ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 12.364
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.364.1
समुत्पन्ने विधानेऽस्मिन्वाङ्भाधुर्येण तेऽनघ ।
मित्रत्वमभिसंपन्नः किंचिद्वक्ष्यामि तच्छृणु ॥ १२.३६४.१ ॥
ਹੇ ਨਿਰਪਾਪ, ਇਸ ਵਿਧਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣ ਤੇ ਤੇਰੀ ਮਿੱਠੀ ਬੋਲੀ ਨਾਲ ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਮਿੱਤਰ ਬਣ ਗਿਆ ਹਾਂ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਕੁਝ ਕਹਾਂਗਾ, ਸੁਣ।
12.364.2
गृहस्थधर्मं विप्रेन्द्र श्रुत्वा धर्मगतं त्वहम् ।
धर्मं परमकं कुर्यां को हि मार्गो भवेद्द्विज ॥ १२.३६४.२ ॥
ਹੇ ਵਿਪ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਗ੍ਰਹਿਸਥ ਧਰਮ ਨੂੰ ਧਰਮ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸੁਣ ਕੇ ਮੈਂ ਪਰਮ ਧਰਮ ਕਰਾਂ। ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ, ਕਿਹੜਾ ਮਾਰਗ ਹੋਵੇਗਾ?
12.364.3
अहमात्मानमास्थाय एक एवात्मनि स्थितम् ।
द्रष्टुमिच्छन्न पश्यामि बद्धः साधारणैर्गुणैः ॥ १२.३६४.३ ॥
ਮੈਂ ਆਤਮਾ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ, ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਨੂੰ ਇਕੱਲਾ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ; ਪਰ ਸਾਂਝੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਬੱਝਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਸਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ।
12.364.4
यावदेतदतीतं मे वयः पुत्रफलाश्रितम् ।
तावदिच्छामि पाथेयमादातुं पारलौकिकम् ॥ १२.३६४.४ ॥
ਪੁੱਤਰ-ਫਲ ਤੇ ਟਿਕੀ ਮੇਰੀ ਇਹ ਉਮਰ ਬੀਤਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ, ਮੈਂ ਪਰਲੋਕ ਲਈ ਪਾਥੇਯ (ਰਾਹ ਦਾ ਸੰਬਲ) ਲੈਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।
12.364.5
अस्मिन्हि लोकसंभारे परं पारमभीप्सतः ।
उत्पन्ना मे मतिरियं कुतो धर्ममयः प्लवः ॥ १२.३६४.५ ॥
ਇਸ ਲੋਕ-ਭਾਰ ਵਿੱਚ ਪਰਮ ਕਿਨਾਰਾ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੇ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਖ਼ਿਆਲ ਉੱਠਿਆ ਹੈ; ਧਰਮਮਈ ਬੇੜਾ ਕਿੱਥੋਂ ਮਿਲੇਗਾ?
12.364.6
संयुज्यमानानि निशाम्य लोके ।
निर्यात्यमानानि च सात्विकानि।
दृष्ट्वा तु धर्मध्वजकेतुमालां ।
प्रकीर्यमाणामुपरि प्रजानाम् ॥ १२.३६४.६ ॥
ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਜੁੜਦੇ ਅਤੇ ਛੱਡੇ ਜਾਂਦੇ ਸਾਤਵਿਕ (ਕਰਮਾਂ) ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਧਰਮ-ਧਵਜ ਦੀ ਮਾਲਾ ਖਿੰਡਦੀ ਵੇਖ ਕੇ...
12.364.7
न मे मनो रज्यति भोगरागै ।
र्दृष्ट्वा गतिं प्रार्थयतः परत्र।
तेनातिथे बुद्धिबलाश्रयेण ।
धर्मेण धर्मे विनियुङ्क्ष्व मां त्वम् ॥ १२.३६४.७ ॥
ਭੋਗ-ਰਾਗਾਂ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਮਨ ਰੰਗਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ। ਪਰਲੋਕ ਦੀ ਗਤੀ ਵੇਖ ਕੇ ਜੋ ਉਸਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਅਤਿਥੀ, ਇਸ ਲਈ ਬੁੱਧੀ ਤੇ ਬਲ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਧਰਮ ਰਾਹੀਂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਲਾਓ।
12.364.8
सोऽतिथिर्वचनं तस्य श्रुत्वा धर्माभिभाषिणः ।
प्रोवाच वचनं श्लक्षणं प्राज्ञो मधुरया गिरा ॥ १२.३६४.८ ॥
ਧਰਮ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਸ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਅਤਿਥੀ, ਪ੍ਰਾਗਿਆਨੀ ਹੋ ਕੇ, ਮਿੱਠੀ ਬਾਣੀ ਨਾਲ ਕੋਮਲ ਬੋਲ ਬੋਲਿਆ।
12.364.9
अहमप्यत्र मुह्यामि ममाप्येष मनोरथः ।
न च संनिश्चयं चामि बहुद्वारे त्रिविष्टये ॥ १२.३६४.९ ॥
ਮੈਂ ਵੀ ਇੱਥੇ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹਾਂ; ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਵੀ ਇਹੀ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਵਾਲੇ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਨਿਸ਼ਚਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
12.364.10
केचिन्मोक्षं प्रशंसन्ति केचिद्यज्ञफलं द्विजाः ।
वानप्रस्थाश्रयाः केचिद्गार्हस्थ्यं केचिदाश्रिताः ॥ १२.३६४.१० ॥
ਕਈ ਮੋਕਸ਼ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕਈ ਯੱਗ ਦੇ ਫਲ ਦੀ, ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋ। ਕਈ ਵਾਨਪ੍ਰਸਥ ਆਸ਼ਰਮ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਕਈ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਜੀਵਨ ਦਾ।
12.364.11
राजधर्माश्रयाः केचित्केचिदात्मफलाश्रयाः ।
गुरुधर्माश्रयाः केचित्केचिद्वाक्संयमाश्रयाः ॥ १२.३६४.११ ॥
ਕਈ ਰਾਜਧਰਮ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਕਈ ਆਤਮਫਲ ਦਾ। ਕਈ ਗੁਰੂਧਰਮ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਕਈ ਵਾਕ-ਸੰਜਮ ਦਾ।
12.364.12
मातरं पितरं केचिच्छुश्रूषन्तो दिवं गताः ।
अहिंसया परे स्वर्गं सत्येन च तथाऽपरे ॥ १२.३६४.१२ ॥
ਕਈ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਗਏ ਹਨ। ਦੂਸਰੇ ਅਹਿੰਸਾ ਨਾਲ ਸਵਰਗ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਰ ਸੱਚ ਨਾਲ।
12.364.13
आहवेऽभिमुखः केचिन्निहतास्त्रिदिवं गताः ।
केचिदुञ्छव्रतैः सिद्धाः स्वर्गमार्गं समाश्रिताः ॥ १२.३६४.१३ ॥
ਕਈ ਲੋਕ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਹੋ ਕੇ ਮਾਰੇ ਜਾ ਕੇ ਸਵਰਗ ਗਏ; ਕਈ ਉੰਛਵ੍ਰਤ ਨਾਲ ਸਿੱਧ ਹੋ ਕੇ ਸਵਰਗ ਮਾਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ।
12.364.14
केचिदध्ययने युक्ता वेदव्रतपराः शुभाः ।
बुद्धिमन्तो गताः स्वर्गं तुष्टात्मानो जितेन्द्रियाः ॥ १२.३६४.१४ ॥
ਕਈ ਵੇਦ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ, ਵੇਦਵ੍ਰਤ ਵਿੱਚ ਤਤਪਰ, ਸ਼ੁਭ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ, ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਮਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਹੋ ਕੇ ਸਵਰਗ ਗਏ।
12.364.15
आर्जवेनापरे युक्ता निहतानार्जवैर्जनैः ।
ऋजवो नाकपृष्ठे वै शुद्धात्मानः प्रतिष्ठिताः ॥ १२.३६४.१५ ॥
ਹੋਰ ਕਈ ਆਰਜਵ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਟੇਢੇ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰੇ ਗਏ; ਸਰਲ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧਾਤਮਾ ਸਵਰਗ ਦੀ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਏ।
12.364.16
एवं बहुविधैर्लोकैर्धर्मद्वारैरनावृतैः ।
ममापि मतिराविद्धा मेघलेखेव वायुना ॥ १२.३६४.१६ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਧਰਮ-ਦੁਆਰਾਂ ਕਰਕੇ ਮੇਰੀ ਬੁੱਧੀ ਵੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਹਿਲਾਈ ਗਈ ਮੇਘ-ਰੇਖਾ ਵਾਂਗ ਡੋਲ ਗਈ।