିତ ପୃଥକ ଭାବେ ଗଲେ; ପ୍ରତ୍ୟେକ କନ୍ୟା ସହିତ ଶହେ ହାତୀ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ହାତୀ ସହିତ ଶହେ ରଥ।
12.28.108
रथेरथे शतं चाश्वा देशजा हेममालिनः ।
अश्वेअश्वे शतं गावो गांगां तद्वदजाविकम् ॥ १२.२८.१०८ ॥
ପ୍ରତ୍ୟେକ ରଥ ସହିତ ଶହେ ଅଶ୍ୱ — ଦେଶୀ ଜାତିର, ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ମାଳା ପରିହିତ; ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅଶ୍ୱ ସହିତ ଶହେ ଗାଈ; ପ୍ରତ୍ୟେକ ଗାଈ ସହିତ ସେପରି ଛେଳି ଓ ମେଣ୍ଢା।
12.28.109
एतद्धनमपर्यन्तमश्वमेधे महामखे ।
शशबिन्दुर्महाराज ब्राह्मणेभ्यो ह्यमन्यत ॥ १२.२८.१०९ ॥
ମହାଯଜ୍ଞ ଅଶ୍ୱମେଧରେ ଏହି ଧନ ଅପାର ଥିଲା; ମହାରାଜ ଶଶବିନ୍ଦୁ ଏହାକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଦେଲେ।
12.28.110
स चेन्ममार सृञ्जय चतुर्भद्रतरस्त्वया ।
पुत्रात्पुण्यतरश्चैव मा पुत्रमनुतप्यथाः ॥ १२.२८.११० ॥
ହେ ସୃଞ୍ଜୟ, ସେ ମରିଗଲେ ମଧ୍ୟ ତୁମ ପାଇଁ ସେ ପୁତ୍ରଠାରୁ ଚାରିଗୁଣ ମଙ୍ଗଳକାରୀ ଓ ପୁଣ୍ୟବାନ; ତେଣୁ ପୁତ୍ର ପାଇଁ ଶୋକ କରନାହିଁ।
12.28.111
गयं चाधूर्तरजसं मृतं शुश्रुम सृञ्जय ।
यः स वर्षशतं राजा हुतशिष्टाशनोऽभवत् ॥ १२.२८.१११ ॥
ହେ ସୃଞ୍ଜୟ, ନିର୍ମଳ ରଜଃଯୁକ୍ତ ରାଜା ଗୟ ମରିଗଲେ ବୋଲି ଆମେ ଶୁଣିଛୁ; ସେ ଶହେ ବର୍ଷ ଯଜ୍ଞଶେଷ ଭୋଜନ କରି ରାଜା ଥିଲେ।
12.28.112
यस्मै वह्निर्वरान्प्रादात्ततो वव्रे वरान्गयः ।
ददतो मे क्षयो मा भूद्धर्मे श्रद्धा च वर्धताम् ॥ १२.२८.११२ ॥
ଅଗ୍ନି ଯାହାକୁ ବର ଦେଲେ, ତା'ପରେ ଗୟ ବର ମାଗିଲେ: 'ମୋ ଦାନରେ କ୍ଷୟ ନ ହେଉ; ଧର୍ମରେ ମୋ ଶ୍ରଦ୍ଧା ବଢ଼ୁ।'
12.28.113
मनो मे रभतां सत्ये त्वत्प्रसादाद्धुताशन ।
लेभे च कामांस्तान्सर्वान्पावकादिति नः श्रुतम् ॥ १२.२८.११३ ॥
ହେ ହୁତାଶନ, ତୁମ ପ୍ରସାଦରେ ମୋ ମନ ସତ୍ୟରେ ସ୍ଥିର ହେଉ; ପାବକଙ୍କଠାରୁ ସେ ସବୁ କାମନା ପାଇଥିଲେ ବୋଲି ଆମେ ଶୁଣିଛୁ।
12.28.114
दर्शेन पूर्णमासेन चातुर्मास्यैः पुनः पुनः ।
अयजद्धयमेधेन सहस्रं परिवत्सरान् ॥ १२.२८.११४ ॥
ଦର୍ଶ ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣମାସ ଯଜ୍ଞ ଏବଂ ଚାତୁର୍ମାସ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ବାରମ୍ବାର, ସେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଦ୍ୱାରା ହଜାର ବର୍ଷ ଯଜ୍ଞ କଲେ।
12.28.115
शतं गवां सहस्राणि शतमश्वशतानि च ।
उत्थायोत्थाय वै प्रादात्सहस्रं परिवत्सरान् ॥ १२.२८.११५ ॥
ଶହ ହଜାର ଗାଈ ଓ ଶହ ଶହ ଘୋଡ଼ା; ବାରମ୍ବାର ଉଠି ସେ ହଜାର ବର୍ଷ ଦାନ ଦେଲେ।
12.28.116
तर्पयामास सोमेन देवान्वित्तैर्द्विजानपि ।
पितॄन्स्वधाभिः कामैश्च स्त्रियः स्वाः पुरुषर्षभ ॥ १२.२८.११६ ॥
ସୋମ ଦ୍ୱାରା ଦେବତାମାନଙ୍କୁ, ଧନ ଦ୍ୱାରା ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ, ସ୍ୱଧା ଦ୍ୱାରା ପିତୃମାନଙ୍କୁ, ଇଷ୍ଟ ବସ୍ତୁ ଦ୍ୱାରା ନିଜ ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ତୃପ୍ତ କଲେ, ହେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ।
12.28.117
सौवर्णां पृथिवीं कृत्वा दशव्यामां द्विरायताम् ।
दक्षिणामददद्राजा वाजिमेधे महाक्रतौ ॥ १२.२८.११७ ॥
ସୁନାର ପୃଥିବୀ ନିର୍ମାଣ କରି, ଦଶ ବ୍ୟାମ ପ୍ରସ୍ଥ ଓ ତାହାର ଦ୍ୱିଗୁଣ ଦୀର୍ଘ, ରାଜା ମହାନ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞରେ ଦକ୍ଷିଣା ରୂପେ ଦେଲେ।
12.28.118
यावत्यः सिकता राजन्गङ्गायां पुरुषर्षभ ।
तावतीरेव गाः प्रादादाधूर्तरजसो गयः ॥ १२.२८.११८ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ହେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଗଙ୍ଗାରେ ଯେତେ ବାଲିକଣା ଅଛି, ସେତିକି ଗାଈ ଗୟ ଦେଲେ।
12.28.119
स चेन्ममार सृञ्जय चतुर्भद्रतरस्त्वया ।
पुत्रात्पुण्यतरश्चैव मा पुत्रमनुतप्यथाः ॥ १२.२८.११९ ॥
ସେ ଯଦି ମରିଥାନ୍ତା, ହେ ସୃଞ୍ଜୟ, ସେ ତୁମଠାରୁ ଚାରିଗୁଣ ଭାଗ୍ୟବାନ୍; ପୁତ୍ରଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ପୁଣ୍ୟବାନ୍। ପୁତ୍ର ପାଇଁ ଶୋକ କରନା।
12.28.120
रन्तिदेवं च सांकृत्यं मृतं सृञ्जय शुश्रुम ।
सम्यगाराध्य यः शक्राद्वरं लेभे महातपाः ॥ १२.२८.१२० ॥
ହେ ସୃଞ୍ଜୟ, ସାଙ୍କୃତିର ପୁତ୍ର ରନ୍ତିଦେବ ମରିଥିଲେ ବୋଲି ଆମେ ଶୁଣିଛୁ; ସେଇ ମହାତପସ୍ୱୀ ସମ୍ୟକ୍ ଆରାଧନା କରି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କଠାରୁ ବର ପାଇଥିଲେ।
12.28.121
अन्नं च नो बहु भवेदतिथींश्च लभेमहि ।
श्रद्धा च नो मा व्यगमन्मा च याचिष्म कंचन ॥ १२.२८.१२१ ॥
ଆମ ପାଖରେ ପ୍ରଚୁର ଅନ୍ନ ରହୁ, ଅତିଥିମାନେ ଆମକୁ ମିଳନ୍ତୁ, ଆମ ଶ୍ରଦ୍ଧା କଦାପି ନ ଯାଉ, ଏବଂ ଆମେ କାହାକୁ ବି ନ ମାଗୁ।
12.28.122
उपातिष्ठन्त पशवः स्वयं तं संशितव्रतम् ।
ग्राम्यारण्या महात्मानं रन्तिदेवं यशस्विनम् ॥ १२.२८.१२२ ॥
କଠୋରବ୍ରତୀ, ମହାତ୍ମା, ଯଶସ୍ୱୀ ରନ୍ତିଦେବଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗ୍ରାମ୍ୟ ଓ ଅରଣ୍ୟ ପଶୁମାନେ ସ୍ୱୟଂ ଆସିଲେ।
12.28.123
महानदी चर्मराशेरुत्क्लेदात्ससृजे यतः ।
ततश्चर्मण्वतीत्येवं विख्याता सा महानदी ॥ १२.२८.१२३ ॥
ଚର୍ମରାଶିର ଓଦାରୁ ଏକ ମହାନଦୀ ଜନ୍ମିଲା; ସେଥିପାଇଁ ସେହି ମହାନଦୀ ଚର୍ମଣ୍ୱତୀ ନାମରେ ଏହିପରି ବିଖ୍ୟାତ ହେଲା।
12.28.124
ब्राह्मणेभ्यो ददौ निष्कान्सदसि प्रतते नृपः ।
तुभ्यंतुभ्यं निष्कमिति यदा क्रोशन्ति वै द्विजाः ॥ १२.२८.१२४ ॥
ସଭାରେ ଯଜ୍ଞ ବିସ୍ତାର ହେଉଥିବା ବେଳେ ରାଜା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ନିଷ୍କ ଦାନ କଲେ; 'ତୁମକୁ, ତୁମକୁ ଗୋଟିଏ ନିଷ୍କ' ବୋଲି ଦ୍ୱିଜମାନେ ଚିତ୍କାର କରୁଥିବା ବେଳେ।
12.28.125
सहस्रं तुभ्यमित्युक्त्वा ब्राह्मणान्संप्रपद्य ते ॥ १२.२८.१२५ ॥
'ତୁମକୁ ହଜାରେ' ବୋଲି କହି ସେମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
12.28.126
अन्वाहार्योपकरणं द्रव्योपकरणं च यत् ।
घटाः पात्र्यः कटाहानि स्थाल्यश्च पिठराणि च।
नासीत्किंचिदसौवर्णं रन्तिदेवस्य धीमतः ॥ १२.२८.१२६ ॥
ଯଜ୍ଞୋପକରଣ ଓ ଦ୍ରବ୍ୟୋପକରଣ, ଘଡ଼ା, ପାତ୍ର, କଡ଼ାଇ, ସ୍ଥାଳୀ ଓ ପିଠର ଥିଲା; କିନ୍ତୁ ବୁଦ୍ଧିମାନ ରନ୍ତିଦେବଙ୍କ ନିକଟରେ ସୁନାର କିଛି ବି ରହି ନ ଥିଲା।
12.28.127
सांकृते रन्तिदेवस्य यां रात्रिमवसन्गृहे ।
आलभ्यन्त शतं गावः सहस्राणि च विंशतिः ॥ १२.२८.१२७ ॥
ସାଂକୃତି ରନ୍ତିଦେବ ଯେଉଁ ରାତ୍ରିରେ ଘରେ ରହିଥିଲେ, ସେହି ରାତ୍ରିରେ ଶହେ ଗାଈ ଓ କୋଡ଼ିଏ ହଜାର ଗାଈ ବଧ କରାଯାଇଥିଲା।
12.28.128
तत्र स्म सूदाः क्रोशन्ति सुमृष्टमणिकुण्डलाः ।
सूपं भूयिष्ठमश्नीध्वं नाद्य मांसं यथा पुरा ॥ १२.२८.१२८ ॥
ସେଠାରେ ଚମକୁଥିବା ମଣିକୁଣ୍ଡଳ ପିନ୍ଧିଥିବା ରାନ୍ଧୁଣିଆମାନେ ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ: 'ଏବେ ପ୍ରଚୁର ଝୋଳ ଖାଅ; ଆଜି ପୂର୍ବ ପରି ମାଂସ ନାହିଁ।'
12.28.129
स चेन्ममार सृञ्जय चतुर्भद्रतरस्त्वया ।
पुत्रात्पुण्यतरश्चैव मा पुत्रमनुतप्यथाः ॥ १२.२८.१२९ ॥
ହେ ସୃଞ୍ଜୟ, ସେ ଯଦି ମରିଥାଆନ୍ତା ତେବେ ତାହା ତୁମ ପାଇଁ ଚାରିଗୁଣ ମଙ୍ଗଳଦାୟକ; ପୁତ୍ରଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ପୁଣ୍ୟମୟ। ପୁତ୍ର ପାଇଁ ଶୋକ କର ନାହିଁ।
12.28.130
सगरं च महात्मानं मृतं शुश्रुम सृञ्जय ।
ऐक्ष्वाकं पुरुषव्याघ्रमतिमानुषविक्रमम् ॥ १२.२८.१३० ॥
ହେ ସୃଞ୍ଜୟ, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶୀୟ, ମହାତ୍ମା, ପୁରୁଷବ୍ୟାଘ୍ର, ଅତିମାନୁଷ ବିକ୍ରମୀ ସଗର ମରିଗଲେ ବୋଲି ଆମେ ଶୁଣିଛୁ।
12.28.131
षष्टिः पुत्रसहस्राणि यं यान्तमनुजग्मिरे ।
नक्षत्रराजं वर्षान्ते व्यभ्रे ज्योतिर्गणा इव ॥ १२.२८.१३१ ॥
ସେ ଯାଉଥିବା ବେଳେ ଷାଠିଏ ହଜାର ପୁତ୍ର ତାଙ୍କ ପଛେ ଗଲେ; ବର୍ଷା ଋତୁ ଶେଷରେ ମେଘହୀନ ଆକାଶରେ ନକ୍ଷତ୍ରରାଜଙ୍କ ପଛେ ତାରାଗଣ ଯେପରି ଯାଏ।
12.28.132
एकच्छत्रा मही यस्य प्रतापादभवत्पुरा ।
योऽश्वमेधसहस्रेण तर्पयामास देवताः ॥ १२.२८.१३२ ॥
ପୂର୍ବେ ଯାହାର ପ୍ରତାପରେ ପୃଥିବୀ ଏକଛତ୍ର ତଳେ ଥିଲା; ଯିଏ ହଜାରେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞରେ ଦେବତାଙ୍କୁ ତୃପ୍ତ କରିଥିଲେ।
12.28.133
यः प्रादात्कनकस्तम्भं प्रासादं सर्वकाञ्चनम् ।
पूर्णं पझदलाक्षीणां स्त्रीणां शयनसंकुलम् ॥ १२.२८.१३३ ॥
ଯିଏ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ସ୍ତମ୍ଭ ଓ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସୁବର୍ଣ୍ଣମୟ, ପଦ୍ମପାଖୁଡ଼ା ଆଖି ଥିବା ନାରୀଙ୍କ ଶଯ୍ୟାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରାସାଦ ଦାନ କରିଥିଲେ।
12.28.134
द्विजातिभ्योऽनुरूपेभ्यः कामांश्च विविधान्बहून् ।
यस्यादेशेन तद्वित्तं व्यभजन्त द्विजातयः ॥ १२.२८.१३४ ॥
ଯୋଗ୍ୟ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ସେ ବହୁବିଧ ଅନେକ କାମ୍ୟ ବସ୍ତୁ ଦାନ କରିଥିଲେ; ଯାହାର ଆଦେଶରେ ସେ ଧନ ଦ୍ୱିଜାତିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଣ୍ଟି ହୋଇଥିଲା।
12.28.135
खानयामास यः कोपात्पृथिवीं सागराङ्किताम् ।
यस्य नाम्ना समुद्रश्च सागरत्वमुपागतः ॥ १२.२८.१३५ ॥
ଯିଏ କ୍ରୋଧରେ ସମୁଦ୍ରଚିହ୍ନିତ ପୃଥିବୀକୁ ଖୋଳାଇଥିଲେ; ଯାହାଙ୍କ ନାମରେ ସମୁଦ୍ର 'ସାଗର' ଅବସ୍ଥା ପାଇଲା।
12.28.136
स चेन्ममार सृञ्जय चतुर्भद्रतरस्त्वया ।
पुत्रात्पुण्यतरश्चैव मा पुत्रमनुतप्यथाः ॥ १२.२८.१३६ ॥
ସେ ମରିଗଲେ, ହେ ସୃଞ୍ଜୟ; ତୁମ ପାଇଁ ତାହା ଚାରିଗୁଣ ଶୁଭ। ପୁତ୍ରଠାରୁ ମଧ୍ୟ ସେ ଅଧିକ ପୁଣ୍ୟବାନ ଥିଲେ; ଅତଏବ ପୁତ୍ର ପାଇଁ ଶୋକ କର ନାହିଁ।
12.28.137
राजानं च पृथुं वैन्यं मृतं शुश्रुम सृञ्जय ।
यमभ्यषिञ्चन्संभूयः महारण्ये महर्षयः ॥ १२.२८.१३७ ॥
ହେ ସୃଞ୍ଜୟ, ବେନଙ୍କ ପୁତ୍ର ରାଜା ପୃଥୁ ମୃତ ହୋଇଥିବା ଆମେ ଶୁଣିଛୁ; ଯାହାଙ୍କୁ ମହର୍ଷିମାନେ ମହାରଣ୍ୟରେ ଏକତ୍ର ହୋଇ ଅଭିଷେକ କରିଥିଲେ।
12.28.138
प्रथयिष्यति वै लोकान्पृथुरित्येव शब्दितः ।
क्षताद्यो वै त्रायतीति स तस्मात्क्षत्रियः स्मृतः ॥ १२.२८.१३८ ॥
ସେ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ବିସ୍ତାର କରିବେ, ତେଣୁ ତାଙ୍କୁ 'ପୃଥୁ' କୁହାଯାଇଥିଲା। ଯିଏ କ୍ଷତରୁ ତ୍ରାଣ କରେ ସେ କ୍ଷତ୍ରିୟ; ସେଥିପାଇଁ ସେ କ୍ଷତ୍ରିୟ ବୋଲି ସ୍ମୃତ।
12.28.139
पृथुं वैन्यं प्रजा दृष्ट्वा रक्तास्मेति यदब्रुवन् ।
ततो राजेति नामास्य अनुरागादजायत ॥ १२.२८.१३९ ॥
ପ୍ରଜାମାନେ ବେନପୁତ୍ର ପୃଥୁଙ୍କୁ ଦେଖି କହିଲେ, ଆମେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଅଛୁ। ତା'ପରେ ତାଙ୍କ ପ୍ରତି ଅନୁରାଗରୁ ତାଙ୍କର ନାମ 'ରାଜା' ହେଲା।
12.28.140
अकृष्टपच्या पृथिवी पुटकेपुटके मधु ।
सर्वा द्रोणदुघा गावो वैन्यस्यासन्प्रशासतः ॥ १२.२८.१४० ॥
ବେନପୁତ୍ର ଶାସନ କରୁଥିବା ସମୟରେ ହଳ ନ ଚଳାଇ ମଧ୍ୟ ପୃଥିବୀ ଫଳ ଦେଉଥିଲା; ପ୍ରତି ପୁଟକରେ ମହୁ ଥିଲା; ସମସ୍ତ ଗାଈ ଏକ ଦ୍ରୋଣ ଦୁଗ୍ଧ ଦେଉଥିଲେ।
12.28.141
अरोगाः सर्वसिद्धार्था मनुष्या अकुतोभयाः ।
यथाऽभिकाममवसन्क्षेत्रेषु च गृहेषु च ॥ १२.२८.१४१ ॥
ଲୋକମାନେ ରୋଗମୁକ୍ତ, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂର୍ଣ୍ଣ, କୌଣସି ଦିଗରୁ ଭୟ ନ ଥିବା ଥିଲେ; ସେମାନେ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ କ୍ଷେତ୍ର ଓ ଗୃହରେ ବାସ କରୁଥିଲେ।
12.28.142
आपस्तस्तम्भिरे चास्य समुद्रमभियास्यतः ।
शैलाश्चापाद्व्यदीर्यन्त ध्वजभङ्गश्च नाभवत् ॥ १२.२८.१४२ ॥
ସେ ସମୁଦ୍ର ଆଡକୁ ଯାଉଥିବା ସମୟରେ ଜଳ ସ୍ଥିର ହୋଇଯାଉଥିଲା; ପର୍ବତ ପଥ ଛାଡି ବିଦୀର୍ଣ୍ଣ ହେଉଥିଲା; ଧ୍ୱଜା କେବେ ଭାଙ୍ଗୁ ନ ଥିଲା।
12.28.143
हैरण्यांस्त्रिनरोत्सेधान्पर्वतानेकविंशतिम् ।
ब्राह्मणेभ्यो ददौ राजा योश्वमेधे महामखे ॥ १२.२८.१४३ ॥
ମହାନ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞରେ ରାଜା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ତିନି ମଣିଷ ଉଚ୍ଚତାର ଏକବିଂଶ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପର୍ବତ ଦାନ କଲେ।
12.28.144
स चेन्ममार सृञ्जय चतुर्भद्रतरस्त्वया ।
पुत्रात्पुण्यतरश्चैव मा पुत्रमनुतप्यथाः ॥ १२.२८.१४४ ॥
ହେ ସୃଞ୍ଜୟ, ସେ ମରିଗଲେ ମଧ୍ୟ ତୁମ ଦ୍ୱାରା ସେ ଚାରି ଶୁଭ ଗୁଣରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଥିଲା ଏବଂ ପୁତ୍ରଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ପୁଣ୍ୟବାନ ଥିଲା; ତେଣୁ ନିଜ ପୁତ୍ର ପାଇଁ ଶୋକ କର ନାହିଁ।
12.28.145
किं वा तूष्णीं ध्यायसे सृञ्जय त्वं ।
न मे राजन्वाचिममां शृणोपि।
न चेन्मोघं विप्रलप्तं ममेदं ।
पथ्यं मुमूर्षोरिव सुप्रयुक्तम् ॥ १२.२८.१४५ ॥
ହେ ସୃଞ୍ଜୟ, ତୁମେ ନୀରବରେ କ'ଣ ଧ୍ୟାନ କରୁଛ? ହେ ରାଜନ୍, ତୁମେ କ'ଣ ମୋର ଏ ବାଣୀ ଶୁଣୁନାହଁ? ମୋର ଏ କଥା ବ୍ୟର୍ଥ ନହେଲେ ଏହା ମୃତ୍ୟୁପଥଯାତ୍ରୀ ପାଇଁ ପ୍ରୟୋଗ କରାଯାଇଥିବା ହିତକର ଔଷଧ ପରି।
12.28.146
शृणोमि ते नारद वाचमेनां ।
विचित्रार्थां स्रजमिव पुण्यगन्धाम्।
राजर्षीणां पुण्यकृतां महात्मनां ।
कीर्त्या युक्तानां शोकनिर्नाशनार्थाम् ॥ १२.२८.१४६ ॥
ହେ ନାରଦ, ମୁଁ ତୁମର ଏହି ବାଣୀ ଶୁଣୁଛି, ଯାହା ବିଚିତ୍ର ଅର୍ଥରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ପୁଣ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧିତ ମାଳା ପରି, ପୁଣ୍ୟକର୍ମୀ ମହାତ୍ମା ରାଜର୍ଷିମାନଙ୍କ କୀର୍ତ୍ତିରେ ଯୁକ୍ତ ଏବଂ ଶୋକ ନାଶ ପାଇଁ ଅଛି।
12.28.147
न ते मोघं विप्रलप्तं महर्षे ।
दृष्ट्वैवाहं नारद त्वां विशोकः।
शुश्रूषे ते वचनं ब्रह्मवादि ।
न्न ते तृप्याम्यमृतस्येव पानात् ॥ १२.२८.१४७ ॥
ହେ ମହର୍ଷି, ତୁମର କଥା ବ୍ୟର୍ଥ ନୁହେଁ। ହେ ନାରଦ, ତୁମକୁ ଦେଖିବାମାତ୍ରେ ମୁଁ ଶୋକରହିତ ହୋଇଛି। ହେ ବ୍ରହ୍ମବାଦୀ, ମୁଁ ତୁମର ବଚନ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ; ଅମୃତ ପାନ କଲା ପରି ମୁଁ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୃପ୍ତ ହୋଇନାହିଁ।
12.28.148
अमोघदर्शिन्मम चेत्प्रसादं ।
संतापदग्धस्य विभो प्रकुर्याः।
सुतस्य संजीवनमद्य मे स्या ।
त्तव प्रसादात्सुतसङ्गमाप्नुयाम् ॥ १२.२८.१४८ ॥
ହେ ଅମୋଘଦର୍ଶୀ, ସନ୍ତାପରେ ଦଗ୍ଧ ମୋ ପ୍ରତି ଯଦି ତୁମେ କୃପା କର, ତେବେ ଆଜି ମୋ ପୁତ୍ରର ପୁନର୍ଜୀବନ ହୋଇପାରେ। ହେ ବିଭୁ, ତୁମ କୃପାରୁ ମୁଁ ପୁତ୍ର ସହିତ ମିଳନ ପାଉ।
12.28.149
यस्ते पुत्रः शयितोयं विजातः ।
स्वर्णष्ठीवी यमदात्पर्वतस्ते।
पुनस्तं ते पुत्रमहं ददामि ।
हिरण्यनाभं वर्षसबस्रिणं च ॥ १२.२८.१४९ ॥
ତୁମ ପୁତ୍ର ଏଠାରେ ମୃତ ହୋଇ ପଡ଼ିଛି; ସୁନା ଥୁକୁଥିବା ଏବଂ ପର୍ବତ ତୁମକୁ ଦେଇଥିବା ସେହି ପୁତ୍ରକୁ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ନାଭିଯୁକ୍ତ ଓ ହଜାର ବର୍ଷ ବଞ୍ଚିବା ଭଳି, ମୁଁ ପୁନର୍ବାର ତୁମକୁ ଦେଉଛି।