Mahābhārata · Adhyāya 12.321
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.321.1
साङ्ख्यज्ञानं मया प्रोक्तं योगज्ञानं निबोध मे ।
यथाश्रुतं यथादृष्टं तत्त्वेन नृपसत्तम ॥ १२.३२१.१ ॥
He expuesto el conocimiento del Sāṅkhya; ahora comprende de mí el conocimiento del Yoga, tal como fue oído y visto, en verdad, oh mejor de los reyes.
12.321.2
नास्ति साङ्ख्यसमं ज्ञानं नास्ति योगसमं बलम् ।
तावुभावेकचर्यौ तावुभावनिधनौ स्मृतौ ॥ १२.३२१.२ ॥
No hay conocimiento igual al Sāṅkhya, ni fuerza igual al Yoga. Ambos tienen un solo camino; ambos son recordados como indestructibles.
12.321.3
पृथक्पृथक्प्रपश्यन्ति येऽप्यबुद्धिरता नराः ।
वयं तु राजन्पश्याम एकमेव तु निश्चयात् ॥ १२.३२१.३ ॥
Los hombres que se deleitan en la necedad los ven por separado; pero nosotros, oh rey, los vemos como uno solo, con certeza.
12.321.4
यदेव योगाः पश्यन्ति तत्साङ्ख्यैरपि दृश्यते ।
एकं साङ्ख्यं च योगं च यः पश्यति स तत्त्ववित् ॥ १२.३२१.४ ॥
Lo que ven los yoguis, también lo ven los sāṅkhyas; quien ve el Sāṅkhya y el Yoga como uno, ese es un conocedor de la verdad.
12.321.5
रुद्रप्रधानानपरान्विद्धि योगानरिंदम् ।
तेनैव चाथ देहेन विचरन्ति दिशो दश ॥ १२.३२१.५ ॥
Conoce los otros yogas, cuyo principal es Rudra, oh domador de enemigos; con ese mismo cuerpo vagan por las diez direcciones.
12.321.6
यावद्धि प्रलयस्तात सूक्ष्मेणाष्टगुणेन ह ।
योगेन लोकान्विचरन्सुखं संन्यस्य चानघ ॥ १२.३२१.६ ॥
Querido, mientras haya disolución, vagando felizmente por los mundos mediante el yoga sutil de ocho cualidades, y luego renunciando, oh sin culpa.
12.321.7
तावदेवाष्टगुणिनं योगप्राहुर्मनीषिणः ।
सूक्ष्ममष्टगुणं प्राहुर्नेतरं नृपसत्तम ॥ १२.३२१.७ ॥
Así, los sabios llaman a yoga aquel que posee ocho cualidades; oh mejor de los reyes, llaman sutil a lo de ocho cualidades, y no a otro.
12.321.8
द्विगुणं योगत्यं तु योगानां प्राहुरुत्तमम् ।
सगुणं निर्गुणं चैव यथाशास्त्रनिदर्शनम् ॥ १२.३२१.८ ॥
Entre los yogas, llaman supremo al estado de yoga de doble forma: con cualidades y sin cualidades, según enseña la escritura.
12.321.9
धारणं चैव मनसः प्राणायामश्च पार्थिव ।
एकाग्रता च मनसः प्राणायामस्तथैव च ॥ १२.३२१.९ ॥
Sostener la mente, oh rey, y el control de la respiración; y la concentración unipuntual de la mente, y asimismo el control de la respiración.
12.321.10
प्राणायामो हि सगुणो निर्गुणं धारयेन्मनः ।
यद्यदृश्यति मुञ्चन्वै प्राणान्मैथिलसत्तम।
वाताधिक्यं भवत्येव तस्मात्तं न समाचरेत् ॥ १२.३२१.१० ॥
El control de la respiración tiene cualidades; uno debe sostener la mente sin cualidades. Oh mejor de los mitilas, lo que se ve, al soltar los alientos, ciertamente produce un exceso de viento; por ello no debe practicarse.
12.321.11
निशायाः प्रथमे यामे चोदना द्वादश स्मृताः ।
मध्ये स्वप्नात्परे यामे द्वादशैव तु चोदनाः ॥ १२.३२१.११ ॥
En la primera vigilia de la noche se recuerdan doce impulsos; en medio del sueño y en la última vigilia también hay doce impulsos.
12.321.12
तदेवमुपशान्तेन दान्तेनैकान्तशीलिना ।
आत्मारामेण बुद्धेन योक्तव्योऽऽत्मा न संशयः ॥ १२.३२१.१२ ॥
Así, por quien está sereno, dominado, de hábito solitario, deleitado en el sí mismo y despierto, el sí mismo debe ser unido al yoga — no hay duda.
12.321.13
पञ्चानामिन्द्रियाणां तु दोषानाक्षिप्य पञ्चधा ।
शब्दं रूपं तथा स्पर्शं रसं गन्धं तथैव च ॥ १२.३२१.१३ ॥
Habiendo desechado los defectos de los cinco sentidos de cinco modos: el sonido, la forma, el tacto, el sabor y el olor también.
12.321.14
प्रतिभामपवर्गं च प्रतिसंहृत्य मैथिल ।
इन्द्रियग्राममखिलं मनस्यभिनिवेश्य ह ॥ १२.३२१.१४ ॥
Oh Maithila, habiendo recogido también la intuición y la liberación, y habiendo fijado todo el conjunto de los sentidos en la mente.
12.321.15
मनस्तथैवाहंकारे प्रतिष्ठाप्य नराधिप ।
अहंकारं तथा बुद्धौ बुद्धिं च प्रकृतावपि ॥ १२.३२१.१५ ॥
Oh señor de los hombres, de igual modo fijando la mente en el yo, el yo en el intelecto y el intelecto en la naturaleza primordial.
12.321.16
एवं हि परिसंख्याय ततो ध्यायन्ति केवलम् ।
विरजस्कमलं नित्यमनन्तं शुद्धमव्रणम् ॥ १२.३२१.१६ ॥
Habiendo así enumerado plenamente, luego meditan únicamente en aquello que es sin mancha, eterno, infinito, puro e intacto.
12.321.17
तस्थुषं पुरुषं नित्यमभेद्यमजरामरम् ।
शाश्वतं चाव्ययं चैव ईशानं ब्रह्म चाख्यम् ॥ १२.३२१.१७ ॥
El Varón que permanece — eterno, indivisible, sin vejez ni muerte, perdurable e imperecedero, el Señor llamado Brahman.
12.321.18
युक्तस्य तु महाराज लक्षणान्युपधारम् ।
लक्षणं तु प्रसादस्य यथा तृप्तः सुखं स्वयेत् ॥ १२.३२१.१८ ॥
Oh gran rey, observa las señales de quien está unido al yoga. La señal de la serenidad es esta: como quien, saciado, reposa en la dicha.
12.321.19
निर्वाते तु यथा दीपो ज्वलेत्स्नेहस…धतः ।
निश्चलोर्ध्वशिखस्तद्वद्युक्तमाहुर्मनीषिण ॥ १२.३२१.१९ ॥
Como una lámpara alimentada con aceite arde en un lugar sin viento, con la llama erguida e inmóvil, así los sabios llaman al yogin que está firme.
12.321.20
पाषाण इव मेघोत्थैर्यथा बिन्दुभिराहतः ।
नालं चालयितुं शक्यस्तथा युक्तस्य लक्षणम् ॥ १२.३२१.२० ॥
Como una roca golpeada por gotas caídas de las nubes, que no puede ser movida, tal es la señal del yogin.
12.321.21
शक्तदुन्दुभिनिर्घोषैर्विधिधैर्गीतवादितैः ।
क्रियमाणैर्न कम्पेत युक्तस्यैतन्निदर्शनम् ॥ १२.३२१.२१ ॥
Aunque retumben tambores y se toquen cantos e instrumentos de muchas clases, no tiembla; ésta es la prueba del yogin.
12.321.22
तैलपात्रं यथा पूर्णं कराभ्यां गृह्य पूरुषः ।
सोपानमारुहेद्भीतस्तर्ज्यमानोऽसिषणिभिः ॥ १२.३२१.२२ ॥
Como un hombre que, sosteniendo con ambas manos un recipiente lleno de aceite, sube una escalera temeroso, amenazado con espadas y lanzas,
12.321.23
संयतात्मा भयात्तेषां न पात्राद्बिन्दुमुत्सृजेत् ।
तथैवोत्तरमागम्य एकाग्रमनसस्तथा ॥ १२.३२१.२३ ॥
El hombre de alma dominada, por temor a ellos, no deja caer ni una gota del recipiente; así también, al llegar arriba, quien tiene la mente concentrada.
12.321.24
स्थिरत्वादिन्द्रियाणां तु निश्चलस्तथैव च ।
एवं युक्तस्य तु मुनेर्लक्षणान्युपल… ॥ १२.३२१.२४ ॥
Por la firmeza de sus sentidos permanece inmóvil; así deben reconocerse las señales del sabio yogin.
12.321.25
स्वयुक्तः पश्यते ब्रह्म यत्तत्परम…यम् ।
महतस्तमसो मध्ये स्थितं ज्व नसा…भम् ॥ १२.३२१.२५ ॥
Quien se ha unido a sí mismo en el yoga contempla aquel Brahman supremo, que es … , situado en medio de la gran oscuridad, resplandeciente como el fuego.
12.321.26
एतेन केवलं याति त्यक्त्वा देहमसाक्षिकम् ।
कालेन महता राजञ्श्रुतिरेषा सनातनी ॥ १२.३२१.२६ ॥
Por esto solamente él va, habiendo abandonado el cuerpo sin ser testigo; oh rey, tras un gran tiempo esta Śruti es eterna.
12.321.27
एतद्धि योगं योगानां किमन्यद्योगलक्षणम् ।
विज्ञाय तद्धि मन्यन्ते कृतकृत्या मनीषिणः ॥ १२.३२१.२७ ॥
Esto, en verdad, es el yoga de los yogas; ¿qué otra señal del yoga podría haber? Habiéndolo conocido, los sabios que han cumplido su tarea lo consideran así.