マハーバーラタ · 章 12.338
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.338.1
अशोकं शोकनाशार्थं शास्त्रं शान्तिकरं शिवम् ।
निशम्य लभते बुद्धिं तां लब्ध्वा सुखमेधते ॥ १२.३३८.१ ॥
この憂いなく、平安をもたらし、吉祥なる教えを聞いて、悲しみを滅するために人は知恵を得る。その知恵を得て、人は幸福のうちに栄える。
12.338.2
शोकस्थानसहस्राणि भयस्थानशतानि च ।
दिवसेदिवसे मूढमाविशन्ति न पण्डितम् ॥ १२.३३८.२ ॥
悲しみの千の場所と恐れの百の場所は、日々愚かな者に入り込むが、賢者には入らない。
12.338.3
तस्मादनिष्टनाशार्थमितिहासं निबोध मे ।
तिष्ठते चेद्वशे बुद्धिर्लभते शोकनाशनम् ॥ १२.३३८.३ ॥
それゆえ、不吉なものを滅するために、私からこの伝承を聞け。知性が制御の下にあるならば、悲しみの滅尽を得る。
12.338.4
अनिष्टसंप्रयोगाच्च विप्रयोगात्प्रियस्य च ।
मनुष्या मानसैर्दुःखैर्युज्यन्ते स्वल्पबुद्ध्यः ॥ १२.३३८.४ ॥
好ましくないものとの結びつきと、愛するものとの別離によって、知恵の乏しい人々は心の苦しみに襲われる。
12.338.5
द्रव्येषु समतीतेषु ये गुणास्तान्न चिन्तयेत् ।
न तानाद्रियमाणस्य स्नेहबन्धः प्रमुच्यते ॥ १२.३३८.५ ॥
過ぎ去った財物について、その美点を思うべきではない。それらを慕わない者は、愛情の絆から解き放たれる。
12.338.6
दोषदर्शी भवेत्तत्र यत्र रागः प्रवर्तते ।
अनिष्ट्वद्धितं पश्येत्तथा क्षिप्रं विरज्यते ॥ १२.३३८.६ ॥
執着が生じるところでは、その過ちを見るべきである。益あるものを不利なものとして見るならば、たちまち離欲する。
12.338.7
नार्थो न धर्मो न यशो योऽतीतमनुशोचति ।
अप्यभावेन युज्येत तच्चास्य न निवर्तते ॥ १२.३३८.७ ॥
過ぎ去ったことを嘆く者は、富も法も名声も得られない。彼はただ欠乏と結ばれ、それは彼から離れることがない。
12.338.8
गुणैर्भूतानि युज्यन्ते वियुज्यन्ते तथैव च ।
सर्वाणि नैतदेकस्य शोकस्थानं हि युज्यते ॥ १२.३३८.८ ॥
諸存在は性質によって結ばれ、同じく離れていく。すべてがそうである——これが一人だけの悲しみの根拠となるのは相応しくない。
12.338.9
मृतं वा यदि वा नष्टं योऽतीतमनुशोचति ।
दुःखेन लभते दुःखं द्वावनर्थौ प्रपद्यते ॥ १२.३३८.९ ॥
死んだものでも失われたものでも——過ぎ去ったことを嘆く者は、苦によって苦を得る。彼は二つの禍に陥る。
12.338.10
नाश्रु कुर्वन्ति ये बुद्ध्या दृष्ट्वा लोकेषु संततिम् ।
सम्यक्प्रपश्यतः सर्वं नाश्रुकर्मोपपद्यते ॥ १२.३३८.१० ॥
世界における連続を智慧によって見て涙を流さない者たち——すべてを正しく見る者にとって、涙を流すことは相応しくない。
12.338.11
दुःखोपघाते शारीरे मानसे चाप्युपस्थिते ।
यस्मिन्न शक्यते कर्तुं यत्नस्तन्नानुचिन्तयेत् ॥ १२.३३८.११ ॥
身体的または精神的な苦痛の打撃が生じ、それに対して努力できないときには、それを思い悩んではならない。
12.338.12
भैषज्यमेतद्दुःखस्य यदेतन्नानुचिन्तयेत् ।
चिन्त्यमानं हि न व्येति भूयश्चापि प्रवर्धते ॥ १२.३३८.१२ ॥
これが苦痛の薬である——それを思い悩まないこと。思い悩まれた苦痛は去らず、またさらに増大するからである。
12.338.13
प्रज्ञया मानसं दुःखं हन्याच्छारीरमौषधैः ।
एतद्विज्ञानमसामर्थ्यं न बालैः समतामियात् ॥ १२.३३८.१३ ॥
心の苦しみは知恵によって、身体の苦しみは薬によって断つべきである。これは知識の力であり、子供たちには及ばない。
12.338.14
अनित्यं यौवनं रूपं जीवितं द्रव्यसंचयः ।
आरोग्यं प्रियसंसर्गो गृध्येत्तत्र न पण्डितः ॥ १२.३३८.१४ ॥
若さ、容姿、命、財の蓄積、健康、愛する人との交わりは無常である。賢者はそれらに執着しない。
12.338.15
न जानपदिकं दुःखमेकः शोचितुमर्हति ।
अशोचन्प्रतिकुर्वीत यदि पश्येदुपक्रमम् ॥ १२.३३८.१५ ॥
国土の苦しみに一人だけで嘆くべきではない。手立てが見えれば、嘆かずにそれに対処すべきである。
12.338.16
सुखाद्बहुतरं दुःखं जीविते नात्र संशयः ।
स्निग्धत्वं चेन्द्रियार्थेषु मोहान्मरणमप्रियम् ॥ १२.३३८.१६ ॥
人生では苦しみが楽しみをはるかに上回る。これに疑いはない。感覚の対象に執着すれば、迷いから望まぬ死が訪れる。
12.338.17
परित्यजति यो दुःखं सुखं वाऽप्युभयं नरः ।
अभ्येति ब्रह्म सोत्यन्तं न तं शोचन्ति पण्डिताः ॥ १२.३३८.१७ ॥
苦と楽の両方を捨てた人は、完全にブラフマンに至る。賢者は彼のために嘆かない。
12.338.18
त्यजन्ते दुःखमर्था हि पालनेन च ते सुखाः ।
दुःखेन चाधिगम्यन्ते नाशमेषां न चिन्तयेत् ॥ १२.३३८.१८ ॥
財は苦しみを残して去っていく。守ることによって楽しいものとなるが、苦しみによって得られる。その喪失を思い悩んではならない。
12.338.19
अन्यामन्यां धनावस्थां प्राप्य वैशेषिकीं नराः ।
अतृप्ता यान्ति विध्वंसं संतोषं यान्ति पण्डिताः ॥ १२.३३८.१९ ॥
人は次々と富の様々な状態を得ても満たされず滅びに向かう。賢者は満足を得る。
12.338.20
सर्वे क्षयान्ता निचयाः पतनान्ताः समुच्छ्रयाः ।
संयोगा विप्रयोगान्ता मरणान्तं हि जीवितम् ॥ १२.३३८.२० ॥
あらゆる蓄積は衰滅に終わり、あらゆる隆盛は墜落に終わり、あらゆる結合は離別に終わり、生命はまさに死に終わる。
12.338.21
अन्तो नास्ति पिपासायास्तुष्टिस्तु परमं सुखम् ।
तस्मात्संतोषमेवेह धनं पश्यन्ति पण्डिताः ॥ १२.३३८.२१ ॥
渇愛には終わりがない。しかし満足こそ最高の幸福である。ゆえに賢者はここで満足そのものを富とみなす。
12.338.22
निमेषमात्रमपि हि वयो गच्छन्न तिष्ठति ।
स्वशरीरेष्वनित्येषु नित्यं किमनुचिन्तयेत् ॥ १२.३३८.२२ ॥
瞬きの間さえ寿命はとどまらず、ただ過ぎ去っていく。無常な自分の身体において、なぜ常住のものを思い続ける必要があろうか。
12.338.23
भूतेषु भावं संचिन्त्य ये बुद्ध्वा मनसः परम् ।
न शोचन्ति गताध्वानः पश्यन्तः परमां गतिं ॥ १२.३३८.२३ ॥
生き物の本性を思い、心を超えたものを悟って嘆かない人々は、道を歩み終えて至上の境地を見る。
12.338.24
संचिन्वानकमेवैनं कामानामवितृप्तकम् ।
व्याघ्रः पशुमिवासाद्य मृत्युरादाय गच्छति ॥ १२.३३८.२४ ॥
欲望を蓄え続けて満たされないこの人を、死はまるで虎が獣を捕らえて運び去るように捕らえて連れ去る。
12.338.25
तथाऽप्युपायं संपश्येद्दुःखस्य परिमोक्षणे ।
अशोचन्नारभेतैव युक्तश्चाव्यसनी भवेत् ॥ १२.३३८.२५ ॥
それでも苦しみから解放される方途を見出すべきである。嘆かずに事を始め、自制を保ち、災いに陥ってはならない。
12.338.26
शब्दे स्पर्शे च रूपे च गन्धेषु च रसेषु च ।
नोपभोगात्परं किंचिद्धनिनो वाऽधनस्य च ॥ १२.३३८.२६ ॥
音・触・色・香・味の享受を越えて、富める者にも貧しき者にも、より高いものは何もない。
12.338.27
प्राक्संप्रयोगाद्भूतानां नास्ति दुःखं परायणम् ।
विप्रयोगात्तु सर्वस्य न शोचेत्प्रकृतिस्थितः ॥ १२.३३८.२७ ॥
存在が結びつく以前、苦しみは究極の拠り所ではない。すべてが別れるときも、本来の状態に留まる者は嘆いてはならない。
12.338.28
धृत्या शिश्नोदरं रक्षेत्पाणिपादं च चक्षुषा ।
चक्षुःश्रोत्रे च मनसा मनो वाचं च विद्यया ॥ १२.३३८.२८ ॥
堅忍によって生殖器と腹を守り、眼によって手足を守り、意によって眼と耳を守り、知識によって意と言葉を守るべきである。
12.338.29
प्रणयं प्रतिसंहृत्य सस्निग्धेष्वितरेषु च ।
विचरेदसमुन्नद्धः स सुखी स च पण्डितः ॥ १२.३३८.२९ ॥
愛着を収めて、親しき者にもそれ以外の者にも慢心なく交わるべきである。その人こそ幸福であり、賢者である。
12.338.30
अध्यात्मरतिरासीनो निरपेक्षो निरामिषः ।
आत्मनैव सहायेन यश्चरेत्स सुखी भवेत् ॥ १२.३३८.३० ॥
自己に喜びを見出して安住し、期待なく、世の餌から離れ、ただ自己だけを伴として歩む者は、幸福となるであろう。