മഹാഭാരതം · അധ്യായം 12.295
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.295.1
तिष्ठते मे सदा तात कौतूहलमिदं हृदि ।
तदहं श्रोतुमिच्छामि त्वत्तः कुरुपितामह ॥ १२.२९५.१ ॥
പ്രിയപ്പെട്ട താതാ, കുരുപിതാമഹാ, എന്റെ ഹൃദയത്തിൽ എപ്പോഴും ഈ കൗതുകം നിലനിൽക്കുന്നു. അതിനാൽ അത് അങ്ങയിൽനിന്ന് കേൾക്കാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
12.295.2
कथं देवर्षिरुशना सदा काव्यो महामतिः ।
असुराणां प्रियकारः सुराणामप्रिये रतः ॥ १२.२९५.२ ॥
ദേവർഷി ഉശനസ്, മഹാമതിയായ കാവ്യൻ, എങ്ങനെ എപ്പോഴും അസുരർക്ക് പ്രിയം ചെയ്യുന്നവനും ദേവന്മാർക്ക് അപ്രിയമായതിൽ രമിക്കുന്നവനുമായി?
12.295.3
वर्धयामास तेजश्च किमर्थममितौजसाम् ।
नित्यं वैरनिबद्धाश्च दानवाः सुरसत्तमैः ॥ १२.२९५.३ ॥
അമിത ഓജസ്സുള്ള അസുരന്മാരുടെ തേജസ്സ് എന്തിനു വർധിപ്പിച്ചു? ദേവശ്രേഷ്ഠന്മാരോട് എപ്പോഴും വൈരത്തിൽ ബന്ധിതരായ ദാനവന്മാരെ—
12.295.4
कथं चाप्युशना प्राप शुक्रत्वममरद्युतिः ।
ऋद्धिं च स कथं प्राप्तः सर्वमेतद्ब्रवीहि मे ॥ १२.२९५.४ ॥
അമരദ്യുതിയായ ഉശനസ് ശുക്രത്വം എങ്ങനെ പ്രാപിച്ചു? ആ ഋദ്ധി എങ്ങനെ നേടി? ഇതെല്ലാം എന്നോട് പറയൂ.
12.295.5
न याति च स तेजस्वी मध्येन नभसः कथम् ।
एतदिच्छामि विज्ञातुं निखिलेन पितामह ॥ १२.२९५.५ ॥
ആ തേജസ്വി ആകാശത്തിന്റെ മധ്യത്തിലൂടെ എന്തുകൊണ്ട് പോകുന്നില്ല? ഇത് പൂർണ്ണമായി അറിയാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു, പിതാമഹാ.
12.295.6
शृणु राजन्नवहितः सर्वमेतद्यथातथम् ।
यथामति यथा चैतच्छ्रुतपूर्वं मयाऽनघ ॥ १२.२९५.६ ॥
രാജാവേ, ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കുക. ഇതെല്ലാം യഥാതഥമായി, എന്റെ ബുദ്ധിക്ക് തോന്നിയപോലെ, ഞാൻ മുമ്പ് കേട്ടതുപോലെ പറയാം, നിഷ്കളങ്കനേ.
12.295.7
एष भार्गवदायादो मुनिर्मान्यो दृढव्रतः ।
सुराणां विप्रियकरो निमित्ते कारणात्मके ॥ १२.२९५.७ ॥
ഭൃഗുവംശജനായ ഈ മുനി മാന്യനും ദൃഢവ്രതനുമാണ്; നിമിത്തവും കാരണവുമായി ദേവന്മാർക്ക് അപ്രിയം ചെയ്തവൻ.
12.295.8
इन्द्रोऽथ धनदो राजा यक्षरक्षोधिपः सदा ।
प्रभविष्णुश्च कोशस्य जगतश्च तथा प्रभुः ॥ १२.२९५.८ ॥
ഇന്ദ്രനും, പിന്നെ ധനദനായ രാജാവും—യക്ഷരക്ഷസ്സുകളുടെ എന്നും അധിപതിയും; ഖജനാവിന്റെയും ലോകത്തിന്റെയും പ്രഭുവും.
12.295.9
तस्यात्मानमथाविश्य योगसिद्धो महामुनिः ।
रुद्ध्वा धनपतिं देवं योगेन हृतवान्वसु ॥ १२.२९५.९ ॥
അപ്പോൾ യോഗസിദ്ധനായ മഹാമുനി അവന്റെ ആത്മാവിൽ പ്രവേശിച്ച്, ധനപതിയായ ദേവനെ യോഗത്താൽ തടഞ്ഞ് അവന്റെ ധനം അപഹരിച്ചു.
12.295.10
हृते धने ततः शर्म न लेभे धनदस्तथा ।
आपन्नमन्युः संविग्नः सोभ्यगात्सुरसत्तमम् ॥ १२.२९५.१० ॥
ധനം അപഹരിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ ധനദനും സമാധാനം കിട്ടിയില്ല. കോപവും വ്യാകുലതയും ബാധിച്ച് അവൻ ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠന്റെ അടുത്തേക്ക് പോയി.
12.295.11
निवेदयामास तदा शिवायामिततेजसे ।
देवश्रेष्ठाय रुद्राय सौम्याय बहुरूपिणे ॥ १२.२९५.११ ॥
അപ്പോൾ അളവറ്റ തേജസ്സുള്ള ശിവന്, ദേവശ്രേഷ്ഠനും സൗമ്യനും ബഹുരൂപിയുമായ രുദ്രന്, അവൻ വിവരം അറിയിച്ചു.
12.295.12
योगात्मकेनोशनसा रुद्ध्वा मम हृतं वसु ।
योगेनात्मगतं कृत्वा निःसृतश्च महातपाः ॥ १२.२९५.१२ ॥
യോഗസ്വരൂപനായ ഉശനസ് യോഗത്താൽ എന്റെ ധനം തടഞ്ഞു; അതിനെ തന്നിൽ വെച്ചശേഷം മഹാതപസ്വിയായി അവൻ പോയി.
12.295.13
एतच्छ्रुत्वा ततः क्रुद्धो महायोगी महेश्वरः ।
संरक्तनयनो राजञ्शूलमादाय तस्थिवान् ॥ १२.२९५.१३ ॥
ഇതു കേട്ട് മഹായോഗിയായ മഹേശ്വരൻ കോപിച്ചു. രാജാവേ, ചുവന്ന കണ്ണുകളോടെ അദ്ദേഹം ശൂലമെടുത്ത് നിന്നു.
12.295.14
क्वासौ क्वासाविति प्राह गृहीत्वा परमायुधम् ।
उशना दूरतस्तस्य ह्यभूज्ज्ञात्वा चिकीर्षितम् ॥ १२.२९५.१४ ॥
"അവൻ എവിടെ? അവൻ എവിടെ?" എന്നു പറഞ്ഞ് അദ്ദേഹം പരമായുധം എടുത്തു. ഉശനസ്സ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഉദ്ദേശം അറിഞ്ഞ് ദൂരെയായിരുന്നു.
12.295.15
स महायोगिनो बुद्ध्वा तं रोषं वै महात्मनः ।
गतिमागमनं वेत्ति स्थानं चैव ततः प्रभुः ॥ १२.२९५.१५ ॥
ആ മഹായോഗിയുടെയും മഹാത്മാവിന്റെയും ആ കോപം അറിഞ്ഞ്, ആ പ്രഭു അവന്റെ ഗതിയും വരവും സ്ഥാനവും അറിഞ്ഞു.
12.295.16
संचिन्त्येग्रेण तपसा महात्मानं महेश्वरम् ।
उशना योगसिद्धात्मा शूलाग्रे प्रत्यदृश्यत ॥ १२.२९५.१६ ॥
ശ്രേഷ്ഠമായ തപസ്സാൽ മഹാത്മാവായ മഹേശ്വരനെ ധ്യാനിച്ച്, യോഗസിദ്ധാത്മാവായ ഉശനസ്സ് ശൂലാഗ്രത്തിൽ പ്രത്യക്ഷനായി.
12.295.17
विज्ञातरूपः स तदा तपः सिद्धोऽथ धन्विना ।
ज्ञात्वा शूलं च देवेशः पाणिना समनामयत् ॥ १२.२९५.१७ ॥
അപ്പോൾ വില്ലാളിയാൽ രൂപം തിരിച്ചറിയപ്പെട്ട്, തപസ്സാൽ സിദ്ധനായ അവൻ; ശൂലം അറിഞ്ഞ് ദേവേശൻ കൈകൊണ്ട് അത് വളച്ചു.
12.295.18
आनतेनाथ शूलेन पाणिनामिततेजसा ।
पिनाकमिति चोवाच शूलमुग्रायुधः प्रभुः ॥ १२.२९५.१८ ॥
അപ്പോൾ വളഞ്ഞ ശൂലത്തോടെ, അളവറ്റ തേജസ്സുള്ള കൈകൊണ്ട്, ഉഗ്രായുധനായ പ്രഭു ശൂലത്തെ "പിനാകം" എന്ന് പറഞ്ഞു.
12.295.19
पाणिमध्यगतं दृष्ट्वा भार्गवं तमुमापतिः ।
आस्यं विवृत्य भ्रकुटिं पाणिं संप्राक्षिपच्छनैः ॥ १२.२९५.१९ ॥
കൈപ്പത്തിയിൽ കിടക്കുന്ന ആ ഭാർഗവനെ കണ്ട ഉമാപതി വായ് തുറന്ന് പുരികം ചുളിച്ച് പതുക്കെ കൈ എറിഞ്ഞു.
12.295.20
स तु प्रविष्ट उशना कोष्ठं माहेश्वरं प्रभुः ।
व्यचरच्चापि तत्रासौ महात्मा भृगुनन्दनः ॥ १२.२९५.२० ॥
ആ പ്രഭുവായ ഉശനസ് മാഹേശ്വരന്റെ ഉദരത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു; അവിടെ ആ മഹാത്മാവായ ഭൃഗുനന്ദനൻ സഞ്ചരിച്ചു.
12.295.21
किमर्थं व्यचरद्राजन्नुशना तस्य धीमतः ।
जठरे देवदेवस्य किंचाकार्षीन्महाद्युतिः ॥ १२.२९५.२१ ॥
രാജാവേ, ആ ബുദ്ധിമാനായ ഉശനസ് ദേവദേവന്റെ ഉദരത്തിൽ എന്തിനായി സഞ്ചരിച്ചു? ആ മഹാതേജസ്വി അവിടെ എന്തു ചെയ്തു?
12.295.22
पुरा सोऽन्तर्जलगतः स्थाणुभूतो महाव्रतः ।
वर्षाणामभवद्राजन्प्रयुतान्यर्बुदानि च ॥ १२.२९५.२२ ॥
പണ്ട് ആ മഹാവ്രതൻ വെള്ളത്തിനുള്ളിൽ തൂണുപോലെ അനങ്ങാതെ നിന്നു; രാജാവേ, ലക്ഷങ്ങളും കോടികളുമായ വർഷങ്ങൾ അവൻ അങ്ങനെ തന്നെ ആയിരുന്നു.
12.295.23
उदतिष्ठत्तपस्तप्त्वा दुश्चरं च महाह्रदात् ।
ततो देवातिदेवस्तं ब्रह्मा वै समसर्पत ॥ १२.२९५.२३ ॥
ദുഷ്കരമായ തപസ്സ് ചെയ്ത് അവൻ ആ മഹാതടാകത്തിൽ നിന്ന് ഉയർന്നു; അപ്പോൾ ദേവാതിദേവനായ ബ്രഹ്മാവ് അവന്റെ അരികിലേക്ക് വന്നു.
12.295.24
तपोवृद्धिमपृच्छच्च कुशलं चैवमव्ययः ।
तपः सुचीर्णमिति च प्रोवाच वृषभध्वजः ॥ १२.२९५.२४ ॥
അവ്യയൻ അവന്റെ തപസ്സിന്റെ വർദ്ധനയെയും ക്ഷേമത്തെയും ചോദിച്ചു; 'തപസ്സ് നന്നായി ചെയ്തിരിക്കുന്നു' എന്ന് വൃഷഭധ്വജൻ പറഞ്ഞു.
12.295.25
तत्संयोगेन वृद्धिं चाप्यपश्यत्स तु शंकरः ।
महामतिरचिन्त्यात्मा सत्यधर्मरतः सदा ॥ १२.२९५.२५ ॥
ആ സംയോഗത്താൽ ശങ്കരൻ വളർച്ച കണ്ടു. അദ്ദേഹം മഹാമതിയും അചിന്ത്യാത്മാവും എന്നും സത്യധർമ്മത്തിൽ രമിച്ചവനുമായിരുന്നു.
12.295.26
स तेनाढ्यो महायोगी तपसा च धनेन च ।
व्यराजत महाराज त्रिषु लोकेषु वीर्यवान् ॥ १२.२९५.२६ ॥
അതിനാൽ തപസ്സിനാലും സമ്പത്തിനാലും സമ്പന്നനായ ആ മഹായോഗി, മഹാരാജാവേ, മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും വീര്യവാനായി പ്രകാശിച്ചു.
12.295.27
ततः पिनाकी योगात्मा ध्यानयोगं समाविशत् ।
उशना तु समुद्विग्नो निलिल्ये जठरे ततः ॥ १२.२९५.२७ ॥
അപ്പോൾ യോഗാത്മാവായ പിനാകി ധ്യാനയോഗത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു. ഉശനസ്സോ അത്യന്തം വ്യാകുലനായി പിന്നീട് അദ്ദേഹത്തിന്റെ വയറ്റിൽ ഒളിച്ചു.
12.295.28
तुष्टाव च महायोगी देवं तत्रस्थ एव च ।
निःसारं काङ्क्षमाणः स तेन स्म प्रतिहन्यते ॥ १२.२९५.२८ ॥
അവിടെത്തന്നെ നിന്ന് ആ മഹായോഗി ദേവനെ സ്തുതിച്ചു. എന്നാൽ നിസ്സാരമായതിനെ ആഗ്രഹിച്ച അദ്ദേഹം അവനാൽ തന്നെ തടയപ്പെടുന്നു.
12.295.29
उशना तु तथोवाच जठरस्थो महामुनिः ।
प्रसादं मे कुरुष्वेति पुनः पुनररिंदम् ॥ १२.२९५.२९ ॥
എന്നാൽ വയറ്റിൽ ഇരിക്കുന്ന മഹാമുനി ഉശനസ്സും ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: "എന്നിൽ കൃപ ചെയ്യുക", ശത്രുദമനാ, വീണ്ടും വീണ്ടും.
12.295.30
तमुवाच महादेवो गच्छ शिश्नेन मोक्षणम् ।
इति सर्वाणि स्रोतांसि रुद्ध्वा त्रिदशपुङ्गवः ॥ १२.२९५.३० ॥
അപ്പോൾ മഹാദേവൻ അദ്ദേഹത്തോട് പറഞ്ഞു, "ലിംഗമാർഗ്ഗത്തിലൂടെ മോചനം നേടുക", എന്ന്; ദേവശ്രേഷ്ഠൻ എല്ലാ സ്രോതസ്സുകളെയും തടഞ്ഞു.
12.295.31
अपश्यमानस्तद्द्वारं सर्वतः पिहितो मुनिः ।
पर्यक्रामद्दह्यमान इतश्चेतश्च तेजसा ॥ १२.२९५.३१ ॥
പുറത്തുകടക്കാനുള്ള വാതിൽ കാണാതെ, എല്ലാ ഭാഗത്തുനിന്നും അടഞ്ഞുപോയ ആ മുനി തന്റെ തേജസ്സിൽ ദഹിച്ചുകൊണ്ട് ഇവിടെയും അവിടെയും അലഞ്ഞുനടന്നു.
12.295.32
स वै निष्क्रम्य शिश्नेन शुक्रत्वमभिपेदिवान् ।
कार्येण तेन नभसो नाध्यगच्छत मध्यतः ॥ १२.२९५.३२ ॥
അവൻ ആ ലിംഗമാർഗത്തിലൂടെ പുറത്തുവന്ന് ശുക്ലരൂപം പ്രാപിച്ചു; എന്നാൽ ആ ലക്ഷ്യത്തിനായി ആകാശത്തിന്റെ മധ്യഭാഗത്ത് എത്തിയില്ല.
12.295.33
तत एव च देवेषु अप्रविष्टो महामुनिः ।
पौरोहित्यं च दैत्यानां शक्रतेजोविवृद्धये ॥ १२.२९५.३३ ॥
പിന്നീട് ആ മഹാമുനി ദേവന്മാരിൽ ചേർന്നില്ല; ഇന്ദ്രന്റെ തേജസ്സ് വർദ്ധിപ്പിക്കാൻ അസുരന്മാരുടെ പുരോഹിതനായി.
12.295.34
विनिष्क्रान्तं तु तं दृष्ट्वा ज्वलन्तमिव तेजसा ।
भवो रोषसमाविष्टः शूलोद्यतकरः स्थितः ॥ १२.२९५.३४ ॥
തേജസ്സിൽ ജ്വലിക്കുന്നതുപോലെ പുറത്തുവന്ന അവനെ കണ്ട് ഭവൻ (ശിവൻ) കോപാവിഷ്ടനായി, കയ്യിൽ ശൂലം ഉയർത്തി നിന്നു.
12.295.35
अवारयत तं देवी क्रुद्धं पशुपतिं पतिम् ।
पुत्रत्वमगमद्देव्या वारिते शंकरे च सः ॥ १२.२९५.३५ ॥
ദേവി കോപിച്ചുനിന്ന പശുപതിയായ തന്റെ ഭർത്താവിനെ തടഞ്ഞു; ദേവി തടഞ്ഞപ്പോൾ ശങ്കരന്റെ പുത്രഭാവം അവന് ലഭിച്ചു.
12.295.36
देव्युवाच ।
हिंसनीयस्त्वया नैव मम पुत्रत्वमागतः।
न हि देवोदरात्कश्चिन्निःसृतो नाशमर्हति ॥ १२.२९५.३६ ॥
ദേവി പറഞ്ഞു: "നീ ഇവനെ ഉപദ്രവിക്കരുത്; ഇവൻ എന്റെ പുത്രഭാവം പ്രാപിച്ചിരിക്കുന്നു. ദേവിയുടെ ഉദരത്തിൽനിന്ന് പുറത്തുവന്ന ആരും നാശത്തിന് അർഹരല്ല."
12.295.37
ततः प्रीतो भवो देव्याः प्रहसंश्चेदमब्रवीत् ।
गच्छत्वेष यथाकाममिति राजन्पुनः पुनः ॥ १२.२९५.३७ ॥
അപ്പോൾ പ്രസന്നനായ ഭവൻ ദേവിയെ നോക്കി ചിരിച്ചുകൊണ്ട് പറഞ്ഞു: "ഓ രാജാവേ, ഇവൻ ഇഷ്ടം പോലെ പോകട്ടെ" എന്ന് വീണ്ടും വീണ്ടും പറഞ്ഞു.
12.295.38
ततः प्रणम्य वरदं देवं देवीमुमां तथा ।
उशना प्राप तद्धीमान्गतिमिष्टां महामुनिः ॥ १२.२९५.३८ ॥
അപ്പോൾ വരദായകനായ ദേവനെയും ദേവി ഉമയെയും വണങ്ങി, ബുദ്ധിമാനായ മഹാമുനി ഉശനൻ ആ ഇഷ്ടഗതി പ്രാപിച്ചു.
12.295.39
एतत्ते कथितं तात भार्गवस्य महात्मनः ।
चरितं भरतश्रेष्ठ यन्मां त्वं परिपृच्छसि ॥ १२.२९५.३९ ॥
പ്രിയപുത്രാ, ഭൃഗുവംശജനായ മഹാത്മാവിന്റെ ഈ ചരിതം, നീ എന്നോട് ചോദിച്ചത്, നിനക്ക് ഞാൻ പറഞ്ഞുതന്നു, ഭരതശ്രേഷ്ഠാ.