ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 12.340
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.340.1
गिरिशृङ्गं समारुह्य सुतो व्यासस्य भारत ।
समे देशे विविक्ते स निःशलाक उपाविशत् ॥ १२.३४०.१ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਵਿਆਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪਰਬਤ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਇੱਕ ਸਮਤਲ, ਏਕਾਂਤ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਰੁਕਾਵਟ ਦੇ ਬੈਠ ਗਿਆ।
12.340.2
धारयामास चात्मानं यथाशास्त्रं यथाविधि ।
पादप्रभृतिगात्रेषु क्रमेण क्रमयोगवित् ॥ १२.३४०.२ ॥
ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਧਾਰਿਆ; ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਟਿਕਾਇਆ; ਕ੍ਰਮਯੋਗ ਦਾ ਜਾਣਕਾਰ।
12.340.3
ततः स प्राङ्भुखो विद्वानादित्ये नाचिरोदिते ।
पाणिपादं समाधाय विनीतवदुपाविशत् ॥ १२.३४०.३ ॥
ਫਿਰ ਉਹ ਵਿਦਵਾਨ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ, ਸੂਰਜ ਹੁਣੇ ਉੱਗਿਆ ਸੀ ਤਦ, ਹੱਥ-ਪੈਰ ਟਿਕਾ ਕੇ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਬੈਠ ਗਿਆ।
12.340.4
न तत्र पक्षिसंपातो न शब्दो नापि दर्शनम् ।
यत्र वैयासकिर्धीमान्योक्तुं समुपचक्रमे ॥ १२.३४०.४ ॥
ਉੱਥੇ ਨਾ ਪੰਛੀਆਂ ਦਾ ਉੱਡਣਾ ਸੀ, ਨਾ ਕੋਈ ਆਵਾਜ਼, ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਦਰਸ਼ਨ; ਜਿੱਥੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਵਿਆਸ-ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
12.340.5
स ददर्श तदाऽऽत्मानं सर्वसङ्गविनिःसृतम् ।
प्रजहास ततो हासं शुकः संप्रेक्ष्य तत्परम् ॥ १२.३४०.५ ॥
ਤਦ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਸਾਰੀਆਂ ਆਸਕਤੀਆਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਵੇਖਿਆ; ਫਿਰ ਉਸ ਪਰਮ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਸ਼ੁਕ ਹੱਸ ਪਿਆ।
12.340.6
स पुनर्योगमास्थाय मोक्षमार्गोपलब्धये ।
महायोगेश्वरो भूत्वा सोऽत्यक्रामद्विहायसम् ॥ १२.३४०.६ ॥
ਫਿਰ ਯੋਗ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ, ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਮਾਰਗ ਪਾਉਣ ਲਈ, ਮਹਾਯੋਗੇਸ਼ਵਰ ਬਣ ਕੇ ਉਹ ਆਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਉੱਡ ਗਿਆ।
12.340.7
ततः प्रदक्षिणं कृत्वा देवर्षि नारदं ततः ।
निवेदयामास च तं स्वं योगं परमर्षये ॥ १२.३४०.७ ॥
ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੇਵਰਸ਼ੀ ਨਾਰਦ ਦੀ ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਿਣਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਪਰਮਰਸ਼ੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਯੋਗ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ।
12.340.8
दृष्टो मार्गः प्रवृत्तोस्मि स्वस्ति तेऽस्तु तपोधन ।
त्वत्प्रसादाद्गमिष्यामि गतिमिष्टां महाद्युते ॥ १२.३४०.८ ॥
ਮੈਂ ਰਾਹ ਵੇਖ ਲਿਆ ਹੈ, ਮੈਂ ਤੁਰ ਪਿਆ ਹਾਂ। ਹੇ ਤਪੋਧਨ, ਤੁਹਾਡਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ। ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮੈਂ ਇੱਛਤ ਗਤੀ ਪਾਵਾਂਗਾ, ਹੇ ਮਹਾਦਯੁਤੀ।
12.340.9
नारदेनाभ्यनुज्ञातः शुको द्वैपायनात्मजः ।
अभिवाद्य पुनर्योगमास्थायाकाशमाविशत् ॥ १२.३४०.९ ॥
ਨਾਰਦ ਤੋਂ ਆਗਿਆ ਪਾ ਕੇ ਦ੍ਵੈਪਾਯਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ੁਕ ਨੇ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ, ਫਿਰ ਯੋਗ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ।
12.340.10
कैलासपृष्ठादुत्पत्य स पपात दिवं तदा ।
अन्तरिक्षचरः श्रीमान्व्यासपुत्रः सुनिश्चितः ॥ १२.३४०.१० ॥
ਕੈਲਾਸ ਦੀ ਚੋਟੀ ਤੋਂ ਛਾਲ ਮਾਰ ਕੇ ਉਹ ਉਸ ਵੇਲੇ ਸਵਰਗ ਵੱਲ ਉਤਰੇ। ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਨ ਵਾਲੇ ਉਹ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਵਿਆਸਪੁੱਤਰ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਸੰਕਲਪ ਵਾਲੇ ਸਨ।
12.340.11
तमुद्यन्तं द्विजश्रेष्ठं वैनतेयसमद्युतिम् ।
ददृशुः सर्वभूतानि मनोऽमारुतरंहसम् ॥ १२.३४०.११ ॥
ਉੱਪਰ ਉੱਠਦੇ ਉਸ ਦ੍ਵਿਜਸ਼ਰੇਸ਼ਠ ਨੂੰ, ਗਰੁੜ ਵਰਗੀ ਚਮਕ ਵਾਲੇ ਨੂੰ, ਮਨ ਅਤੇ ਹਵਾ ਵਰਗੀ ਤੇਜ਼ ਗਤੀ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ।
12.340.12
व्यवसायेन लोकांस्त्रीन्सर्वान्सोऽथ विचिन्तयन् ।
आस्थितो दिव्यमध्वानं पावकार्कसमप्रभः ॥ १२.३४०.१२ ॥
ਆਪਣੇ ਸੰਕਲਪ ਨਾਲ ਤਿੰਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਅੱਗ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਵਰਗੀ ਚਮਕ ਵਾਲੇ ਉਹ ਦਿਵਿਆ ਮਾਰਗ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਏ।
12.340.13
तमेकमनसं यान्तमव्यग्रमकुतोभयम् ।
ददृशुः सर्वभूतानि जङ्गमानीतराणि च ॥ १२.३४०.१३ ॥
ਇਕਾਗਰ ਮਨ ਨਾਲ, ਅਡੋਲ, ਕਿਤਿਓਂ ਵੀ ਭੈ ਰਹਿਤ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ ਉਸਨੂੰ ਚਲਦੇ ਅਤੇ ਅਚੱਲ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ।
12.340.14
यथाशक्ति यथान्यायं पूजयांचक्रिरे तदा ।
पुष्पवर्षेश्च दिव्यैस्तमलंचक्रुर्दिवौकसः ॥ १२.३४०.१४ ॥
ਤਦ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਯਥਾਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ; ਸਵਰਗਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਦਿਵਿਆ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਸ਼ਿੰਗਾਰਿਆ।
12.340.15
तं दृष्ट्वा विस्मिताः सर्वे गन्धर्वाप्सरसां गणाः ।
ऋषयश्चैव संसिद्धाः परं विस्मयमागताः ॥ १२.३४०.१५ ॥
ਉਸਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਅਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਮੂਹ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ; ਸਿੱਧ ਰਿਸ਼ੀ ਵੀ ਬਹੁਤ ਹੈਰਾਨੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ।
12.340.16
अन्तरिक्षगतः कोऽयं तपसा सिद्धिमागतः ।
अधः कायोर्ध्ववक्रश्च नेत्रैः समतिवाह्यते ॥ १२.३४०.१६ ॥
ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਾ ਰਿਹਾ ਇਹ ਕੌਣ ਹੈ? ਤਪ ਨਾਲ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੋਈ। ਸਰੀਰ ਹੇਠਾਂ, ਮੂੰਹ ਉੱਪਰ, ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਅੱਗੇ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
12.340.17
ततः परमधर्मात्मा त्रिषु लोकेषु विश्रुतः ।
भास्करं समुदीक्षन्स प्राङ्भुखो वाग्यतोऽगमत्।
शब्देनाकाशमखिलं पूरयन्निव सर्वशः ॥ १२.३४०.१७ ॥
ਫਿਰ ਪਰਮ ਧਰਮਾਤਮਾ, ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਉਹ, ਸੂਰਜ ਵੱਲ ਟਿਕਟਿਕੀ ਲਾ ਕੇ, ਬੋਲ ਨੂੰ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਤੁਰਿਆ; ਮਾਨੋ ਸ਼ਬਦ ਨਾਲ ਸਾਰਾ ਅਕਾਸ਼ ਹਰ ਪਾਸਿਓਂ ਭਰਦਾ ਹੋਵੇ।
12.340.18
तमापतन्तं सहसा दृष्ट्वा सर्वाप्सरोगणाः ।
संभ्रान्तमनसो राजन्नासन्परमविस्मिताः।
पञ्चचूडाप्रभृतयो भृशमुत्फुल्ललोचनाः ॥ १२.३४०.१८ ॥
ਉਸਨੂੰ ਅਚਾਨਕ ਆਉਂਦਿਆਂ ਵੇਖ ਕੇ ਪੰਚਚੂੜਾ ਆਦਿ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਮੂਹ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਘਬਰਾ ਗਏ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਹੈਰਾਨ ਹੋਏ; ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਬਹੁਤ ਖੁੱਲ੍ਹ ਗਈਆਂ।
12.340.19
दैवतं कतमं ह्येतदुत्तमां गतिमास्थितम् ।
सुनिश्चितमिहायाति विमुक्तमिव निःस्पृहम् ॥ १२.३४०.१९ ॥
ਉੱਤਮ ਗਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਕੇ, ਮੁਕਤ ਅਤੇ ਨਿਰਲੋਭ ਵਾਂਗ, ਅਤਿ ਦ੍ਰਿੜ ਨਿਸ਼ਚੇ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਆ ਰਿਹਾ ਇਹ ਕਿਹੜਾ ਦੇਵਤਾ ਹੈ?
12.340.20
ततः समभिचक्राम मलयं नाम पर्वतम् ।
उर्वशी पूर्वचित्तिश्च यं नित्यमुपसेवतः ॥ १२.३४०.२० ॥
ਫਿਰ ਉਹ ਮਲਯ ਨਾਮਕ ਪਰਬਤ ਵੱਲ ਗਿਆ, ਜਿਸਦੀ ਊਰਵਸ਼ੀ ਅਤੇ ਪੂਰਵਚਿੱਤੀ ਸਦਾ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ।
12.340.21
तस्य ब्रह्मर्षिपुत्रस्य विस्मयं ययतुः परम् ।
अहो बुद्धिसमाधानं वेदाभ्यासरते द्विजे ॥ १२.३४०.२१ ॥
ਉਸ ਬ੍ਰਹਮਰਸ਼ੀ ਪੁੱਤਰ ਬਾਰੇ ਉਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੈਰਾਨੀ ਹੋਈ। ਅਹੋ, ਵੇਦ-ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਉਸ ਦ੍ਵਿਜ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਦੀ ਇਕਾਗਰਤਾ ਕਿੰਨੀ ਅਚਰਜ ਹੈ!
12.340.22
अचिरेणैव कालेन नभश्चरति चन्द्रवत् ।
पितृशुश्रूषया बुद्धिं संप्राप्तोऽयमनुत्तमाम् ॥ १२.३४०.२२ ॥
ਥੋੜੇ ਹੀ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਚੰਦਰਮਾ ਵਾਂਗ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰੇਗਾ। ਪਿਤਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਇਸਨੇ ਉੱਤਮ ਬੁੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ।
12.340.23
पितृभक्तो दृढतपाः पितुः सुदयितः सुतः ।
अनन्यमनसा तेन कथं पित्रा विसर्जितः ॥ १२.३४०.२३ ॥
ਪਿਤਾ ਦਾ ਭਗਤ, ਦ੍ਰਿੜ ਤਪਸਵੀ, ਪਿਤਾ ਦਾ ਅਤਿ ਪਿਆਰਾ ਪੁੱਤਰ — ਅਨਨਿਆ ਮਨ ਵਾਲੇ ਉਸਨੂੰ ਪਿਤਾ ਨੇ ਕਿਵੇਂ ਵਿਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ?
12.340.24
उर्वश्या वचनं श्रुत्वा शुकः परमधर्मवित् ।
उदैक्षत दिशः सर्वा वचने गतमानसः ॥ १२.३४०.२४ ॥
ਊਰਵਸ਼ੀ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਪਰਮ ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ ਸ਼ੁਕ ਨੇ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵੱਲ ਦੇਖਿਆ; ਉਸਦਾ ਮਨ ਉਸੇ ਬੋਲ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਿਹਾ।
12.340.25
सोऽन्तरिक्षं महीं चैव सशैलवनकाननाम् ।
विलोकयामास तदा सरांसि सरितस्तथा ॥ १२.३४०.२५ ॥
ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਅਕਾਸ਼, ਪਰਬਤਾਂ, ਬਨਾਂ ਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਸਮੇਤ ਧਰਤੀ, ਅਤੇ ਸਰੋਵਰਾਂ ਤੇ ਦਰਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
12.340.26
ततो द्वैपायनसुतं बहुमानात्समन्ततः ।
कृताञ्जलिपुटाः सर्वा निरीक्षन्ते स्म देवताः ॥ १२.३४०.२६ ॥
ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਬਹੁਤ ਆਦਰ ਨਾਲ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਚੌਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਦਵੈਪਾਇਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵੱਲ ਵੇਖ ਰਹੇ ਸਨ।
12.340.27
अब्रवीत्तास्तदा वाक्यं शुकः परमधर्मवित् ।
पिता यद्यनुगच्छेन्मां क्रोशमान शुकेति वै ॥ १२.३४०.२७ ॥
ਤਦ ਪਰਮ ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ ਸ਼ੁਕ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: ਜੇ ਪਿਤਾ ਮੇਰੇ ਪਿੱਛੇ ਆਉਣ ਅਤੇ 'ਸ਼ੁਕ, ਸ਼ੁਕ' ਕਹਿ ਕੇ ਪੁਕਾਰਨ—
12.340.28
तस्य प्रतिवचो देयं सर्वैरेव समाहितैः ।
एतन्मे स्नेहनः सर्वे वचनं कर्तुमर्हथ ॥ १२.३४०.२८ ॥
ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕਾਗਰਤਾ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਸਨੇਹੀਓ, ਮੇਰੀ ਇਹ ਬੇਨਤੀ ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਯੋਗ ਹੋ।
12.340.29
शुकस्य वचन श्रुत्वा दिशः सजलकाननाः ।
समुद्राः सरितः शैलाः प्रत्यूचुस्तं समन्ततः ॥ १२.३४०.२९ ॥
ਸ਼ੁਕ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਜਲ ਤੇ ਬਨਾਂ ਸਮੇਤ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ, ਸਮੁੰਦਰ, ਦਰਿਆ ਅਤੇ ਪਰਬਤ ਚੌਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦੇਣ ਲੱਗੇ।
12.340.30
यथा ज्ञापयसे विप्र बाढमेवं भविष्यति ।
ऋषेर्व्याहरतो वाक्यं प्रतिवक्ष्यामहे वयम् ॥ १२.३४०.३० ॥
ਹੇ ਵਿਪਰ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਦੱਸਦੇ ਹੋ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਹੋਵੇਗਾ। ਰਿਸ਼ੀ ਜੋ ਵਚਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉੱਤਰ ਦਿਆਂਗੇ।