ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 12.28
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.28.1
अव्याहरति राजेन्द्रे धर्मपुत्रे युधिष्ठिरे ।
गुडाकेशो हृषीकेशमभ्यभाषत पाण्डवः ॥ १२.२८.१ ॥
ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਇੰਦਰ ਧਰਮਪੁੱਤਰ ਯੁਧਿਸ਼ਠਰ ਜਦੋਂ ਨਹੀਂ ਬੋਲੇ, ਤਦ ਪਾਂਡੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਗੁਡਾਕੇਸ਼ (ਅਰਜੁਨ) ਨੇ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
12.28.2
ज्ञातिशोकाभिसंतप्तो धर्मपुत्रः परंतपः ।
एष शोकार्णवे मग्नस्तमाश्वासय माधव ॥ १२.२८.२ ॥
ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੇ ਸੋਗ ਨਾਲ ਤੜਫ ਰਿਹਾ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਤਪਾਉਣ ਵਾਲਾ ਧਰਮਪੁੱਤਰ ਇਹ ਸੋਗ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਹੇ ਮਾਧਵ, ਉਸਨੂੰ ਦਿਲਾਸਾ ਦਿਓ।
12.28.3
सर्वे स्म ते संशयिताः पुनरेव जनार्दन ।
अस्य शोकं महाप्राज्ञ प्रणाशयितुमर्हसि ॥ १२.२८.३ ॥
ਹੇ ਜਨਾਰਦਨ, ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਫਿਰ ਸ਼ੱਕ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਏ ਹਾਂ। ਹੇ ਮਹਾਪ੍ਰਾਗਿਆ, ਉਸ ਦਾ ਸੋਗ ਦੂਰ ਕਰਨਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਯੋਗ ਹੈ।
12.28.4
एवमुक्तस्तु गोविन्दो विजयेन महात्मना ।
पर्यवर्तत राजानं पुण्डरीकेक्षणोऽच्युतः ॥ १२.२८.४ ॥
ਮਹਾਤਮਾ ਵਿਜਯ (ਅਰਜੁਨ) ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ ਤੇ, ਕਮਲ-ਨੈਣ ਅਚਯੁਤ ਗੋਵਿੰਦ ਰਾਜੇ ਵੱਲ ਮੁੜੇ।
12.28.5
अनतिक्रमणीयो हि धर्मराजस्य केशवः ।
बाल्यात्प्रभृति गोविंदः प्रीत्या चाभ्यधिकोर्जुनात् ॥ १२.२८.५ ॥
ਧਰਮਰਾਜ ਲਈ ਕੇਸ਼ਵ ਅਣਦੇਖਾ ਕਰਨ ਯੋਗ ਨਹੀਂ। ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਗੋਵਿੰਦ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਅਰਜੁਨ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਸਨ।
12.28.6
संप्रगृह्य महाबाहुर्भुजं चन्दनभूषितम् ।
शैलस्तम्भोपमं शौरिरुवाचाभिविनोदयन् ॥ १२.२८.६ ॥
ਮਹਾਬਾਹੂ ਸ਼ੌਰੀ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ) ਨੇ ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਸ਼ਿੰਗਾਰੀ, ਪਰਬਤ-ਥੰਮ੍ਹ ਵਰਗੀ ਆਪਣੀ ਬਾਂਹ ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਨਾਲ ਫੜ ਕੇ, ਉਸਨੂੰ ਦਿਲਾਸਾ ਦਿੰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ।
12.28.7
शुशुभे वदनं तस्य सुदंष्ट्रं चारुलोचनम् ।
व्याकोचमिव विस्पष्टं पझं सूर्यविबोधितम् ॥ १२.२८.७ ॥
ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮੁਖ ਸੁੰਦਰ ਦੰਦਾਂ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਨੇਤਰਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕ ਉੱਠਿਆ, ਸੂਰਜ ਨਾਲ ਖਿੜੇ ਕਮਲ ਵਾਂਗ ਸਾਫ਼ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਖਿਲ ਗਿਆ।
12.28.8
मा कृथाः पुरुषव्याघ्र शोकं त्वं गात्रशोषणम् ।
न हि ते सुलभा भूयो ये हताऽस्मिन्रणाजिरे ॥ १२.२८.८ ॥
ਹੇ ਪੁਰਸ਼ਵਿਆਘਰ, ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸੁਕਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਸ਼ੋਕ ਨਾ ਕਰ; ਇਸ ਰਣਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਜੋ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਮੁੜ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਣਗੇ।
12.28.9
स्वप्नलब्धा यथा लाभा वितथाः प्रतिबोधने ।
तथा ते क्षत्रिया राजन्ये व्यतीता महारणे ॥ १२.२८.९ ॥
ਜਿਵੇਂ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇ ਲਾਭ ਜਾਗਣ ਤੇ ਝੂਠੇ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਕਸ਼ਤਰੀ ਅਤੇ ਰਾਜੇ ਇਸ ਮਹਾਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਗੁਜ਼ਰ ਗਏ।
12.28.10
सर्वे ह्यभिमुखाः शूरा निहता रणशोभिनः ।
नैषां कश्चित्पृष्ठतो वा पलायन्वा निपातितः ॥ १२.२८.१० ॥
ਜੰਗ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਸਾਰੇ ਸੂਰਮੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਮਾਰੇ ਗਏ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਪਿੱਠ ਦਿਖਾ ਕੇ ਭੱਜਦਾ ਜਾਂ ਪਿੱਛੋਂ ਡਿੱਗਾਇਆ ਨਹੀਂ ਗਿਆ।
12.28.11
सर्वे त्यक्त्वाऽऽत्मनः प्राणान्युद्ध्वा वीरा महामृधे ।
शस्त्रपूता दिवं प्राप्ता न ताञ्छोचितुमर्हसि ॥ १२.२८.११ ॥
ਸਾਰੇ ਸੂਰਮੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗ ਕੇ ਉਸ ਮਹਾਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਲੜ ਕੇ, ਸ਼ਸਤਰਾਂ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ ਸਵਰਗ ਪਹੁੰਚੇ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਤੈਨੂੰ ਸੋਗ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।
12.28.12
क्षत्रधर्मरताः शूरा वेदवेदाङ्गपारगाः ।
प्राप्ता वीरगतिं पुण्यां तान्न शोचितुमर्हसि।
मृतान्महानुभावांस्त्वं श्रुत्वैव पृथिवीपतीन् ॥ १२.२८.१२ ॥
ਕਸ਼ਤਰੀ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਸੂਰਮੇ, ਵੇਦ-ਵੇਦਾਂਗ ਦੇ ਮਾਹਿਰ, ਪੁੰਨ ਵਾਲੀ ਵੀਰਗਤੀ ਪਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਤੈਨੂੰ ਸੋਗ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਸੁਣ ਕੇ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਸੋਗ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।
12.28.13
अत्रैवोदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
सृञ्जयं पुत्रशोकार्तं यथाऽयं नारदोऽब्रवीत् ॥ १२.२८.१३ ॥
ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਸੋਗ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਸ੍ਰੰਜਯ ਦੀ ਇਹ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਥਾ ਇੱਥੇ ਸੁਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਹੀ ਸੀ।
12.28.14
सुखदुःखैरहं त्वं च प्रजाः सर्वाश्च सृञ्जय ।
अविमुक्ता मरिष्यामस्तत्र का परिदेवना ॥ १२.२८.१४ ॥
ਸੁਖ-ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਬੱਝੇ ਮੈਂ, ਤੂੰ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ, ਹੇ ਸ੍ਰੰਜਯ, ਮਰਾਂਗੇ; ਉਸ ਵਿੱਚ ਵਿਲਾਪ ਕਿਉਂ?
12.28.15
महाभाग्यं पुरा राज्ञां कीर्त्यमानं मया शृणु ।
गच्छावधानं नृपते ततो दुःखं प्रहास्यसि ॥ १२.२८.१५ ॥
ਪੁਰਾਣੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਮਹਾਭਾਗ ਦੀ ਜੋ ਕਥਾ ਮੈਂ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹਾਂ, ਉਹ ਸੁਣ; ਹੇ ਰਾਜਨ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ, ਤਾਂ ਦੁੱਖ ਛੱਡ ਦੇਵੇਂਗਾ।
12.28.16
मृतान्महानुभावांस्त्वं श्रुत्वैव पृथिवीपतीन् ।
शममानय संतापं शृणु विस्तरशश्च मे।
क्रूरग्रहाभिशमनमायुर्वर्धनमुत्तमम् ॥ १२.२८.१६ ॥
ਮਰੇ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਪ੍ਰਭਾਵੀ ਭੂਪਤੀਆਂ ਬਾਰੇ ਸੁਣ ਕੇ ਹੀ ਤੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪਾ ਅਤੇ ਸੰਤਾਪ ਛੱਡ; ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸੁਣ, ਇਹ ਕਰੂਰ ਗ੍ਰਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਮਰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਉੱਤਮ ਉਪਾਅ ਹੈ।
12.28.17
अग्रिमाणां क्षितिभुजामुदारं च मनोहरम् ।
आविक्षितं मरुत्तं च मृतं सृञ्जय शुश्रुम ॥ १२.२८.१७ ॥
ਹੇ ਸ੍ਰੰਜਯ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਪਾਲਕਾਂ ਵਿੱਚ ਅਗਰਗਣ, ਉਦਾਰ ਅਤੇ ਮਨੋਹਰ ਆਵਿਕਸ਼ਿਤ ਤੇ ਮਰੁੱਤ ਮਰ ਗਏ ਸਨ, ਇਹ ਅਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ।
12.28.18
यस्य सेन्द्राः सवरुणा बृहस्पतिपुरोगमाः ।
देवा विश्वसृजो राज्ञो यज्ञमीयुर्महात्मनः ॥ १२.२८.१८ ॥
ਜਿਸ ਮਹਾਤਮਾ ਰਾਜੇ ਦੇ ਯੱਗ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਸਮੇਤ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਦੇਵਤੇ ਆਏ,
12.28.19
यः स्पर्धामानयच्छक्रं देवराजं पुरंदरम् ।
शक्रप्रियैषी यं विद्वान्प्रत्याचष्ट बृहस्पतिः ॥ १२.२८.१९ ॥
ਦੇਵਰਾਜ ਪੁਰੰਦਰ ਸ਼ਕਰ ਨੂੰ ਜਿਸ ਨੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦਾ, ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਦਾ ਭਲਾ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੇ ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਹਿਸਪਤੀ ਨੇ ਜਿਸਨੂੰ ਠੁਕਰਾ ਦਿੱਤਾ —
12.28.20
संवर्तो याजयामास यं पीडार्थं बृहस्पतेः ॥ १२.२८.२० ॥
ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੂੰ ਕਸ਼ਟ ਦੇਣ ਲਈ ਸੰਵਰਤ ਨੇ ਜਿਸ ਦਾ ਯੱਗ ਕਰਵਾਇਆ —
12.28.21
यस्मिन्प्रशासति महीं नृपतौ राजसत्तम ।
अकृष्टपच्या पृथिवी विबभौ सस्यमालिनी ॥ १२.२८.२१ ॥
ਹੇ ਰਾਜਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਜਿਸ ਰਾਜੇ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਬਿਨਾਂ ਵਾਹੇ ਫਸਲ ਦਿੰਦੀ ਅਤੇ ਅੰਨ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੋਈ।
12.28.22
आविक्षितस्य वै सत्रे विश्वेदेवाः सभासदः ।
मरुतः परिवेष्टारः साध्याश्चासन्महात्मनः ॥ १२.२८.२२ ॥
ਆਵਿਕਸ਼ਿਤ ਦੇ ਸੱਤਰ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵੇਦੇਵ ਸਭਾ-ਮੈਂਬਰ ਸਨ, ਮਰੁਤ ਪਰੋਸਣ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਦੇ ਯੱਗ ਵਿੱਚ ਸਾਧਯ ਵੀ ਸਨ।
12.28.23
मरुद्गण मरुत्तस्य यत्सोममपिबंस्ततः ।
देवान्मनुष्यान्गन्धर्वानत्यरिच्यन्त दक्षिणाः ॥ १२.२८.२३ ॥
ਹੇ ਮਰੁਦ੍ਗਣੋ, ਮਰੁੱਤ ਦੇ ਯੱਗ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਸੋਮ ਪੀਤਾ, ਤਦ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤੇ, ਮਨੁੱਖ ਅਤੇ ਗੰਧਰਵ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿ ਗਏ।
12.28.24
स चेन्ममार सृञ्जय चतुर्भद्रतरस्त्वया ।
पुत्रात्पुण्यतरश्चैव मा पुत्रमनुतप्यथाः ॥ १२.२८.२४ ॥
ਹੇ ਸ੍ਰੰਜਯ, ਜੇ ਉਹ ਮਰ ਵੀ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਤੇਰੇ ਲਈ ਚਾਰ ਗੁਣਾ ਸ਼ੁਭ ਹੈ; ਪੁੱਤਰ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਉਹ ਵਧੇਰੇ ਪੁੰਨਵਾਨ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਸੋਗ ਨਾ ਕਰ।
12.28.25
सुहोत्रं च द्वतिथिनं मृतं सृञ्जय शुश्रुम ।
यस्मे हिरण्यं ववृषे मघवा परिवत्सरम् ॥ १२.२८.२५ ॥
ਹੇ ਸ੍ਰਿੰਜਯ, ਅਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਵੈਤਿਤਿ ਸੁਹੋਤਰ ਮਰ ਗਿਆ; ਜਿਸ ਲਈ ਮਘਵਾ ਇੰਦਰ ਨੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੱਕ ਸੋਨੇ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕੀਤੀ।
12.28.26
सत्यनामा वसुमती यं प्राप्यासीञ्जनाधिपम् ।
हिरण्यमवहन्नद्यस्तस्मिञ्जनपदेश्वरे ॥ १२.२८.२६ ॥
ਸਤਿਆਨਾਮਾ ਅਤੇ ਵਸੁਮਤੀ ਜਿਸ ਜਨਾਧਿਪ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ ਸਨ, ਉਸ ਜਨਪਦੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨਦੀਆਂ ਸੋਨਾ ਵਹਾਉਂਦੀਆਂ ਸਨ।
12.28.27
मत्स्यान्कर्कटकान्नक्रान्मकराञ्छिंशुकानपि ।
नदीष्ववासृजद्राजन्मघवा लोकपूजितः ॥ १२.२८.२७ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੂਜਿਤ ਮਘਵਾ ਇੰਦਰ ਨੇ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮੱਛੀਆਂ, ਕੇਕੜੇ, ਮਗਰਮੱਛ, ਮਕਰ ਅਤੇ ਸ਼ਿੰਸ਼ੁਕ ਛੱਡੇ।
12.28.28
हैरण्यान्पातितान्दृष्ट्वा मत्स्यान्मकरकच्छपान् ।
सहस्रशोऽथ शतशस्ततोऽस्मयत वैतिथिः ॥ १२.२८.२८ ॥
ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ, ਮਕਰਾਂ ਅਤੇ ਕੱਛੂਆਂ ਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਤੇ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਿਆ ਵੇਖ ਕੇ ਵੈਤਿਤਿ ਹੱਸਿਆ।
12.28.29
तद्धिरण्यमपर्यन्तमावृतं कुरुजाङ्गले ।
ईजानो वितते यज्ञे ब्राह्मणेभ्यः समार्पयत् ॥ १२.२८.२९ ॥
ਕੁਰੁਜਾਂਗਲ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਉਹ ਅਪਾਰ ਸੋਨਾ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਯੱਗ ਕਰਦਿਆਂ ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਅਰਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
12.28.30
स चेन्ममार सृञ्जय चतुर्भद्रतरस्त्वया ।
पुत्रात्पुण्यतरश्चैव मा पुत्रमनुतप्यथाः।
अदक्षिणमयज्वानं श्वैत्य संशाम्य माशुचः ॥ १२.२८.३० ॥
ਹੇ ਸ੍ਰਿੰਜਯ, ਜੇ ਉਹ ਮਰ ਗਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਤੇਰੇ ਨਾਲੋਂ ਚਾਰ ਗੁਣਾ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵਧੇਰੇ ਪੁੰਨਵਾਨ ਹੈ। ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਨਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਯੱਗ ਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਸੋਗ ਨਾ ਕਰ; ਹੇ ਸ਼ੈਤਯ, ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਕੇ ਦੁੱਖ ਨਾ ਕਰ।
12.28.31
अङ्गं बृहद्रथं चैव मृतं सृञ्जय शुश्रुम ।
यः सहस्रं सहस्राणां श्वेतानश्वानवासृजात् ॥ १२.२८.३१ ॥
ਹੇ ਸੰਜਯ, ਅੰਗ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਹਦ੍ਰਥ ਮਰ ਗਏ ਹਨ, ਇਹ ਅਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ। ਜਿਸਨੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਚਿੱਟੇ ਘੋੜੇ ਦਾਨ ਕੀਤੇ ਸਨ।
12.28.32
सहस्रं च सहस्राणां कन्या हमपरिष्कृताः ।
ईजानो वितते यज्ञे दक्षिणामत्यकालयत् ॥ १२.२८.३२ ॥
ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸ਼ਿੰਗਾਰੀਆਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਕੰਨਿਆਵਾਂ ਵੀ। ਵਿਸ਼ਾਲ ਯੱਗ ਵਿੱਚ ਯਜਨ ਕਰਦਿਆਂ ਉਸਨੇ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਵਜੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਦਾਨ ਕੀਤਾ।
12.28.33
यः सहस्रं सहस्राणां गजानां पझमालिनाम् ।
ईजानो वितते यज्ञे दक्षिणामत्यकालयत् ॥ १२.२८.३३ ॥
ਕਮਲ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਪਹਿਨੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਹਾਥੀ — ਵਿਸ਼ਾਲ ਯੱਗ ਵਿੱਚ ਯਜਨ ਕਰਦਿਆਂ ਜਿਸਨੇ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਵਜੋਂ ਬਹੁਤ ਦਾਨ ਕੀਤੇ।
12.28.34
शतं शतसहस्राणि वृषाणां हेममालिनाम् ।
गवां सहस्रानुचरं दक्षिणामत्यकालयत् ॥ १२.२८.३४ ॥
ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਪਹਿਨੇ ਸੌ ਹਜ਼ਾਰ ਬਲਦ, ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸੇਵਕਾਂ ਸਹਿਤ ਗਾਵਾਂ — ਇਹਨਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਵਜੋਂ ਬਹੁਤ ਦਾਨ ਕੀਤਾ।
12.28.35
अङ्गस्य यजमानस्य तदा विष्णुपदे गिरौ ।
अमाद्यदिन्द्रः सोमेन दक्षिणाभिर्द्विजातयः ॥ १२.२८.३५ ॥
ਤਦ ਯਜਮਾਨ ਅੰਗ ਦੇ ਵਿਸ਼ਨੁਪਦ ਪਰਬਤ ਉੱਤੇ ਸੋਮ ਨਾਲ ਇੰਦਰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ; ਦਕਸ਼ਿਣਾਵਾਂ ਨਾਲ ਦ੍ਵਿਜ ਵੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ।
12.28.36
यस्य यज्ञेषु राजेन्द्र शतसङ्ख्येषु वै पुरा ।
देवान्मनुष्यान्गन्धर्वानत्यरिच्यन्त दक्षिणाः ॥ १२.२८.३६ ॥
ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਪਹਿਲਾਂ ਸੈਂਕੜੇ ਯੱਗਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿਸਦੀਆਂ ਦਕਸ਼ਿਣਾਵਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਗਈਆਂ।
12.28.37
न जातो जनिता नान्यः पुमान्यः संप्रदास्यति ।
यदङ्गः प्रददौ वित्तं सोमसंस्थासु सप्तसु ॥ १२.२८.३७ ॥
ਅੰਗ ਨੇ ਸੱਤ ਸੋਮ ਯੱਗਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿਵੇਂ ਧਨ ਦਿੱਤਾ, ਤਿਵੇਂ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਪੁਰਸ਼ ਨਾ ਜੰਮਿਆ ਹੈ, ਨਾ ਜੰਮੇਗਾ।
12.28.38
स चेन्ममार सृञ्जय चतुर्भद्रतरस्त्वया ।
पुत्रात्पुण्यतरश्चैव मा पुत्रमनुतप्यथाः ॥ १२.२८.३८ ॥
ਹੇ ਸ੍ਰੰਜਯ, ਜੇ ਉਹ ਮਰ ਗਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਤੇਰੇ ਨਾਲੋਂ ਚਾਰ ਗੁਣਾ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਪੁੱਤਰ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵਧੇਰੇ ਪੁੰਨਵਾਨ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਸੋਗ ਨਾ ਕਰ।
12.28.39
शिबिमौशीनरं चैव मृतं सृञ्जय शुश्रुम ।
य इमां पृथिवीं सर्वां चर्मवत्समवेष्टयत् ॥ १२.२८.३९ ॥
ਹੇ ਸ੍ਰੰਜਯ, ਉਸ਼ੀਨਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਿਬਿ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ ਸੀ ਇਹ ਅਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਚਮੜੇ ਵਾਂਗ ਲਪੇਟ ਲਿਆ ਸੀ।
12.28.40
महता रथघोषेण पृथिवीमनुनादयन् ।
एकच्छत्रां महीं चक्रे जैत्रेणैकरथेन यः ॥ १२.२८.४० ॥
ਮਹਾਨ ਰੱਥ-ਘੋਸ਼ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਗੂੰਜਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਜਿਸ ਨੇ ਇੱਕੋ ਜਿੱਤ ਦੇ ਰੱਥ ਨਾਲ ਇਸ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਇੱਕ-ਛਤਰ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ।
12.28.41
यावदस्य गवाश्वं स्यादारण्यैः पशुभिः सह ।
तावतीः प्रददौ गाः स शिबिरौशीनरोऽध्वरे ॥ १२.२८.४१ ॥
ਉਸ ਦੇ ਗਾਈਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਪਸ਼ੂਆਂ ਸਮੇਤ ਜਿੰਨੇ ਸਨ, ਉਸ਼ੀਨਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਿਬਿ ਨੇ ਯੱਗ ਵਿੱਚ ਉਨੀਆਂ ਹੀ ਗਾਈਆਂ ਦਾਨ ਕੀਤੀਆਂ।
12.28.42
न वोढारं धुरं तस्य कंचिन्मेने प्रजापतिः ।
न भूतं न भविष्यं च सर्वराजसु सृञ्जय।
अन्यत्रौशीनराच्छैब्याद्राजर्षेरिन्द्रविक्रमात् ॥ १२.२८.४२ ॥
ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਧੁਰਾ ਚੁੱਕਣ ਵਾਲਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ। ਹੇ ਸ੍ਰੰਜਯ, ਇੰਦਰ ਵਰਗੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਵਾਲੇ ਉਸ਼ੀਨਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ੈਬਯ ਰਾਜਰਸ਼ੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਬੀਤੇ ਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਨਹੀਂ।
12.28.43
स चेन्ममार सृञ्जय चतुर्भद्रतरस्त्वया ।
पुत्रात्पुण्यतरश्चैव मा पुत्रमनुतप्यथाः ॥ १२.२८.४३ ॥
ਹੇ ਸ੍ਰੰਜਯ, ਜੇ ਉਹ ਮਰ ਗਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੂੰ ਚਾਰ ਗੁਣਾ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈਂ; ਪੁੱਤਰ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵਧੇਰੇ ਪੁੰਨਵਾਨ ਹੈਂ। ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਪਛਤਾਵਾ ਨਾ ਕਰ।
12.28.44
अदक्षिणमयज्वानं पुत्रं संस्मृत्य मा शुचः ॥ १२.२८.४४ ॥
ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਨਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਯਜ੍ਞ ਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਸੋਗ ਨਾ ਕਰ।
12.28.45
भरतं चैव दौष्यन्तिं मृतं सृञ्जय शुश्रुम ।
शाकुन्तलं महात्मानं भूरिद्रविणतेजसम् ॥ १२.२८.४५ ॥
ਹੇ ਸ੍ਰੰਜਯ, ਦੁਸ਼ਯੰਤ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਭਰਤ, ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਦੇ ਮਹਾਤਮਾ ਪੁੱਤਰ, ਅਪਾਰ ਧਨ ਤੇ ਤੇਜ ਵਾਲੇ—ਉਹ ਵੀ ਮਰੇ, ਇਹ ਅਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ।
12.28.46
योऽबध्नात्रिशतं चाश्वान्देवेभ्यो यमुनामनु ।
सरस्वतीं विंशतिं च गङ्गामनु चतुर्दश ॥ १२.२८.४६ ॥
ਜਿਸ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤਿੰਨ ਸੌ, ਸਰਸਵਤੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਵੀਹ ਅਤੇ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਚੌਦਾਂ ਘੋੜੇ ਬੰਨ੍ਹੇ।
12.28.47
अश्वमेधसहस्रेण राजसूयशतेन च ।
इष्टवान्स महातेजा दौष्यन्तिर्भरतः पुरा ॥ १२.२८.४७ ॥
ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਦੁਸ਼ਯੰਤ ਪੁੱਤਰ ਭਰਤ ਨੇ ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਅਤੇ ਸੌ ਰਾਜਸੂਯ ਯੱਗ ਕੀਤੇ।
12.28.48
भरतस्य महत्कर्म सवराजसु पार्थिवाः ।
स्वं मर्त्या इव बाहुभ्यां नानुगन्तुमशक्नुवन् ॥ १२.२८.४८ ॥
ਭਰਤ ਦਾ ਮਹਾਨ ਕਰਮ—ਹੇ ਰਾਜਿਓ, ਸਾਰੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਆਪਣੀਆਂ ਦੋ ਬਾਹਾਂ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਾਂਗ ਉਸ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਿਆ।
12.28.49
परं सहस्राद्योऽबध्नाद्धयान्वेदीर्वितत्य च ।
सहस्रं यत्र पद्मानां कण्वाय भरतो ददौ ॥ १२.२८.४९ ॥
ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਘੋੜੇ ਬੰਨ੍ਹਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਵੇਦੀਆਂ ਵਿਛਾਉਣ ਵਾਲੇ ਭਰਤ ਨੇ ਜਿੱਥੇ ਕਣ੍ਵ ਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰ ਪਦਮ (ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਮੋਹਰਾਂ) ਦਿੱਤੇ।
12.28.50
स चेन्ममार सृञ्जय चतुर्भद्रतरस्त्वया ।
पुत्रात्पुण्यतरश्चैव मा पुत्रमनुतप्यथाः ॥ १२.२८.५० ॥
ਹੇ ਸ੍ਰੰਜਯ, ਜੇ ਉਹ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਨਾਲੋਂ ਚਾਰ ਗੁਣਾ ਸ਼ੁਭ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਪੁੰਨਵਾਨ ਸੀ, ਮਰ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਸੋਗ ਨਾ ਕਰ।
12.28.51
रामं दाशरथिं चैव मृतं सृञ्जय शुश्रुम ।
योऽन्वकम्पत वै नित्यं प्रजाः पुत्रानिवौरसान् ॥ १२.२८.५१ ॥
ਹੇ ਸ੍ਰੰਜਯ, ਅਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਦਸ਼ਰਥ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਵੀ ਮਰ ਗਿਆ। ਉਹ ਸਦਾ ਪਰਜਾ ਉੱਤੇ ਆਪਣੇ ਔਰਸ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਾਂਗ ਦਇਆ ਕਰਦਾ ਸੀ।
12.28.52
नाधनो यस्य विषये नानर्थः कस्यचिद्भवेत् ।
सर्वस्यासीत्पितृसमो रामो राज्यं यदन्वशात् ॥ १२.२८.५२ ॥
ਜਿਸ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਗਰੀਬ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਦਾ ਵੀ ਅਨਰਥ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਰਾਮ ਸਭ ਲਈ ਪਿਤਾ ਸਮਾਨ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ।
12.28.53
कालवर्षी च पर्जन्यः सस्यानि समपादयत् ।
नित्यं सुभिक्षमेवासीद्रामे राज्यं प्रशासति ॥ १२.२८.५३ ॥
ਰਾਮ ਰਾਜ ਕਰਦਿਆਂ ਬੱਦਲ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਵਰਸਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਫ਼ਸਲਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦਾ ਸੀ; ਸਦਾ ਭਰਪੂਰ ਅੰਨ ਹੁੰਦਾ ਸੀ।
12.28.54
प्राणिनो नाप्सु मञ्जन्ति नानर्थे पावकोऽदहत् ।
न व्यालतो भयं चासीद्रामे राज्यं प्रशासति ॥ १२.२८.५४ ॥
ਰਾਮ ਰਾਜ ਕਰਦਿਆਂ ਜੀਵ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਡੁੱਬਦੇ ਸਨ, ਅਨਰਥ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਨਹੀਂ ਸਾੜਦੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਹਿੰਸਕ ਜੀਵਾਂ ਤੋਂ ਡਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ।
12.28.55
आसन्वर्षसहस्रिण्यस्तथा वर्षसहस्रकाः ।
अरोगाः सर्वसिद्धार्था रामे राज्यं प्रशासति ॥ १२.२८.५५ ॥
ਰਾਮ ਰਾਜ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਲੋਕ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲ ਜੀਂਦੇ ਸਨ; ਉਹ ਰੋਗ-ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਉਦੇਸ਼ ਪੂਰੇ ਹੋਏ ਸਨ।
12.28.56
नान्योन्येन विवादोऽभूत्स्त्रीणामपि कुतो नृणाम् ।
धर्मनित्याः प्रजाश्चासन्रामे राज्यं प्रशासति ॥ १२.२८.५६ ॥
ਰਾਮ ਰਾਜ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਝਗੜਾ ਨਹੀਂ ਸੀ; ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਮਰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਹੁੰਦਾ; ਪਰਜਾ ਸਦਾ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ।
12.28.57
संतुष्टाः सर्वसिद्धार्था निर्भयाः स्वैरचारिणः ।
नराः सत्यव्रताश्चासन्रामे राज्यं प्रशासति ॥ १२.२८.५७ ॥
ਰਾਮ ਰਾਜ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਲੋਕ ਸੰਤੁਸ਼ਟ, ਸਾਰੇ ਉਦੇਸ਼ ਪੂਰੇ ਹੋਏ, ਨਿਡਰ, ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਚਰਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸੱਚਵਰਤੀ ਸਨ।
12.28.58
नित्यपुष्पफलाश्चैव पादपा निरुपद्रवाः ।
सर्वा द्रोणदुघा गावो रामे राज्यं प्रशासति ॥ १२.२८.५८ ॥
ਰਾਮ ਰਾਜ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਰੁੱਖ ਸਦਾ ਫੁੱਲ ਤੇ ਫਲ ਦਿੰਦੇ ਸਨ; ਉਹ ਉਪਦਰਵ ਰਹਿਤ ਸਨ; ਸਾਰੀਆਂ ਗਾਵਾਂ ਇੱਕ ਦ੍ਰੋਣ ਦੁੱਧ ਦਿੰਦੀਆਂ ਸਨ।
12.28.59
स चतुर्दश वर्षाणि वने प्रोष्य महातपाः ।
दशाश्वमेधाञ्जारूथ्यानाजहार निरर्गलान् ॥ १२.२८.५९ ॥
ਉਸ ਮਹਾਤਪਸਵੀ ਨੇ ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਬਿਨਾਂ ਰੁਕਾਵਟ ਦਸ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯੱਗ ਕੀਤੇ।
12.28.60
युवा श्यामो लोहिताक्षो मातङ्ग इव यूथपः ।
आजानुबाहुः सुमुखः सिंहस्कन्धो महाभुजः ॥ १२.२८.६० ॥
ਉਹ ਜਵਾਨ, ਸਾਂਵਲੇ ਰੰਗ ਦੇ, ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਸਨ; ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਦੇ ਆਗੂ ਹਾਥੀ ਵਰਗੇ; ਗੋਡਿਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੀਆਂ ਬਾਹਾਂ, ਸੁੰਦਰ ਮੁਖ, ਸ਼ੇਰ ਵਰਗੇ ਮੋਢੇ ਅਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਭੁਜਾਵਾਂ ਵਾਲੇ।
12.28.61
दशवर्षसहस्राणि दशवर्षशतानि च ।
अयोध्याधिपतिर्भूत्वा रामो राज्यमकारयत् ॥ १२.२८.६१ ॥
ਰਾਮ ਅਯੋਧਿਆ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਬਣ ਕੇ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਅਤੇ ਦਸ ਸੌ ਵਰ੍ਹੇ ਰਾਜ ਕਰਦੇ ਰਹੇ।
12.28.62
स चेन्ममार सृञ्जय चतुर्भद्रतरस्त्वया ।
पुत्रात्पुण्यतरश्चैव मा पुत्रमनुतप्यथाः।
अयज्वानमदक्षिण्यं मा पुत्रमनुतप्यथाः ॥ १२.२८.६२ ॥
ਹੇ ਸ੍ਰੰਜਯ, ਜੇ ਉਹ ਮਰ ਗਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਤੇਰੇ ਲਈ ਚੌਗੁਣਾ ਸ਼ੁਭ ਹੈ; ਪੁੱਤਰ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵਧੇਰੇ ਪੁੰਨ ਵਾਲਾ। ਜੋ ਯੱਗ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ, ਉਸ ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਸੋਗ ਨਾ ਕਰ।
12.28.63
भगीरथं च राजानं मृतं सृञ्जय शुश्रुम् ।
यस्येन्द्रो वितते यज्ञे सोमं पीत्वा मदोत्कटः ॥ १२.२८.६३ ॥
ਹੇ ਸ੍ਰੰਜਯ, ਰਾਜਾ ਭਗੀਰਥ ਵੀ ਮਰ ਗਏ ਸਨ, ਇਹ ਅਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਯੱਗ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਨੇ ਸੋਮ ਪੀ ਕੇ ਮਦ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ।
12.28.64
असुराणां सहस्राणि बहूनि सुरसत्तमः ।
अजयद्वाहुवीर्येण भगवान्पाकशासनः ॥ १२.२८.६४ ॥
ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਭਗਵਾਨ ਪਾਕਸ਼ਾਸਨ ਇੰਦਰ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਿਆ।
12.28.65
यः सहस्रं सहस्राणां कन्या हेमविभूषिताः ।
ईजानो वितते यज्ञे दक्षिणामत्यकालयत् ॥ १२.२८.६५ ॥
ਵਿਸ਼ਾਲ ਯੱਗ ਕਰਦਿਆਂ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ-ਹਜ਼ਾਰ ਕੰਨਿਆਵਾਂ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਵਿੱਚ ਦੇ ਦਿੱਤੀਆਂ।
12.28.66
सर्वा रथगताः कन्या रथाः सर्वे चतुर्युजः ।
शतंशतं रथे नागाः पझिनो हेममालिनः ॥ १२.२८.६६ ॥
ਸਾਰੀਆਂ ਕੰਨਿਆਵਾਂ ਰਥਾਂ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਸਨ; ਸਾਰੇ ਰਥ ਚਾਰ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਹਰ ਰਥ ਉੱਤੇ ਸੌ-ਸੌ ਹਾਥੀ ਸਨ; ਉਹ ਝੰਡਿਆਂ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ।
12.28.67
सहस्रमश्वा एकैकं हस्तिनं पृष्ठतोऽन्वयुः ।
गवां सहस्रमश्वेऽश्वे सहस्रं गव्यजाविकम् ॥ १२.२८.६७ ॥
ਹਰ ਹਾਥੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਹਜ਼ਾਰ ਘੋੜੇ ਚੱਲਦੇ ਸਨ; ਹਰ ਘੋੜੇ ਨਾਲ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਵਾਂ ਅਤੇ ਗਾਂ, ਬੱਕਰੀਆਂ ਤੇ ਭੇਡਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਸਨ।
12.28.68
उपह्वरे निवसतो यस्याङ्के निषसाद ह ।
गङ्गा भागीरथी तस्मादुर्वशी चाभवत्पुरा ॥ १२.२८.६८ ॥
ਇਕਾਂਤ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਜਿਸ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਬੈਠੀ, ਉਸ ਤੋਂ ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਭਾਗੀਰਥੀ ਗੰਗਾ ਅਤੇ ਊਰਵਸ਼ੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈਆਂ।
12.28.69
भूरिदक्षिणमिक्ष्वाकुं यजमानं भगीरथम् ।
त्रिलोकपथगा गङ्गा दुहितृत्वमुपेयुषी ॥ १२.२८.६९ ॥
ਬਹੁਤ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਯਜਮਾਨ ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਭਗੀਰਥ ਦੀ ਧੀ ਬਣਨ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਹਿਣ ਵਾਲੀ ਗੰਗਾ ਨੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
12.28.70
स चेन्ममार सृञ्जय चतुर्भद्रतरस्त्वया ।
पुत्रात्पुण्यतरश्चैव मा पुत्रमनुतप्यथाः ॥ १२.२८.७० ॥
ਹੇ ਸ੍ਰਿੰਜਯ, ਜੇ ਉਹ ਮਰਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਇਹ ਚੌਗੁਣਾ ਕਲਿਆਣਕਾਰੀ ਹੈ; ਪੁੱਤਰ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਪੁੰਨਯ ਵਾਲਾ। ਇਸ ਲਈ ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਸੋਗ ਨਾ ਕਰ।
12.28.71
दिलीपं च महात्मानं मृतं सृञ्जय शुश्रुम ।
प्रस्य कर्माणि भूरीणि कथयन्ति द्विजातयः ॥ १२.२८.७१ ॥
ਹੇ ਸ੍ਰਿੰਜਯ, ਮਹਾਤਮਾ ਦਿਲੀਪ ਵੀ ਮਰੇ ਸਨ ਇਹ ਅਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ; ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਕਰਮ ਦੱਸਦੇ ਹਨ।
12.28.72
य इमां वसुसंपूर्णां वसुधां वसुधाधिपः ।
ददौ तस्मिन्महायज्ञे ब्राह्मणेभ्यः समाहितः ॥ १२.२८.७२ ॥
ਧਨ ਨਾਲ ਭਰੀ ਇਹ ਧਰਤੀ ਉਸ ਮਹਾਯੱਗ ਵਿੱਚ ਇਕਾਗਰ ਚਿੱਤ ਹੋ ਕੇ ਜਿਸ ਭੂਪਤੀ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕੀਤੀ।
12.28.73
यस्येह यजमानस्य यज्ञेयज्ञे पुरोहितः ।
सहस्रं वारणान्हैमान्दक्षिणामत्यकालयत् ॥ १२.२८.७३ ॥
ਇੱਥੇ ਜਿਸ ਯਜਮਾਨ ਦੇ ਹਰ ਯੱਗ ਵਿੱਚ ਪੁਰੋਹਿਤ ਨੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹਜ਼ਾਰ ਹਾਥੀ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤੇ।
12.28.74
यस्य यज्ञे महानासीद्यूपः श्रीमान्हिरण्मयः ।
ते देवां कर्म कुर्वाणाः शक्रज्येष्ठा उपासत ॥ १२.२८.७४ ॥
ਜਿਸ ਯੱਗ ਵਿੱਚ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਸੋਨੇ ਦਾ ਮਹਾਨ ਯੂਪ ਸੀ, ਉੱਥੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਮੰਨ ਕੇ ਦੇਵਤੇ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਸਨ।
12.28.75
चषाले यस्य सौवर्णे तस्मिन्यूपे हिरण्मये ।
ननृतुर्देवगन्धर्वाः षट्सहस्राणि सप्तधा ॥ १२.२८.७५ ॥
ਜਿਸ ਯੱਗ ਦੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਚਸ਼ਾਲ ਅਤੇ ਉਸ ਸੋਨੇ ਦੇ ਯੂਪ ਉੱਤੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਗੰਧਰਵ ਛੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸੱਤ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਨੱਚੇ।
12.28.76
अवादयत्तत्र वीणां मध्ये विश्वावसुः स्वयम् ।
सर्वभूतान्यमन्यन्त मम वादयतीत्ययम् ॥ १२.२८.७६ ॥
ਉੱਥੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿਸ਼ਵਾਵਸੂ ਨੇ ਖ਼ੁਦ ਵੀਣਾ ਵਜਾਈ; ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਸੋਚਣ ਲੱਗੇ ਕਿ ਇਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਹੀ ਵਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
12.28.77
एतद्राज्ञो दिलीपस्य राजानो नानुचक्रिरे ।
यस्येभा हेमसंछन्नाः पथि मत्ताः स्म शेरते ॥ १२.२८.७७ ॥
ਰਾਜਾ ਦਿਲੀਪ ਦੇ ਇਸ ਕਰਮ ਦੀ ਹੋਰ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਨਕਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ; ਜਿਸ ਦੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਢਕੇ ਮਦਮਸਤ ਹਾਥੀ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਪਏ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।
12.28.78
राजानं शतधन्वानं दिलीपं सत्यवादिनम् ।
येऽपश्यन्सुमहात्मानं तेऽपि स्वर्गजितो नराः ॥ १२.२८.७८ ॥
ਰਾਜਾ ਸ਼ਤਧਨਵਾ ਅਤੇ ਸੱਚਬੋਲੇ ਦਿਲੀਪ ਨੂੰ, ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਨੂੰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਵੀ ਸਵਰਗ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਬਣੇ।
12.28.79
त्रयः शब्दा न जीर्यन्ते दिलीपस्य निवेशने ।
स्वाध्यायशब्दः ज्याशब्दः शब्दो वै दीयतामिति ॥ १२.२८.७९ ॥
ਦਿਲੀਪ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਸ਼ਬਦ ਕਦੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ: ਸਵਾਧਿਆਇ ਦਾ ਸ਼ਬਦ, ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਤਾਰ ਦਾ ਸ਼ਬਦ, ਅਤੇ 'ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ' ਇਹ ਸ਼ਬਦ।
12.28.80
स चेन्ममार सृञ्जय चतुर्भद्रतरस्त्वया ।
पुत्रात्पुण्यतरश्चैव मा पुत्रमनुतप्यथाः ॥ १२.२८.८० ॥
ਹੇ ਸ੍ਰੰਜਯ, ਜੇ ਉਹ ਮਰ ਗਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਤੇਰੇ ਲਈ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲੋਂ ਚੌਗੁਣਾ ਸ਼ੁਭ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਪੁੰਨਵਾਨ ਸੀ; ਇਸ ਲਈ ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਸੋਗ ਨਾ ਕਰ।
12.28.81
मान्धातारं यौवनाश्वं मृतं सृञ्जय शुश्रुम ।
यं देवा मरुतो गर्भं पितुः पार्श्वादपाहरन् ॥ १२.२८.८१ ॥
ਹੇ ਸ੍ਰੰਜਯ, ਯੌਵਨਾਸ਼ਵ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮਾਂਧਾਤਾ ਬਾਰੇ ਅਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਮਰੁਤਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਗਰਭ ਪਿਤਾ ਦੀ ਕੁੱਖ ਤੋਂ ਕੱਢ ਲਿਆ।
12.28.82
समृद्धो युवनाश्वस्य जठरे यो महात्मनः ।
पृषदाज्योद्भवः श्रीमांस्त्रिलोकविजयी नृपः ॥ १२.२८.८२ ॥
ਯੌਵਨਾਸ਼ਵ ਮਹਾਤਮਾ ਦੀ ਕੁੱਖ ਵਿੱਚ ਵਧਿਆ, ਦਹੀਂ ਤੇ ਘਿਓ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ, ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਰਾਜਾ।
12.28.83
यं दृष्ट्वा पितुरुत्सङ्गे शयानं देवरूपिणम् ।
अन्योन्यमब्रुवन्देवाः कमयं धास्यतीति वै ॥ १२.२८.८३ ॥
ਪਿਤਾ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਸੁੱਤੇ ਦੇਵਰੂਪ ਬਾਲਕ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, 'ਇਹ ਕਿਸ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰੇਗਾ?'
12.28.84
मामेव धास्यतीत्येवमिन्द्रोऽथाभ्युपपद्यत ।
मांधातेति ततस्तस्य नाम चक्रे शतक्रतुः ॥ १२.२८.८४ ॥
'ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਹੀ ਪਾਲੇਗਾ' ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਇੰਦਰ ਨੇ ਹਾਮੀ ਭਰੀ; ਫਿਰ ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੂ ਇੰਦਰ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ 'ਮਾਂਧਾਤਾ' ਰੱਖਿਆ।
12.28.85
ततस्तु पयसो धारां पुष्टिहेतोर्महात्मनः ।
तस्यास्ये यौवनाश्वस्य पाणिरिन्द्रस्य चास्रवत् ॥ १२.२८.८५ ॥
ਫਿਰ ਮਹਾਤਮਾ ਯੌਵਨਾਸ਼ਵ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚੋਂ ਪੋਸ਼ਣ ਲਈ ਦੁੱਧ ਦੀ ਧਾਰ ਵਗੀ, ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਵੀ ਵਗੀ।
12.28.86
तं पिवन्पाणिमिन्द्रस्य शतमह्ना व्यवर्धत ।
स आसीद्द्वादशसमो द्वादशाहेन पार्थिवः ॥ १२.२८.८६ ॥
ਇੰਦਰ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਪੀਂਦਿਆਂ ਉਹ ਇੱਕ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਸੌ ਗੁਣਾ ਵਧਿਆ। ਬਾਰਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਰਾਜਾ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਵਰਗਾ ਹੋ ਗਿਆ।
12.28.87
तमिमं पृथिवी सर्वा एकाह्ना समपद्यत ।
धर्मात्मानं महात्मानं शूरमिन्द्रसमं युधि ॥ १२.२८.८७ ॥
ਇੱਕੋ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਉਸ ਧਰਮਾਤਮਾ, ਮਹਾਤਮਾ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਵਰਗੇ ਸੂਰਮੇ ਦੀ ਹੋ ਗਈ।
12.28.88
यश्चाङ्गारं तु नृपतिं मरुत्तमसितं गयम् ।
अङ्गं बृहद्रथं चैव मान्धाता समरेऽजयत् ॥ १२.२८.८८ ॥
ਅੰਗਾਰ, ਰਾਜਾ ਮਰੁੱਤ, ਅਸਿਤ, ਗਯ, ਅੰਗ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਹਦਰਥ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਮਾਂਧਾਤਾ ਸੀ।
12.28.89
यौवनाश्वो यदाङ्गारं समरे प्रत्ययुध्यत ।
विस्फारैर्धनुषो देवा द्यौरभेदीति मेनिरे ॥ १२.२८.८९ ॥
ਜਦੋਂ ਯੌਵਨਾਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਅੰਗਾਰ ਨਾਲ ਲੜਿਆ, ਤਦ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਟੰਕਾਰ ਨਾਲ ਅਸਮਾਨ ਫਟ ਜਾਵੇਗਾ ਐਸਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਸੋਚਿਆ।
12.28.90
यत्र सूर्य उदेति स्म यत्र च प्रतितिष्ठति ।
सर्वं तद्यौवनाश्वस्य मान्धातुः क्षेत्रमुच्यते ॥ १२.२८.९० ॥
ਜਿੱਥੇ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਛਿਪਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਯੌਵਨਾਸ਼ਵ ਮਾਂਧਾਤਾ ਦਾ ਖੇਤਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
12.28.91
अश्वमेधशतेनेष्ट्वा राजसूयशतेन च ।
अददद्रोहितान्मत्स्यान्ब्राह्मणेभ्यो विशांपते ॥ १२.२८.९१ ॥
ਸੌ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਅਤੇ ਸੌ ਰਾਜਸੂਯ ਯੱਗ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਉਸਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਲਾਲ ਮੱਛੀਆਂ ਦਾਨ ਕੀਤੀਆਂ।
12.28.92
हैरण्यान्यो जनोत्सेधानायतान्दशयोजनम् ।
अतिरिक्तान्द्विजातिभ्यो व्यभजंस्त्वितरे जनाः ॥ १२.२८.९२ ॥
ਮਨੁੱਖ ਜਿੰਨੇ ਉੱਚੇ ਅਤੇ ਦਸ ਯੋਜਨ ਲੰਬੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਪਰਬਤ, ਬਾਕੀ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਦਵਿਜਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤੇ।
12.28.93
स चेन्ममार सृञ्जय चतुर्भद्रतरस्त्वया ।
पुत्रात्पुण्यतरश्चैव मा पुत्रमनुतप्यथाः ॥ १२.२८.९३ ॥
ਜੇ ਉਹ ਮਰ ਗਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਸ੍ਰਿੰਜਯ, ਤਾਂ ਉਹ ਤੇਰੇ ਨਾਲੋਂ ਚਾਰ ਗੁਣਾ ਭਾਗਵਾਨ ਹੈ; ਪੁੱਤਰ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਪੁੰਨਵਾਨ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਸੋਗ ਨਾ ਕਰ।
12.28.94
ययातिं नाहुषं चैव मृतं सृञ्जय शुश्रुम ।
य इमां पृथिवीं कृत्स्नां विजित्य सहसागराम् ॥ १२.२८.९४ ॥
ਹੇ ਸ੍ਰਿੰਜਯ, ਅਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਸਮੇਤ ਇਸ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਨਹੁਸ਼ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਯਯਾਤੀ ਵੀ ਮਰ ਗਿਆ।
12.28.95
शम्यापातेनाभ्यतीयाद्वेदीभिश्चित्रयन्महीम् ।
ईजानः क्रतुभिर्मुख्यैः पर्यगच्छद्वसुन्धराम् ॥ १२.२८.९५ ॥
ਯੱਗ-ਥੰਮ੍ਹ ਸੁੱਟਣ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੱਕ ਲੰਘ ਕੇ, ਵੇਦੀਆਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਸਜਾਂਦਿਆਂ, ਮੁੱਖ ਯੱਗ ਕਰਦਿਆਂ ਉਸਨੇ ਵਸੁੰਧਰਾ ਦੀ ਪਰਿਕਰਮਾ ਕੀਤੀ।
12.28.96
इष्ट्वा क्रतुसहस्रेण वाजपेयशतेन च ।
तर्पयामास विप्रेन्द्रांस्त्रिभिः काञ्चनपर्वतैः ॥ १२.२८.९६ ॥
ਹਜ਼ਾਰ ਯੱਗ ਅਤੇ ਸੌ ਵਾਜਪੇਯ ਯੱਗ ਕਰਕੇ, ਉਸਨੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਸੋਨੇ ਦੇ ਪਰਬਤਾਂ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕੀਤਾ।
12.28.97
व्यूढेनासुरयुद्धेन हत्वा दैतेयदानवान् ।
व्यभजत्पृथिवीं कृत्स्नां ययातिर्नहुषात्मजः ॥ १२.२८.९७ ॥
ਅਸੁਰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਵਿਊਹ ਰਚ ਕੇ ਦੈਤਿਆਂ ਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਨਹੁਸ਼ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਵੰਡ ਦਿੱਤੀ।
12.28.98
अन्त्येषु पुत्रान्निक्षिप्य यदुद्रुह्युपुरोगमान् ।
पुरुं राज्येऽभिषिच्याथ सदारः प्राविशद्वनम् ॥ १२.२८.९८ ॥
ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਯਦੂ, ਦ੍ਰੁਹਯੂ ਆਦਿ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਥਾਂ-ਥਾਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਕੇ, ਪੁਰੂ ਦਾ ਰਾਜ-ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਕੇ, ਪਤਨੀਆਂ ਸਮੇਤ ਉਹ ਬਨ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ।
12.28.99
स चेन्ममार सृञ्जय चतुर्भद्रतरस्त्वया ।
पुत्रात्पुण्यतरश्चैव मा पुत्रमनुतप्यथाः ॥ १२.२८.९९ ॥
ਹੇ ਸ੍ਰੰਜਯ, ਜੇ ਉਹ ਮਰ ਗਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਤੇਰੇ ਲਈ ਚੌਗੁਣਾ ਕਲਿਆਣਕਾਰੀ ਹੈ; ਪੁੱਤਰ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਪੁੰਨ ਵਾਲਾ। ਇਸ ਲਈ ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਦੁੱਖ ਨਾ ਕਰ।
12.28.100
अम्बरीषं च नाभागं मृतं सृञ्जय शुश्रुम ।
यं प्रजा वव्रिरे पुण्यं गोप्तारं नृपसत्तमम् ॥ १२.२८.१०० ॥
ਹੇ ਸ੍ਰੰਜਯ, ਅਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਅੰਬਰੀਸ਼ ਅਤੇ ਨਾਭਾਗ ਮਰ ਗਏ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਜਾ ਨੇ ਪੁੰਨਵਾਨ, ਰਖਿਅਕ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਰਾਜੇ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ ਸੀ।
12.28.101
यः सहस्रं सहस्राणां राज्ञामयुतयाजिनाम् ।
ईजानो वितते यज्ञे ब्राह्मणेभ्यस्त्वमन्यत ॥ १२.२८.१०१ ॥
ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਯੱਗ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਯੱਗ ਵਿੱਚ ਯਜਨ ਕਰਦਿਆਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਜਿਸ ਨੇ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ, ਤੂੰ ਵੀ ਉਹੀ ਹੈਂ ਐਸਾ ਸਮਝ।
12.28.102
नैतत्पूर्वे जनाश्चक्रुर्न करिष्यन्ति चापरे ।
इत्यम्बरीषं नाभागिमन्वमोदन्त दक्षिणाः ॥ १२.२८.१०२ ॥
'ਇਹ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੇ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਪਿੱਛੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੇ' ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਨਾਭਾਗੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅੰਬਰੀਸ਼ ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦਿੱਤੀ।
12.28.103
शतं राजसहस्राणि शतं राजशतानि च ।
सर्वेऽश्वमेधैरीजानास्तेऽन्वयुर्दक्षिणायनम् ॥ १२.२८.१०३ ॥
ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਰਾਜੇ ਅਤੇ ਸੈਂਕੜੇ ਰਾਜੇ; ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਗ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੱਖਣਾਇਨ ਦੇ ਮਾਰਗ ਉੱਤੇ ਚਲੇ ਗਏ।
12.28.104
स चेन्ममार सृञ्जय चतुर्भद्रतरस्त्वया ।
पुत्रात्पुण्यतरश्चैव मा पुत्रमनुतप्यथाः ॥ १२.२८.१०४ ॥
ਜੇ ਉਹ ਮਰ ਗਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਸ੍ਰੰਜਯ, ਤਾਂ ਤੂੰ ਉਸ ਤੋਂ ਚਾਰ ਗੁਣਾ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈਂ; ਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧੇਰੇ ਪੁੰਨਵਾਨ ਹੈਂ। ਇਸ ਲਈ ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਸੋਗ ਨਾ ਕਰ।
12.28.105
शशबिन्दुं चैत्ररथं मृतं शुश्रुम सृञ्जय ।
यस्य भार्यासहस्राणां शतमासीन्महात्मनः ॥ १२.२८.१०५ ॥
ਚੈਤ੍ਰਰਥ ਸ਼ਸ਼ਬਿੰਦੂ ਮਰ ਗਿਆ, ਅਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਸ੍ਰੰਜਯ। ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਦੀਆਂ ਸੌ ਹਜ਼ਾਰ ਪਤਨੀਆਂ ਸਨ।
12.28.106
सहस्रं तु सहस्राणां यस्यासञ्शाशबिन्दवाः ।
हिरण्यकवचाः सर्वे सर्वे चोत्तमधन्विनः ॥ १२.२८.१०६ ॥
ਉਸ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸ਼ਸ਼ਬਿੰਦੂ ਪੁੱਤਰ ਸਨ — ਸਾਰੇ ਸੋਨੇ ਦਾ ਕਵਚ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਸਾਰੇ ਉੱਤਮ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼।
12.28.107
शतं कन्या राजपुत्रमेकैकं पृथगन्वयुः ।
कन्यांकन्यां शतं नागा नागंनागं शतं रथाः ॥ १२.२८.१०७ ॥
ਸੌ ਕੰਨਿਆਵਾਂ ਹਰੇਕ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੀਆਂ ਗਈਆਂ; ਹਰ ਕੰਨਿਆ ਦੇ ਨਾਲ ਸੌ ਹਾਥੀ, ਹਰ ਹਾਥੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸੌ ਰਥ।
12.28.108
रथेरथे शतं चाश्वा देशजा हेममालिनः ।
अश्वेअश्वे शतं गावो गांगां तद्वदजाविकम् ॥ १२.२८.१०८ ॥
ਹਰ ਰਥ ਦੇ ਨਾਲ ਸੌ ਘੋੜੇ — ਦੇਸੀ ਨਸਲ ਦੇ, ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ; ਹਰ ਘੋੜੇ ਦੇ ਨਾਲ ਸੌ ਗਾਵਾਂ; ਹਰ ਗਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੱਕਰੀਆਂ ਤੇ ਭੇਡਾਂ।
12.28.109
एतद्धनमपर्यन्तमश्वमेधे महामखे ।
शशबिन्दुर्महाराज ब्राह्मणेभ्यो ह्यमन्यत ॥ १२.२८.१०९ ॥
ਮਹਾਯਗ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਵਿੱਚ ਇਹ ਧਨ ਅਪਾਰ ਸੀ; ਮਹਾਰਾਜ ਸ਼ਸ਼ਬਿੰਦੂ ਨੇ ਇਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ।
12.28.110
स चेन्ममार सृञ्जय चतुर्भद्रतरस्त्वया ।
पुत्रात्पुण्यतरश्चैव मा पुत्रमनुतप्यथाः ॥ १२.२८.११० ॥
ਹੇ ਸ੍ਰੰਜਯ, ਜੇ ਉਹ ਮਰ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲੋਂ ਚਾਰ ਗੁਣਾ ਸ਼ੁਭ ਅਤੇ ਪੁੰਨਵਾਨ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਸੋਗ ਨਾ ਕਰ।
12.28.111
गयं चाधूर्तरजसं मृतं शुश्रुम सृञ्जय ।
यः स वर्षशतं राजा हुतशिष्टाशनोऽभवत् ॥ १२.२८.१११ ॥
ਹੇ ਸ੍ਰੰਜਯ, ਅਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਨਿਰਮਲ ਰਜਸ ਵਾਲਾ ਰਾਜਾ ਗਯ ਮਰ ਗਿਆ; ਉਹ ਸੌ ਵਰ੍ਹੇ ਯਗ ਦਾ ਬਚਿਆ ਭੋਜਨ ਖਾਂਦਾ ਰਾਜਾ ਰਿਹਾ।
12.28.112
यस्मै वह्निर्वरान्प्रादात्ततो वव्रे वरान्गयः ।
ददतो मे क्षयो मा भूद्धर्मे श्रद्धा च वर्धताम् ॥ १२.२८.११२ ॥
ਅਗਨੀ ਨੇ ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੱਤੇ, ਤਦ ਗਯ ਨੇ ਵਰ ਮੰਗੇ: 'ਮੇਰੇ ਦਾਨ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਨਾ ਆਵੇ, ਅਤੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਮੇਰੀ ਸ਼ਰਧਾ ਵਧੇ।'
12.28.113
मनो मे रभतां सत्ये त्वत्प्रसादाद्धुताशन ।
लेभे च कामांस्तान्सर्वान्पावकादिति नः श्रुतम् ॥ १२.२८.११३ ॥
ਹੇ ਹੁਤਾਸ਼ਨ, ਤੇਰੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਮਨ ਸੱਚ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ; ਪਾਵਕ ਤੋਂ ਉਸਨੇ ਸਾਰੀਆਂ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਸਨ, ਇਹ ਅਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ।
12.28.114
दर्शेन पूर्णमासेन चातुर्मास्यैः पुनः पुनः ।
अयजद्धयमेधेन सहस्रं परिवत्सरान् ॥ १२.२८.११४ ॥
ਦਰਸ਼ ਅਤੇ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਯਗਾਂ ਅਤੇ ਚਾਤੁਰਮਾਸ ਨਾਲ ਵਾਰ-ਵਾਰ, ਉਸਨੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਨਾਲ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹੇ ਯਗ ਕੀਤਾ।
12.28.115
शतं गवां सहस्राणि शतमश्वशतानि च ।
उत्थायोत्थाय वै प्रादात्सहस्रं परिवत्सरान् ॥ १२.२८.११५ ॥
ਸੌ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਈਆਂ ਅਤੇ ਸੈਂਕੜੇ ਘੋੜੇ; ਵਾਰ-ਵਾਰ ਉੱਠ ਕੇ ਉਸਨੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ।
12.28.116
तर्पयामास सोमेन देवान्वित्तैर्द्विजानपि ।
पितॄन्स्वधाभिः कामैश्च स्त्रियः स्वाः पुरुषर्षभ ॥ १२.२८.११६ ॥
ਸੋਮ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ, ਧਨ ਨਾਲ ਦਵਿਜਾਂ ਨੂੰ, ਸਵਧਾ ਨਾਲ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਮਨਪਸੰਦ ਵਸਤਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕੀਤਾ, ਹੇ ਪੁਰਸ਼ਰਿਸ਼ਭ।
12.28.117
सौवर्णां पृथिवीं कृत्वा दशव्यामां द्विरायताम् ।
दक्षिणामददद्राजा वाजिमेधे महाक्रतौ ॥ १२.२८.११७ ॥
ਸੋਨੇ ਦੀ ਧਰਤੀ ਬਣਾ ਕੇ, ਦਸ ਵਿਆਮ ਚੌੜੀ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਦੁੱਗਣੀ ਲੰਮੀ, ਰਾਜੇ ਨੇ ਮਹਾਨ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯੱਗ ਵਿੱਚ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤੀ।
12.28.118
यावत्यः सिकता राजन्गङ्गायां पुरुषर्षभ ।
तावतीरेव गाः प्रादादाधूर्तरजसो गयः ॥ १२.२८.११८ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਹੇ ਪੁਰਸ਼ਰਿਸ਼ਭ, ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਜਿੰਨੇ ਰੇਤ ਦੇ ਕਣ ਹਨ, ਉਤਨੀਆਂ ਹੀ ਗਾਈਆਂ ਗਯ ਨੇ ਦਿੱਤੀਆਂ।
12.28.119
स चेन्ममार सृञ्जय चतुर्भद्रतरस्त्वया ।
पुत्रात्पुण्यतरश्चैव मा पुत्रमनुतप्यथाः ॥ १२.२८.११९ ॥
ਜੇ ਉਹ ਮਰ ਗਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਸ੍ਰੰਜਯ, ਤਾਂ ਉਹ ਤੇਰੇ ਨਾਲੋਂ ਚਾਰ ਗੁਣਾ ਭਾਗਵਾਨ ਹੈ; ਪੁੱਤਰ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਪੁੰਨਵਾਨ। ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਸੋਗ ਨਾ ਕਰ।
12.28.120
रन्तिदेवं च सांकृत्यं मृतं सृञ्जय शुश्रुम ।
सम्यगाराध्य यः शक्राद्वरं लेभे महातपाः ॥ १२.२८.१२० ॥
ਹੇ ਸ੍ਰੰਜਯ, ਸਾਂਕ੍ਰਿਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰੰਤਿਦੇਵ ਮਰਿਆ ਸੀ ਇਹ ਅਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ; ਉਸ ਮਹਾਤਪਸਵੀ ਨੇ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਆਰਾਧਨਾ ਕਰਕੇ ਇੰਦਰ ਤੋਂ ਵਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।
12.28.121
अन्नं च नो बहु भवेदतिथींश्च लभेमहि ।
श्रद्धा च नो मा व्यगमन्मा च याचिष्म कंचन ॥ १२.२८.१२१ ॥
ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਬਹੁਤ ਅੰਨ ਹੋਵੇ, ਸਾਨੂੰ ਮਹਿਮਾਨ ਮਿਲਣ, ਸਾਡੀ ਸ਼ਰਧਾ ਕਦੇ ਨਾ ਜਾਵੇ, ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਕੁਝ ਨਾ ਮੰਗੀਏ।
12.28.122
उपातिष्ठन्त पशवः स्वयं तं संशितव्रतम् ।
ग्राम्यारण्या महात्मानं रन्तिदेवं यशस्विनम् ॥ १२.२८.१२२ ॥
ਕਠੋਰ ਵਰਤ ਵਾਲੇ, ਮਹਾਤਮਾ, ਯਸ਼ਸਵੀ ਰੰਤਿਦੇਵ ਕੋਲ ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਪਸ਼ੂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਆ ਗਏ।
12.28.123
महानदी चर्मराशेरुत्क्लेदात्ससृजे यतः ।
ततश्चर्मण्वतीत्येवं विख्याता सा महानदी ॥ १२.२८.१२३ ॥
ਚਮੜੇ ਦੇ ਢੇਰ ਦੇ ਰਿਸਾਅ ਤੋਂ ਇੱਕ ਮਹਾਨਦੀ ਪੈਦਾ ਹੋਈ; ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਮਹਾਨਦੀ ਚਰਮਣ੍ਵਤੀ ਨਾਮ ਨਾਲ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਈ।
12.28.124
ब्राह्मणेभ्यो ददौ निष्कान्सदसि प्रतते नृपः ।
तुभ्यंतुभ्यं निष्कमिति यदा क्रोशन्ति वै द्विजाः ॥ १२.२८.१२४ ॥
ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਯੱਗ ਫੈਲ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤਾਂ ਰਾਜੇ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਕ ਦਿੱਤੇ; 'ਤੁਹਾਨੂੰ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਕ' ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦ੍ਵਿਜ ਪੁਕਾਰਦੇ ਸਨ।
12.28.125
सहस्रं तुभ्यमित्युक्त्वा ब्राह्मणान्संप्रपद्य ते ॥ १२.२८.१२५ ॥
'ਤੁਹਾਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰ' ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ।
12.28.126
अन्वाहार्योपकरणं द्रव्योपकरणं च यत् ।
घटाः पात्र्यः कटाहानि स्थाल्यश्च पिठराणि च।
नासीत्किंचिदसौवर्णं रन्तिदेवस्य धीमतः ॥ १२.२८.१२६ ॥
ਯੱਗ ਦੇ ਉਪਕਰਣ ਅਤੇ ਦ੍ਰਵ੍ਯ ਦੇ ਉਪਕਰਣ, ਘੜੇ, ਪਾਤਰ, ਕੜਾਹੀਆਂ, ਥਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਪਿਠਰ ਸਨ; ਪਰ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਰੰਤਿਦੇਵ ਕੋਲ ਸੋਨੇ ਦੀ ਬਣੀ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਬਚੀ ਸੀ।
12.28.127
सांकृते रन्तिदेवस्य यां रात्रिमवसन्गृहे ।
आलभ्यन्त शतं गावः सहस्राणि च विंशतिः ॥ १२.२८.१२७ ॥
ਸਾਂਕ੍ਰਿਤੀ ਰੰਤਿਦੇਵ ਜਿਸ ਰਾਤ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਹੇ, ਉਸ ਰਾਤ ਸੌ ਗਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਵਾਂ ਵੱਢੀਆਂ ਗਈਆਂ।
12.28.128
तत्र स्म सूदाः क्रोशन्ति सुमृष्टमणिकुण्डलाः ।
सूपं भूयिष्ठमश्नीध्वं नाद्य मांसं यथा पुरा ॥ १२.२८.१२८ ॥
ਉੱਥੇ ਚਮਕਦੇ ਮਣੀ-ਕੁੰਡਲ ਪਾਏ ਰਸੋਈਏ ਪੁਕਾਰਦੇ ਸਨ: 'ਹੁਣ ਭਰਪੂਰ ਸੂਪ ਖਾਓ, ਅੱਜ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਮਾਸ ਨਹੀਂ।'
12.28.129
स चेन्ममार सृञ्जय चतुर्भद्रतरस्त्वया ।
पुत्रात्पुण्यतरश्चैव मा पुत्रमनुतप्यथाः ॥ १२.२८.१२९ ॥
ਹੇ ਸ੍ਰੰਜਯ, ਜੇ ਉਹ ਮਰਿਆ ਤਾਂ ਉਹ ਤੇਰੇ ਲਈ ਚਾਰ ਗੁਣਾ ਸ਼ੁਭ ਹੈ; ਪੁੱਤਰ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਪੁੰਨ ਵਾਲਾ। ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਸੋਗ ਨਾ ਕਰ।
12.28.130
सगरं च महात्मानं मृतं शुश्रुम सृञ्जय ।
ऐक्ष्वाकं पुरुषव्याघ्रमतिमानुषविक्रमम् ॥ १२.२८.१३० ॥
ਹੇ ਸ੍ਰੰਜਯ, ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਵੰਸ਼ ਦੇ, ਮਹਾਤਮਾ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ, ਅਤਿ-ਮਾਨੁਖੀ ਬਹਾਦਰੀ ਵਾਲੇ ਸਗਰ ਮਰ ਗਏ, ਇਹ ਅਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ।
12.28.131
षष्टिः पुत्रसहस्राणि यं यान्तमनुजग्मिरे ।
नक्षत्रराजं वर्षान्ते व्यभ्रे ज्योतिर्गणा इव ॥ १२.२८.१३१ ॥
ਜਦੋਂ ਉਹ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤਾਂ ਸੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਗਏ; ਬਰਸਾਤ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਬੱਦਲ-ਰਹਿਤ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਨਛੱਤਰਰਾਜ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਵਾਂਗ।
12.28.132
एकच्छत्रा मही यस्य प्रतापादभवत्पुरा ।
योऽश्वमेधसहस्रेण तर्पयामास देवताः ॥ १२.२८.१३२ ॥
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਜਿਸ ਦੇ ਪ੍ਰਤਾਪ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਇੱਕ ਛਤਰੀ ਹੇਠ ਸੀ; ਜਿਸ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯੱਗਾਂ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕੀਤਾ।
12.28.133
यः प्रादात्कनकस्तम्भं प्रासादं सर्वकाञ्चनम् ।
पूर्णं पझदलाक्षीणां स्त्रीणां शयनसंकुलम् ॥ १२.२८.१३३ ॥
ਜਿਸ ਨੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਥੰਮ੍ਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਨੇ ਦਾ, ਕਮਲ-ਪੱਤੀ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸੇਜਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਮਹਿਲ ਦਾਨ ਕੀਤਾ।
12.28.134
द्विजातिभ्योऽनुरूपेभ्यः कामांश्च विविधान्बहून् ।
यस्यादेशेन तद्वित्तं व्यभजन्त द्विजातयः ॥ १२.२८.१३४ ॥
ਯੋਗ ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਮਨਚਾਹੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ; ਜਿਸ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਉਹ ਧਨ ਦ੍ਵਿਜਾਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ।
12.28.135
खानयामास यः कोपात्पृथिवीं सागराङ्किताम् ।
यस्य नाम्ना समुद्रश्च सागरत्वमुपागतः ॥ १२.२८.१३५ ॥
ਜਿਸ ਨੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਅੰਕਿਤ ਧਰਤੀ ਪੁਟਵਾਈ; ਜਿਸ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ‘ਸਾਗਰ’ ਬਣ ਗਿਆ।
12.28.136
स चेन्ममार सृञ्जय चतुर्भद्रतरस्त्वया ।
पुत्रात्पुण्यतरश्चैव मा पुत्रमनुतप्यथाः ॥ १२.२८.१३६ ॥
ਉਹ ਮਰ ਗਿਆ, ਹੇ ਸ੍ਰੰਜਯ; ਤੇਰੇ ਲਈ ਇਹ ਚੌਗੁਣਾ ਸ਼ੁਭ ਹੈ। ਪੁੱਤਰ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਉਹ ਵਧੇਰੇ ਪੁੰਨਵਾਨ ਸੀ; ਇਸ ਲਈ ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਸੋਗ ਨਾ ਕਰ।
12.28.137
राजानं च पृथुं वैन्यं मृतं शुश्रुम सृञ्जय ।
यमभ्यषिञ्चन्संभूयः महारण्ये महर्षयः ॥ १२.२८.१३७ ॥
ਹੇ ਸ੍ਰੰਜਯ, ਅਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਵੇਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰਾਜਾ ਪ੍ਰਿਥੂ ਮਰ ਗਿਆ; ਜਿਸਦਾ ਮਹਾਂ ਵਣ ਵਿੱਚ ਮਹਾਂਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ ਸੀ।
12.28.138
प्रथयिष्यति वै लोकान्पृथुरित्येव शब्दितः ।
क्षताद्यो वै त्रायतीति स तस्मात्क्षत्रियः स्मृतः ॥ १२.२८.१३८ ॥
ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਫੈਲਾਵੇਗਾ, ਇਸ ਲਈ ਉਸਨੂੰ 'ਪ੍ਰਿਥੂ' ਕਿਹਾ ਗਿਆ। ਜੋ ਕ੍ਸ਼ਤ (ਸੱਟ) ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੈ ਉਹ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ।
12.28.139
पृथुं वैन्यं प्रजा दृष्ट्वा रक्तास्मेति यदब्रुवन् ।
ततो राजेति नामास्य अनुरागादजायत ॥ १२.२८.१३९ ॥
ਪ੍ਰਜਾ ਨੇ ਵੈਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਿਥੂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਸੀਂ ਖ਼ੁਸ਼ ਹਾਂ। ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਆਰ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਨਾਮ 'ਰਾਜਾ' ਪਿਆ।
12.28.140
अकृष्टपच्या पृथिवी पुटकेपुटके मधु ।
सर्वा द्रोणदुघा गावो वैन्यस्यासन्प्रशासतः ॥ १२.२८.१४० ॥
ਵੈਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਹਲ ਚਲਾਏ ਬਿਨਾਂ ਹੀ ਧਰਤੀ ਫਲਦੀ ਸੀ; ਹਰ ਪੁਟਕੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਦ ਸੀ; ਸਾਰੀਆਂ ਗਾਵਾਂ ਇੱਕ ਦ੍ਰੋਣ ਦੁੱਧ ਦਿੰਦੀਆਂ ਸਨ।
12.28.141
अरोगाः सर्वसिद्धार्था मनुष्या अकुतोभयाः ।
यथाऽभिकाममवसन्क्षेत्रेषु च गृहेषु च ॥ १२.२८.१४१ ॥
ਲੋਕ ਰੋਗਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਸਾਰੇ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ, ਕਿਸੇ ਪਾਸਿਓਂ ਵੀ ਡਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸਨ; ਉਹ ਮਨ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਖੇਤਾਂ ਤੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਸਨ।
12.28.142
आपस्तस्तम्भिरे चास्य समुद्रमभियास्यतः ।
शैलाश्चापाद्व्यदीर्यन्त ध्वजभङ्गश्च नाभवत् ॥ १२.२८.१४२ ॥
ਉਹ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਤਾਂ ਪਾਣੀ ਥੰਮ ਜਾਂਦਾ; ਪਰਬਤ ਰਾਹ ਦੇ ਕੇ ਪਾਟ ਜਾਂਦੇ; ਝੰਡੇ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਟੁੱਟਦੇ ਸਨ।
12.28.143
हैरण्यांस्त्रिनरोत्सेधान्पर्वतानेकविंशतिम् ।
ब्राह्मणेभ्यो ददौ राजा योश्वमेधे महामखे ॥ १२.२८.१४३ ॥
ਮਹਾਨ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯੱਗ ਵਿੱਚ ਰਾਜੇ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਮਨੁੱਖ ਉੱਚੇ ਇੱਕੀ ਸੋਨੇ ਦੇ ਪਰਬਤ ਦਿੱਤੇ।
12.28.144
स चेन्ममार सृञ्जय चतुर्भद्रतरस्त्वया ।
पुत्रात्पुण्यतरश्चैव मा पुत्रमनुतप्यथाः ॥ १२.२८.१४४ ॥
ਹੇ ਸ੍ਰੰਜਯ, ਜੇ ਉਹ ਮਰ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਤੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਉਹ ਚਾਰ ਸ਼ੁਭ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਸੀ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਪੁੰਨਵਾਨ ਸੀ; ਇਸ ਲਈ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਸੋਗ ਨਾ ਕਰ।
12.28.145
किं वा तूष्णीं ध्यायसे सृञ्जय त्वं ।
न मे राजन्वाचिममां शृणोपि।
न चेन्मोघं विप्रलप्तं ममेदं ।
पथ्यं मुमूर्षोरिव सुप्रयुक्तम् ॥ १२.२८.१४५ ॥
ਹੇ ਸ੍ਰੰਜਯ, ਤੂੰ ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਕੀ ਧਿਆਨ ਧਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ? ਹੇ ਰਾਜਨ, ਕੀ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਇਹ ਬਾਣੀ ਨਹੀਂ ਸੁਣ ਰਿਹਾ? ਜੇ ਮੇਰਾ ਇਹ ਕਥਨ ਵਿਅਰਥ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਇਹ ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਲਈ ਦਿੱਤੀ ਹਿਤਕਾਰੀ ਦਵਾਈ ਵਾਂਗ ਠੀਕ ਹੈ।
12.28.146
शृणोमि ते नारद वाचमेनां ।
विचित्रार्थां स्रजमिव पुण्यगन्धाम्।
राजर्षीणां पुण्यकृतां महात्मनां ।
कीर्त्या युक्तानां शोकनिर्नाशनार्थाम् ॥ १२.२८.१४६ ॥
ਹੇ ਨਾਰਦ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਇਹ ਬਾਣੀ ਸੁਣ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਵਿਚਿੱਤਰ ਅਰਥਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੈ, ਪੁੰਨ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਵਾਲੀ ਮਾਲਾ ਵਰਗੀ ਹੈ, ਪੁੰਨ ਕਰਮੀ ਮਹਾਤਮਾ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਕੀਰਤੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ੋਕ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਹੈ।
12.28.147
न ते मोघं विप्रलप्तं महर्षे ।
दृष्ट्वैवाहं नारद त्वां विशोकः।
शुश्रूषे ते वचनं ब्रह्मवादि ।
न्न ते तृप्याम्यमृतस्येव पानात् ॥ १२.२८.१४७ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ, ਤੇਰੀ ਗੱਲ ਵਿਅਰਥ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਨਾਰਦ, ਤੈਨੂੰ ਵੇਖਦਿਆਂ ਹੀ ਮੈਂ ਸ਼ੋਕ-ਰਹਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ। ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਵਾਦੀ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਬਚਨ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ; ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀਣ ਵਾਂਗ ਮੈਂ ਅਜੇ ਤ੍ਰਿਪਤ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ।
12.28.148
अमोघदर्शिन्मम चेत्प्रसादं ।
संतापदग्धस्य विभो प्रकुर्याः।
सुतस्य संजीवनमद्य मे स्या ।
त्तव प्रसादात्सुतसङ्गमाप्नुयाम् ॥ १२.२८.१४८ ॥
ਹੇ ਅਮੋਘਦਰਸ਼ੀ, ਸੰਤਾਪ ਨਾਲ ਸੜੇ ਹੋਏ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਜੇ ਤੂੰ ਕਿਰਪਾ ਕਰੇਂ, ਤਾਂ ਅੱਜ ਹੀ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਪੁਨਰਜੀਵਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਵਿਭੁ, ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮੈਂ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਾਂ।
12.28.149
यस्ते पुत्रः शयितोयं विजातः ।
स्वर्णष्ठीवी यमदात्पर्वतस्ते।
पुनस्तं ते पुत्रमहं ददामि ।
हिरण्यनाभं वर्षसबस्रिणं च ॥ १२.२८.१४९ ॥
ਤੇਰਾ ਇਹ ਪੁੱਤਰ ਇੱਥੇ ਮਰਿਆ ਪਿਆ ਹੈ; ਜੋ ਸੋਨਾ ਥੁੱਕਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿਸਨੂੰ ਪਰਬਤ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਉਸ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਮੈਂ ਫਿਰ ਤੈਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਨਾਭੀ ਵਾਲਾ, ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਜੀਣ ਵਾਲਾ।