మహాభారతం · అధ్యాయం 12.295
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.295.1
तिष्ठते मे सदा तात कौतूहलमिदं हृदि ।
तदहं श्रोतुमिच्छामि त्वत्तः कुरुपितामह ॥ १२.२९५.१ ॥
ప్రియమైన తండ్రీ, కురుపితామహా, నా హృదయంలో ఎల్లప్పుడూ ఈ కుతూహలం ఉంటోంది. కాబట్టి దీనిని మీ నుండి వినాలనుకుంటున్నాను.
12.295.2
कथं देवर्षिरुशना सदा काव्यो महामतिः ।
असुराणां प्रियकारः सुराणामप्रिये रतः ॥ १२.२९५.२ ॥
దేవర్షి ఉశనా, మహామతి కావ్యుడు, ఎలా ఎల్లప్పుడూ అసురులకు ప్రియం చేసేవాడై, దేవతలకు అప్రియమైన వాటిలో నిమగ్నమయ్యాడు?
12.295.3
वर्धयामास तेजश्च किमर्थममितौजसाम् ।
नित्यं वैरनिबद्धाश्च दानवाः सुरसत्तमैः ॥ १२.२९५.३ ॥
అమిత ఓజస్సు గల అసురుల తేజస్సును ఎందుకు పెంచాడు? సురశ్రేష్ఠులతో నిత్యం వైరంలో బంధింపబడిన దానవులను—
12.295.4
कथं चाप्युशना प्राप शुक्रत्वममरद्युतिः ।
ऋद्धिं च स कथं प्राप्तः सर्वमेतद्ब्रवीहि मे ॥ १२.२९५.४ ॥
అమరకాంతి గల ఉశనా శుక్రత్వాన్ని ఎలా పొందాడు? ఆ ఋద్ధిని ఎలా పొందాడు? ఇవన్నీ నాకు చెప్పండి.
12.295.5
न याति च स तेजस्वी मध्येन नभसः कथम् ।
एतदिच्छामि विज्ञातुं निखिलेन पितामह ॥ १२.२९५.५ ॥
ఆ తేజస్వి ఆకాశం మధ్య నుండి ఎందుకు వెళ్లడు? ఇది పూర్తిగా తెలుసుకోవాలనుకుంటున్నాను, పితామహా.
12.295.6
शृणु राजन्नवहितः सर्वमेतद्यथातथम् ।
यथामति यथा चैतच्छ्रुतपूर्वं मयाऽनघ ॥ १२.२९५.६ ॥
రాజా, శ్రద్ధగా విను. ఇదంతా ఉన్నదున్నట్లు, నా బుద్ధికి తోచినట్లు, నేను ముందు విన్నట్లే చెబుతాను, పాపరహితుడా.
12.295.7
एष भार्गवदायादो मुनिर्मान्यो दृढव्रतः ।
सुराणां विप्रियकरो निमित्ते कारणात्मके ॥ १२.२९५.७ ॥
ఇతడు భృగువంశీయుడైన మునీంద్రుడు, గౌరవనీయుడు, దృఢవ్రతుడు; నిమిత్తమూ కారణమూ అయి దేవతలకు అప్రియము చేసినవాడు.
12.295.8
इन्द्रोऽथ धनदो राजा यक्षरक्षोधिपः सदा ।
प्रभविष्णुश्च कोशस्य जगतश्च तथा प्रभुः ॥ १२.२९५.८ ॥
ఇంద్రుడు, తరువాత ధనదుడైన రాజు—యక్షరాక్షసులకు ఎల్లప్పుడూ అధిపతి; ఖజానాకు ప్రభువు, అలాగే జగత్తుకూ ప్రభువు.
12.295.9
तस्यात्मानमथाविश्य योगसिद्धो महामुनिः ।
रुद्ध्वा धनपतिं देवं योगेन हृतवान्वसु ॥ १२.२९५.९ ॥
అప్పుడు యోగసిద్ధుడైన మహాముని అతని ఆత్మలోకి ప్రవేశించి, ధనపతి అయిన దేవుణ్ణి యోగబలంతో నిరోధించి, అతని ధనాన్ని అపహరించాడు.
12.295.10
हृते धने ततः शर्म न लेभे धनदस्तथा ।
आपन्नमन्युः संविग्नः सोभ्यगात्सुरसत्तमम् ॥ १२.२९५.१० ॥
ధనం అపహరించబడినప్పుడు ధనదునికి కూడా శాంతి లభించలేదు. కోపముతో కలతచెంది అతడు దేవతలలో శ్రేష్ఠుని వద్దకు వెళ్ళాడు.
12.295.11
निवेदयामास तदा शिवायामिततेजसे ।
देवश्रेष्ठाय रुद्राय सौम्याय बहुरूपिणे ॥ १२.२९५.११ ॥
అప్పుడు అమితతేజస్సు గల శివునికి, దేవశ్రేష్ఠునికి, సౌమ్యుడు బహురూపి అయిన రుద్రునికి అతడు విన్నవించాడు.
12.295.12
योगात्मकेनोशनसा रुद्ध्वा मम हृतं वसु ।
योगेनात्मगतं कृत्वा निःसृतश्च महातपाः ॥ १२.२९५.१२ ॥
యోగస్వరూపుడైన ఉశనసుడు నా ధనాన్ని యోగబలంతో నిరోధించి, దానిని తనలో ఉంచుకొని, మహాతపస్వి అయి వెళ్లిపోయాడు.
12.295.13
एतच्छ्रुत्वा ततः क्रुद्धो महायोगी महेश्वरः ।
संरक्तनयनो राजञ्शूलमादाय तस्थिवान् ॥ १२.२९५.१३ ॥
ఇది విని అప్పుడు మహాయోగి మహేశ్వరుడు కోపించాడు. ఓ రాజా, ఎర్రని కన్నులతో అతడు శూలాన్ని పట్టుకుని నిలబడ్డాడు.
12.295.14
क्वासौ क्वासाविति प्राह गृहीत्वा परमायुधम् ।
उशना दूरतस्तस्य ह्यभूज्ज्ञात्वा चिकीर्षितम् ॥ १२.२९५.१४ ॥
"అతడు ఎక్కడ? అతడు ఎక్కడ?" అని అంటూ అతడు శ్రేష్ఠ ఆయుధాన్ని పట్టుకున్నాడు. ఉశనసుడు అతని ఉద్దేశాన్ని తెలిసి దూరంలోనే ఉన్నాడు.
12.295.15
स महायोगिनो बुद्ध्वा तं रोषं वै महात्मनः ।
गतिमागमनं वेत्ति स्थानं चैव ततः प्रभुः ॥ १२.२९५.१५ ॥
ఆ మహాయోగి, మహాత్ముడి ఆ కోపాన్ని గ్రహించి, ఆ ప్రభువు అతని గతిని, రాకను, స్థానాన్ని కూడా తెలుసుకున్నాడు.
12.295.16
संचिन्त्येग्रेण तपसा महात्मानं महेश्वरम् ।
उशना योगसिद्धात्मा शूलाग्रे प्रत्यदृश्यत ॥ १२.२९५.१६ ॥
అత్యున్నత తపస్సుతో మహాత్ముడైన మహేశ్వరుని ధ్యానించి, యోగసిద్ధాత్ముడైన ఉశనసుడు శూలాగ్రంపై కనిపించాడు.
12.295.17
विज्ञातरूपः स तदा तपः सिद्धोऽथ धन्विना ।
ज्ञात्वा शूलं च देवेशः पाणिना समनामयत् ॥ १२.२९५.१७ ॥
అప్పుడు ఆ ధనుర్ధారిచే రూపం గుర్తించబడి, తపస్సుతో సిద్ధుడైన అతడు; శూలాన్ని తెలుసుకుని దేవేశుడు చేతితో దానిని వంచాడు.
12.295.18
आनतेनाथ शूलेन पाणिनामिततेजसा ।
पिनाकमिति चोवाच शूलमुग्रायुधः प्रभुः ॥ १२.२९५.१८ ॥
అప్పుడు వంగిన శూలంతో, అమిత తేజస్వియైన చేతితో, ఉగ్రాయుధుడైన ప్రభువు శూలాన్ని "పినాకం" అని పలికాడు.
12.295.19
पाणिमध्यगतं दृष्ट्वा भार्गवं तमुमापतिः ।
आस्यं विवृत्य भ्रकुटिं पाणिं संप्राक्षिपच्छनैः ॥ १२.२९५.१९ ॥
చేతి అరచేతిలో ఉన్న ఆ భార్గవుని చూసి ఉమాపతి నోరు తెరిచి కనుబొమ్మలు ముడిచి మెల్లగా చేతిని విసిరివేశాడు.
12.295.20
स तु प्रविष्ट उशना कोष्ठं माहेश्वरं प्रभुः ।
व्यचरच्चापि तत्रासौ महात्मा भृगुनन्दनः ॥ १२.२९५.२० ॥
ఆ ప్రభువు ఉశనుడు మహేశ్వరుని ఉదరంలో ప్రవేశించి అక్కడ ఆ మహాత్ముడైన భృగునందనుడు సంచరించాడు.
12.295.21
किमर्थं व्यचरद्राजन्नुशना तस्य धीमतः ।
जठरे देवदेवस्य किंचाकार्षीन्महाद्युतिः ॥ १२.२९५.२१ ॥
ఓ రాజా, ఆ బుద్ధిమంతుడైన ఉశనుడు దేవదేవుని ఉదరంలో ఎందుకు సంచరించాడు? ఆ మహాతేజస్వి అక్కడ ఏమి చేశాడు?
12.295.22
पुरा सोऽन्तर्जलगतः स्थाणुभूतो महाव्रतः ।
वर्षाणामभवद्राजन्प्रयुतान्यर्बुदानि च ॥ १२.२९५.२२ ॥
పూర్వం ఆ మహావ్రతుడు నీటిలో స్థాణువువలె నిశ్చలంగా నిలిచాడు; ఓ రాజా, అతడు లక్షల మరియు కోట్ల సంవత్సరాలు అలాగే ఉన్నాడు.
12.295.23
उदतिष्ठत्तपस्तप्त्वा दुश्चरं च महाह्रदात् ।
ततो देवातिदेवस्तं ब्रह्मा वै समसर्पत ॥ १२.२९५.२३ ॥
కఠినమైన తపస్సు చేసి అతడు ఆ మహాసరస్సు నుండి లేచాడు; అప్పుడు దేవాతిదేవుడైన బ్రహ్మ అతని వద్దకు వచ్చాడు.
12.295.24
तपोवृद्धिमपृच्छच्च कुशलं चैवमव्ययः ।
तपः सुचीर्णमिति च प्रोवाच वृषभध्वजः ॥ १२.२९५.२४ ॥
అవ్యయుడు అతని తపోవృద్ధిని, క్షేమాన్ని అడిగాడు; 'తపస్సు చక్కగా చేయబడింది' అని వృషభధ్వజుడు పలికాడు.
12.295.25
तत्संयोगेन वृद्धिं चाप्यपश्यत्स तु शंकरः ।
महामतिरचिन्त्यात्मा सत्यधर्मरतः सदा ॥ १२.२९५.२५ ॥
ఆ సంయోగం వల్ల శంకరుడు కూడా వృద్ధిని చూశాడు. ఆయన మహామతి, అచింత్యాత్మ, ఎల్లప్పుడూ సత్యధర్మంలో రమించేవాడు.
12.295.26
स तेनाढ्यो महायोगी तपसा च धनेन च ।
व्यराजत महाराज त्रिषु लोकेषु वीर्यवान् ॥ १२.२९५.२६ ॥
ఆ సంయోగం వల్ల తపస్సు, ధనం రెండింటిలోనూ సమృద్ధుడైన ఆ మహాయోగి, మహారాజా, మూడు లోకాలలోనూ పరాక్రమంతో ప్రకాశించాడు.
12.295.27
ततः पिनाकी योगात्मा ध्यानयोगं समाविशत् ।
उशना तु समुद्विग्नो निलिल्ये जठरे ततः ॥ १२.२९५.२७ ॥
అప్పుడు యోగాత్ముడైన పినాకి ధ్యానయోగంలో ప్రవేశించాడు. ఉశనుడు మాత్రం మిక్కిలి కలత చెంది, ఆ తర్వాత అతని ఉదరంలో దాగాడు.
12.295.28
तुष्टाव च महायोगी देवं तत्रस्थ एव च ।
निःसारं काङ्क्षमाणः स तेन स्म प्रतिहन्यते ॥ १२.२९५.२८ ॥
అక్కడే ఉండి ఆ మహాయోగి దేవుణ్ణి స్తుతించాడు. కానీ నిస్సారమైనదాన్ని కోరిన అతడు ఆయన చేతనే ప్రతిహతుడవుతాడు.
12.295.29
उशना तु तथोवाच जठरस्थो महामुनिः ।
प्रसादं मे कुरुष्वेति पुनः पुनररिंदम् ॥ १२.२९५.२९ ॥
కానీ ఉదరంలో ఉన్న ఆ మహామునిశ్వరుడు ఉశనుడు కూడా ఇలాగే అన్నాడు: "నాపై దయ చూపు", శత్రుదమనా, మళ్లీ మళ్లీ.
12.295.30
तमुवाच महादेवो गच्छ शिश्नेन मोक्षणम् ।
इति सर्वाणि स्रोतांसि रुद्ध्वा त्रिदशपुङ्गवः ॥ १२.२९५.३० ॥
అప్పుడు మహాదేవుడు అతనితో అన్నాడు, "శిశ్నం ద్వారా విముక్తి పొందు", అని; దేవతలలో శ్రేష్ఠుడు అన్ని మార్గాలను నిరోధించాడు.
12.295.31
अपश्यमानस्तद्द्वारं सर्वतः पिहितो मुनिः ।
पर्यक्रामद्दह्यमान इतश्चेतश्च तेजसा ॥ १२.२९५.३१ ॥
బయటకు వెళ్లే ద్వారం కనిపించక, అన్ని వైపులా మూసుకుపోయిన ఆ ముని తన తేజస్సుతో దహించబడుతూ ఇటు అటు తిరిగాడు.
12.295.32
स वै निष्क्रम्य शिश्नेन शुक्रत्वमभिपेदिवान् ।
कार्येण तेन नभसो नाध्यगच्छत मध्यतः ॥ १२.२९५.३२ ॥
అతడు ఆ శిశ్నం ద్వారా బయటకు వచ్చి శుక్రరూపాన్ని పొందాడు; కానీ ఆ కార్యం కోసం ఆకాశ మధ్యభాగాన్ని చేరుకోలేదు.
12.295.33
तत एव च देवेषु अप्रविष्टो महामुनिः ।
पौरोहित्यं च दैत्यानां शक्रतेजोविवृद्धये ॥ १२.२९५.३३ ॥
తరువాత ఆ మహాముని దేవతల మధ్యకు చేరలేదు; ఇంద్రుని తేజస్సు వృద్ధి కోసం రాక్షసులకు పురోహితుడయ్యాడు.
12.295.34
विनिष्क्रान्तं तु तं दृष्ट्वा ज्वलन्तमिव तेजसा ।
भवो रोषसमाविष्टः शूलोद्यतकरः स्थितः ॥ १२.२९५.३४ ॥
తేజస్సుతో మండుతున్నట్లు బయటకు వచ్చిన అతడిని చూసి, భవుడు (శివుడు) కోపంతో నిండి చేతిలో త్రిశూలం ఎత్తి నిలిచాడు.
12.295.35
अवारयत तं देवी क्रुद्धं पशुपतिं पतिम् ।
पुत्रत्वमगमद्देव्या वारिते शंकरे च सः ॥ १२.२९५.३५ ॥
దేవి కోపంతో ఉన్న పశుపతి అయిన తన భర్తను ఆపింది; దేవి ఆపగా శంకరుడు ఆయనకు కుమారుడి స్థితిని పొందాడు.
12.295.36
देव्युवाच ।
हिंसनीयस्त्वया नैव मम पुत्रत्वमागतः।
न हि देवोदरात्कश्चिन्निःसृतो नाशमर्हति ॥ १२.२९५.३६ ॥
దేవి ఇలా అంది: "నీవు ఇతడిని హింసించకూడదు; ఇతడు నాకు పుత్రుడిగా వచ్చాడు. దేవి ఉదరం నుండి వెలువడిన ఎవరూ నాశనానికి అర్హులు కారు."
12.295.37
ततः प्रीतो भवो देव्याः प्रहसंश्चेदमब्रवीत् ।
गच्छत्वेष यथाकाममिति राजन्पुनः पुनः ॥ १२.२९५.३७ ॥
అప్పుడు ప్రసన్నుడైన భవుడు దేవిని చూసి నవ్వుతూ ఇలా అన్నాడు: "ఓ రాజా, ఇతడు తన ఇష్టం వచ్చినట్లు వెళ్ళుగాక" అని పదే పదే అన్నాడు.
12.295.38
ततः प्रणम्य वरदं देवं देवीमुमां तथा ।
उशना प्राप तद्धीमान्गतिमिष्टां महामुनिः ॥ १२.२९५.३८ ॥
అప్పుడు వరదాత అయిన దేవుడికీ, దేవి ఉమకూ నమస్కరించి, బుద్ధిమంతుడైన మహాముని ఉశనుడు ఆ ఇష్టమైన గతిని పొందాడు.
12.295.39
एतत्ते कथितं तात भार्गवस्य महात्मनः ।
चरितं भरतश्रेष्ठ यन्मां त्वं परिपृच्छसि ॥ १२.२९५.३९ ॥
ప్రియ పుత్రా, భృగువంశీయుడైన మహాత్ముని ఈ చరితమును, నీవు నన్ను అడిగినది, నీకు చెప్పాను, భరతశ్రేష్ఠా.