ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 12.295
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.295.1
तिष्ठते मे सदा तात कौतूहलमिदं हृदि ।
तदहं श्रोतुमिच्छामि त्वत्तः कुरुपितामह ॥ १२.२९५.१ ॥
ହେ ତାତ, କୁରୁପିତାମହ, ମୋ ହୃଦୟରେ ସଦା ଏହି କୌତୂହଳ ରହିଛି। ତେଣୁ ଏହା ଆପଣଙ୍କଠାରୁ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି।
12.295.2
कथं देवर्षिरुशना सदा काव्यो महामतिः ।
असुराणां प्रियकारः सुराणामप्रिये रतः ॥ १२.२९५.२ ॥
ଦେବର୍ଷି ଉଶନା, ମହାମତି କାବ୍ୟ, କିପରି ସଦା ଅସୁରମାନଙ୍କ ପ୍ରିୟକାରୀ ଏବଂ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଅପ୍ରିୟରେ ରତ ହେଲେ?
12.295.3
वर्धयामास तेजश्च किमर्थममितौजसाम् ।
नित्यं वैरनिबद्धाश्च दानवाः सुरसत्तमैः ॥ १२.२९५.३ ॥
ଅମିତ ଓଜସ୍ୱୀ ଅସୁରମାନଙ୍କର ତେଜ କାହିଁକି ବଢ଼ାଇଲେ? ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠମାନଙ୍କ ସହ ସଦା ବୈରରେ ବନ୍ଧା ଦାନବମାନଙ୍କୁ—
12.295.4
कथं चाप्युशना प्राप शुक्रत्वममरद्युतिः ।
ऋद्धिं च स कथं प्राप्तः सर्वमेतद्ब्रवीहि मे ॥ १२.२९५.४ ॥
ଅମରଙ୍କ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ଉଶନା କିପରି ଶୁକ୍ରତ୍ୱ ଲାଭ କଲେ? ସେ ଋଦ୍ଧି କିପରି ପାଇଲେ? ଏହି ସବୁ ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ।
12.295.5
न याति च स तेजस्वी मध्येन नभसः कथम् ।
एतदिच्छामि विज्ञातुं निखिलेन पितामह ॥ १२.२९५.५ ॥
ସେ ତେଜସ୍ୱୀ ଆକାଶର ମଧ୍ୟ ଦେଇ କାହିଁକି ଯାଆନ୍ତି ନାହିଁ? ହେ ପିତାମହ, ଏହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଜାଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି।
12.295.6
शृणु राजन्नवहितः सर्वमेतद्यथातथम् ।
यथामति यथा चैतच्छ्रुतपूर्वं मयाऽनघ ॥ १२.२९५.६ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ମନୋଯୋଗ ଦେଇ ଶୁଣ। ଏହି ସବୁ ଯେପରି ଅଛି ସେପରି, ମୋ ବୁଦ୍ଧି ଅନୁସାରେ ଏବଂ ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ଶୁଣିଥିବା ପରି କହୁଛି, ହେ ନିଷ୍ପାପ।
12.295.7
एष भार्गवदायादो मुनिर्मान्यो दृढव्रतः ।
सुराणां विप्रियकरो निमित्ते कारणात्मके ॥ १२.२९५.७ ॥
ଏହି ଭୃଗୁବଂଶୀୟ ମୁନି ସମ୍ମାନନୀୟ ଓ ଦୃଢ଼ବ୍ରତୀ; ନିମିତ୍ତ ଓ କାରଣରୂପେ ଦେବତାଙ୍କ ଅପ୍ରିୟ କରିଥିଲେ।
12.295.8
इन्द्रोऽथ धनदो राजा यक्षरक्षोधिपः सदा ।
प्रभविष्णुश्च कोशस्य जगतश्च तथा प्रभुः ॥ १२.२९५.८ ॥
ଇନ୍ଦ୍ର, ତାପରେ ଧନଦ ରାଜା—ଯକ୍ଷ ଓ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ସଦା ଅଧିପତି; କୋଷର ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ସ୍ୱାମୀ ଏବଂ ଜଗତର ପ୍ରଭୁ।
12.295.9
तस्यात्मानमथाविश्य योगसिद्धो महामुनिः ।
रुद्ध्वा धनपतिं देवं योगेन हृतवान्वसु ॥ १२.२९५.९ ॥
ତାପରେ ଯୋଗସିଦ୍ଧ ମହାମୁନି ତାଙ୍କ ଆତ୍ମାରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ଧନପତି ଦେବତାଙ୍କୁ ଯୋଗରେ ରୋକି ତାଙ୍କ ଧନ ହରଣ କଲେ।
12.295.10
हृते धने ततः शर्म न लेभे धनदस्तथा ।
आपन्नमन्युः संविग्नः सोभ्यगात्सुरसत्तमम् ॥ १२.२९५.१० ॥
ଧନ ହରଣ ହେବା ପରେ ଧନଦ ମଧ୍ୟ ଶାନ୍ତି ପାଇଲେ ନାହିଁ। କ୍ରୋଧ ଓ ଉଦ୍ବେଗରେ ବିଚଳିତ ହୋଇ ସେ ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ।
12.295.11
निवेदयामास तदा शिवायामिततेजसे ।
देवश्रेष्ठाय रुद्राय सौम्याय बहुरूपिणे ॥ १२.२९५.११ ॥
ତାପରେ ସେ ଅମିତତେଜା ଶିବ, ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସୌମ୍ୟ ଓ ବହୁରୂପୀ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ନିବେଦନ କଲେ।
12.295.12
योगात्मकेनोशनसा रुद्ध्वा मम हृतं वसु ।
योगेनात्मगतं कृत्वा निःसृतश्च महातपाः ॥ १२.२९५.१२ ॥
ଯୋଗସ୍ୱରୂପ ଉଶନସ୍ ଯୋଗରେ ମୋ ଧନ ରୋକିଲେ; ତାହାକୁ ନିଜ ଭିତରେ ରଖି ମହାତପସ୍ୱୀ ବାହାରି ଗଲେ।
12.295.13
एतच्छ्रुत्वा ततः क्रुद्धो महायोगी महेश्वरः ।
संरक्तनयनो राजञ्शूलमादाय तस्थिवान् ॥ १२.२९५.१३ ॥
ଏହା ଶୁଣି ତା'ପରେ ମହାଯୋଗୀ ମହେଶ୍ୱର କ୍ରୁଦ୍ଧ ହେଲେ। ହେ ରାଜନ୍, ରକ୍ତିମ ନୟନରେ ସେ ତ୍ରିଶୂଳ ଧରି ଠିଆ ହେଲେ।
12.295.14
क्वासौ क्वासाविति प्राह गृहीत्वा परमायुधम् ।
उशना दूरतस्तस्य ह्यभूज्ज्ञात्वा चिकीर्षितम् ॥ १२.२९५.१४ ॥
"ସେ କେଉଁଠି? ସେ କେଉଁଠି?" ବୋଲି କହି ସେ ପରମ ଆୟୁଧ ଧରିଲେ। ଉଶନସ୍ ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଜାଣି ଦୂରରେ ଥିଲେ।
12.295.15
स महायोगिनो बुद्ध्वा तं रोषं वै महात्मनः ।
गतिमागमनं वेत्ति स्थानं चैव ततः प्रभुः ॥ १२.२९५.१५ ॥
ସେହି ମହାଯୋଗୀ ଓ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ସେ କ୍ରୋଧ ଜାଣି, ସେହି ପ୍ରଭୁ ତାଙ୍କ ଗତି, ଆଗମନ ଏବଂ ସ୍ଥାନ ମଧ୍ୟ ଜାଣିଲେ।
12.295.16
संचिन्त्येग्रेण तपसा महात्मानं महेश्वरम् ।
उशना योगसिद्धात्मा शूलाग्रे प्रत्यदृश्यत ॥ १२.२९५.१६ ॥
ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତପସ୍ୟାରେ ମହାତ୍ମା ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କରି, ଯୋଗସିଦ୍ଧ ଆତ୍ମା ଉଶନସ୍ ଶୂଳର ଅଗ୍ରଭାଗରେ ଦେଖାଦେଲେ।
12.295.17
विज्ञातरूपः स तदा तपः सिद्धोऽथ धन्विना ।
ज्ञात्वा शूलं च देवेशः पाणिना समनामयत् ॥ १२.२९५.१७ ॥
ସେତେବେଳେ ଧନୁର୍ଧର ଦ୍ୱାରା ରୂପ ଚିହ୍ନାଗଲା; ତପସିଦ୍ଧ ସେ, ଏବଂ ଶୂଳ ଜାଣି ଦେବେଶ ହାତରେ ତାହାକୁ ନମାଇଲେ।
12.295.18
आनतेनाथ शूलेन पाणिनामिततेजसा ।
पिनाकमिति चोवाच शूलमुग्रायुधः प्रभुः ॥ १२.२९५.१८ ॥
ସେତେବେଳେ ନତ ଶୂଳ ସହିତ, ଅମିତ ତେଜ ଥିବା ହାତରେ, ଉଗ୍ରାୟୁଧ ପ୍ରଭୁ ଶୂଳକୁ "ପିନାକ" ବୋଲି କହିଲେ।
12.295.19
पाणिमध्यगतं दृष्ट्वा भार्गवं तमुमापतिः ।
आस्यं विवृत्य भ्रकुटिं पाणिं संप्राक्षिपच्छनैः ॥ १२.२९५.१९ ॥
ହାତର ତଳିରେ ଥିବା ସେହି ଭାର୍ଗବଙ୍କୁ ଦେଖି ଉମାପତି ମୁଖ ଖୋଲି ଭ୍ରୁକୁଟି କରି ଧୀରେ ହାତକୁ ଫିଙ୍ଗିଦେଲେ।
12.295.20
स तु प्रविष्ट उशना कोष्ठं माहेश्वरं प्रभुः ।
व्यचरच्चापि तत्रासौ महात्मा भृगुनन्दनः ॥ १२.२९५.२० ॥
ସେହି ପ୍ରଭୁ ଉଶନା ମାହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଉଦରରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ସେଠାରେ ସେହି ମହାତ୍ମା ଭୃଗୁନନ୍ଦନ ବିଚରଣ କଲେ।
12.295.21
किमर्थं व्यचरद्राजन्नुशना तस्य धीमतः ।
जठरे देवदेवस्य किंचाकार्षीन्महाद्युतिः ॥ १२.२९५.२१ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ସେହି ବୁଦ୍ଧିମାନ ଉଶନା ଦେବଦେବଙ୍କ ଉଦରରେ କାହିଁକି ବିଚରଣ କଲେ? ସେହି ମହାଦ୍ୟୁତି ସେଠାରେ କ'ଣ କଲେ?
12.295.22
पुरा सोऽन्तर्जलगतः स्थाणुभूतो महाव्रतः ।
वर्षाणामभवद्राजन्प्रयुतान्यर्बुदानि च ॥ १२.२९५.२२ ॥
ପୂର୍ବକାଳରେ ସେହି ମହାବ୍ରତୀ ଜଳ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ଥାଣୁ ପରି ନିଶ୍ଚଳ ହୋଇ ରହିଥିଲେ; ହେ ରାଜନ୍, ସେ ଲକ୍ଷ ଓ କୋଟି ବର୍ଷ ଏପରି ରହିଥିଲେ।
12.295.23
उदतिष्ठत्तपस्तप्त्वा दुश्चरं च महाह्रदात् ।
ततो देवातिदेवस्तं ब्रह्मा वै समसर्पत ॥ १२.२९५.२३ ॥
ଦୁଷ୍କର ତପସ୍ୟା କରି ସେ ସେହି ମହାହ୍ରଦରୁ ଉଠିଲେ; ତା'ପରେ ଦେବାତିଦେବ ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ।
12.295.24
तपोवृद्धिमपृच्छच्च कुशलं चैवमव्ययः ।
तपः सुचीर्णमिति च प्रोवाच वृषभध्वजः ॥ १२.२९५.२४ ॥
ଅବ୍ୟୟ ତାଙ୍କ ତପୋବୃଦ୍ଧି ଓ କୁଶଳ ପଚାରିଲେ; ଏବଂ ବୃଷଭଧ୍ୱଜ କହିଲେ, 'ତପସ୍ୟା ଉତ୍ତମ ରୂପେ କରାଯାଇଛି।'
12.295.25
तत्संयोगेन वृद्धिं चाप्यपश्यत्स तु शंकरः ।
महामतिरचिन्त्यात्मा सत्यधर्मरतः सदा ॥ १२.२९५.२५ ॥
ସେହି ସଂଯୋଗରେ ଶଙ୍କର ମଧ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ଦେଖିଲେ। ସେ ମହାମତି, ଅଚିନ୍ତ୍ୟାତ୍ମା, ସଦା ସତ୍ୟଧର୍ମରେ ରତ ଥିଲେ।
12.295.26
स तेनाढ्यो महायोगी तपसा च धनेन च ।
व्यराजत महाराज त्रिषु लोकेषु वीर्यवान् ॥ १२.२९५.२६ ॥
ସେଥିରେ ତପସ୍ୟା ଓ ଧନରେ ସମୃଦ୍ଧ ସେ ମହାଯୋଗୀ, ହେ ମହାରାଜ, ତ୍ରିଲୋକରେ ବୀର୍ଯ୍ୟବାନ ହୋଇ ଦୀପ୍ତ ହେଲେ।
12.295.27
ततः पिनाकी योगात्मा ध्यानयोगं समाविशत् ।
उशना तु समुद्विग्नो निलिल्ये जठरे ततः ॥ १२.२९५.२७ ॥
ତେଣୁ ଯୋଗାତ୍ମା ପିନାକୀ ଧ୍ୟାନଯୋଗରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଉଶନା ଅତ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟାକୁଳ ହୋଇ ପରେ ତାଙ୍କ ଉଦରରେ ଲୁଚିଗଲେ।
12.295.28
तुष्टाव च महायोगी देवं तत्रस्थ एव च ।
निःसारं काङ्क्षमाणः स तेन स्म प्रतिहन्यते ॥ १२.२९५.२८ ॥
ସେଠାରେ ହିଁ ଠିଆ ହୋଇ ସେ ମହାଯୋଗୀ ଦେବତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ; କିନ୍ତୁ ନିଃସାରକୁ କାମନା କରି ସେ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ପ୍ରତିହତ ହୁଅନ୍ତି।
12.295.29
उशना तु तथोवाच जठरस्थो महामुनिः ।
प्रसादं मे कुरुष्वेति पुनः पुनररिंदम् ॥ १२.२९५.२९ ॥
କିନ୍ତୁ ଉଦରରେ ଥିବା ମହାମୁନି ଉଶନା ମଧ୍ୟ ସେହିପରି କହିଲେ: "ମୋ ପ୍ରତି କୃପା କରନ୍ତୁ", ହେ ଅରିନ୍ଦମ, ବାରମ୍ବାର।
12.295.30
तमुवाच महादेवो गच्छ शिश्नेन मोक्षणम् ।
इति सर्वाणि स्रोतांसि रुद्ध्वा त्रिदशपुङ्गवः ॥ १२.२९५.३० ॥
ତେବେ ମହାଦେବ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଶିଶ୍ନ ମାର୍ଗରେ ମୁକ୍ତ ହୁଅ", ଏହା କହି ତ୍ରିଦଶଶ୍ରେଷ୍ଠ ସମସ୍ତ ସ୍ରୋତ ରୋଧ କଲେ।
12.295.31
अपश्यमानस्तद्द्वारं सर्वतः पिहितो मुनिः ।
पर्यक्रामद्दह्यमान इतश्चेतश्च तेजसा ॥ १२.२९५.३१ ॥
ବାହାରକୁ ଯିବାର ଦ୍ୱାର ନ ଦେଖି, ସବୁ ଦିଗରୁ ବନ୍ଦ ହୋଇଥିବା ସେ ମୁନି ନିଜ ତେଜରେ ଦଗ୍ଧ ହୋଇ ଏଣେ ସେଣେ ବୁଲିଲେ।
12.295.32
स वै निष्क्रम्य शिश्नेन शुक्रत्वमभिपेदिवान् ।
कार्येण तेन नभसो नाध्यगच्छत मध्यतः ॥ १२.२९५.३२ ॥
ସେ ସେହି ଲିଙ୍ଗପଥରେ ବାହାରି ଶୁକ୍ରରୂପ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ; କିନ୍ତୁ ସେହି କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଆକାଶର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ପହଞ୍ଚି ପାରିଲେ ନାହିଁ।
12.295.33
तत एव च देवेषु अप्रविष्टो महामुनिः ।
पौरोहित्यं च दैत्यानां शक्रतेजोविवृद्धये ॥ १२.२९५.३३ ॥
ତା'ପରେ ସେ ମହାମୁନି ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ ନାହିଁ; ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ତେଜ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କର ପୁରୋହିତ ହେଲେ।
12.295.34
विनिष्क्रान्तं तु तं दृष्ट्वा ज्वलन्तमिव तेजसा ।
भवो रोषसमाविष्टः शूलोद्यतकरः स्थितः ॥ १२.२९५.३४ ॥
ତେଜରେ ଜଳୁଥିବା ପରି ବାହାରିଥିବା ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଭବ (ଶିବ) କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ହାତରେ ତ୍ରିଶୂଳ ଉଠାଇ ଠିଆ ହେଲେ।
12.295.35
अवारयत तं देवी क्रुद्धं पशुपतिं पतिम् ।
पुत्रत्वमगमद्देव्या वारिते शंकरे च सः ॥ १२.२९५.३५ ॥
ଦେବୀ କ୍ରୁଦ୍ଧ ପଶୁପତି, ନିଜ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ବାରଣ କଲେ; ଦେବୀଙ୍କ ବାରଣରେ ଶଙ୍କରଙ୍କ ସେହି ଅଂଶ ପୁତ୍ରତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲା।
12.295.36
देव्युवाच ।
हिंसनीयस्त्वया नैव मम पुत्रत्वमागतः।
न हि देवोदरात्कश्चिन्निःसृतो नाशमर्हति ॥ १२.२९५.३६ ॥
ଦେବୀ କହିଲେ: "ତୁମେ ଏହାକୁ ହିଂସା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, କାରଣ ଏ ମୋର ପୁତ୍ରତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛି। ଦେବୀଙ୍କ ଉଦରରୁ ନିର୍ଗତ କେହି ବିନାଶ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।"
12.295.37
ततः प्रीतो भवो देव्याः प्रहसंश्चेदमब्रवीत् ।
गच्छत्वेष यथाकाममिति राजन्पुनः पुनः ॥ १२.२९५.३७ ॥
ଏଥିରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଭବ ଦେବୀଙ୍କ ପ୍ରତି ଚାହିଁ ହସି ହସି କହିଲେ, ହେ ରାଜନ୍, "ଏ ଯେମିତି ଇଚ୍ଛା କରେ ସେମିତି ଯାଉ" — ଏହା ବାରମ୍ବାର କହିଲେ।
12.295.38
ततः प्रणम्य वरदं देवं देवीमुमां तथा ।
उशना प्राप तद्धीमान्गतिमिष्टां महामुनिः ॥ १२.२९५.३८ ॥
ତାପରେ ବରଦାତା ଦେବ ଓ ଦେବୀ ଉମାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ବୁଦ୍ଧିମାନ ମହାମୁନି ଉଶନା ସେହି ଇଷ୍ଟ ଗତି ପାଇଲେ।
12.295.39
एतत्ते कथितं तात भार्गवस्य महात्मनः ।
चरितं भरतश्रेष्ठ यन्मां त्वं परिपृच्छसि ॥ १२.२९५.३९ ॥
ହେ ତାତ, ଭୃଗୁବଂଶୀୟ ମହାତ୍ମାଙ୍କର ଏହି ଚରିତ, ଯାହା ତୁମେ ମୋତେ ପଚାରୁଛ, ତୁମକୁ କୁହାଯାଇଛି, ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ।