મહાભારત · અધ્યાય 12.340
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.340.1
गिरिशृङ्गं समारुह्य सुतो व्यासस्य भारत ।
समे देशे विविक्ते स निःशलाक उपाविशत् ॥ १२.३४०.१ ॥
હે ભારત, વ્યાસનો પુત્ર પર્વતશિખર પર ચડીને સમતલ, એકાંત સ્થળે કોઈ અવરોધ વિના બેઠો.
12.340.2
धारयामास चात्मानं यथाशास्त्रं यथाविधि ।
पादप्रभृतिगात्रेषु क्रमेण क्रमयोगवित् ॥ १२.३४०.२ ॥
શાસ્ત્ર અને વિધિ અનુસાર તેણે પોતાનું શરીર ધારણ કર્યું; પગથી શરૂ કરીને ક્રમશઃ અંગોને સ્થિર કર્યા; ક્રમયોગના જ્ઞાતા તે.
12.340.3
ततः स प्राङ्भुखो विद्वानादित्ये नाचिरोदिते ।
पाणिपादं समाधाय विनीतवदुपाविशत् ॥ १२.३४०.३ ॥
પછી તે વિદ્વાન પૂર્વાભિમુખ થઈને, સૂર્ય હમણાં જ ઉગ્યો હતો ત્યારે, હાથ-પગ સ્થિર કરીને વિનમ્રભાવે બેઠો.
12.340.4
न तत्र पक्षिसंपातो न शब्दो नापि दर्शनम् ।
यत्र वैयासकिर्धीमान्योक्तुं समुपचक्रमे ॥ १२.३४०.४ ॥
ત્યાં પક્ષીઓની ઊડાઊડ ન હતી, અવાજ ન હતો, દર્શન પણ ન હતું; જ્યાં બુદ્ધિમાન વ્યાસપુત્રે ઉપદેશ શરૂ કર્યો.
12.340.5
स ददर्श तदाऽऽत्मानं सर्वसङ्गविनिःसृतम् ।
प्रजहास ततो हासं शुकः संप्रेक्ष्य तत्परम् ॥ १२.३४०.५ ॥
ત્યારે તેણે પોતાને સર્વ આસક્તિઓથી મુક્ત જોયો; પછી તે પરમ સ્થિતિ જોઈને શુક હસી પડ્યો.
12.340.6
स पुनर्योगमास्थाय मोक्षमार्गोपलब्धये ।
महायोगेश्वरो भूत्वा सोऽत्यक्रामद्विहायसम् ॥ १२.३४०.६ ॥
ફરી યોગનો આશ્રય લઈને, મોક્ષમાર્ગ પ્રાપ્ત કરવા, મહાયોગેશ્વર બનીને તે આકાશમાં ઊડી ગયો.
12.340.7
ततः प्रदक्षिणं कृत्वा देवर्षि नारदं ततः ।
निवेदयामास च तं स्वं योगं परमर्षये ॥ १२.३४०.७ ॥
પછી તેમણે દેવર્ષિ નારદની પ્રદક્ષિણા કરી અને તે પરમર્ષિને પોતાના યોગની જાણ કરી.
12.340.8
दृष्टो मार्गः प्रवृत्तोस्मि स्वस्ति तेऽस्तु तपोधन ।
त्वत्प्रसादाद्गमिष्यामि गतिमिष्टां महाद्युते ॥ १२.३४०.८ ॥
મેં માર્ગ જોઈ લીધો છે, હું પ્રવૃત્ત થાઉં છું. હે તપોધન, તમારું કલ્યાણ થાઓ. તમારી કૃપાથી હું ઇચ્છિત ગતિ પામીશ, હે મહાદ્યુતિ.
12.340.9
नारदेनाभ्यनुज्ञातः शुको द्वैपायनात्मजः ।
अभिवाद्य पुनर्योगमास्थायाकाशमाविशत् ॥ १२.३४०.९ ॥
નારદની અનુમતિ મેળવીને દ્વૈપાયનપુત્ર શુકે વંદન કર્યું, અને ફરી યોગ ધારણ કરીને આકાશમાં પ્રવેશ્યા.
12.340.10
कैलासपृष्ठादुत्पत्य स पपात दिवं तदा ।
अन्तरिक्षचरः श्रीमान्व्यासपुत्रः सुनिश्चितः ॥ १२.३४०.१० ॥
કૈલાસ શિખર પરથી કૂદીને તે ત્યારે સ્વર્ગ તરફ ઊતર્યા. આકાશમાં વિચરતા તે શ્રીમાન વ્યાસપુત્ર સુનિશ્ચિત સંકલ્પવાળા હતા.
12.340.11
तमुद्यन्तं द्विजश्रेष्ठं वैनतेयसमद्युतिम् ।
ददृशुः सर्वभूतानि मनोऽमारुतरंहसम् ॥ १२.३४०.११ ॥
ઊંચે ઊડતા તે દ્વિજશ્રેષ્ઠને, ગરુડ સમાન તેજવાળાને, મન અને વાયુ સમાન વેગવાળાને સર્વ ભૂતોએ જોયા.
12.340.12
व्यवसायेन लोकांस्त्रीन्सर्वान्सोऽथ विचिन्तयन् ।
आस्थितो दिव्यमध्वानं पावकार्कसमप्रभः ॥ १२.३४०.१२ ॥
પોતાના સંકલ્પથી ત્રણેય લોકોનું ચિંતન કરતા, અગ્નિ અને સૂર્ય સમાન પ્રભાવાળા તે દિવ્ય માર્ગ પર આરૂઢ થયા.
12.340.13
तमेकमनसं यान्तमव्यग्रमकुतोभयम् ।
ददृशुः सर्वभूतानि जङ्गमानीतराणि च ॥ १२.३४०.१३ ॥
એકાગ્ર મનવાળા, અવિચલ, ક્યાંયથી પણ ભય વિનાના જતા તેમને ચલ અને અચલ સર્વ પ્રાણીઓએ જોયા.
12.340.14
यथाशक्ति यथान्यायं पूजयांचक्रिरे तदा ।
पुष्पवर्षेश्च दिव्यैस्तमलंचक्रुर्दिवौकसः ॥ १२.३४०.१४ ॥
ત્યારે તેમણે યથાશક્તિ અને યથાન્યાયે તેમની પૂજા કરી; સ્વર્ગવાસીઓએ દિવ્ય પુષ્પવર્ષાથી તેમને શણગાર્યા.
12.340.15
तं दृष्ट्वा विस्मिताः सर्वे गन्धर्वाप्सरसां गणाः ।
ऋषयश्चैव संसिद्धाः परं विस्मयमागताः ॥ १२.३४०.१५ ॥
તેમને જોઈને ગંધર્વો અને અપ્સરાઓના સમૂહો બધા વિસ્મિત થયા; સિદ્ધ ઋષિઓ પણ અત્યંત વિસ્મયમાં પડ્યા.
12.340.16
अन्तरिक्षगतः कोऽयं तपसा सिद्धिमागतः ।
अधः कायोर्ध्ववक्रश्च नेत्रैः समतिवाह्यते ॥ १२.३४०.१६ ॥
આકાશમાં જતો આ કોણ છે? તપથી સિદ્ધિ પામેલો. શરીર નીચે અને મુખ ઉપર, આંખોથી જ આગળ લઈ જવાતો હોય એમ.
12.340.17
ततः परमधर्मात्मा त्रिषु लोकेषु विश्रुतः ।
भास्करं समुदीक्षन्स प्राङ्भुखो वाग्यतोऽगमत्।
शब्देनाकाशमखिलं पूरयन्निव सर्वशः ॥ १२.३४०.१७ ॥
પછી પરમ ધર્માત્મા, ત્રણે લોકમાં વિખ્યાત તે, સૂર્યને એકીટશે જોતા, વાણી સંયમિત રાખીને પૂર્વાભિમુખ થઈ ચાલ્યા; જાણે શબ્દથી આખું આકાશ ચારેબાજુ ભરતા હોય એમ.
12.340.18
तमापतन्तं सहसा दृष्ट्वा सर्वाप्सरोगणाः ।
संभ्रान्तमनसो राजन्नासन्परमविस्मिताः।
पञ्चचूडाप्रभृतयो भृशमुत्फुल्ललोचनाः ॥ १२.३४०.१८ ॥
તેમને અચાનક આવતા જોઈને પંચચૂડા વગેરે અપ્સરાઓના સમૂહો મનમાં ગભરાઈ ગયા, હે રાજન્, અત્યંત વિસ્મિત થયા; તેમની આંખો પહોળી થઈ ગઈ.
12.340.19
दैवतं कतमं ह्येतदुत्तमां गतिमास्थितम् ।
सुनिश्चितमिहायाति विमुक्तमिव निःस्पृहम् ॥ १२.३४०.१९ ॥
ઉત્તમ ગતિ પ્રાપ્ત કરેલા, મુક્ત અને નિઃસ્પૃહ જેવા, અત્યંત દૃઢ નિશ્ચયથી અહીં આવતા આ કયા દેવ છે?
12.340.20
ततः समभिचक्राम मलयं नाम पर्वतम् ।
उर्वशी पूर्वचित्तिश्च यं नित्यमुपसेवतः ॥ १२.३४०.२० ॥
પછી તે મલય નામના પર્વત તરફ ગયો, જેની ઉર્વશી અને પૂર્વચિત્તિ નિત્ય સેવા કરતી હતી.
12.340.21
तस्य ब्रह्मर्षिपुत्रस्य विस्मयं ययतुः परम् ।
अहो बुद्धिसमाधानं वेदाभ्यासरते द्विजे ॥ १२.३४०.२१ ॥
તે બ્રહ્મર્ષિપુત્ર વિશે તે બંનેને અત્યંત આશ્ચર્ય થયું. અહો, વેદાભ્યાસમાં રત એ દ્વિજની બુદ્ધિની એકાગ્રતા કેવી અદ્ભુત!
12.340.22
अचिरेणैव कालेन नभश्चरति चन्द्रवत् ।
पितृशुश्रूषया बुद्धिं संप्राप्तोऽयमनुत्तमाम् ॥ १२.३४०.२२ ॥
થોડા જ સમયમાં આ ચંદ્રની જેમ આકાશમાં વિચરશે. પિતાની સેવાથી તેણે ઉત્તમ બુદ્ધિ પ્રાપ્ત કરી છે.
12.340.23
पितृभक्तो दृढतपाः पितुः सुदयितः सुतः ।
अनन्यमनसा तेन कथं पित्रा विसर्जितः ॥ १२.३४०.२३ ॥
પિતાના ભક્ત, દૃઢ તપસ્વી, પિતાને અતિ પ્રિય પુત્ર — અનન્ય મનવાળા એવા તેને પિતાએ કેવી રીતે વિદાય આપી?
12.340.24
उर्वश्या वचनं श्रुत्वा शुकः परमधर्मवित् ।
उदैक्षत दिशः सर्वा वचने गतमानसः ॥ १२.३४०.२४ ॥
ઉર્વશીનું વચન સાંભળીને, પરમ ધર્મજ્ઞ શુકે સર્વ દિશાઓ તરફ જોયું; તેનું મન તે વચનમાં જ લાગેલું રહ્યું.
12.340.25
सोऽन्तरिक्षं महीं चैव सशैलवनकाननाम् ।
विलोकयामास तदा सरांसि सरितस्तथा ॥ १२.३४०.२५ ॥
પછી તેણે આકાશ, પર્વત, વન અને ઉપવનો સહિતની પૃથ્વી, તેમજ સરોવરો અને નદીઓ જોયાં.
12.340.26
ततो द्वैपायनसुतं बहुमानात्समन्ततः ।
कृताञ्जलिपुटाः सर्वा निरीक्षन्ते स्म देवताः ॥ १२.३४०.२६ ॥
ત્યારે બધા દેવો અત્યંત આદરથી, હાથ જોડીને, ચારે બાજુથી દ્વૈપાયનના પુત્ર તરફ જોતા હતા.
12.340.27
अब्रवीत्तास्तदा वाक्यं शुकः परमधर्मवित् ।
पिता यद्यनुगच्छेन्मां क्रोशमान शुकेति वै ॥ १२.३४०.२७ ॥
ત્યારે પરમધર્મજ્ઞ શુકે તેમને કહ્યું: જો પિતા મારી પાછળ આવીને 'શુક, શુક' કહી બૂમ પાડે તો—
12.340.28
तस्य प्रतिवचो देयं सर्वैरेव समाहितैः ।
एतन्मे स्नेहनः सर्वे वचनं कर्तुमर्हथ ॥ १२.३४०.२८ ॥
તેને બધાએ એકાગ્રતાથી ઉત્તર આપવો જોઈએ. હે સ્નેહીજનો, મારી આ વિનંતી તમારે સૌએ પૂરી કરવી યોગ્ય છે.
12.340.29
शुकस्य वचन श्रुत्वा दिशः सजलकाननाः ।
समुद्राः सरितः शैलाः प्रत्यूचुस्तं समन्ततः ॥ १२.३४०.२९ ॥
શુકનું વચન સાંભળીને, જળ અને વનો સહિતની દિશાઓ, સમુદ્રો, નદીઓ અને પર્વતો ચારે બાજુથી તેને ઉત્તર આપવા લાગ્યા.
12.340.30
यथा ज्ञापयसे विप्र बाढमेवं भविष्यति ।
ऋषेर्व्याहरतो वाक्यं प्रतिवक्ष्यामहे वयम् ॥ १२.३४०.३० ॥
હે વિપ્ર, તમે જણાવ્યું તેમ જ થશે. ઋષિ જે વચન કહે છે તેનો અમે ઉત્તર આપીશું.