ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 12.362

12.362.1

धर्माः पितामहेनोक्ता मोक्षधर्माश्रिताः शुभाः ।
धर्ममाश्रमिणां श्रेष्ठं वक्तुमर्हति मे भवान् ॥ १२.३६२.१ ॥

ਪਿਤਾਮਹ ਨੇ ਮੋਕਸ਼ਧਰਮ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਸ਼ੁਭ ਧਰਮ ਦੱਸੇ ਹਨ। ਆਸ਼ਰਮੀਆਂ ਦਾ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਧਰਮ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।

सर्वत्र विहितो धर्मः सत्यः सत्यफलोदयः ।
बहुद्वारस्य धर्मस्य नेहास्ति विफला क्रिया ॥ १२.३६२.२ ॥

ਧਰਮ ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਹਿਤ ਹੈ; ਉਹ ਸੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਫਲ ਵੀ ਸੱਚ ਤੋਂ ਹੀ ਉਪਜਦਾ ਹੈ। ਅਨੇਕ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਵਾਲੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਕਰਮ ਵਿਅਰਥ ਨਹੀਂ।

यस्मिन्यस्मिंश्च विषये यो यो याति विनिश्चयम् ।
स तमेवाभिजानाति नान्यं भरतसत्तम ॥ १२.३६२.३ ॥

ਜਿਸ ਜਿਸ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਜੋ ਜੋ ਨਿਸ਼ਚੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸੇ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਨੂੰ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ।

इमां च त्वं नरव्याघ्र श्रोतुमर्हसि मे कथाम् ।
पुरा शक्रस्य कथितां नारदेन महर्षिणा ॥ १२.३६२.४ ॥

ਹੇ ਨਰਵਿਆਘ੍ਰ, ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਇਹ ਕਥਾ ਸੁਣ; ਜੋ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਨਾਰਦ ਨੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਸੁਣਾਈ ਸੀ।

महर्षिर्नारदो राजन्सिद्धस्त्रैलोक्यसंमतः ।
पर्येति क्रमशो लोकान्वायुरव्याहतो यथा ॥ १२.३६२.५ ॥

ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਨਾਰਦ ਸਿੱਧ ਹਨ ਅਤੇ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅਬਾਧ ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਉਹ ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਦੇ ਹਨ।

स कदाचिन्महेष्वास देवराजालयं गतः ।
सत्कृतश्च महेन्द्रेण प्रत्यासन्नगतोऽभवत् ॥ १२.३६२.६ ॥

ਹੇ ਮਹਾਧਨੁਰਧਾਰੀ, ਉਹ ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੇਵਰਾਜ ਦੇ ਭਵਨ ਵਿੱਚ ਗਏ। ਮਹੇਂਦਰ ਵੱਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰੇ ਜਾ ਕੇ ਉਹ ਉਸਦੇ ਨੇੜੇ ਆ ਗਏ।

तं कृतक्षणमासीनं पर्यपृच्छच्छत्तीपतिः ।
महर्षे किंचिदाश्चर्यमस्ति दृष्टं त्वयाऽनघ ॥ १२.३६२.७ ॥

ਆਰਾਮ ਕਰਕੇ ਬੈਠੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੱਤੀਪਤੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ, ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼, ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਕੋਈ ਅਚਰਜ ਵੇਖਿਆ ਹੈ?"

दृष्टमेव हि विप्रर्षे त्रैलोक्यं सचराचरम् ।
जातकौतूहलो नित्यं सिद्धश्चरसि साक्षिवत् ॥ १२.३६२.८ ॥

ਹੇ ਵਿਪ੍ਰਰਿਸ਼ੀ, ਚਰਾਚਰ ਸਮੇਤ ਤਿੰਨੇ ਲੋਕ ਮੈਂ ਤਾਂ ਵੇਖ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ। ਸਿੱਧ ਹੋ ਕੇ ਸਦਾ ਜਿਗਿਆਸੂ ਬਣ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਸਾਖੀ ਵਾਂਗ ਵਿਚਰਦੇ ਹੋ।

न ह्यस्त्यविदितं लोके देवर्षे तव किंचन ।
श्रुतं वाऽप्यनुभूतं वा दृष्टं वा कथयस्व मे ॥ १२.३६२.९ ॥

ਹੇ ਦੇਵਰਿਸ਼ੀ, ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਕੁਝ ਵੀ ਅਣਜਾਣਾ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਸੁਣਿਆ, ਅਨੁਭਵ ਕੀਤਾ ਜਾਂ ਵੇਖਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।

तस्मै राजन्सुरेन्द्राय नारदो वदतांवरः ।
आसीनायोपपन्नाय प्रोक्तवान्विपुलां कथाम् ॥ १२.३६२.१० ॥

ਹੇ ਰਾਜਨ, ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਨਾਰਦ ਨੇ ਬੈਠੇ ਅਤੇ ਆਏ ਉਸ ਦੇਵਰਾਜ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕਥਾ ਸੁਣਾਈ।

यथा येन च कल्पेन स तस्मै द्विजसत्तमः ।
कथां कथितवान्पृष्टस्तथा त्वमपि मे शृणु ॥ १२.३६२.११ ॥

ਉਸ ਦਵਿਜਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੇ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਜਿਵੇਂ ਅਤੇ ਜਿਸ ਢੰਗ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਕਥਾ ਸੁਣਾਈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਸੁਣੋ।