महाभारत · अध्याय 12.330
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.330.1
यद्यस्ति दत्तमिष्टं वा तपस्तप्तं तथैव च ।
गुरूणां वाऽपि शुश्रूषा तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १२.३३०.१ ॥
दान, यज्ञ किंवा तप केले असेल, आणि त्याचप्रमाणे गुरूंची सेवा केली असेल, तर ते मला सांगा, हे पितामह.
12.330.2
आत्मनाऽनर्थयुक्तेन पापे निविशते मनः ।
स कर्म कलुषं कृत्वा क्लेशे महति धीयते ॥ १२.३३०.२ ॥
स्वतः अनर्थात सापडून पापात ज्याचे मन गुंतते, तो कलुषित कर्म करून मोठ्या क्लेशात टाकला जातो.
12.330.3
दुर्भिक्षादेव दुर्भिक्षं क्लेशात्क्लेशं भयाद्भयम् ।
मृतेभ्यः प्रमृता यान्ति दरिद्राः पापकर्मिणः ॥ १२.३३०.३ ॥
दुष्काळातून दुष्काळाकडे, क्लेशातून क्लेशाकडे, भयातून भयाकडे जातात; पापकर्मी दरिद्री मृतांतून मृतांकडे जातात.
12.330.4
उत्सवादुत्सवं यान्ति स्वर्गात्स्वर्गं सुखात्सुखम् ।
श्रद्दधानाश्च दान्ताश्च धनस्याः शुभकारिणः ॥ १२.३३०.४ ॥
उत्सवातून उत्सवाकडे, स्वर्गातून स्वर्गाकडे, सुखातून सुखाकडे जातात; श्रद्धावान, संयमी आणि धनाने शुभ कर्म करणारे (असेच जातात).
12.330.5
व्यालकुञ्जरदुर्गेषु सर्पचोरभयेषु च ।
हस्तावापेन गच्छन्ति नास्तिकाः किमतः परम् ॥ १२.३३०.५ ॥
साप आणि हत्तींच्या दुर्गांत, साप व चोरांच्या भयांत, नास्तिक लोक हाताने फेकलेल्यांप्रमाणे जातात; यापेक्षा अधिक काय सांगावे?
12.330.6
प्रियदेवातिथेयाश्च वदान्याः प्रियसाधवः ।
क्षेम्यमात्मवता मार्गमास्थिता हस्तदक्षिणाः ॥ १२.३३०.६ ॥
देव व अतिथींना प्रिय, उदार, सज्जनांना प्रिय, हाताने दक्षिणा देणारे लोक आत्मसंयमी माणसाच्या सुरक्षित मार्गावर उभे राहतात.
12.330.7
पुलाका इव धान्येषु पूत्यण्डा इव पक्षिषु ।
तद्विधास्ते मनुष्येषु येषां धर्मो न कारणम् ॥ १२.३३०.७ ॥
धान्यांत जसा पोकळ दाणा आणि पक्ष्यांत जसे कुजलेले अंडे, तसे मनुष्यांत ज्यांच्या वर्तनाचे कारण धर्म नसतो ते असतात.
12.330.8
सुशीघ्रमपि धावन्तं विधानमनुधावति ।
शेते सह शयानेन येनयेन यथाकृतम् ॥ १२.३३०.८ ॥
अति वेगाने धावणाऱ्याच्याही मागे विधान धावते; ज्याने जसे केले, ते त्याच्याबरोबरच झोपते.
12.330.9
पापं तिष्ठति तिष्ठन्तं धावन्तमनुधावति ।
करोति कुर्वतः कर्म च्छायेवानुविधीयते ॥ १२.३३०.९ ॥
पाप उभ्या राहणाऱ्याबरोबर उभे राहते, धावणाऱ्याच्या मागे धावते; करणाऱ्याचे कर्म सावलीसारखे त्याच्या मागे येते.
12.330.10
येनयेन यथा यद्यत्पुरा कर्म सुनिश्चितम् ।
तत्तदेव नरो भुङ्क्ते नित्यं विहितमात्मना ॥ १२.३३०.१० ॥
पूर्वी जे जे कर्म जसे निश्चित केले, मनुष्य स्वतःच नेहमी विहित केलेलेच भोगतो.
12.330.11
समानकर्मनिक्षेपं विधानपरिरक्षणम् ।
भूतग्राममिमं कालः समन्तादपकर्षति ॥ १२.३३०.११ ॥
समान कर्मांची ठेव आणि विधानाचे रक्षण असलेल्या या भूतसमुदायाला काळ सर्व बाजूंनी ओढून नेतो.
12.330.12
अचोद्यमानानि यथा पुष्पाणि च फलानि च ।
स्वं कालं नातिवर्तन्ते तथा कर्म पुराकृतम् ॥ १२.३३०.१२ ॥
प्रेरणा न देताही फुले आणि फळे जसे आपल्या काळाचे उल्लंघन करत नाहीत, तसेच पूर्वी केलेले कर्म.
12.330.13
समानश्चावमानश्च लाभालाभौ जयाजयौ ।
प्रवृत्ता न निवर्तन्ते निधनान्ताः पदेपदे ॥ १२.३३०.१३ ॥
सन्मान आणि अपमान, लाभ आणि हानी, जय आणि पराजय — जे सुरू झाले ते पावलोपावली मृत्यूत संपतात; ते परत फिरत नाहीत.
12.330.14
आत्मना विहितं दुःखमात्मना विहितं सुखम् ।
गर्भशय्यामुपादाय भजते पूर्वदेहिकम् ॥ १२.३३०.१४ ॥
स्वतःने ओढवलेले दुःख, स्वतःने ओढवलेले सुख; गर्भशय्येपासून आरंभ करून जीव पूर्वदेहाचे (कर्मफळ) भोगतो.
12.330.15
बालो युवा वा वृद्धश्च यत्करोति शुभाशुभम् ।
तस्यांतस्यामवस्थायां भुङ्क्ते जन्मनिजन्मनि ॥ १२.३३०.१५ ॥
बालक, तरुण किंवा वृद्ध — जो जे शुभ वा अशुभ कर्म करतो, त्या त्या अवस्थेत जन्मोजन्मी त्याचे फळ भोगतो.
12.330.16
यथा धेनुसहस्रेषु वत्सो विन्दति मातरम् ।
तथा पूर्वकृतं कर्म कर्तारमनुगच्छति ॥ १२.३३०.१६ ॥
हजारो गाईंमध्ये वासरू जसे आपल्या आईला शोधते, तसे पूर्वी केलेले कर्म कर्त्याच्या मागोमाग येते.
12.330.17
मलिनं हि यथा वस्त्रं पश्चाच्छुध्यति वारिणा ।
उपवासैः प्रतप्तानां दीर्घं सुखमनन्तकम् ॥ १२.३३०.१७ ॥
मळकट वस्त्र जसे नंतर पाण्याने शुद्ध होते, तसे उपवासांनी तप्त झालेल्यांना दीर्घ आणि अनंत सुख मिळते.
12.330.18
दीर्घकालेन तपसा सेवितेन तपोवने ।
धर्मनिर्धूतपापानां संसिध्यन्ते मनोरथाः ॥ १२.३३०.१८ ॥
तपोवनात दीर्घकाळ केलेल्या तपाने, धर्माने पापे झटकून टाकलेल्यांचे मनोरथ सिद्ध होतात.
12.330.19
शकुनानामिवाकाशे मत्स्यानामिव चोदके ।
पदं यथा न दृश्येत तथा पुण्यकृतां गतिः ॥ १२.३३०.१९ ॥
आकाशात पक्ष्यांचा आणि पाण्यात माशांचा मार्ग जसा दिसत नाही, तसाच पुण्यकर्म करणाऱ्यांचा मार्गही दिसत नाही.
12.330.20
अलमन्यैरुपालब्धैः कीर्तितैश्च व्यतिक्रमैः ।
पेशलं चानुरूपं च कर्तव्यं हितमात्मनः ॥ १२.३३०.२० ॥
इतरांची निंदा आणि त्यांच्या अपराधांचे वर्णन पुरे. स्वतःच्या हितासाठी जे मधुर आणि योग्य असेल तेच करावे.