മഹാഭാരതം · അധ്യായം 12.321
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.321.1
साङ्ख्यज्ञानं मया प्रोक्तं योगज्ञानं निबोध मे ।
यथाश्रुतं यथादृष्टं तत्त्वेन नृपसत्तम ॥ १२.३२१.१ ॥
സാംഖ്യജ്ഞാനം ഞാൻ പറഞ്ഞു; ഇനി യോഗജ്ഞാനം എന്നിൽനിന്ന് അറിയുക, കേട്ടതുപോലെയും കണ്ടതുപോലെയും, തത്ത്വത്തോടെ, ഹേ നൃപശ്രേഷ്ഠാ.
12.321.2
नास्ति साङ्ख्यसमं ज्ञानं नास्ति योगसमं बलम् ।
तावुभावेकचर्यौ तावुभावनिधनौ स्मृतौ ॥ १२.३२१.२ ॥
സാംഖ്യത്തിന് തുല്യമായ ജ്ഞാനമില്ല; യോഗത്തിന് തുല്യമായ ബലവുമില്ല. ആ രണ്ടും ഒരേ മാർഗ്ഗമുള്ളവ; ആ രണ്ടും നാശമില്ലാത്തവയെന്ന് സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.
12.321.3
पृथक्पृथक्प्रपश्यन्ति येऽप्यबुद्धिरता नराः ।
वयं तु राजन्पश्याम एकमेव तु निश्चयात् ॥ १२.३२१.३ ॥
അവിവേകത്തിൽ രമിക്കുന്ന മനുഷ്യർ അവയെ വേറെ വേറെയായി കാണുന്നു; എന്നാൽ ഞങ്ങൾ, രാജാവേ, നിശ്ചയമായും അവയെ ഒന്നായി കാണുന്നു.
12.321.4
यदेव योगाः पश्यन्ति तत्साङ्ख्यैरपि दृश्यते ।
एकं साङ्ख्यं च योगं च यः पश्यति स तत्त्ववित् ॥ १२.३२१.४ ॥
യോഗികൾ കാണുന്നതുതന്നെ സാംഖ്യരാലും കാണപ്പെടുന്നു; സാംഖ്യവും യോഗവും ഒന്നായി കാണുന്നവൻ തത്ത്വജ്ഞനാണ്.
12.321.5
रुद्रप्रधानानपरान्विद्धि योगानरिंदम् ।
तेनैव चाथ देहेन विचरन्ति दिशो दश ॥ १२.३२१.५ ॥
ഹേ ശത്രുദമനാ, രുദ്രനെ പ്രധാനമാക്കുന്ന മറ്റ് യോഗങ്ങളെ അറിയുക; അതേ ശരീരത്തോടെ അവർ പത്ത് ദിക്കുകളിലും സഞ്ചരിക്കുന്നു.
12.321.6
यावद्धि प्रलयस्तात सूक्ष्मेणाष्टगुणेन ह ।
योगेन लोकान्विचरन्सुखं संन्यस्य चानघ ॥ १२.३२१.६ ॥
പ്രിയനേ, പ്രളയം വരെ എട്ടു ഗുണങ്ങളുള്ള സൂക്ഷ്മയോഗത്താൽ ലോകങ്ങളിൽ സുഖമായി സഞ്ചരിച്ച്, പിന്നെ സംന്യാസിച്ച്, ഹേ നിഷ്പാപാ.
12.321.7
तावदेवाष्टगुणिनं योगप्राहुर्मनीषिणः ।
सूक्ष्ममष्टगुणं प्राहुर्नेतरं नृपसत्तम ॥ १२.३२१.७ ॥
ജ്ഞാനികൾ യോഗത്തെ എട്ടു ഗുണങ്ങളുള്ളതെന്നു പറയുന്നു. നൃപശ്രേഷ്ഠാ, സൂക്ഷ്മത്തെ എട്ടു ഗുണങ്ങളുള്ളതെന്നു അവർ പറയുന്നു, മറ്റൊന്നല്ല.
12.321.8
द्विगुणं योगत्यं तु योगानां प्राहुरुत्तमम् ।
सगुणं निर्गुणं चैव यथाशास्त्रनिदर्शनम् ॥ १२.३२१.८ ॥
യോഗങ്ങളിൽ ദ്വിവിധമായ യോഗത്വമാണ് ഉത്തമമെന്നു പറയുന്നു — സഗുണവും നിർഗുണവും, ശാസ്ത്രം പഠിപ്പിച്ചതുപോലെ.
12.321.9
धारणं चैव मनसः प्राणायामश्च पार्थिव ।
एकाग्रता च मनसः प्राणायामस्तथैव च ॥ १२.३२१.९ ॥
ഹേ രാജാവേ, മനസ്സിനെ ധരിക്കുന്നതും പ്രാണായാമവും; മനസ്സിന്റെ ഏകാഗ്രതയും പ്രാണായാമവും അതുപോലെതന്നെ.
12.321.10
प्राणायामो हि सगुणो निर्गुणं धारयेन्मनः ।
यद्यदृश्यति मुञ्चन्वै प्राणान्मैथिलसत्तम।
वाताधिक्यं भवत्येव तस्मात्तं न समाचरेत् ॥ १२.३२१.१० ॥
പ്രാണായാമം സഗുണമാണ്; നിർഗുണമായി മനസ്സിനെ ധരിക്കണം. മൈഥിലരിൽ ശ്രേഷ്ഠാ, എന്തെല്ലാം കാണപ്പെടുന്നുവോ, പ്രാണങ്ങളെ വിടുമ്പോൾ വായുവിന്റെ ആധിക്യം ഉണ്ടാകുന്നു; അതിനാൽ അതു ചെയ്യരുത്.
12.321.11
निशायाः प्रथमे यामे चोदना द्वादश स्मृताः ।
मध्ये स्वप्नात्परे यामे द्वादशैव तु चोदनाः ॥ १२.३२१.११ ॥
രാത്രിയുടെ ആദ്യയാമത്തിൽ പന്ത്രണ്ടു പ്രേരണകൾ സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു; ഉറക്കത്തിന്റെ മധ്യത്തിലും പിന്നത്തെ യാമത്തിലും പന്ത്രണ്ടുതന്നെ പ്രേരണകൾ.
12.321.12
तदेवमुपशान्तेन दान्तेनैकान्तशीलिना ।
आत्मारामेण बुद्धेन योक्तव्योऽऽत्मा न संशयः ॥ १२.३२१.१२ ॥
അതുപോലെ, ശാന്തനും ദാന്തനും ഏകാന്തശീലനും ആത്മാരാമനും ബുദ്ധനുമായവൻ ആത്മാവിനെ യോഗത്തിൽ യോജിപ്പിക്കണം — അതിൽ സംശയമില്ല.
12.321.13
पञ्चानामिन्द्रियाणां तु दोषानाक्षिप्य पञ्चधा ।
शब्दं रूपं तथा स्पर्शं रसं गन्धं तथैव च ॥ १२.३२१.१३ ॥
അഞ്ച് ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെ ദോഷങ്ങളെ അഞ്ചു വിധത്തിൽ ത്യജിച്ച്— ശബ്ദം, രൂപം, സ്പർശം, രസം, ഗന്ധം എന്നിവയെയും.
12.321.14
प्रतिभामपवर्गं च प्रतिसंहृत्य मैथिल ।
इन्द्रियग्राममखिलं मनस्यभिनिवेश्य ह ॥ १२.३२१.१४ ॥
മൈഥിലാ, പ്രതിഭയെയും മോക്ഷത്തെയും ഉപസംഹരിച്ച് സമസ്ത ഇന്ദ്രിയസമൂഹത്തെയും മനസ്സിൽ ഉറപ്പിച്ച്.
12.321.15
मनस्तथैवाहंकारे प्रतिष्ठाप्य नराधिप ।
अहंकारं तथा बुद्धौ बुद्धिं च प्रकृतावपि ॥ १२.३२१.१५ ॥
നരാധിപാ, മനസ്സിനെയും അതുപോലെ അഹങ്കാരത്തിൽ ഉറപ്പിച്ച്, അഹങ്കാരത്തെ ബുദ്ധിയിലും ബുദ്ധിയെ പ്രകൃതിയിലും ഉറപ്പിച്ച്.
12.321.16
एवं हि परिसंख्याय ततो ध्यायन्ति केवलम् ।
विरजस्कमलं नित्यमनन्तं शुद्धमव्रणम् ॥ १२.३२१.१६ ॥
ഇങ്ങനെ പൂർണ്ണമായി എണ്ണി, പിന്നെ അവർ കേവലം അതിനെത്തന്നെ ധ്യാനിക്കുന്നു — നിർമ്മലവും നിത്യവും അനന്തവും ശുദ്ധവും മുറിവില്ലാത്തതുമായതിനെ.
12.321.17
तस्थुषं पुरुषं नित्यमभेद्यमजरामरम् ।
शाश्वतं चाव्ययं चैव ईशानं ब्रह्म चाख्यम् ॥ १२.३२१.१७ ॥
സ്ഥിതനായ പുരുഷൻ — നിത്യനും ഭേദിക്കാനാവാത്തവനും ജരാമരണമില്ലാത്തവനും ശാശ്വതനും അവ്യയനും ഈശാനനും എന്ന് പേരുള്ള ബ്രഹ്മം.
12.321.18
युक्तस्य तु महाराज लक्षणान्युपधारम् ।
लक्षणं तु प्रसादस्य यथा तृप्तः सुखं स्वयेत् ॥ १२.३२१.१८ ॥
മഹാരാജാവേ, യോഗയുക്തന്റെ ലക്ഷണങ്ങൾ ശ്രദ്ധിക്കുക. പ്രസാദത്തിന്റെ ലക്ഷണം — തൃപ്തനായവൻ സുഖമായി ഉറങ്ങുന്നതുപോലെ.
12.321.19
निर्वाते तु यथा दीपो ज्वलेत्स्नेहस…धतः ।
निश्चलोर्ध्वशिखस्तद्वद्युक्तमाहुर्मनीषिण ॥ १२.३२१.१९ ॥
കാറ്റില്ലാത്ത സ്ഥലത്ത് എണ്ണ നിറഞ്ഞ വിളക്ക് ഇളകാതെ, മുകളിലേക്കുയർന്ന ജ്വാലയോടെ കത്തുന്നതുപോലെ, ജ്ഞാനികൾ യുക്തനെ (യോഗിയെ) അങ്ങനെ പറയുന്നു.
12.321.20
पाषाण इव मेघोत्थैर्यथा बिन्दुभिराहतः ।
नालं चालयितुं शक्यस्तथा युक्तस्य लक्षणम् ॥ १२.३२१.२० ॥
മേഘത്തിൽ നിന്ന് വീഴുന്ന തുള്ളികളാൽ അടിക്കപ്പെട്ടാലും കല്ല് ഇളക്കാനാവാത്തതുപോലെയാണ് യുക്തന്റെ (യോഗിയുടെ) ലക്ഷണം.
12.321.21
शक्तदुन्दुभिनिर्घोषैर्विधिधैर्गीतवादितैः ।
क्रियमाणैर्न कम्पेत युक्तस्यैतन्निदर्शनम् ॥ १२.३२१.२१ ॥
ഭേരികളുടെ മുഴക്കത്തോടും പലതരം പാട്ടും വാദ്യവും നടക്കുമ്പോഴും വിറയ്ക്കാത്തതാണ് യുക്തന്റെ (യോഗിയുടെ) ദൃഷ്ടാന്തം.
12.321.22
तैलपात्रं यथा पूर्णं कराभ्यां गृह्य पूरुषः ।
सोपानमारुहेद्भीतस्तर्ज्यमानोऽसिषणिभिः ॥ १२.३२१.२२ ॥
എണ്ണ നിറഞ്ഞ പാത്രം രണ്ടു കൈകൊണ്ടും പിടിച്ച്, വാളുകളാലും കുന്തങ്ങളാലും ഭീഷണിപ്പെടുത്തപ്പെട്ട മനുഷ്യൻ ഭയത്തോടെ പടികയറുന്നതുപോലെ.
12.321.23
संयतात्मा भयात्तेषां न पात्राद्बिन्दुमुत्सृजेत् ।
तथैवोत्तरमागम्य एकाग्रमनसस्तथा ॥ १२.३२१.२३ ॥
ആത്മസംയമമുള്ളവൻ അവരുടെ ഭയത്താൽ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് ഒരു തുള്ളിപോലും വീഴ്ത്തുകയില്ല; അതുപോലെ മുകളിലെത്തി ഏകാഗ്രമനസ്കനും.
12.321.24
स्थिरत्वादिन्द्रियाणां तु निश्चलस्तथैव च ।
एवं युक्तस्य तु मुनेर्लक्षणान्युपल… ॥ १२.३२१.२४ ॥
ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെ സ്ഥിരതയാൽ അവൻ ഇളകാതെ നിൽക്കുന്നു; ഇങ്ങനെ യുക്ത മുനിയുടെ ലക്ഷണങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കണം.
12.321.25
स्वयुक्तः पश्यते ब्रह्म यत्तत्परम…यम् ।
महतस्तमसो मध्ये स्थितं ज्व नसा…भम् ॥ १२.३२१.२५ ॥
തന്നെത്തന്നെ യോഗത്തിൽ ഉറപ്പിച്ചവൻ ആ പരമബ്രഹ്മത്തെ കാണുന്നു; അത് … ആണ്, മഹാ ഇരുട്ടിന്റെ നടുവിൽ സ്ഥിതചെയ്ത്, അഗ്നിപോലെ ജ്വലിക്കുന്നു.
12.321.26
एतेन केवलं याति त्यक्त्वा देहमसाक्षिकम् ।
कालेन महता राजञ्श्रुतिरेषा सनातनी ॥ १२.३२१.२६ ॥
ഇതിനാൽ തന്നെ അവൻ കേവലമായി (ബ്രഹ്മത്തെ) പ്രാപിക്കുന്നു, ശരീരം ഉപേക്ഷിച്ച്, സാക്ഷിയില്ലാതെ; രാജാവേ, ദീർഘകാലത്തിനുശേഷം ഈ ശ്രുതി സനാതനമാണ്.
12.321.27
एतद्धि योगं योगानां किमन्यद्योगलक्षणम् ।
विज्ञाय तद्धि मन्यन्ते कृतकृत्या मनीषिणः ॥ १२.३२१.२७ ॥
ഇതുതന്നെ യോഗങ്ങളിൽ യോഗം; യോഗത്തിന് മറ്റെന്ത് ലക്ഷണമുണ്ടാകാം? അത് അറിഞ്ഞ് കൃതകൃത്യരായ ജ്ഞാനികൾ അതിനെ കരുതുന്നു.