Mahābhārata · Adhyāya 12.295
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.295.1
तिष्ठते मे सदा तात कौतूहलमिदं हृदि ।
तदहं श्रोतुमिच्छामि त्वत्तः कुरुपितामह ॥ १२.२९५.१ ॥
Querido abuelo de los Kurus, en mi corazón siempre permanece esta curiosidad, y por eso deseo oírlo de ti.
12.295.2
कथं देवर्षिरुशना सदा काव्यो महामतिः ।
असुराणां प्रियकारः सुराणामप्रिये रतः ॥ १२.२९५.२ ॥
¿Cómo el sabio divino Uśanas, Kāvya de gran sabiduría, siempre hizo el bien a los asuras y se deleitó en lo que desagrada a los devas?
12.295.3
वर्धयामास तेजश्च किमर्थममितौजसाम् ।
नित्यं वैरनिबद्धाश्च दानवाः सुरसत्तमैः ॥ १२.२९५.३ ॥
¿Por qué aumentó el esplendor de los asuras de poder inmenso? Y los dānavas, siempre ligados por enemistad con los mejores de los devas—
12.295.4
कथं चाप्युशना प्राप शुक्रत्वममरद्युतिः ।
ऋद्धिं च स कथं प्राप्तः सर्वमेतद्ब्रवीहि मे ॥ १२.२९५.४ ॥
¿Y cómo alcanzó Uśanas, de un resplandor igual al de los inmortales, el estado de Śukra? ¿Cómo obtuvo aquella prosperidad? Cuéntame todo esto.
12.295.5
न याति च स तेजस्वी मध्येन नभसः कथम् ।
एतदिच्छामि विज्ञातुं निखिलेन पितामह ॥ १२.२९५.५ ॥
¿Y por qué aquel radiante no atraviesa el centro del cielo? Deseo conocerlo por completo, abuelo.
12.295.6
शृणु राजन्नवहितः सर्वमेतद्यथातथम् ।
यथामति यथा चैतच्छ्रुतपूर्वं मयाऽनघ ॥ १२.२९५.६ ॥
Escucha con atención, oh rey, todo esto tal como es, según alcanza mi entendimiento y como lo he oído antes, oh sin pecado.
12.295.7
एष भार्गवदायादो मुनिर्मान्यो दृढव्रतः ।
सुराणां विप्रियकरो निमित्ते कारणात्मके ॥ १२.२९५.७ ॥
Este sabio, heredero de Bhṛgu, honrado y firme en su voto, fue la causa y ocasión de lo que desagradó a los dioses.
12.295.8
इन्द्रोऽथ धनदो राजा यक्षरक्षोधिपः सदा ।
प्रभविष्णुश्च कोशस्य जगतश्च तथा प्रभुः ॥ १२.२९५.८ ॥
Indra, y luego Dhanada, el rey, siempre señor de los yakṣas y rākṣasas, poderoso dueño del tesoro y asimismo señor del mundo.
12.295.9
तस्यात्मानमथाविश्य योगसिद्धो महामुनिः ।
रुद्ध्वा धनपतिं देवं योगेन हृतवान्वसु ॥ १२.२९५.९ ॥
Entonces el gran sabio, consumado en el yoga, entró en su mismo ser, detuvo al dios, señor de la riqueza, por medio del yoga, y le arrebató sus riquezas.
12.295.10
हृते धने ततः शर्म न लेभे धनदस्तथा ।
आपन्नमन्युः संविग्नः सोभ्यगात्सुरसत्तमम् ॥ १२.२९५.१० ॥
Cuando le arrebataron la riqueza, Dhanada tampoco halló paz; afligido por la ira y agitado, fue ante el mejor de los dioses.
12.295.11
निवेदयामास तदा शिवायामिततेजसे ।
देवश्रेष्ठाय रुद्राय सौम्याय बहुरूपिणे ॥ १२.२९५.११ ॥
Entonces expuso su queja ante Śiva, de esplendor ilimitado, el mejor de los dioses, Rudra, apacible y de muchas formas.
12.295.12
योगात्मकेनोशनसा रुद्ध्वा मम हृतं वसु ।
योगेनात्मगतं कृत्वा निःसृतश्च महातपाः ॥ १२.२९५.१२ ॥
Uśanas, cuya naturaleza es el yoga, detuvo mi riqueza por medio del yoga, la colocó dentro de sí y se marchó, el gran asceta.
12.295.13
एतच्छ्रुत्वा ततः क्रुद्धो महायोगी महेश्वरः ।
संरक्तनयनो राजञ्शूलमादाय तस्थिवान् ॥ १२.२९५.१३ ॥
Al oír esto, entonces el gran yogui Maheśvara se enfureció; con los ojos enrojecidos, oh rey, tomó su tridente y se puso en pie.
12.295.14
क्वासौ क्वासाविति प्राह गृहीत्वा परमायुधम् ।
उशना दूरतस्तस्य ह्यभूज्ज्ञात्वा चिकीर्षितम् ॥ १२.२९५.१४ ॥
Diciendo «¿Dónde está? ¿Dónde está?», empuñó el arma suprema; Uśanas, sabiendo lo que se pretendía, estaba lejos de él.
12.295.15
स महायोगिनो बुद्ध्वा तं रोषं वै महात्मनः ।
गतिमागमनं वेत्ति स्थानं चैव ततः प्रभुः ॥ १२.२९५.१५ ॥
Percibiendo aquella ira del gran yogui y de la gran alma, el señor conoció su movimiento, su llegada y también su lugar.
12.295.16
संचिन्त्येग्रेण तपसा महात्मानं महेश्वरम् ।
उशना योगसिद्धात्मा शूलाग्रे प्रत्यदृश्यत ॥ १२.२९५.१६ ॥
Meditando en el gran Maheśvara con austeridad suprema, Uśanas, cuyo ser estaba perfeccionado en el yoga, apareció en la punta del tridente.
12.295.17
विज्ञातरूपः स तदा तपः सिद्धोऽथ धन्विना ।
ज्ञात्वा शूलं च देवेशः पाणिना समनामयत् ॥ १२.२९५.१७ ॥
Entonces su forma fue reconocida por el arquero; el perfeccionado por la austeridad, y sabiendo del tridente, el señor de los dioses lo inclinó con la mano.
12.295.18
आनतेनाथ शूलेन पाणिनामिततेजसा ।
पिनाकमिति चोवाच शूलमुग्रायुधः प्रभुः ॥ १२.२९५.१८ ॥
Entonces, con el tridente doblado en su mano de esplendor sin límites, el señor del arma feroz llamó al tridente «Pināka».
12.295.19
पाणिमध्यगतं दृष्ट्वा भार्गवं तमुमापतिः ।
आस्यं विवृत्य भ्रकुटिं पाणिं संप्राक्षिपच्छनैः ॥ १२.२९५.१९ ॥
Al ver a Bhārgava (Uśanas) en la palma de su mano, el señor de Umā abrió la boca, frunció el ceño y lentamente arrojó la mano.
12.295.20
स तु प्रविष्ट उशना कोष्ठं माहेश्वरं प्रभुः ।
व्यचरच्चापि तत्रासौ महात्मा भृगुनन्दनः ॥ १२.२९५.२० ॥
Aquel señor Uśanas entró en el vientre del Gran Señor, y allí el magnánimo hijo de Bhṛgu comenzó a deambular.
12.295.21
किमर्थं व्यचरद्राजन्नुशना तस्य धीमतः ।
जठरे देवदेवस्य किंचाकार्षीन्महाद्युतिः ॥ १२.२९५.२१ ॥
Oh rey, ¿con qué propósito deambuló Uśanas, el sabio, en el vientre del dios de los dioses? ¿Y qué hizo allí aquel de gran esplendor?
12.295.22
पुरा सोऽन्तर्जलगतः स्थाणुभूतो महाव्रतः ।
वर्षाणामभवद्राजन्प्रयुतान्यर्बुदानि च ॥ १२.२९५.२२ ॥
Hace tiempo, aquel de grandes votos se sumergió en el agua y permaneció inmóvil como un poste; oh rey, permaneció así durante cientos de miles y decenas de millones de años.
12.295.23
उदतिष्ठत्तपस्तप्त्वा दुश्चरं च महाह्रदात् ।
ततो देवातिदेवस्तं ब्रह्मा वै समसर्पत ॥ १२.२९५.२३ ॥
Tras practicar una austeridad difícil, se levantó de aquel gran lago; entonces Brahmā, el dios más allá de los dioses, se le acercó.
12.295.24
तपोवृद्धिमपृच्छच्च कुशलं चैवमव्ययः ।
तपः सुचीर्णमिति च प्रोवाच वृषभध्वजः ॥ १२.२९५.२४ ॥
El Imperecedero preguntó por el crecimiento de su austeridad y su bienestar; y el de la enseña del toro dijo: 'La austeridad ha sido bien realizada.'
12.295.25
तत्संयोगेन वृद्धिं चाप्यपश्यत्स तु शंकरः ।
महामतिरचिन्त्यात्मा सत्यधर्मरतः सदा ॥ १२.२९५.२५ ॥
Por esa unión, Śaṃkara también vio crecimiento. De gran intelecto, de ser inconcebible, siempre deleitado en la verdad y el dharma.
12.295.26
स तेनाढ्यो महायोगी तपसा च धनेन च ।
व्यराजत महाराज त्रिषु लोकेषु वीर्यवान् ॥ १२.२९५.२६ ॥
Enriquecido por ello, con austeridad y riqueza, el gran yogui resplandeció, oh gran rey, poderoso en los tres mundos.
12.295.27
ततः पिनाकी योगात्मा ध्यानयोगं समाविशत् ।
उशना तु समुद्विग्नो निलिल्ये जठरे ततः ॥ १२.२९५.२७ ॥
Entonces Pinākin, cuyo ser es el yoga, entró en el yoga de la meditación. Pero Uśanas, muy perturbado, se ocultó en su vientre.
12.295.28
तुष्टाव च महायोगी देवं तत्रस्थ एव च ।
निःसारं काङ्क्षमाणः स तेन स्म प्रतिहन्यते ॥ १२.२९५.२८ ॥
Permaneciendo allí mismo, el gran yogui alabó al dios; pero quien desea lo que carece de esencia es derribado por él.
12.295.29
उशना तु तथोवाच जठरस्थो महामुनिः ।
प्रसादं मे कुरुष्वेति पुनः पुनररिंदम् ॥ १२.२९५.२९ ॥
Pero Uśanas, el gran sabio que habita en el vientre, habló así una y otra vez: "Muéstrame gracia", oh domador de enemigos.
12.295.30
तमुवाच महादेवो गच्छ शिश्नेन मोक्षणम् ।
इति सर्वाणि स्रोतांसि रुद्ध्वा त्रिदशपुङ्गवः ॥ १२.२९५.३० ॥
Entonces Mahādeva le dijo: «Sal por el pene para liberarte»; y el mejor de los treinta dioses, habiendo cerrado todos los canales,
12.295.31
अपश्यमानस्तद्द्वारं सर्वतः पिहितो मुनिः ।
पर्यक्रामद्दह्यमान इतश्चेतश्च तेजसा ॥ १२.२९५.३१ ॥
Sin ver salida alguna, cerrado por todas partes, el sabio vagaba de un lado a otro, ardiendo con su propio fuego.
12.295.32
स वै निष्क्रम्य शिश्नेन शुक्रत्वमभिपेदिवान् ।
कार्येण तेन नभसो नाध्यगच्छत मध्यतः ॥ १२.२९५.३२ ॥
Habiendo salido por aquel órgano, alcanzó la forma de semen; pero para ese propósito no llegó al centro del cielo.
12.295.33
तत एव च देवेषु अप्रविष्टो महामुनिः ।
पौरोहित्यं च दैत्यानां शक्रतेजोविवृद्धये ॥ १२.२९५.३३ ॥
Entonces aquel gran sabio no entró entre los dioses, y para aumentar el poder de Indra asumió el oficio sacerdotal de los daitya.
12.295.34
विनिष्क्रान्तं तु तं दृष्ट्वा ज्वलन्तमिव तेजसा ।
भवो रोषसमाविष्टः शूलोद्यतकरः स्थितः ॥ १२.२९५.३४ ॥
Al verlo salir ardiendo como con fuego, Bhava (Śiva), lleno de ira, se quedó de pie con el tridente en alto.
12.295.35
अवारयत तं देवी क्रुद्धं पशुपतिं पतिम् ।
पुत्रत्वमगमद्देव्या वारिते शंकरे च सः ॥ १२.२९५.३५ ॥
La diosa contuvo a él, su esposo Paśupati, enfurecido; y al ser contenido por la diosa y por Śaṃkara, llegó a tener la condición de hijo.
12.295.36
देव्युवाच ।
हिंसनीयस्त्वया नैव मम पुत्रत्वमागतः।
न हि देवोदरात्कश्चिन्निःसृतो नाशमर्हति ॥ १२.२९५.३६ ॥
La diosa dijo: "No debes hacerle daño, pues ha llegado a ser mi hijo. Ciertamente nadie que haya salido del vientre de la diosa merece la destrucción."
12.295.37
ततः प्रीतो भवो देव्याः प्रहसंश्चेदमब्रवीत् ।
गच्छत्वेष यथाकाममिति राजन्पुनः पुनः ॥ १२.२९५.३७ ॥
Entonces Bhava, complacido, miró a la diosa, rió y dijo: "Oh rey, que se vaya como desee", una y otra vez.
12.295.38
ततः प्रणम्य वरदं देवं देवीमुमां तथा ।
उशना प्राप तद्धीमान्गतिमिष्टां महामुनिः ॥ १२.२९५.३८ ॥
Entonces, inclinándose ante el dios otorgador de dones y ante la diosa Umā, el sabio gran asceta Uśanas alcanzó aquel estado deseado.
12.295.39
एतत्ते कथितं तात भार्गवस्य महात्मनः ।
चरितं भरतश्रेष्ठ यन्मां त्वं परिपृच्छसि ॥ १२.२९५.३९ ॥
Querido hijo, esta hazaña del gran Bhārgava, sobre la que me preguntas, te ha sido contada, oh mejor de los Bharatas.