Mahābhārata · Adhyāya 12.321
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.321.1
साङ्ख्यज्ञानं मया प्रोक्तं योगज्ञानं निबोध मे ।
यथाश्रुतं यथादृष्टं तत्त्वेन नृपसत्तम ॥ १२.३२१.१ ॥
Aku telah menjelaskan pengetahuan Sāṅkhya; sekarang pahamilah dari aku pengetahuan Yoga, sebagaimana didengar dan dilihat, dengan sebenarnya, wahai yang terbaik di antara raja.
12.321.2
नास्ति साङ्ख्यसमं ज्ञानं नास्ति योगसमं बलम् ।
तावुभावेकचर्यौ तावुभावनिधनौ स्मृतौ ॥ १२.३२१.२ ॥
Tidak ada pengetahuan yang setara dengan Sāṅkhya, dan tidak ada kekuatan yang setara dengan Yoga. Keduanya memiliki satu jalan; keduanya dikenang sebagai tak binasa.
12.321.3
पृथक्पृथक्प्रपश्यन्ति येऽप्यबुद्धिरता नराः ।
वयं तु राजन्पश्याम एकमेव तु निश्चयात् ॥ १२.३२१.३ ॥
Orang-orang yang bersenang-senang dalam kebodohan melihat semuanya terpisah; tetapi kami, wahai raja, dengan pasti melihatnya sebagai satu.
12.321.4
यदेव योगाः पश्यन्ति तत्साङ्ख्यैरपि दृश्यते ।
एकं साङ्ख्यं च योगं च यः पश्यति स तत्त्ववित् ॥ १२.३२१.४ ॥
Apa yang dilihat para yogin juga dilihat oleh para sāṅkhya; siapa melihat Sāṅkhya dan Yoga sebagai satu, dialah pengenal kebenaran.
12.321.5
रुद्रप्रधानानपरान्विद्धि योगानरिंदम् ।
तेनैव चाथ देहेन विचरन्ति दिशो दश ॥ १२.३२१.५ ॥
Ketahuilah bahwa yoga-yoga lain yang pokoknya adalah Rudra, wahai penakluk musuh; dengan tubuh itu juga mereka mengembara ke sepuluh arah.
12.321.6
यावद्धि प्रलयस्तात सूक्ष्मेणाष्टगुणेन ह ।
योगेन लोकान्विचरन्सुखं संन्यस्य चानघ ॥ १२.३२१.६ ॥
Wahai yang kukasihi, selama pralaya belum tiba, mengembaralah dengan bahagia melalui alam-alam dengan yoga halus berkualitas delapan, kemudian tinggalkanlah, wahai yang tak berdosa.
12.321.7
तावदेवाष्टगुणिनं योगप्राहुर्मनीषिणः ।
सूक्ष्ममष्टगुणं प्राहुर्नेतरं नृपसत्तम ॥ १२.३२१.७ ॥
Demikian para bijak menyebut yoga sebagai yang memiliki delapan sifat; wahai yang terbaik di antara raja, mereka menyebut yang halus sebagai yang berdelapan sifat, bukan yang lain.
12.321.8
द्विगुणं योगत्यं तु योगानां प्राहुरुत्तमम् ।
सगुणं निर्गुणं चैव यथाशास्त्रनिदर्शनम् ॥ १२.३२१.८ ॥
Di antara yoga, mereka menyebut keadaan yoga yang berganda sebagai yang tertinggi — dengan sifat dan tanpa sifat, sebagaimana diajarkan kitab suci.
12.321.9
धारणं चैव मनसः प्राणायामश्च पार्थिव ।
एकाग्रता च मनसः प्राणायामस्तथैव च ॥ १२.३२१.९ ॥
Menahan pikiran, wahai raja, dan pengaturan napas; dan pemusatan pikiran, dan demikian pula pengaturan napas.
12.321.10
प्राणायामो हि सगुणो निर्गुणं धारयेन्मनः ।
यद्यदृश्यति मुञ्चन्वै प्राणान्मैथिलसत्तम।
वाताधिक्यं भवत्येव तस्मात्तं न समाचरेत् ॥ १२.३२१.१० ॥
Pengaturan napas memiliki sifat; seseorang harus menahan pikiran tanpa sifat. Wahai yang terbaik di antara Maithila, apa pun yang terlihat, saat melepaskan napas, pasti timbul kelebihan angin; karena itu hendaknya tidak dipraktikkan.
12.321.11
निशायाः प्रथमे यामे चोदना द्वादश स्मृताः ।
मध्ये स्वप्नात्परे यामे द्वादशैव तु चोदनाः ॥ १२.३२१.११ ॥
Pada jaga pertama malam disebutkan dua belas dorongan; di tengah tidur dan pada jaga berikutnya pun ada dua belas dorongan.
12.321.12
तदेवमुपशान्तेन दान्तेनैकान्तशीलिना ।
आत्मारामेण बुद्धेन योक्तव्योऽऽत्मा न संशयः ॥ १२.३२१.१२ ॥
Demikianlah, oleh orang yang tenang, terkendali, gemar menyendiri, bersuka dalam diri, dan sadar, diri hendaknya dipersatukan dengan yoga — tidak ada keraguan.
12.321.13
पञ्चानामिन्द्रियाणां तु दोषानाक्षिप्य पञ्चधा ।
शब्दं रूपं तथा स्पर्शं रसं गन्धं तथैव च ॥ १२.३२१.१३ ॥
Setelah melepaskan cacat dari kelima indera dengan lima cara — suara, rupa, sentuhan, rasa, dan bau pula.
12.321.14
प्रतिभामपवर्गं च प्रतिसंहृत्य मैथिल ।
इन्द्रियग्राममखिलं मनस्यभिनिवेश्य ह ॥ १२.३२१.१४ ॥
Wahai Maithila, setelah menarik kembali intuisi dan pembebasan, dan memusatkan seluruh kelompok indera ke dalam batin.
12.321.15
मनस्तथैवाहंकारे प्रतिष्ठाप्य नराधिप ।
अहंकारं तथा बुद्धौ बुद्धिं च प्रकृतावपि ॥ १२.३२१.१५ ॥
Wahai raja manusia, demikian pula menempatkan batin dalam ego, ego dalam budi, dan budi dalam prakṛti.
12.321.16
एवं हि परिसंख्याय ततो ध्यायन्ति केवलम् ।
विरजस्कमलं नित्यमनन्तं शुद्धमव्रणम् ॥ १२.३२१.१६ ॥
Setelah menghitung sepenuhnya demikian, mereka lalu bermeditasi semata-mata pada yang tanpa noda, kekal, tanpa batas, murni, dan tak terluka.
12.321.17
तस्थुषं पुरुषं नित्यमभेद्यमजरामरम् ।
शाश्वतं चाव्ययं चैव ईशानं ब्रह्म चाख्यम् ॥ १२.३२१.१७ ॥
Puruṣa yang berdiam — kekal, tak terbagi, tanpa usia dan tanpa kematian, abadi dan tak binasa, Tuhan yang disebut Brahman.
12.321.18
युक्तस्य तु महाराज लक्षणान्युपधारम् ।
लक्षणं तु प्रसादस्य यथा तृप्तः सुखं स्वयेत् ॥ १२.३२१.१८ ॥
Wahai raja agung, perhatikanlah tanda-tanda orang yang tekun dalam yoga. Tanda ketenangan adalah ini: seperti orang yang puas beristirahat dengan bahagia.
12.321.19
निर्वाते तु यथा दीपो ज्वलेत्स्नेहस…धतः ।
निश्चलोर्ध्वशिखस्तद्वद्युक्तमाहुर्मनीषिण ॥ १२.३२१.१९ ॥
Seperti pelita yang diisi minyak menyala di tempat tanpa angin, nyalanya tegak tak bergerak, demikianlah para bijak menyebut yogin yang teguh.
12.321.20
पाषाण इव मेघोत्थैर्यथा बिन्दुभिराहतः ।
नालं चालयितुं शक्यस्तथा युक्तस्य लक्षणम् ॥ १२.३२१.२० ॥
Seperti batu yang dihantam tetesan dari awan namun tak dapat digoyahkan, demikianlah tanda yogin yang teguh.
12.321.21
शक्तदुन्दुभिनिर्घोषैर्विधिधैर्गीतवादितैः ।
क्रियमाणैर्न कम्पेत युक्तस्यैतन्निदर्शनम् ॥ १२.३२१.२१ ॥
Meski genderang bergemuruh dan nyanyian serta berbagai alat musik dimainkan, ia tidak gemetar; inilah bukti yogin yang teguh.
12.321.22
तैलपात्रं यथा पूर्णं कराभ्यां गृह्य पूरुषः ।
सोपानमारुहेद्भीतस्तर्ज्यमानोऽसिषणिभिः ॥ १२.३२१.२२ ॥
Seperti seseorang yang memegang bejana penuh minyak dengan kedua tangan lalu menaiki tangga dengan takut, diancam pedang dan tombak,
12.321.23
संयतात्मा भयात्तेषां न पात्राद्बिन्दुमुत्सृजेत् ।
तथैवोत्तरमागम्य एकाग्रमनसस्तथा ॥ १२.३२१.२३ ॥
Orang yang mengendalikan dirinya, karena takut kepada mereka, tidak menjatuhkan setetes pun dari bejana; demikian pula, setelah sampai di atas, orang yang pikirannya terpusat.
12.321.24
स्थिरत्वादिन्द्रियाणां तु निश्चलस्तथैव च ।
एवं युक्तस्य तु मुनेर्लक्षणान्युपल… ॥ १२.३२१.२४ ॥
Karena keteguhan indranya ia tetap tak bergerak; demikianlah tanda-tanda resi yogin yang teguh harus dikenali.
12.321.25
स्वयुक्तः पश्यते ब्रह्म यत्तत्परम…यम् ।
महतस्तमसो मध्ये स्थितं ज्व नसा…भम् ॥ १२.३२१.२५ ॥
Orang yang telah memusatkan dirinya dalam yoga melihat Brahman tertinggi itu, yang adalah …, berada di tengah kegelapan yang besar, bersinar seperti api.
12.321.26
एतेन केवलं याति त्यक्त्वा देहमसाक्षिकम् ।
कालेन महता राजञ्श्रुतिरेषा सनातनी ॥ १२.३२१.२६ ॥
Hanya dengan ini ia pergi, setelah meninggalkan tubuh tanpa menjadi saksi semata; wahai raja, setelah waktu yang lama, Śruti ini adalah abadi.
12.321.27
एतद्धि योगं योगानां किमन्यद्योगलक्षणम् ।
विज्ञाय तद्धि मन्यन्ते कृतकृत्या मनीषिणः ॥ १२.३२१.२७ ॥
Inilah sesungguhnya yoga dari segala yoga; tanda yoga apa lagi yang mungkin ada? Setelah mengetahuinya, para bijak yang telah menyelesaikan tugasnya menganggapnya demikian.