Mahābhārata · Adhyāya 12.338
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.338.1
अशोकं शोकनाशार्थं शास्त्रं शान्तिकरं शिवम् ।
निशम्य लभते बुद्धिं तां लब्ध्वा सुखमेधते ॥ १२.३३८.१ ॥
Al escuchar esta enseñanza libre de dolor, que da paz y es auspiciosa, para destruir el sufrimiento, el hombre obtiene entendimiento; habiéndolo obtenido, prospera en la felicidad.
12.338.2
शोकस्थानसहस्राणि भयस्थानशतानि च ।
दिवसेदिवसे मूढमाविशन्ति न पण्डितम् ॥ १२.३३८.२ ॥
Miles de motivos de dolor y cientos de motivos de temor entran cada día en el necio, pero no en el sabio.
12.338.3
तस्मादनिष्टनाशार्थमितिहासं निबोध मे ।
तिष्ठते चेद्वशे बुद्धिर्लभते शोकनाशनम् ॥ १२.३३८.३ ॥
Por tanto, para destruir lo indeseado, escucha de mí esta historia. Si el intelecto permanece bajo control, se obtiene la destrucción del dolor.
12.338.4
अनिष्टसंप्रयोगाच्च विप्रयोगात्प्रियस्य च ।
मनुष्या मानसैर्दुःखैर्युज्यन्ते स्वल्पबुद्ध्यः ॥ १२.३३८.४ ॥
Por la unión con lo indeseado y la separación de lo querido, las personas de poco entendimiento se ven afligidas por dolores mentales.
12.338.5
द्रव्येषु समतीतेषु ये गुणास्तान्न चिन्तयेत् ।
न तानाद्रियमाणस्य स्नेहबन्धः प्रमुच्यते ॥ १२.३३८.५ ॥
Respecto a las posesiones que ya han pasado, no se deben recordar sus cualidades; pues el lazo del afecto se libera de quien no las atesora.
12.338.6
दोषदर्शी भवेत्तत्र यत्र रागः प्रवर्तते ।
अनिष्ट्वद्धितं पश्येत्तथा क्षिप्रं विरज्यते ॥ १२.३३८.६ ॥
Donde surge el apego, uno debe ver allí la falta; y si considera lo beneficioso como si fuera indeseado, pronto se vuelve desapegado.
12.338.7
नार्थो न धर्मो न यशो योऽतीतमनुशोचति ।
अप्यभावेन युज्येत तच्चास्य न निवर्तते ॥ १२.३३८.७ ॥
Quien se aflige por lo pasado no obtiene riqueza, ni dharma, ni gloria; se une solo a la carencia, y esta no se aparta de él.
12.338.8
गुणैर्भूतानि युज्यन्ते वियुज्यन्ते तथैव च ।
सर्वाणि नैतदेकस्य शोकस्थानं हि युज्यते ॥ १२.३३८.८ ॥
Por sus cualidades los seres se unen y de igual modo se separan; todas las cosas son así — no es propio que esto sea motivo de duelo para uno solo.
12.338.9
मृतं वा यदि वा नष्टं योऽतीतमनुशोचति ।
दुःखेन लभते दुःखं द्वावनर्थौ प्रपद्यते ॥ १२.३३८.९ ॥
Ya sea muerto o perdido — quien se aflige por lo pasado obtiene dolor mediante el dolor; cae en dos desgracias.
12.338.10
नाश्रु कुर्वन्ति ये बुद्ध्या दृष्ट्वा लोकेषु संततिम् ।
सम्यक्प्रपश्यतः सर्वं नाश्रुकर्मोपपद्यते ॥ १२.३३८.१० ॥
Quienes, viendo con el entendimiento la continuidad de las cosas en los mundos, no derraman lágrimas — para quien ve todo rectamente, llorar no es propio.
12.338.11
दुःखोपघाते शारीरे मानसे चाप्युपस्थिते ।
यस्मिन्न शक्यते कर्तुं यत्नस्तन्नानुचिन्तयेत् ॥ १२.३३८.११ ॥
Cuando sobreviene el golpe del sufrimiento corporal o mental, y no es posible actuar en ello, no se debe meditar en ello.
12.338.12
भैषज्यमेतद्दुःखस्य यदेतन्नानुचिन्तयेत् ।
चिन्त्यमानं हि न व्येति भूयश्चापि प्रवर्धते ॥ १२.३३८.१२ ॥
Este es el remedio del sufrimiento: no meditar en él. Pues el sufrimiento en que se medita no se disipa, sino que vuelve a crecer.
12.338.13
प्रज्ञया मानसं दुःखं हन्याच्छारीरमौषधैः ।
एतद्विज्ञानमसामर्थ्यं न बालैः समतामियात् ॥ १२.३३८.१३ ॥
Que se destruya el dolor mental con la sabiduría y el corporal con medicinas. Este es el poder del conocimiento; no lo alcanzan los niños.
12.338.14
अनित्यं यौवनं रूपं जीवितं द्रव्यसंचयः ।
आरोग्यं प्रियसंसर्गो गृध्येत्तत्र न पण्डितः ॥ १२.३३८.१४ ॥
La juventud, la belleza, la vida, la acumulación de riquezas, la salud y la compañía de los seres queridos son impermanentes; el sabio no los ansía.
12.338.15
न जानपदिकं दुःखमेकः शोचितुमर्हति ।
अशोचन्प्रतिकुर्वीत यदि पश्येदुपक्रमम् ॥ १२.३३८.१५ ॥
Un solo hombre no debe afligirse por el dolor del pueblo. Si ve un remedio, debe contrarrestarlo sin lamentarse.
12.338.16
सुखाद्बहुतरं दुःखं जीविते नात्र संशयः ।
स्निग्धत्वं चेन्द्रियार्थेषु मोहान्मरणमप्रियम् ॥ १२.३३८.१६ ॥
En la vida, el dolor supera con creces al placer; no hay duda de ello. Si hay apego a los objetos de los sentidos, por el engaño llega una muerte no deseada.
12.338.17
परित्यजति यो दुःखं सुखं वाऽप्युभयं नरः ।
अभ्येति ब्रह्म सोत्यन्तं न तं शोचन्ति पण्डिताः ॥ १२.३३८.१७ ॥
El hombre que abandona tanto el dolor como el placer alcanza por completo a Brahman; los sabios no lo lloran.
12.338.18
त्यजन्ते दुःखमर्था हि पालनेन च ते सुखाः ।
दुःखेन चाधिगम्यन्ते नाशमेषां न चिन्तयेत् ॥ १२.३३८.१८ ॥
Las riquezas abandonan el dolor; al protegerlas, se vuelven agradables; se obtienen mediante el sufrimiento. No se debe pensar en su pérdida.
12.338.19
अन्यामन्यां धनावस्थां प्राप्य वैशेषिकीं नराः ।
अतृप्ता यान्ति विध्वंसं संतोषं यान्ति पण्डिताः ॥ १२.३३८.१९ ॥
Los hombres, habiendo alcanzado un estado de riqueza tras otro, van a la ruina insatisfechos; los sabios alcanzan la contención.
12.338.20
सर्वे क्षयान्ता निचयाः पतनान्ताः समुच्छ्रयाः ।
संयोगा विप्रयोगान्ता मरणान्तं हि जीवितम् ॥ १२.३३८.२० ॥
Todas las acumulaciones terminan en la ruina, todas las elevaciones terminan en la caída, todas las uniones terminan en la separación, y la vida ciertamente termina en la muerte.
12.338.21
अन्तो नास्ति पिपासायास्तुष्टिस्तु परमं सुखम् ।
तस्मात्संतोषमेवेह धनं पश्यन्ति पण्डिताः ॥ १२.३३८.२१ ॥
La sed no tiene fin; pero la satisfacción es la felicidad suprema. Por eso los sabios aquí consideran la contención misma como riqueza.
12.338.22
निमेषमात्रमपि हि वयो गच्छन्न तिष्ठति ।
स्वशरीरेष्वनित्येषु नित्यं किमनुचिन्तयेत् ॥ १२.३३८.२२ ॥
Ni siquiera por un parpadeo permanece la vida; sigue pasando. En estos cuerpos impermanentes, ¿por qué habría uno de reflexionar constantemente sobre lo eterno?
12.338.23
भूतेषु भावं संचिन्त्य ये बुद्ध्वा मनसः परम् ।
न शोचन्ति गताध्वानः पश्यन्तः परमां गतिं ॥ १२.३३८.२३ ॥
Quienes, reflexionando sobre la naturaleza de los seres y comprendiendo lo que está más allá de la mente, no se afligen, habiendo recorrido el camino, contemplan la meta suprema.
12.338.24
संचिन्वानकमेवैनं कामानामवितृप्तकम् ।
व्याघ्रः पशुमिवासाद्य मृत्युरादाय गच्छति ॥ १२.३३८.२४ ॥
La muerte se apodera de este hombre que acumula deseos sin saciarse, y se lo lleva como el tigre que atrapa a una bestia y se la lleva.
12.338.25
तथाऽप्युपायं संपश्येद्दुःखस्य परिमोक्षणे ।
अशोचन्नारभेतैव युक्तश्चाव्यसनी भवेत् ॥ १२.३३८.२५ ॥
Aun así, uno debe buscar el medio de liberarse del sufrimiento; sin lamentarse, que emprenda la tarea, sea dueño de sí y no caiga en la desgracia.
12.338.26
शब्दे स्पर्शे च रूपे च गन्धेषु च रसेषु च ।
नोपभोगात्परं किंचिद्धनिनो वाऽधनस्य च ॥ १२.३३८.२६ ॥
Más allá del disfrute del sonido, el tacto, la forma, el olor y el sabor, nada hay superior, ni para el rico ni para el pobre.
12.338.27
प्राक्संप्रयोगाद्भूतानां नास्ति दुःखं परायणम् ।
विप्रयोगात्तु सर्वस्य न शोचेत्प्रकृतिस्थितः ॥ १२.३३८.२७ ॥
Antes de la unión de los seres, el sufrimiento no es su refugio último; pero ante la separación de todos, quien permanece en su estado natural no debe afligirse.
12.338.28
धृत्या शिश्नोदरं रक्षेत्पाणिपादं च चक्षुषा ।
चक्षुःश्रोत्रे च मनसा मनो वाचं च विद्यया ॥ १२.३३८.२८ ॥
Que guarde el sexo y el vientre con firmeza, las manos y los pies con la vista, el ojo y el oído con la mente, y la mente y la palabra con el saber.
12.338.29
प्रणयं प्रतिसंहृत्य सस्निग्धेष्वितरेषु च ।
विचरेदसमुन्नद्धः स सुखी स च पण्डितः ॥ १२.३३८.२९ ॥
Habiendo retirado el afecto, que se mueva entre los afectuosos y los demás sin arrogancia; él es feliz, y él es sabio.
12.338.30
अध्यात्मरतिरासीनो निरपेक्षो निरामिषः ।
आत्मनैव सहायेन यश्चरेत्स सुखी भवेत् ॥ १२.३३८.३० ॥
Quien reside deleitándose en el yo, sin esperar nada y libre del cebo mundano, y que se mueve con el yo solo como compañero, será feliz.