ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 12.330
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.330.1
यद्यस्ति दत्तमिष्टं वा तपस्तप्तं तथैव च ।
गुरूणां वाऽपि शुश्रूषा तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १२.३३०.१ ॥
ਜੇ ਦਾਨ, ਯੱਗ ਜਾਂ ਤਪ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਪਿਤਾਮਹ।
12.330.2
आत्मनाऽनर्थयुक्तेन पापे निविशते मनः ।
स कर्म कलुषं कृत्वा क्लेशे महति धीयते ॥ १२.३३०.२ ॥
ਆਪਣੇ ਆਪ ਅਨਰਥ ਨਾਲ ਜੁੜ ਕੇ ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਪਾਪ ਵਿੱਚ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਲੀਨ ਕਰਮ ਕਰਕੇ ਵੱਡੇ ਕਲੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
12.330.3
दुर्भिक्षादेव दुर्भिक्षं क्लेशात्क्लेशं भयाद्भयम् ।
मृतेभ्यः प्रमृता यान्ति दरिद्राः पापकर्मिणः ॥ १२.३३०.३ ॥
ਕਾਲ ਤੋਂ ਕਾਲ ਵੱਲ, ਕਲੇਸ਼ ਤੋਂ ਕਲੇਸ਼ ਵੱਲ, ਡਰ ਤੋਂ ਡਰ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਪਾਪ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਗਰੀਬ ਮੁਰਦਿਆਂ ਤੋਂ ਮੁਰਦਿਆਂ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
12.330.4
उत्सवादुत्सवं यान्ति स्वर्गात्स्वर्गं सुखात्सुखम् ।
श्रद्दधानाश्च दान्ताश्च धनस्याः शुभकारिणः ॥ १२.३३०.४ ॥
ਉਤਸਵ ਤੋਂ ਉਤਸਵ ਵੱਲ, ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਸਵਰਗ ਵੱਲ, ਸੁਖ ਤੋਂ ਸੁਖ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਸ਼ਰਧਾਵਾਨ, ਸੰਜਮੀ ਅਤੇ ਧਨ ਨਾਲ ਸ਼ੁਭ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ (ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਂਦੇ ਹਨ)।
12.330.5
व्यालकुञ्जरदुर्गेषु सर्पचोरभयेषु च ।
हस्तावापेन गच्छन्ति नास्तिकाः किमतः परम् ॥ १२.३३०.५ ॥
ਸੱਪਾਂ ਅਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਸੱਪ ਅਤੇ ਚੋਰਾਂ ਦੇ ਡਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਨਾਸਤਿਕ ਹੱਥੋਂ ਸੁੱਟੇ ਹੋਏ ਵਾਂਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੀ ਕਹੀਏ?
12.330.6
प्रियदेवातिथेयाश्च वदान्याः प्रियसाधवः ।
क्षेम्यमात्मवता मार्गमास्थिता हस्तदक्षिणाः ॥ १२.३३०.६ ॥
ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਦੇ ਪਿਆਰੇ, ਦਾਨੀ, ਸਜਣਾਂ ਦੇ ਪਿਆਰੇ, ਹੱਥੋਂ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਆਤਮਵਾਨ ਦੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਮਾਰਗ ਉੱਤੇ ਟਿਕਦੇ ਹਨ।
12.330.7
पुलाका इव धान्येषु पूत्यण्डा इव पक्षिषु ।
तद्विधास्ते मनुष्येषु येषां धर्मो न कारणम् ॥ १२.३३०.७ ॥
ਅਨਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਛਿਲਕਾ ਅਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸੜੇ ਅੰਡਿਆਂ ਵਾਂਗ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਧਰਮ ਨਹੀਂ।
12.330.8
सुशीघ्रमपि धावन्तं विधानमनुधावति ।
शेते सह शयानेन येनयेन यथाकृतम् ॥ १२.३३०.८ ॥
ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਦੌੜਨ ਵਾਲੇ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਵੀ ਵਿਧਾਨ ਦੌੜਦਾ ਹੈ; ਜਿਸ ਨੇ ਜਿਵੇਂ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸੌਂਦਾ ਹੈ।
12.330.9
पापं तिष्ठति तिष्ठन्तं धावन्तमनुधावति ।
करोति कुर्वतः कर्म च्छायेवानुविधीयते ॥ १२.३३०.९ ॥
ਪਾਪ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਦੇ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਦੌੜਨ ਵਾਲੇ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੌੜਦਾ ਹੈ; ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦਾ ਕਰਮ ਪਰਛਾਵੇਂ ਵਾਂਗ ਉਸਦਾ ਅਨੁਸਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈ।
12.330.10
येनयेन यथा यद्यत्पुरा कर्म सुनिश्चितम् ।
तत्तदेव नरो भुङ्क्ते नित्यं विहितमात्मना ॥ १२.३३०.१० ॥
ਪਹਿਲਾਂ ਜੋ ਜੋ ਕਰਮ ਜਿਵੇਂ ਪੱਕਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਮਨੁੱਖ ਆਪ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਵਿਧਾਨ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਉਹੀ ਭੋਗਦਾ ਹੈ।
12.330.11
समानकर्मनिक्षेपं विधानपरिरक्षणम् ।
भूतग्राममिमं कालः समन्तादपकर्षति ॥ १२.३३०.११ ॥
ਬਰਾਬਰ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਅਮਾਨਤ ਅਤੇ ਵਿਧਾਨ ਦੀ ਰਖਵਾਲੀ ਵਾਲੇ ਇਸ ਜੀਵ-ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਕਾਲ ਹਰ ਪਾਸਿਓਂ ਖਿੱਚ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
12.330.12
अचोद्यमानानि यथा पुष्पाणि च फलानि च ।
स्वं कालं नातिवर्तन्ते तथा कर्म पुराकृतम् ॥ १२.३३०.१२ ॥
ਬਿਨਾਂ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਤੋਂ ਵੀ ਜਿਵੇਂ ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਫਲ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਲੰਘਦੇ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀਤਾ ਕਰਮ ਵੀ।
12.330.13
समानश्चावमानश्च लाभालाभौ जयाजयौ ।
प्रवृत्ता न निवर्तन्ते निधनान्ताः पदेपदे ॥ १२.३३०.१३ ॥
ਮਾਣ ਅਤੇ ਅਪਮਾਨ, ਲਾਭ ਅਤੇ ਹਾਨੀ, ਜਿੱਤ ਅਤੇ ਹਾਰ — ਜੋ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਉਹ ਪਲ-ਪਲ ਮੌਤ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮੁੜਦੇ ਨਹੀਂ।
12.330.14
आत्मना विहितं दुःखमात्मना विहितं सुखम् ।
गर्भशय्यामुपादाय भजते पूर्वदेहिकम् ॥ १२.३३०.१४ ॥
ਆਪਣੇ ਹੀ ਕਰਕੇ ਠਹਿਰਾਇਆ ਦੁੱਖ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਕਰਕੇ ਠਹਿਰਾਇਆ ਸੁੱਖ; ਗਰਭ-ਸ਼ਯਾ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ ਜੀਵ ਪਹਿਲੇ ਸਰੀਰ ਦੇ (ਕਰਮਫਲ) ਭੋਗਦਾ ਹੈ।
12.330.15
बालो युवा वा वृद्धश्च यत्करोति शुभाशुभम् ।
तस्यांतस्यामवस्थायां भुङ्क्ते जन्मनिजन्मनि ॥ १२.३३०.१५ ॥
ਬਾਲਕ, ਜਵਾਨ ਜਾਂ ਬੁੱਢਾ — ਜੋ ਵੀ ਸ਼ੁਭ ਜਾਂ ਅਸ਼ੁਭ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਉਸੇ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਜਨਮ-ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਫਲ ਭੋਗਦਾ ਹੈ।
12.330.16
यथा धेनुसहस्रेषु वत्सो विन्दति मातरम् ।
तथा पूर्वकृतं कर्म कर्तारमनुगच्छति ॥ १२.३३०.१६ ॥
ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਗਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਛਾ ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਲੱਭ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀਤਾ ਕਰਮ ਕਰਤਾ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲਦਾ ਹੈ।
12.330.17
मलिनं हि यथा वस्त्रं पश्चाच्छुध्यति वारिणा ।
उपवासैः प्रतप्तानां दीर्घं सुखमनन्तकम् ॥ १२.३३०.१७ ॥
ਮੈਲਾ ਕੱਪੜਾ ਜਿਵੇਂ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਵਰਤਾਂ ਨਾਲ ਤਪੇ ਹੋਇਆਂ ਨੂੰ ਲੰਮਾ ਅਤੇ ਅਨੰਤ ਸੁੱਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
12.330.18
दीर्घकालेन तपसा सेवितेन तपोवने ।
धर्मनिर्धूतपापानां संसिध्यन्ते मनोरथाः ॥ १२.३३०.१८ ॥
ਤਪੋਵਨ ਵਿੱਚ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਕੀਤੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ, ਧਰਮ ਨਾਲ ਪਾਪ ਝਾੜ ਦੇਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਮਨੋਕਾਮਨਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
12.330.19
शकुनानामिवाकाशे मत्स्यानामिव चोदके ।
पदं यथा न दृश्येत तथा पुण्यकृतां गतिः ॥ १२.३३०.१९ ॥
ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਪੰਛੀਆਂ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਮੱਛੀਆਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਜਿਵੇਂ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦੇ, ਤਿਵੇਂ ਪੁੰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗਤੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦੀ।
12.330.20
अलमन्यैरुपालब्धैः कीर्तितैश्च व्यतिक्रमैः ।
पेशलं चानुरूपं च कर्तव्यं हितमात्मनः ॥ १२.३३०.२० ॥
ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਲਾਉਣ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਉਲੰਘਣਾਵਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਹਿਤ ਲਈ ਜੋ ਮਿੱਠਾ ਅਤੇ ਉਚਿਤ ਹੋਵੇ, ਉਹੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।