মহাভারত · অধ্যায় 12.364
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.364.1
समुत्पन्ने विधानेऽस्मिन्वाङ्भाधुर्येण तेऽनघ ।
मित्रत्वमभिसंपन्नः किंचिद्वक्ष्यामि तच्छृणु ॥ १२.३६४.१ ॥
হে নিষ্পাপ, এই বিধান উৎপন্ন হলে তোমার মধুর বাক্যে আমি তোমার বন্ধু হয়েছি। এখন আমি কিছু বলব, শোন।
12.364.2
गृहस्थधर्मं विप्रेन्द्र श्रुत्वा धर्मगतं त्वहम् ।
धर्मं परमकं कुर्यां को हि मार्गो भवेद्द्विज ॥ १२.३६४.२ ॥
হে বিপ্রশ্রেষ্ঠ, গৃহস্থধর্ম ধর্মসংক্রান্ত শুনে আমি পরম ধর্ম পালন করব। হে দ্বিজ, কোন পথ হবে?
12.364.3
अहमात्मानमास्थाय एक एवात्मनि स्थितम् ।
द्रष्टुमिच्छन्न पश्यामि बद्धः साधारणैर्गुणैः ॥ १२.३६४.३ ॥
আমি আত্মাকে আশ্রয় করে, আত্মায় অবস্থিতকে একাকী দেখতে ইচ্ছা করি; কিন্তু সাধারণ গুণে আবদ্ধ হওয়ায় তা দেখতে পাই না।
12.364.4
यावदेतदतीतं मे वयः पुत्रफलाश्रितम् ।
तावदिच्छामि पाथेयमादातुं पारलौकिकम् ॥ १२.३६४.४ ॥
পুত্রফলের উপর নির্ভরশীল আমার এই বয়স অতিবাহিত হওয়ার আগেই, আমি পরলোকের জন্য পাথেয় (পথের সম্বল) গ্রহণ করতে চাই।
12.364.5
अस्मिन्हि लोकसंभारे परं पारमभीप्सतः ।
उत्पन्ना मे मतिरियं कुतो धर्ममयः प्लवः ॥ १२.३६४.५ ॥
এই লোকভারে পরম তীর কামনাকারী আমার মনে এই চিন্তা উদিত হয়েছে; ধর্মময় ভেলা কোথা থেকে আসবে?
12.364.6
संयुज्यमानानि निशाम्य लोके ।
निर्यात्यमानानि च सात्विकानि।
दृष्ट्वा तु धर्मध्वजकेतुमालां ।
प्रकीर्यमाणामुपरि प्रजानाम् ॥ १२.३६४.६ ॥
লোকে সংযুক্ত হওয়া ও পরিত্যক্ত হওয়া সাত্ত্বিক (কর্ম) দেখে, এবং প্রজাদের উপর ধর্মধ্বজের মালা ছড়িয়ে পড়তে দেখে...
12.364.7
न मे मनो रज्यति भोगरागै ।
र्दृष्ट्वा गतिं प्रार्थयतः परत्र।
तेनातिथे बुद्धिबलाश्रयेण ।
धर्मेण धर्मे विनियुङ्क्ष्व मां त्वम् ॥ १२.३६४.७ ॥
ভোগরাগে আমার মন রঞ্জিত হয় না। পরলোকের গতি দেখে যে তা প্রার্থনা করে, হে অতিথি, তাই বুদ্ধি ও বলের আশ্রয়ে আমাকে ধর্মের দ্বারা ধর্মে নিযুক্ত করো।
12.364.8
सोऽतिथिर्वचनं तस्य श्रुत्वा धर्माभिभाषिणः ।
प्रोवाच वचनं श्लक्षणं प्राज्ञो मधुरया गिरा ॥ १२.३६४.८ ॥
ধর্মের কথা বলা তাঁর বাক্য শুনে সেই অতিথি, প্রাজ্ঞ হয়ে, মধুর বাণীতে কোমল কথা বললেন।
12.364.9
अहमप्यत्र मुह्यामि ममाप्येष मनोरथः ।
न च संनिश्चयं चामि बहुद्वारे त्रिविष्टये ॥ १२.३६४.९ ॥
আমিও এখানে মোহে পড়ি; আমার বাসনাও এটাই। বহু দ্বারবিশিষ্ট স্বর্গে আমি নিশ্চয় লাভ করি না।
12.364.10
केचिन्मोक्षं प्रशंसन्ति केचिद्यज्ञफलं द्विजाः ।
वानप्रस्थाश्रयाः केचिद्गार्हस्थ्यं केचिदाश्रिताः ॥ १२.३६४.१० ॥
কেউ মোক্ষের প্রশংসা করেন, কেউ যজ্ঞফলের, হে দ্বিজগণ। কেউ বানপ্রস্থ আশ্রম আশ্রয় করেন, কেউ গার্হস্থ্য জীবন আশ্রয় করেন।
12.364.11
राजधर्माश्रयाः केचित्केचिदात्मफलाश्रयाः ।
गुरुधर्माश्रयाः केचित्केचिद्वाक्संयमाश्रयाः ॥ १२.३६४.११ ॥
কেউ রাজধর্মের আশ্রয় নেন, কেউ আত্মফলের আশ্রয় নেন। কেউ গুরুধর্মের আশ্রয় নেন, কেউ বাক্সংযমের আশ্রয় নেন।
12.364.12
मातरं पितरं केचिच्छुश्रूषन्तो दिवं गताः ।
अहिंसया परे स्वर्गं सत्येन च तथाऽपरे ॥ १२.३६४.१२ ॥
কেউ মাতাপিতার সেবা করে স্বর্গে গেছেন। অন্যেরা অহিংসায় স্বর্গ লাভ করেছেন, আবার অন্যেরা সত্যে।
12.364.13
आहवेऽभिमुखः केचिन्निहतास्त्रिदिवं गताः ।
केचिदुञ्छव्रतैः सिद्धाः स्वर्गमार्गं समाश्रिताः ॥ १२.३६४.१३ ॥
কেউ কেউ যুদ্ধে সম্মুখীন হয়ে নিহত হয়ে স্বর্গে গেল; কেউ কেউ উঞ্ছব্রতে সিদ্ধ হয়ে স্বর্গপথ আশ্রয় করল।
12.364.14
केचिदध्ययने युक्ता वेदव्रतपराः शुभाः ।
बुद्धिमन्तो गताः स्वर्गं तुष्टात्मानो जितेन्द्रियाः ॥ १२.३६४.१४ ॥
কেউ কেউ বেদাধ্যয়নে যুক্ত, বেদব্রতে তৎপর, শুভ, বুদ্ধিমান, তুষ্টচিত্ত ও জিতেন্দ্রিয় হয়ে স্বর্গে গেল।
12.364.15
आर्जवेनापरे युक्ता निहतानार्जवैर्जनैः ।
ऋजवो नाकपृष्ठे वै शुद्धात्मानः प्रतिष्ठिताः ॥ १२.३६४.१५ ॥
অন্যেরা আর্জবে যুক্ত থেকে কুটিল মানুষের দ্বারা নিহত হলো; ঋজু ও শুদ্ধাত্মারা স্বর্গপৃষ্ঠে প্রতিষ্ঠিত হলো।
12.364.16
एवं बहुविधैर्लोकैर्धर्मद्वारैरनावृतैः ।
ममापि मतिराविद्धा मेघलेखेव वायुना ॥ १२.३६४.१६ ॥
এইভাবে বহুবিধ লোক ও অনাবৃত ধর্মদ্বারের দ্বারা আমার বুদ্ধিও বায়ুতাড়িত মেঘরেখার মতো বিচলিত হলো।