مهابهاراتا · أدهيايا 12.338
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.338.1
अशोकं शोकनाशार्थं शास्त्रं शान्तिकरं शिवम् ।
निशम्य लभते बुद्धिं तां लब्ध्वा सुखमेधते ॥ १२.३३८.१ ॥
يسمع الإنسان هذا التعليم الخالي من الحزن، المانح للسلام والمبارك، لأجل إزالة الهم، فينال الفطنة، وإذ ينالها ينمو في السعادة.
12.338.2
शोकस्थानसहस्राणि भयस्थानशतानि च ।
दिवसेदिवसे मूढमाविशन्ति न पण्डितम् ॥ १२.३३८.२ ॥
تدخل الجاهل يوماً بعد يوم آلاف مواطن الحزن ومئات مواطن الخوف، ولا تدخل العالم.
12.338.3
तस्मादनिष्टनाशार्थमितिहासं निबोध मे ।
तिष्ठते चेद्वशे बुद्धिर्लभते शोकनाशनम् ॥ १२.३३८.३ ॥
فلذلك، لإزالة ما لا يُرغب فيه، اسمع مني هذه الحكاية. إن بقي العقل خاضعاً للسيطرة، نال المرء زوال الهم.
12.338.4
अनिष्टसंप्रयोगाच्च विप्रयोगात्प्रियस्य च ।
मनुष्या मानसैर्दुःखैर्युज्यन्ते स्वल्पबुद्ध्यः ॥ १२.३३८.४ ॥
بسبب الاتصال بما لا يُرغب فيه والفراق عمن يُحب، يبتلى الناس قليلو الفطنة بعذاب نفسي.
12.338.5
द्रव्येषु समतीतेषु ये गुणास्तान्न चिन्तयेत् ।
न तानाद्रियमाणस्य स्नेहबन्धः प्रमुच्यते ॥ १२.३३८.५ ॥
ينبغي ألا يفكر المرء في فضائل الأشياء التي مضت؛ فرابطة المودة تنفك عمن لا يتعلق بها.
12.338.6
दोषदर्शी भवेत्तत्र यत्र रागः प्रवर्तते ।
अनिष्ट्वद्धितं पश्येत्तथा क्षिप्रं विरज्यते ॥ १२.३३८.६ ॥
حيثما ينشأ التعلق ينبغي أن يرى المرء العيب فيه؛ فإن رأى النافع كأنه غير مرغوب فيه، زهد سريعاً.
12.338.7
नार्थो न धर्मो न यशो योऽतीतमनुशोचति ।
अप्यभावेन युज्येत तच्चास्य न निवर्तते ॥ १२.३३८.७ ॥
من يحزن على الماضي لا ينال مالا ولا دهرما ولا مجدا؛ بل يرتبط بالحرمان فقط، ولا يفارقه ذلك.
12.338.8
गुणैर्भूतानि युज्यन्ते वियुज्यन्ते तथैव च ।
सर्वाणि नैतदेकस्य शोकस्थानं हि युज्यते ॥ १२.३३८.८ ॥
بالصفات تتصل الكائنات وكذلك تنفصل؛ وكل شيء كذلك — ولا يليق أن يكون هذا سبب حزن لواحد وحده.
12.338.9
मृतं वा यदि वा नष्टं योऽतीतमनुशोचति ।
दुःखेन लभते दुःखं द्वावनर्थौ प्रपद्यते ॥ १२.३३८.९ ॥
سواء كان ميتا أو ضائعا — من يحزن على الماضي ينال الألم بالألم؛ ويقع في مصيبتين.
12.338.10
नाश्रु कुर्वन्ति ये बुद्ध्या दृष्ट्वा लोकेषु संततिम् ।
सम्यक्प्रपश्यतः सर्वं नाश्रुकर्मोपपद्यते ॥ १२.३३८.१० ॥
الذين لا يذرفون الدموع إذ يرون بالفهم استمرار الأشياء في العوالم — فلمن يرى كل شيء على حقيقته لا يليق فعل البكاء.
12.338.11
दुःखोपघाते शारीरे मानसे चाप्युपस्थिते ।
यस्मिन्न शक्यते कर्तुं यत्नस्तन्नानुचिन्तयेत् ॥ १२.३३८.११ ॥
عندما يحل وقع الألم الجسدي أو النفسي، ولا يمكن السعي فيه، فلا ينبغي التفكير فيه.
12.338.12
भैषज्यमेतद्दुःखस्य यदेतन्नानुचिन्तयेत् ।
चिन्त्यमानं हि न व्येति भूयश्चापि प्रवर्धते ॥ १२.३३८.१२ ॥
هذا هو دواء الألم: ألا يُفكَّر فيه؛ فالألم الذي يُفكَّر فيه لا يزول، بل يعود فيزداد.
12.338.13
प्रज्ञया मानसं दुःखं हन्याच्छारीरमौषधैः ।
एतद्विज्ञानमसामर्थ्यं न बालैः समतामियात् ॥ १२.३३८.१३ ॥
ينبغي أن يزال الألم النفسي بالحكمة، والألم الجسدي بالأدوية. هذه قدرة المعرفة، ولا يبلغها الأطفال.
12.338.14
अनित्यं यौवनं रूपं जीवितं द्रव्यसंचयः ।
आरोग्यं प्रियसंसर्गो गृध्येत्तत्र न पण्डितः ॥ १२.३३८.१४ ॥
الشباب والجمال والحياة وجمع الثروة والصحة وصحبة الأحبة كلها زائلة، والحكيم لا يتعلق بها.
12.338.15
न जानपदिकं दुःखमेकः शोचितुमर्हति ।
अशोचन्प्रतिकुर्वीत यदि पश्येदुपक्रमम् ॥ १२.३३८.१५ ॥
لا ينبغي لفرد واحد أن يحزن على محنة البلاد؛ فإن رأى سبيلا إلى علاجها فليعالجها دون حزن.
12.338.16
सुखाद्बहुतरं दुःखं जीविते नात्र संशयः ।
स्निग्धत्वं चेन्द्रियार्थेषु मोहान्मरणमप्रियम् ॥ १२.३३८.१६ ॥
في الحياة يفوق الألم اللذة كثيرا، ولا شك في ذلك. فإن تعلق المرء بمتع الحواس جاءه الموت غير المحبوب من الغفلة.
12.338.17
परित्यजति यो दुःखं सुखं वाऽप्युभयं नरः ।
अभ्येति ब्रह्म सोत्यन्तं न तं शोचन्ति पण्डिताः ॥ १२.३३८.१७ ॥
من يترك الألم واللذة معا يبلغ البراهمان تماما، والحكماء لا يحزنون عليه.
12.338.18
त्यजन्ते दुःखमर्था हि पालनेन च ते सुखाः ।
दुःखेन चाधिगम्यन्ते नाशमेषां न चिन्तयेत् ॥ १२.३३८.१८ ॥
الثروات تترك الألم، وبحفظها تصير لذيذة، وتُنال بالألم. فلا ينبغي أن يفكر المرء في زوالها.
12.338.19
अन्यामन्यां धनावस्थां प्राप्य वैशेषिकीं नराः ।
अतृप्ता यान्ति विध्वंसं संतोषं यान्ति पण्डिताः ॥ १२.३३८.१९ ॥
يبلغ الناس حالةً من الثروة بعد أخرى، فيمضون إلى الهلاك غير قانعين، أما الحكماء فينالون القناعة.
12.338.20
सर्वे क्षयान्ता निचयाः पतनान्ताः समुच्छ्रयाः ।
संयोगा विप्रयोगान्ता मरणान्तं हि जीवितम् ॥ १२.३३८.२० ॥
كل تراكم ينتهي بالفناء، وكل ارتفاع ينتهي بالسقوط، وكل اتصال ينتهي بالفراق، والحياة تنتهي حقًا بالموت.
12.338.21
अन्तो नास्ति पिपासायास्तुष्टिस्तु परमं सुखम् ।
तस्मात्संतोषमेवेह धनं पश्यन्ति पण्डिताः ॥ १२.३३८.२१ ॥
الشهوة لا نهاية لها؛ أما الرضا فهو أعظم سعادة. ولذلك يرى الحكماء هنا القناعة نفسها ثروة.
12.338.22
निमेषमात्रमपि हि वयो गच्छन्न तिष्ठति ।
स्वशरीरेष्वनित्येषु नित्यं किमनुचिन्तयेत् ॥ १२.३३८.२२ ॥
لا يبقى العمر ولو لطرفة عين؛ بل يمضي دائمًا. ففي هذه الأجساد الفانية، لماذا يتأمل المرء في الدائم؟
12.338.23
भूतेषु भावं संचिन्त्य ये बुद्ध्वा मनसः परम् ।
न शोचन्ति गताध्वानः पश्यन्तः परमां गतिं ॥ १२.३३८.२३ ॥
أولئك الذين يتأملون طبيعة الكائنات، ويدركون ما وراء العقل، فلا يحزنون، وقد أتموا الطريق، يبصرون الغاية العليا.
12.338.24
संचिन्वानकमेवैनं कामानामवितृप्तकम् ।
व्याघ्रः पशुमिवासाद्य मृत्युरादाय गच्छति ॥ १२.३३८.२४ ॥
يقبض الموت على هذا الإنسان الذي يكدّس الشهوات ولا يشبع، فيحمله كما يقبض النمر على الفريسة ويمضي بها.
12.338.25
तथाऽप्युपायं संपश्येद्दुःखस्य परिमोक्षणे ।
अशोचन्नारभेतैव युक्तश्चाव्यसनी भवेत् ॥ १२.३३८.२५ ॥
ومع ذلك ينبغي للمرء أن يلتمس وسيلة للخلاص من الألم؛ فليشرع في العمل دون حزن، وليكن ضابطًا لنفسه، ولا يقع في النكبة.
12.338.26
शब्दे स्पर्शे च रूपे च गन्धेषु च रसेषु च ।
नोपभोगात्परं किंचिद्धनिनो वाऽधनस्य च ॥ १२.३३८.२६ ॥
ليس شيء أسمى من التمتع بالصوت واللمس والصورة والرائحة والطعم، لا للغني ولا للفقير.
12.338.27
प्राक्संप्रयोगाद्भूतानां नास्ति दुःखं परायणम् ।
विप्रयोगात्तु सर्वस्य न शोचेत्प्रकृतिस्थितः ॥ १२.३३८.२७ ॥
قبل اجتماع الكائنات لا يكون الألم ملاذها الأخير؛ ولكن عند فراق الجميع لا ينبغي لمن يثبت على طبعه الأصلي أن يحزن.
12.338.28
धृत्या शिश्नोदरं रक्षेत्पाणिपादं च चक्षुषा ।
चक्षुःश्रोत्रे च मनसा मनो वाचं च विद्यया ॥ १२.३३८.२८ ॥
فليحفظ العضو التناسلي والبطن بالثبات، واليدين والرجلين بالنظر، والعينين والأذنين بالعقل، والعقل والكلام بالمعرفة.
12.338.29
प्रणयं प्रतिसंहृत्य सस्निग्धेष्वितरेषु च ।
विचरेदसमुन्नद्धः स सुखी स च पण्डितः ॥ १२.३३८.२९ ॥
بعد أن يكف عن المحبة، فليسِر بين المحبوبين وغيرهم دون كبرياء؛ فهو السعيد، وهو الحكيم.
12.338.30
अध्यात्मरतिरासीनो निरपेक्षो निरामिषः ।
आत्मनैव सहायेन यश्चरेत्स सुखी भवेत् ॥ १२.३३८.३० ॥
من يقيم متلذذًا بالذات، بلا رجاء، متحررًا من طُعم الدنيا، ويسير وحده مع ذاته رفيقًا له، فإنه يكون سعيدًا.